Структура документа
View explanations
Связанный документы
Отметки документа
Вернуться назад Консолидированная версия (05/09/2024 - 12/12/2024)
კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ
თავი I. კანონის მიზანი, მოქმედების სფერო და კანონში გამოყენებული ტერმინები
ამ კანონის მიზანია საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და ამ სფეროში წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობების მოწესრიგება.
მუხლი 2. კანონის მოქმედების სფერო
1. ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე არსებულ კულტურულ მემკვიდრეობაზე.
2. საქართველო ზრუნავს საზღვარგარეთ არსებული საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვაზე.
3. კულტურული მემკვიდრეობის, კულტურულ ფასეულობათა საქართველოდან გატანისა და საქართველოში შემოტანის, ასევე კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში პროფესიული საქმიანობის რეგულირების წესი განისაზღვრება ცალკე საკანონმდებლო აქტით.
მუხლი 3. კანონში გამოყენებული ტერმინები
ამ კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა:
ა) ავთენტიკურობა – ობიექტის, მისი სტრუქტურული ელემენტის, გარემოს, კონტექსტის, ფუნქციის ან/და თვისებების პირველქმნილობა, მათი შექმნის ან ჩამოყალიბების თანადროულობა;
ბ) არქეოლოგიური ობიექტი – 100 ან მეტი წლის წინ ნაწილობრივ ან სრულად განამარხებული ან წყალქვეშ მოქცეული ნაშთი, კულტურული ფენა, რომელიც შექმნილია ადამიანის მიერ ან ადამიანის ბუნებაზე ზემოქმედების შედეგად ან რომელსაც ატყვია ადამიანის ზემოქმედების კვალი;
გ) არქეოლოგიური სამუშაოები – სამეცნიერო საქმიანობა, რომელიც მიმართულია არქეოლოგიური ობიექტების გამოსავლენად და შესასწავლად; არქეოლოგიური ობიექტის მოკვლევის, გათხრის, რესტავრაცია-კონსერვაციისა და მეცნიერული შესწავლის სრული ციკლი;
დ) არქეოლოგიური დაზვერვა – არქეოლოგიური ობიექტის არსებობის, მისი სტრატიგრაფიისა და ქრონოლოგიის ვიზუალურად ან სასინჯი თხრილებით განსაზღვრა;
ე) არქეოლოგიური გათხრები – არქეოლოგიური ობიექტების გამოვლენისა და მეცნიერული შესწავლის მიზნით ჩატარებული მიწის ან წყალქვეშა სამუშაოები;
ვ) დაფარვითი ინვენტარიზაცია – კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ობიექტების გამოვლენის, ამ ობიექტებისა და მათი გარემოს შესახებ ინფორმაციის მოძიების მიზნით განხორციელებულ ღონისძიებათა ერთობლიობა;
ზ) ისტორიული განაშენიანება – 100 ან მეტი წლის წინ ჩამოყალიბებული, ისტორიულ-კულტურული ღირებულების მქონე განაშენიანება;
თ) ისტორიულად ჩამოყალიბებული გარემო – 100 ან მეტი წლის წინ ჩამოყალიბებული მხატვრულ-არქიტექტურული, სივრცითი, ლანდშაფტური ან სოციალურ-ეკონომიკური კონტექსტების ერთობლიობა;
ი) კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი (ძეგლი):
ი.ა) კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ან მოძრავი ობიექტი (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული უძრავი ან მოძრავი ნივთი), რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით მიენიჭა ძეგლის სტატუსი;
ი.ბ) კომპლექსური ძეგლი – ფიზიკურად, ფუნქციურად, ისტორიულად ან ტერიტორიულად დაკავშირებული კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების ერთობლიობა, რომელიც ტოპოგრაფიულად იდენტიფიცირებადი ერთეულია და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით მიენიჭა ძეგლის სტატუსი;
კ) კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონა (დამცავი ზონა) – კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ობიექტების ირგვლივ ან/და მათი გავრცელების ან გავლენის არეალში ამ კანონით დადგენილი წესით განსაზღვრული ტერიტორია, რომლის ფარგლებშიც მოქმედებს ექსპლუატაციის განსაკუთრებული რეჟიმი და რომლის დანიშნულებაა, მის საზღვრებში არსებული კულტურული მემკვიდრეობა დაიცვას არასასურველი ზეგავლენისაგან;
ლ) კულტურული მემკვიდრეობა:
ლ.ა) მატერიალური – ადამიანის მიერ ან ადამიანის ბუნებაზე ზემოქმედების შედეგად შექმნილი ნებისმიერი სახის მხატვრული, ესთეტიკური, ისტორიული, მემორიალური ღირებულების მქონე არქიტექტურული, ხელოვნების, ქალაქთმშენებლობითი, სასოფლო, არქეოლოგიური, ანთროპოლოგიური, ეთნოგრაფიული, მონუმენტური, ტექნიკის განვითარებასთან დაკავშირებული უძრავი ან მოძრავი ობიექტები, დოკუმენტური მასალები, ასევე ბაღები, პარკები, ლანდშაფტური არქიტექტურის ობიექტები, ისტორიული დასახლებები, ისტორიულად ჩამოყალიბებული გარემო, დაკავშირებული ქვეყნის ისტორიასთან, განვითარებასთან, ფოლკლორთან, რწმენასა და ტრადიციებთან, ადრე ან ამჟამად არსებულ ცივილიზაციასთან;
ლ.ბ) არამატერიალური – ზეპირსიტყვიერების ტრადიციები და გამოხატვის ფორმები, ენის, როგორც მატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის მატარებლის, ჩათვლით, საშემსრულებლო ხელოვნება, ადათწესები, ჩვეულებები, ტრადიციულ ხელოვნებასთან დაკავშირებული ცოდნა და უნარ-ჩვევები, ასევე მათთან დაკავშირებული ინსტრუმენტები, საგნები, არტეფაქტები და კულტურული სივრცეები, რომლებიც საზოგადოების, ჯგუფებისა და, ზოგიერთ შემთხვევაში, ცალკეული პირების მიერ აღიარებულია მათი კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილად;
მ) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა – სამართლებრივ, სამეცნიერო-კვლევით, სარეაბილიტაციო, საინფორმაციო და საგანმანათლებლო ღონისძიებათა ერთობლიობა, რომლის მიზანია კულტურული მემკვიდრეობის სრული მრავალფეროვნებით შენარჩუნება და მისი მდგრადი განვითარების უზრუნველყოფა;
ნ) კულტურული ფასეულობა – შემოქმედებითი პროცესის შედეგად, ნებისმიერი მასალითა და საშუალებით, ნებისმიერ ისტორიულ ეპოქაში შექმნილი უძრავი ან მოძრავი ნივთი, რომელსაც აქვს მხატვრული, ესთეტიკური, ეთნოლოგიური, არქეოლოგიური, ისტორიული, რელიგიური, მემორიალური, მეცნიერული, ტექნიკური, ტექნოლოგიური ღირებულება;
ო) კულტურული ფენა – მიწის შრეები ან წყლით დაფარული ტერიტორია (ფსკერი), რომელსაც ატყვია ადამიანის ცხოვრებისა და საქმიანობის კვალი;
პ) ურბანული ქსოვილი – ქალაქთმშენებლობითი სტრუქტურების, მათ შორის, ქუჩათა ქსელის, მოედნების, ბაღების, შენობა-ნაგებობების, ეზოების ან საინჟინრო კომუნიკაციების ერთობლიობა;
ჟ) უძრავი ძეგლის გადაადგილებადი ფრაგმენტი – უძრავი ძეგლის წარსულში ან ამჟამად შემადგენელი არსებითი ნაწილი, რომელიც გამოცალკევებულია ძეგლისაგან და ამ კანონით აღიარებულია ცალკე უფლების ობიექტად, ან რომლის გამოცალკევებაც, უძრავი ძეგლის ინტერესებიდან გამომდინარე, შესაძლებელია ძეგლის დაუზიანებლად;
რ) უძრავი ძეგლის ტერიტორია – უძრავ ძეგლზე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით დამაგრებული მიწის ნაკვეთი, ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში – უძრავი ძეგლის მიერ უშუალოდ დაკავებული ტერიტორია;
ს) უძრავი ძეგლის გადაადგილება – უძრავი ძეგლის მდებარეობის ცვლილება მისი ძირითადი მახასიათებლების ცვლილების გარეშე, ძეგლის დაშლითა და თავდაპირველი სახით აღდგენით ან მისი სხვაგვარად გადატანით;
ს1) უძრავი ძეგლის ცვლილება – ძეგლის ცვლილება, როგორიცაა მოცულობის შეცვლა, რაც შეიძლება დასაშვები იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის არ აკნინებს ან არ ჩრდილავს ძეგლის ისტორიულ და კულტურულ ღირებულებას, ან ხელს არ უშლის მის სათანადო ინტერპრეტაციასა და დაფასებას;
ტ) ფონური განაშენიანება – განაშენიანების ორგანული ნაწილი, რომელიც აყალიბებს ძეგლების მხატვრულ-არქიტექტურულ კონტექსტს, ხელს უწყობს ძეგლების დომინანტური როლის შენარჩუნებას და წარმოჩენას;
უ) რეკულტივაცია – არქეოლოგიური სამუშაოების დასრულების შემდეგ, შესწავლილი ობიექტის (ტერიტორიის) კონსერვაციის ან/და გარემოს თავდაპირველი სახით აღდგენის მიზნით მიწის ფენით ხელახლა დაფარვა;
ფ) ძეგლის გაწმენდა – ძეგლზე დროთა განმავლობაში, ბუნებრივი ან ხელოვნური ზემოქმედების შედეგად წარმოქმნილი ან დაგროვილი ორგანული ან არაორგანული საფარის, ფენების ან დანამატების მოშორება ძეგლში ცვლილებების შეტანის (უძრავი ძეგლის შემთხვევაში – ასევე მიწის არსებული ზედაპირის მოხსნის) გარეშე;
ქ) ძეგლის ადაპტაცია – ძეგლში მისი რეაბილიტაციის, ასევე ფუნქციის დასაშვები ცვლილების ინტერესით განპირობებული იმგვარი ცვლილებების შეტანა, რომლებიც არ იწვევს ძეგლის მხატვრულ-ესთეტიკური, ისტორიული და სხვა მნიშვნელობის შემცირებას და გამართლებულია მეთოდოლოგიურად;
ღ) ძეგლის კონსერვაცია – ძეგლის არსებული მდგომარეობის შენარჩუნების, მისი განადგურების ან შეუქცევადი ცვლილებებისაგან დაცვის მიზნით განხორციელებულ ღონისძიებათა ერთობლიობა. ძეგლზე ასევე შეიძლება ჩატარდეს პრევენციული კონსერვაცია, რომლის მიზანია მხოლოდ პირველადი, გადაუდებელი, დროებითი ზომების მიღება ძეგლის რეაბილიტაციამდე. პრევენციული კონსერვაციისას გამოყენებული მეთოდოლოგია უნდა ითვალისწინებდეს გამოყენებული მასალებისა და საშუალებების ძეგლის დაუზიანებლად მოხსნის შესაძლებლობას;
ყ) ძეგლის მოვლა-პატრონობა – ძეგლის (უძრავი ძეგლის – შემთხვევაში – ასევე მისი ტერიტორიის) დაზიანებისა და განადგურებისაგან დაცვის, მისი ისტორიულ-კულტურული ღირებულების შენარჩუნების მიზნით, საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ კანონით დადგენილი წესით განხორციელებულ ღონისძიებათა ერთობლიობა;
შ) ძეგლის რესტავრაცია – შემორჩენილი ავთენტიკური მასალისა და ელემენტების ფარგლებში ძეგლის დაზიანებული ფრაგმენტების თავდაპირველი სახით აღდგენა მისი შექმნის თანადროული ან თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით;
ჩ) ძეგლის რეკონსტრუქცია – დეტალურ სამეცნიერო კვლევებზე და ზუსტ ანაზომებზე დაყრდნობით, ახალი ან ძველი მასალით ან მათი კომბინაციის გამოყენებით, მთლიანად ან ნაწილობრივ დანგრეული ან დაშლილი ძეგლის ან მისი ფრაგმენტის პირვანდელი სახით ხელახლა აშენება;
ც) ძეგლის თავდაპირველი სახით აღდგენა – რესტავრაციის ან რეკონსტრუქციის (მათ შორის, გვიანდელი დანამატების მოხსნის) გზით ძეგლისათვის მისი შექმნის მომენტისთვის არსებული სახის მიცემა;
ძ) ძეგლის სტატუსი – ობიექტის სამართლებრივი მდგომარეობა, რომელიც იწვევს მასზე საქართველოს კანონმდებლობით ძეგლის მიმართ დადგენილი რეჟიმის გავრცელებას;
წ) ძეგლის დაზიანება – ძეგლის ან მისი ნაწილის ან უძრავი ძეგლის ტერიტორიის იმგვარი ცვლილება, რომელიც აუარესებს მის ფიზიკურ მდგომარეობას ან ხელყოფს მის მახასიათებლებს და ამცირებს მის კულტურულ, ესთეტიკურ, მეცნიერულ ან მატერიალურ ღირებულებას;
წ1) ძეგლის დისკრიმინაციული დაზიანება – დისკრიმინაციული ნიშნით ძეგლის ან მისი ნაწილის ან უძრავი ძეგლის ტერიტორიის იმგვარი ცვლილება, რომელიც აუარესებს მის ფიზიკურ მდგომარეობას ან ხელყოფს მის მახასიათებლებს და ამცირებს მის კულტურულ, ესთეტიკურ, მეცნიერულ ან მატერიალურ ღირებულებას;
ჭ) ძეგლის განადგურება – ძეგლის მოსპობა ან ძეგლზე ან მის ნაწილზე იმგვარი ზემოქმედება, რომელიც ძეგლს უკარგავს იმ მახასიათებლებს, რომლებისთვისაც მას ძეგლის სტატუსი მიენიჭა;
ჭ1) ძეგლის დისკრიმინაციული განადგურება – დისკრიმინაციული ნიშნით ძეგლის მოსპობა ან ძეგლზე ან მის ნაწილზე იმგვარი ზემოქმედება, რომელიც ძეგლს უკარგავს იმ მახასიათებლებს, რომლებისთვისაც მას ძეგლის სტატუსი მიენიჭა;
ხ) ძეგლის დაზვერვა – ძეგლის შესახებ ინფორმაციის მიღების მიზნით, შესაბამისი მეთოდოლოგიით, მასში ფიზიკური ჩარევით ან ვიზუალური შესწავლის საშუალებით განხორციელებული საქმიანობა.
კარი II. კულტურული მემკვიდრეობის აღრიცხვა, დაცვა და მართვა
თავი II. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სისტემა
მუხლი 4. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ორგანოები
1. კულტურული მემკვიდრეობის სახელმწიფო დაცვას საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში ახორციელებენ საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო (შემდგომ – სამინისტრო), საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, მუნიციპალიტეტის ორგანოები, აგრეთვე სხვა სახელმწიფო ორგანოები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და კერძო სამართლის იურიდიული პირები, ხოლო აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების ტერიტორიებზე – აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი ორგანოები.
2. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები თავიანთ უფლებამოსილებებს ახორციელებენ „საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის“ კონსტიტუციური შეთანხმების მე-7, მე-8 და მე-9 მუხლებით დადგენილი ნორმების შესაბამისად.
მუხლი 5. სამინისტროს უფლებამოსილებანი კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში
1. საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში სამინისტრო:
ა) ზედამხედველობს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, შეიმუშავებს და წარმართავს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და განვითარების სახელმწიფო პოლიტიკას;
ბ) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში შეიმუშავებს და გამოსცემს ნორმატიულ და ინდივიდუალურ სამართლებრივ აქტებს;
გ) ხელმძღვანელობს და კოორდინაციას უწევს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენას, დაცვას, პოპულარიზაციას და მისი მდგომარეობის სისტემატურ შემოწმებას;
დ) უზრუნველყოფს გამოვლენილი კულტურული მემკვიდრეობის ექსპერტიზასა და სახელმწიფო აღრიცხვას, ადგენს შესაბამის წესებს;
ე) ზედამხედველობს ძეგლზე წარმოებულ და არქეოლოგიურ სამუშაოებს და ქმნის სამუშაოების მიმღებ კომისიებს;
ვ) აკონტროლებს კულტურული მემკვიდრეობის საზღვარგარეთ გატანას, თუ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული;
ზ) უზრუნველყოფს ისტორიული არეალების დაფარვით ინვენტარიზაციას, შეიმუშავებს კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონებისა და მათ ფარგლებში განსახორციელებელი საქმიანობის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტების პროექტებს და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით დასამტკიცებლად წარუდგენს შესაბამის სახელმწიფო ორგანოს;
თ) ქმნის კულტურული მემკვიდრეობის ერთიან საინფორმაციო სისტემასა და ბაზას;
ი) შეიმუშავებს და ახორციელებს კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენის, დაცვისა და პოპულარიზაციის მიზნობრივ და სახელმწიფო პროგრამებს, ახორციელებს სახელმწიფო შესყიდვებს;
[ ი) შეიმუშავებს და ახორციელებს კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენის, დაცვისა და პოპულარიზაციის მიზნობრივ და სახელმწიფო პროგრამებს, ახორციელებს საჯარო შესყიდვებს; (ამოქმედდეს 2027 წლის 1 იანვრიდან)]
კ) საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებთან ერთად აჩერებს ყველა სახის საქმიანობას, რომელმაც შეიძლება საფრთხე შეუქმნას კულტურულ მემკვიდრეობას;
ლ) თანამშრომლობს სხვა სახელმწიფო ორგანოებთან, საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა გამოვლენის, მათზე რეაგირებისა და სამართალდარღვევათა თავიდან აცილების მიზნით, კომპეტენციის ფარგლებში ადგენს შესაბამის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ ოქმებს;
ლ1) მონაწილეობს გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურაში და წარადგენს შესაბამის დასკვნას;
[ლ 1 ) მონაწილეობს გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით გათვალისწინებული გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურაში, ასევე „სამრეწველო ემისიების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი ნებართვის გაცემის მიზნით დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში და წარადგენს შესაბამის დასკვნას; (ამოქმედდეს 2026 წლის 1 სექტემბრიდან) ]
მ) ახდე ნს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის იდენტიფიკაციას, დოკუმენტურ (აუდიო-, ვიდეო, წერილობით) ფიქსაციას, შენახვასა და დაცვას;
ნ) საომარი მოქმედებებისა და საგანგებო მდგომარეობის დროს, საერთაშორისო სამართლის ნორმების შესაბამისად ზრუნავს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვაზე;
ნ1) „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე საერთაშორისო სამართლის ნორმების შესაბამისად ზრუნავს კულტურული მემკვიდრეობის დისკრიმინაციული დაზიანებისა და განადგურებისგან დაცვაზე;
ო) ასრულებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ სხვა ფუნქციებს.
2. საქართველოს კულტურისა და სპორტის მინისტრი (შემდგომ – მინისტრი) უფლებამოსილია სამართლებრივი აქტით გადასცეს ამ კანონით განსაზღვრული, სამინისტროს კომპეტენციისთვის მიკუთვნებული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტების გამოცემის უფლებამოსილება მის ტერიტორიულ ორგანოს, აგრეთვე სტრუქტურულ ერთეულს.
3. მინისტრი უფლებამოსილია ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული აქტების გამოცემის უფლებამოსილება ადმინისტრაციული ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცეს სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში სხვა ადმინისტრაციული ორგანოებისთვის დელეგირებულ უფლებამოსილებათა მოცულობა, განხორციელების წესი და პირობები განისაზღვრება შესაბამისი ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით.
4. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სამინისტროში იქმნება მინისტრის სათათბირო ორგანო – კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭო (შემდგომში – საბჭო).
5. საბჭო დაკომპლექტებულია დარგის ექსპერტებითა და საზოგადო მოღვაწეებით. საბჭოს საქმიანობის წესი და კომპეტენცია განისაზღვრება საბჭოს დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს მინისტრი.
6. საბჭო იხილავს:
ა) ძეგლის სტატუსის მინიჭებისა და მოხსნის, ასევე ძეგლის კატეგორიის განსაზღვრისა და შეცვლის საკითხებს;
ბ) ძეგლზე და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტებზე ჩასატარებელი სამუშაოების სამეცნიერო-მეთოდურ საკითხებს;
გ) საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტაციის პროექტებს, ისტორიული დასახლებებისათვის სტატუსის მ ინიჭებისა და მოხსნის საკითხებს;
დ) კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონების დადგენისა და მათ ფარგლებში სამინისტროს კომპეტენციისთვის მიკუთვნებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის საკითხებს;
ე) „მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ 1972 წლის კონვენციით შექმნილ მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში (შემდგომში – მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხა) შესატანად ძეგლების წარდგენის საკითხებს;
ვ) კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში განსახორციელებელ სახელმწიფო პროექტებსა და პროგრამებს;
ზ) საბჭოს დებულებით მისი კომპეტენციისთვის მიკუთვნებულ სხვა საკითხებს.
7. საბჭოს გადაწყვეტილებები მინისტრისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა.
მუხლი 6. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს უფლებამოსილებანი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში
1. საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო (მისი მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი – საქართველოს ეროვნული არქივი):
ა) ამ კანონითა და „ეროვნული საარქივო ფონდისა და ეროვნული არქივის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით უზრუნველყოფს ეროვნულ საარქივო ფონდში არსებული კულტურული მემკვიდრეობისა და მასთან დაკავშირებული ინფორმაციის შემცველი დოკუმენტების გამოვლენასა და აღწერას, პასუხისმგებელია მათ მოვლა-პატრონობაზე, უზრუნველყოფს მათზე სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარებას;
ბ) გამოვლენილი კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ და კულტურულ მემკვიდრეობასთან დაკავშირებულ სხვა ინფორმაციას აწვდის სამინისტროს;
გ) კომპეტენციის ფარგლებში თანამშრომლობს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში სხვა სახელმწიფო ორგანოებთან, საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან.
2. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსა და მისი მმართველობის სფეროში შემავალი ორგანოების სხვა ფუნქციები განისაზღვრება „ეროვნული საარქივო ფონდისა და ეროვნული არქივის შესახებ“ საქართველოს კანონითა და სხვა სამართლებრივი აქტებით.
აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების შესაბამისი ორგანოები საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში:
ა) ამ კანონით დადგენილი წესით უზრუნველყოფენ თავიანთ ტერიტორიებზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენას, აღწერას და მისი მდგომარეობის სისტემატურ შემოწმებას, ზრუნავენ მის მოვლა-პატრონობაზე, შესწავლასა და რეაბილიტაციაზე;
ბ) სამინისტროს აწვდიან ინფორმაციას კულტურული მემკვიდრეობის აღმოჩენის, გამოვლენისა და მისი მდგომარეობის შესახებ;
გ) კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში ინფორმაციული და ტექნიკური ხელშეწყობის მიზნით თანამშრომლობენ სამინისტროსთან, სხვა სახელმწიფო ორგანოებთან და საჯარო და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან;
დ) ახორციელებენ კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ სხვა საქმიანობას.
მუხლი 71. მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებები კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში
1. საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“ მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ტ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მიზნით, მუნიციპალიტეტი უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა მოვლა-შენახვას, რეკონსტრუქციას და რეაბილიტაციას.
2. მუნიციპალიტეტის ორგანოები თავიანთი უფლებამოსილებების განხორციელებისას კულტურული მემკვიდრეობის აღმოჩენის, გამოვლენის შემთხვევაში ვალდებული არიან შესაბამისი ინფორმაცია მიაწოდონ სამინისტროს.
1. მუზეუმ-ნაკრძალი არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც ფუძნდება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით, სამინისტროს წარდგინების, ხოლო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე – აგრეთვე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის წარდგინების საფუძველზე. მუზეუმ-ნაკრძალს მთლიანად ან ნაწილობრივ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ძეგლები, აგრეთვე არქეოლოგიური ობიექტები და სხვა ქონება გადაეცემა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. მუზეუმ-ნაკრძალის სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს მუზეუმ-ნაკრძალის დაფუძნების შესახებ საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული ორგანო.
2. მუზეუმ-ნაკრძალის მიზანია მის საკუთრებაში ან სარგებლობაში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი და მოძრავი ობიექტების დაცვა, ექსპონირება, პოპულარიზაცია და სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა.
3. საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მუზეუმ-ნაკრძალს შეიძლება განესაზღვროს სამოქმედო არეალი, რომლის ფარგლებშიც იგი ახორციელებს ძეგლებისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტების მდგომარეობის სისტემატურ შემოწმებას და სხვა სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას.
4. მუზეუმ-ნაკრძალის საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ კანონით და მუზეუმ-ნაკრძალის დებულებით.
5. მუზეუმ-ნაკრძალის სახეობებია:
ა) არქიტექტურული;
ბ) არქეოლოგიური (არქეოლოგიური პარკი);
გ) ეთნოგრაფიული;
დ) ისტორიული.
6. მუზეუმ-ნაკრძალი ასევე შესაძლებელია იყოს კომპლექსური – ერთდროულად იყოს ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული რამდენიმე სახეობის.
მუხლი 9. ფიზიკური და იურიდიული პირების უფლება-მოვალეობანი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში
1. ფიზიკური და იურიდიული პირები ვალდებული არიან:
ა) დაიცვან და მოუფრთხილდნენ კულტურულ მემკვიდრეობას;
ბ) სამინისტროს, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სხვა სახელმწიფო ორგანოებს, მუნიციპალიტეტებს დაუყოვნებლივ მიაწოდონ ინფორმაცია კულტურული მემკვიდრეობის აღმოჩენის, გამოვლენის ან კულტურული მემკვიდრეობისთვის საფრთხის შემცველი გარემოების არსებობის შესახებ;
გ) ხელი შეუწყონ მუ ზეუმ-ნაკრძალს შესაბამის სამოქმედო არეალში მის საკუთრებაში ან სარგებლობაში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის მდგომარეობის შემოწმებაში.
2. ფიზიკური და იურიდიული პირების სხვა მოვალეობები და უფლებები კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
თავი III. გამოვლენილი ან აღმოჩენილი კულტურული მემკვიდრეობის პირველადი (დროებითი) დაცვა
მუხლი 10. გამოვლენილი ან აღმოჩენილი კულტურული მემკვიდრეობის პირველადი (დროებითი) დაცვის რეჟიმი
1. თუ ფიზიკური ან იურიდიული პირი გამოავლენს ან აღმოაჩენს კულტურულ მემკვიდრეობას, ან ამის შესახებ გაუჩნდება საფუძვლიანი ვარაუდი, ისეთი საქმიანობის პერიოდში, რომლის გაგრძელებამაც შეიძლება დააზიანოს, გაანადგუროს ან ამის საფრთხე შეუქმნას მას, საქმიანობის მწარმოებელი პირი ვალდებულია დაუყოვნებლივ შეწყვიტოს აღნიშნული საქმიანობა და კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენის ან აღმოჩენის ან ამის შესახებ საფუძვლიანი ვარაუდის არსებობისა და საქმიანობის შეწყვეტის თაობაზე წერილობით აცნობოს სამინისტროს არა უგვიანეს 7 დღისა.
2. სამინისტრო ვალდებულია ინფორმაციის მიღებიდან არა უგვიანეს 2 კვირისა გადაამოწმოს კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენის (აღმოჩენის) ფაქტი და შედეგის შესახებ წერილობით აცნობოს დაინტერესებულ პირს. სამინისტროს მიერ აღნიშნული ვადის გაშვების შემთხვევაში პირი უფლებამოსილია განაგრძოს შეწყვეტილი საქმიანობა.
3. სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში მინისტრი ამ კანონით დადგენილი წესით უზრუნველყოფს გამოვლენილი (აღმოჩენილი) კულტურული მემკვიდრეობის სახელმწიფო აღრიცხვას, რის შესახებაც სამინისტრო დაუყოვნებლივ აცნობებს დაინტერესებულ პირს, ასევე − მუნიციპალიტეტს.
4. თუ კულტურული მემკვიდრეობა გამოვლინდება არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგად, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების ვადა აითვლება შესაბამისი ნებართვით გათვალისწინებულ სამუშაოთა დასრულებიდან.
5. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმებსა და მუზეუმ-ნაკრძალებში აღრიცხულ და დაცულ კულტურულ მემკვიდრეობაზე ვრცელდება ამ კანონის 22-ე, 23-ე და 25-ე მუხლებით ძეგლის მიმართ დადგენილი პრინციპები და წესები.
თავი IV . არქეოლოგიური სამუშაოების სახეები და პირობები
მუხლი 11. არქეოლოგიური სამუშაოების სახეები
არქეოლოგიურ ობიექტზე შეიძლება ჩატარდეს მხოლოდ ამ კანონით განსაზღვრული არქეოლოგიური ან ძეგლზე ჩასატარებელი სამუშაოები. არქეოლოგიური სამუშაოების სახეებია:
ა) საველე არქეოლოგიური სამუშაოები – არქეოლოგიური ობიექტის ძიება, დაზვერვითი თხრილების მოწყობა, გათხრა, ფიქსაცია, პირველადი საიდენტიფიკაციო ექსპერტიზა და კონსერვაცია;
ბ) ლაბორატორიული არქეოლოგიური სამუშაოები – არქეოლოგიური მონაპოვრის მეცნიერული აღწერა, რესტავრაცია, კონსერვაცია, ფოტო და გრაფიკული ფიქსაცია, მულტიდისციპლინური კვლევა, ისტორიული ინტერპრეტაცია და გამოსაცემად მომზადება.
მუხლი 12. არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების პირობა
1. არქეოლოგიური მემკვიდრეობის ადგილზე შენარჩუნებისა და მისი მომავალი თაობების მიერ უკეთესი ტექნოლოგიებით შესწავლის მიზნით არქეოლოგიური ობიექტის გათხრა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს აუცილებელია სამეცნიერო საკითხების გადასაჭრელად ან თუ არქეოლოგიურ მემკვიდრეობას სამშენებლო, სასოფლო-სამეურნეო, სამრეწველო და სხვა სახის საქმიანობით ან ბუნებრივი პროცესების შედეგად დაზიანება ან განადგურება ემუქრება.
2. არქეოლოგიურ სამუშაოთა დასრულების შემდეგ დაუშვებელია განათხარი არქეოლოგიური ობიექტისა და არქეოლოგიური მონაპოვრის მიტოვება კონსერვაციის ან რეკულტივაციის გარეშე, ხოლო სამუშაოთა მიმდინარეობისას გამოვლენილი არქეოლოგიური ობიექტები და არქეოლოგიური მასალა სამუშაოთა მწარმოებელმა (შესაბამისი ნებართვის მფლობელმა) სათანადოდ უნდა დაიცვას დაზიანებისაგან, განადგურებისა და დაკარგვისაგან, ასევე გარემო პირობებისა და სხვა არასასურველი ზემოქმედებისაგან.
3. თუ არქეოლოგიურ სამუშაოთა მიმდინარეობისას გამოვლინდება მაღალი მატერიალური ღირებულების მქონე ნივთი (ნივთები), ამასთანავე, მეთოდოლოგიური, კლიმატური, ტექნიკური ან სხვა პირობების გამო ვერ ხერხდება მისი (მათი) დაუყოვნებლივ ამოღება და უსაფრთხო ადგილას ტრანსპორტირება, სამუშაოთა მწარმოებელი ვალდებულია დაუყოვნებლივ მიმართოს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის ტერიტორიულ ორგანოს. ეს ორგანო პასუხისმგებელია ამ ნივთის (ნივთების) დაცვაზე, მის (მათ) უსაფრთხო ადგილას ტრანსპორტირებამდე.
4. მოძრავი არქეოლოგიური მონაპოვარი, როგორც წესი, უნდა ინახებოდეს უახლოეს მუზეუმ-ნაკრძალში, მუზეუმში ან სხვა შესაბამის სამეცნიერო დაწესებულებაში.
მუხლი 13. უძრავი არქეოლოგიური ობიექტის აღება (დაშლა)
უძრავი არქეოლოგიური ობიექტის აღება (დაშლა) დასაშვებია მხოლოდ სამინისტროსთან შეთანხმებით, იმ შემთხვევაში, თუ ობიექტი გათხრილი და სრულად შესწავლილია და არ არსებობს საკმარისი საფუძველი მისთვის ძეგლის სტატუსის მისანიჭებლად.
მუხლი 14. მსხვილმასშტაბიანი მიწის სამუშაოების განხორციელების აუცილებელი პირობები
1. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე კარიერის დამუშავებაზე და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების, ასევე საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის მშენებლობის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ორგანო სამინისტროს დადებითი დასკვნის საფუძველზე.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული სამინისტროს დასკვნის საფუძველია შესაბამისი ტერიტორიის არქეოლოგიური კვლევა, რომლის ჩატარებას უზრუნველყოფს მიწის სამუშაოების განხორციელებით დაინტერესებული პირი.
3. მიწის სამუშაოების განხორციელებით დაინტერესებული პირი ვალდებულია სამინისტროს წარუდგინოს დოკუმენტაცია ტერიტორიის არქეოლოგიური კვლევის შესახებ. კვლევა ხორციელდება შემდეგი მიმართულებებით:
ა) ისტორიულ-ბიბლიოგრაფიული და საარქივო კვლევა – სამუზეუმო და საარქივო (ისტორიული რუკები და გენერალური გეგმები, ისტორიული საკადასტრო და ნაგებობების გეგმები) მასალების მოძიება და ანალიზი, ისტორიულ-ბიბლიოგრაფიული კვლევა შესაბამისი წყაროების მითითებით, არქივებში დაცული საკვლევი ტერიტორიის ფოტომასალის, კოსმოსური და აეროფოტომასალების მოძიება, დეშიფრირება, მათი არსებული მდგომარეობის ფოტოფიქსაციის მასალების და მათი საარქივო მონაცემებთან მიმართების ანალიზი;
ბ) საველე-საკვლევი და წინასწარი კამერალური სამუშაოები: დაზვერვითი შურფების განლაგების სქემა და გამოხაზული ნახაზები (მასშტაბი 1:25, 1:20), სტრატიგრაფიის ჩვენებით.
4. საკვლევ ტერიტორიაზე არქეოლოგიური ობიექტის გამოვლენის შემთხვევაში არქეოლოგიური კვლევის დასკვნითი ნაწილი უნდა მოიცავდეს:
ა) საკვლევ ტერიტორიაზე გამოვლენილი არქეოლოგიური ფენებისა და ობიექტების სრულ საველე შესწავლას თანამედროვე მეთოდოლოგიის გამოყენებით, გასათხრელი ფართობის აგეგმვას, არქეოლოგიური კვლევისას გამოვლენილი არქეოლოგიური ობიექტების განლაგების სქემას და ცალკეული ობიექტების ანაზომებს, გამოვლენილი ნაგებობებისა და კულტურული ფენების სტრატიგრაფიულ ჭრილებს, საველე არქეოლოგიური კვლევის შედეგების ანგარიშს, გამოვლენილი არქეოლოგიური ფენებისა და ობიექტების რაობის განსაზღვრას და დათარიღებას, მათ ფოტო და გრაფიკულ ფიქსაციას, კვლევის შედეგად მიღებული მასალის ანალიტიკურ დამუშავებას და დასკვნების ჩამოყალიბებას, ტექსტური ნაწილის შედგენას, სათანადო ილუსტრაციების მომზადებას;
ბ) არქეოლოგიური კვლევის საფუძველზე შემუშავებულ რეკომენდაციებს გამოვლენილი ობიექტების კონსერვაციის საკითხისა და საპროექტო ტერიტორიაზე მშენებლობის გეგმარებითი გადაწყვეტის შესახებ.
თავი V. კულტურული მემკვიდრეობის აღრიცხვა, კლასიფიკაცია, მისთვის სტატუსის მინიჭება და მოხსნა
მუხლი 15. ობიექტისათვის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მინიჭება
1. ობიექტისათვის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მინიჭების საფუძველია მისი ისტორიული ან კულტურული ღირებულება, დაკავშირებული მის სიძველესთან, უნიკალურობასთან ან ავთენტიკურობასთან.
2. ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში ძეგლის სტატუსი ასევე შეიძლება მიენიჭოს ფიზიკურად, ფუნქციურად, ისტორიულად ან ტერიტორიულად დაკავშირებული კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების ერთობლიობას, რომელიც ტოპოგრაფიულად იდენტიფიცირებადი ერთეულია. ამ შემთხვევაში მის უძრავ და მოძრავ ნაწილებზე ვრცელდება ამ კანონით უძრავი და მოძრავი ძეგლების მიმართ დადგენილი შესაბამისი წესები.
3. ობიექტს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი ენიჭება საბჭოს შესაბამისი დასკვნის საფუძველზე, მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში − საბჭოს შესაბამისი დასკვნის საფუძველზე, სამინისტროს წარდგინებით, საქართველოს მთავრობის განკარგულებით.
4. თუ ვერ ხერხდება ობიექტის რაობის სრულყოფილი განსაზღვრა, ასევე როდესაც მის ისტორიულ ან კულტურულ ღირებულებასთან დაკავშირებული მონაცემები გადამოწმებას ან დამატებით შესწავლას საჭიროებს, მინისტრი უფ ლებამოსილია მაინც შეიტანოს ობიექტი კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში. ამ მომენტიდან მასზე ვრცელდება ამ კანონის VI და IX თავებით ძეგლის მიმართ დადგენილი სამართლებრივი რეჟიმი.
5. ობიექტი კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში შეიძლება შეტანილ იქნეს 6 თვის ვადით. ამ ვადის გაგრძელება შეიძლება მხოლოდ ერთხელ, არა უმეტეს 6 თვისა.
6. სამინისტრო კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში შეტანილი ობიექტისათვის მისთვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად, მისი სახეობის, მნიშვნელობის, მდგომარეობის, ისტორიული ან კულტურული ღირებულებისა და კატეგორიის განსაზღვრისათვის შესაბამისი დასკვნის მიღების მიზნით, ობიექტის თაობაზე მონაცემებს წარუდგენს საბჭოს.
7. თუ სათანადო კვლევების შედეგად დადგინდება, რომ არ არსებობს კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში შეტანილი ობიექტისათვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების ამ კანონით განსაზღვრული საფუძვლები, საბჭოს დასკვნის საფუძველზე მინისტრი უფლებამოსილია ამორიცხოს ობიექტი კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიიდან ამ მუხლის მე-5 პუნქტით დადგენილი ვადის გასვლამდე.
8. მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ობიექტის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში შეტანის ან სიიდან ამორიცხვის შესახებ, აგრეთვე ობიექტისათვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების ან მოხსნის შესახებ ძალაში შედის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გამოქვეყნების მომენტიდან.
9. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტისათვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების ან მოხსნის შესახებ მონაცემები შესაბამისი სამართლებრივი აქტის ძალაში შესვლიდან 1 თვის ვადაში აისახება ძეგლების სახელმწიფო რეესტრში და სამინისტროს ინტერნეტგვერდზე.
მუხლი 16. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების სახელმწიფო აღრიცხვა და სააღრიცხვო დოკუმენტაცია
1. კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი და მოძრავი ობიექტების აღრიცხვისა და იდენტიფიკაციის მიზნით იქმნება ძეგლების სახელმწიფო რეესტრი, კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სია, სააღრიცხვო ბარათი და ძეგლის პასპორტი. არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების აღრიცხვისა და იდენტიფიკაციის მიზნით იქმნება არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სია და სახელმწიფო რეესტრი.
2. ძეგლების სახელმწიფო რეესტრსა და კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიას აწარმოებს სამინისტრო.
3. სააღრიცხვო ბარათი არის ძეგლის ან კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში შეტანილი ობიექტის იდენტიფიკაციისათვის აუცილებელი ზოგადი ინფორმაციის შემცველი დოკუმენტი.
4. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის ძეგლების სახელმწიფო რეესტრში შეტანის შემდეგ სამინისტრო უფლებამოსილია შეადგინოს ძეგლის პასპორტი. ძეგლის პასპორტი არის მინისტრის სამართლებრივი აქტით დამტკიცებული დოკუმენტი, რომელიც შეიცავს ძეგლთან დაკავშირებულ სამეცნიერო-კვლევით ინფორმაციას.
5. ახალი ცნობების მოკვლევის ან გარემოებათა ცვლილების შემთხვევაში სააღრიცხვო დოკუმენტაცია განახლდება.
6. სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ფორმები და მათი შევსების წესი განისაზღვრება მინისტრის ნორმატიული აქტით.
მუხლი 17. ძეგლისთვის ძეგლის სტატუსის მოხსნა
ძეგლისთვის ძეგლის სტატუსის მოხსნა შესაძლებელია მხოლოდ საბჭოს შესაბამისი დასკვნის საფუძველზე, მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში − საბჭოს შესაბამისი დასკვნის საფუძველზე, სამინისტროს წარდგინებით, საქართველოს მთავრობის განკარგულებით იმ შემთხვევაში, თუ ძეგლი განადგურდა ან ისე დაზიანდა, რომ დაკარგა ისტორიული ან კულტურული ღირებულება, რომლის აღდგენა შეუძლებელია, ან, მეცნიერული (მეთოდოლოგიური) კრიტერიუმებით, დაკარგა ის ძირითადი მახასიათებელი, რომლის გამოც მას მიენიჭა ძეგლის სტატუსი.
1. ძეგლს სამინისტროს მიმართვის საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით შეიძლება განესაზღვროს ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია, თუ მას აქვს გამორჩეული მხატვრული ან ესთეტიკური ღირებულება ან თუ იგი დაკავშირებულია უმნიშვნელოვანეს ისტორიულ მოვლენასთან, პიროვნებასთან, ერის განვითარების ეტაპთან და გამორჩეულ ზოგად ეროვნულ ღირებულებებთან.
2. ეროვნული მნიშვნელობის უძრავ ძეგლს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შესატანად მინისტრის მიმართვის საფუძველზე ან საკუთარი ინიციატივით წარადგენს საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.
1. ძეგლის კლასიფიკაცია სახეობებად ხდება მისი ტიპოლოგიის, ისტორიული, კულტურული, მხატვრული, ესთეტიკური, მემორიალური, სულიერი, მეცნიერული და სხვა ღირებულებების მიხედვით.
2. ძეგლის სახეობებია:
ა) არქეოლოგიური;
ბ) არქიტექტურის;
გ) საინჟინრო;
დ) ქალაქთმშენებლობის (ურბანული);
ე) საბაღე-საპარკო ხელოვნებისა და ლანდშაფტური არქიტექტურის;
ვ) პალეოგრაფიული;
ზ) მონუმენტური სახვითი ხელოვნების;
თ) მემორიალური;
ი) ეთნოგრაფიული;
კ) სახვითი ხელოვნების;
ლ) დოკუმენტური;
მ) მეცნიერების, ტექნიკის ან მრეწველობის განვითარებასთან დაკავშირებული.
3. ძეგლის სახეობა განისაზღვრება შესაბამის დარგში შემუშავებული მეცნიერული კრიტერიუმებით.
მუხლი 20. უძრავი ძეგლის აღნიშვნა
უძრავი ძეგლი აღინიშნება საანოტაციო დაფით, რომლის ფორმა და გამოყენების წესი დგინდება მინისტრის ბრძანებით.
მუხლი 21. უძრავ ძეგლთა გათვალისწინება მიწის კადასტრსა და ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტაციაში
უძრავი ძეგლებისა და მათი ტერიტორიების გათვალისწინება მიწის კადასტრსა და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტაციაში სავალდებულოა.
მუხლი 22. ძეგლის დაცვის ძირითადი პრინციპი
ძეგლის დაცვის ძირითადი პრინციპია მისთვის იმ თვისებებისა და მახასიათებლების, უძრავი ძეგლის შემთხვევაში – ასევე იმ გარემოს შენარჩუნება, რომლებიც (რომელიც) განაპირობებს მის ისტორიულ, კულტურულ, მემორიალურ, ეთნოლოგიურ, მხატვრულ, ესთეტიკურ, მეცნიერულ ან სხვა ღირებულებას.
მუხლი 23. ძეგლის დასაშვები გამოყენება
დასაშვებია ძეგლის მხოლოდ იმგვარი გამოყენება, რომელიც არ აზიანებს ან ამის საფრთხეს არ უქმნის მას, არ ამცირებს მის კულტურულ ან ისტორიულ ღირებულებას, არ იწვევს მისი ავთენტიკური ელემენტების ცვლილებებს, არ აუარესებს მის აღქმას.
მუხლი 24. ძეგლზე თვითნებური სამუშაოების ჩატარების აკრძალვა
აკრძალულია ძეგლზე რაიმე სამუშაოების ჩატარება საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ კანონით დადგენილი შესაბამისი ნებართვის გარეშე.
მუხლი 25. ძეგლზე ჩასატარებელი სამუშაოების ტიპები და სახეები
1. ძეგლზე ჩასატარებელი სამუშაოები იყოფა შემდეგ ტიპებად:
ა) კვლევითი სამუშაოები – სამეცნიერო-საძიებო და პრაქტიკული სამუშაოები, რომელთა მიზანია ძეგლთან დაკავშირებული ინფორმაციის მოძიება, მათ შორის, მისი მდგომარეობის, დაზიანებებისა და მათი გამომწვევი მიზეზების დადგენა, სარეაბილიტაციო ღონისძიებათა შესახებ რეკომენდაციების შემუშავება;
ბ) სარეაბილიტაციო სამუშაოები – ძეგლის მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით განხორციელებული, საქართველოს კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ კანონით დადგენილი წესით ჩატარებული სამუშაოების ერთობლიობა.
2. უძრავ ძეგლზე მისი კვლევის ან რეაბილიტაციის მიზნით შეიძლება ჩატარდეს შემდეგი სახის სამუშაოები:
ა) დაზვერვა;
ბ) გაწმენდა;
გ) კონსერვაცია;
დ) რესტავრაცია;
ე) რეკონსტრუქცია;
ვ) ადაპტაცია;
ზ) უძრავი ძეგლის ცვლილება.
3. მოძრავ ძეგლზე მისი კვლევის ან რეაბილიტაციის მიზნით შეიძლება ჩატარდეს შემდეგი სახის სამუშაოები:
ა) დაზვერვა;
ბ) გაწმენდა;
გ) კონსერვაცია;
დ) რესტავრაცია.
4. არქეოლოგიურ ძეგლზე ან სხვა სახეობის ძეგლის განამარხებულ ფრაგმენტზე კვლევის ან რეაბილიტაციის მიზნით ასევე შეიძლება ჩატარდეს არქეოლოგიური სამუშაოები.
5. არქეოლოგიურ ძეგლზე არქეოლოგიური სამუშაოების ფარგლებში ასევე შეიძლება ჩატარდეს ამ კანონით ძეგლის მიმართ განსაზღვრული საკონსერვაციო, გაწმენდითი და სარესტავრაციო სამუშაოები.
6. ძეგლის დაკარგული ფორმების, ფრაგმენტებისა და ელემენტების აღდგენა შესაძლებელია მხოლოდ ძეგლის რესტავრაციის ან რეკონსტრუქციის ფარგლებში, აღსადგენი ფორმების, ფრაგმენტებისა და ელემენტების სრული იდენტიფიკაციის შემთხვევაში, ზუსტ მეცნიერულ მონაცემებზე დამყარებული საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე. დაუშვებელია დოკუმენტური მასალისა და სამეცნიერო კვლევის უგულებელყოფა.
7. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიაში შეტანილ ობიექტზე, მასზე ექსპერტიზის სრულყოფილად ჩატარების, ასევე ობიექტის ჯერ კიდევ გამოუვლენელი, ისტორიული ან კულტურული ღირებულების მქონე ელემენტების შესაძლო დაზიანების ან განადგურების თავიდან აცილების მიზნით, შესაძლებელია მხოლოდ დაზვერვითი, გაწმენდითი, არქეოლოგიური და პრევენციული კონსერვაციის სამუშაოების ჩატარება.
8. ძეგლზე სამუშაოების ჩატარების მეთოდოლოგია და წესი დგინდება მინისტრის ნორმატიული აქტით.
საქართველოს 2008 წლის 21 ნოემბრის კანონი №528 - სსმ I, № 34, 04.12.2008წ., მუხ.212
მუხლი 26. ძეგლის დაშლა, გადაკეთება, გადაადგილება, დანაწევრება
1. უძრავი ძეგლის ან მისი ნაწილის დაშლა დასაშვებია მხოლოდ ძეგლზე ამ კანონით დაშვებული სამუშაოების (რეკონსტრუქციის) ფარგლებში და ძეგლის აღდგენის პირობით, იმ შემთხვევაში, თუ ამას მოითხოვს ძეგლის ინტერესები ან თუ ძეგლის არსებული მდგომარეობა საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას და არ არსებობს ამ საფრთხის თავიდან აცილების სხვა შესაძლებლობა.
2. უძრავი ძეგლის ან მისი ნაწილის გადაკეთება დასაშვებია მხოლოდ ძეგლის ადაპტაციის ინტერესებიდან გამომდინარე, თუ ეს არ გამოიწვევს ძეგლის დაზიანებას ან მისი ისტორიულ-კულტურული ღირებულების შემცირებას.
3. უძრავი ძეგლის ან მისი ნაწილის გადაადგილება დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:
ა) დაუძლეველი ძალის მოქმედების შედეგად არსებობს ძეგლის გამოუსწორებელი დაზიანების ან განადგურების საფრთხე;
ბ) არსებობს მისი გადაადგილების მომეტებული საჯარო ინტერესი, გარდა ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლებისა.
4. უძრავი ძეგლის გადაადგილება დასაშვებია მხოლოდ თავდაპირველ გარემოსთან შეძლებისდაგვარად მიმსგავსებულ გარემოში, ავთენტიკური მასალის გამოყენებით მისი რეკონსტრუქციის გზით, თავდაპირველი სახით აღდგენის პირობით.
5. უძრავი ძეგლი გადაადგილებისას და მის შემდეგ ინარჩუნებს ძეგლის სტატუსს.
6. აკრძალულია მოძრავი ძეგლის გადაკეთება ან დანაწევრება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ეს აუცილებელია ძეგლის შენარჩუნებისათვის ან რეაბილიტაციისათვის.
7. (ამოღებულია - 06.09.2013, №1075).
საქართველოს 2008 წლის 21 ნოემბრის კანონი №528 - სსმ I, № 34, 04.12.2008წ., მუხ.212
მუხლი 27. კომპლექსური ძეგლის კონსერვაციის გეგმა
1. კომპლექსური ძეგლის დაცვის, მასზე სარეაბილიტაციო სამუშაოთა რეგულირების, ძეგლის გამოყენებისა და განვითარების უზრუნველყოფის მიზნით სამინისტრო უფლებამოსილია შეიმუშაოს კომპლექსური ძეგლის კონსერვაციის გეგმა (შემდგომში – კონსერვაციის გეგმა), რომელიც ძეგლის რეაბილიტაციისა და განვითარების ერთიანი სახელმძღვანელო დოკუმენტია.
2. კონსერვაციის გეგმა არის მინისტრის ნორმატიული აქტი, რომელიც მოიცავს ძეგლზე ჩასატარებელ სამუშაოთა სამეცნიერო-მეთოდურ და პრაქტიკულ მითითებებს, განსაზღვრავს კომპლექსური ძეგლის შემადგენელ ყოველ ობიექტზე დასაშვებ ან რეკომენდებულ სამუშაოთა ნუსხას და ფარგლებს, მათი ჩატარების თანმიმდევრობის მითითებით, ადგენს ძეგლის კვლევის, რეაბილიტაციისა და განვითარების ძირითად რეგლამენტს, მისი მოვლა-პატრონობისა და გამოყენების ინდივიდუალურ წესებს.
3. კონსერვაციის გეგმის მოთხოვნათა გათვალისწინება სავალდებულოა ძეგლთან დაკავშირებული სამართლებრივი აქტების მიღებისას.
მუხლი 28. ძეგლის მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) უფლება-მოვალეობანი
1. ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე) ვალდებულია:
ა) სამინისტროს მიერ დამტკიცებული ფორმის შესაბამისად, სამინისტროს/მუნიციპალიტეტის შეტყობინების მიღებიდან 1 თვის ვადაში წარუდგინოს სამინისტროს/მუნიციპალიტეტს ინფორმაცია ძეგლის არსებული მდგომარეობის შესახებ და გააფორმოს სამინისტროსთან/მუნიციპალიტეტთან ძეგლის მოვლა-პატრონობის ხელშეკრულება, რომლითაც უზრუნველყოფილი იქნება ძეგლის დაზიანებისა და განადგურებისგან დაცვა და ძეგლის ისტორიულ-კულტურული ღირებულების შენარჩუნება;
ბ) დაუყოვნებლივ აცნობოს სამინისტროს/მუნიციპალიტეტს ძეგლის მდგომარეობის, მისი შენახვის პირობების ან გარემოს ცვლილებების შესახებ;
გ) ხელი შეუწყოს შესაბამის კომპეტენტურ ორგანოებს და სპეციალისტებს ძეგლის დათვალიერებასა და მისი მდგომარეობის შესწავლაში, მათი მოთხოვნისამებრ მიაწოდოს თავის ხელთ არსებული ინფორმაცია ძეგლის შესახებ, თუ ის არ არის სახელმწიფო, კომერციული ან კანონით დადგენილი სხვა საიდუმლოება;
დ) არ დაუშვას ძეგლზე რაიმე სახის თვითნებური ზემოქმედება, მათ შორის, ძეგლის ნაწილების ან ფრაგმენტების გადაკეთება, დანაწევრება, დაშლა, დამატება;
ე) ძეგლის გასხვისების შემთხვევაში წინასწარ აცნობოს სამინისტროს/მუნიციპალიტეტს, ხოლო ძეგლის შემძენს წინასწარ მიაწოდოს ინფორმაცია ძეგლის სტატუსის შესახებ;
ვ) უზრუნველყოს ძეგლზე საზოგადოების დაშვება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით;
ზ) შეასრულოს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული სხვა მოვალეობები.
2. ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე) უფლებამოსილია:
ა) გამოიყენოს ძეგლი ამ კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად და მიიღოს შემოსავალი;
ბ) ისარგებლოს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი საგადასახადო და სხვა შეღავათებით;
გ) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სახელმწიფო ორგანოებისგან ანაზღაურების გარეშე მოითხოვოს სამეცნიერო-მეთოდური და სამართლებრივი კონსულტაცია თავის საკუთრებაში (სარგებლობაში) არსებული ძეგლის შესახებ.
3. ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ხელშეკრულების მუნიციპალიტეტის მიერ გაფორმების შემთხვევაში, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 1 კვირის ვადაში, მუნიციპალიტეტი ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე ინფორმაციას (ან ხელშეკრულების ასლს) წარუდგენს სამინისტროს.
1. საქართველოს მთავრობის დადგენილებით დგინდება მომეტებული საჯარო ინტერესების მქონე ძეგლთა ნუსხა და მათზე მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) მიერ საზოგადოების დაშვების წესი. „საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის კონსტიტუციური შეთანხმების“ მე-7, მე-8 და მე-9 მუხლებით გათვალისწინებულ ძეგლებზე საზოგადოების დაშვების წესი დგინდება მესაკუთრესთან (კანონიერ მოსარგებლესთან) წინასწარი შეთანხმებით; უთანხმოების შემთხვევაში რელიგიურ უფლებებს აქვს უპირატესობა ძეგლებზე საზოგადოების დაშვების უფლებასთან შედარებით.
2. თუ არსებობს ძეგლის (ობიექტის) მდგომარეობის შემოწმების დასაბუთებული აუცილებლობა ან დასაბუთებული ვარაუდი, რომ რომელიმე ობიექტი განეკუთვნება კულტურულ მემკვიდრეობას, ხოლო ძეგლის (ობიექტის) მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე) ხელს უშლის კომპეტენტურ ორგანოებს სათანადო საექსპერტო და კვლევითი სამუშაოების განხორციელებაში, ასევე, როდესაც ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე) არღვევს ძეგლის (ობიექტის) დათვალიერებისა და მასზე საზოგადოების დაშვების საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ წესებს, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სახელმწიფო ორგანოს შესასწავლ ძეგლზე (ობიექტზე) დაშვება მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) თანხმობის გარეშე შესაძლებელია სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე.
3. პასუხისმგებლობა ძეგლის დათვალიერებისა და მასზე საზოგადოების დაშვების წესების დარღვევისათვის განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
მუხლი 30. ძეგლის მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) ან/და ძეგლზე ნებართვის მფლობელის პასუხისმგებლობა
1. ძეგლის მესაკუთრეს (კანონიერ მოსარგებლეს) სამინისტრო/მუნიციპალიტეტი აძლევს წერილობით გაფრთხილებას, რომლითაც განუსაზღვრავს ძეგლის მოვლა-პატრონობასთან დაკავშირებით მისაღებ ზომებს, კონკრეტული მოქმედებების განხორციელების პირობებს და მათი უზრუნველყოფის გონივრულ ვადას, თუ ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე):
ა) არღვევს სამინისტროსთან/მუნიციპალიტეტთან გაფორმებული ძეგლის მოვლა-პატრონობის ხელშეკრულების პირობებს;
ბ) არღვევს სამინისტროს/მუნიციპალიტეტის მიერ გაცემული შესაბამისი ნებართვის პირობებს ან ამ კანონით გათვალისწინებული ნებართვის გარეშე ატარებს ძეგლზე რაიმე სამუშაოებს.
11. თუ ამ კანონით განსაზღვრული ძეგლზე ნებართვის მფლობელი, რომელიც იმავდროულად არ არის ძეგლის მესაკუთრე, არღვევს სამინისტროს/მუნიციპალიტეტის მიერ გაცემული შესაბამისი ნებართვის პირობებს, მას სამინისტრო/მუნიციპალიტეტი აძლევს წერილობით გაფრთხილებას, რომლითაც განუსაზღვრავს ძეგლზე კონკრეტული მოქმედებების განხორციელების პირობებს და გონივრულ ვადას მათი განხორციელების უზრუნველყოფისთვის.
2. ძეგლის სტატუსის მქონე საცხოვრებელ სახლში ბინისა და არასაცხოვრებელი ფართობის მესაკუთრეთა (კანონიერ მოსარგებლეთა) ერთობლიობა განიხილება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობად. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გაფრთხილება ეძლევა და მისი შეუსრულებლობისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი პასუხისმგებლობა ეკისრება შესაბამის ამხანაგობას.
3. ამ მუხლის პირველი ან 11 პუნქტით გათვალისწინებული წერილობითი გაფრთხილებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ გაფრთხილებაში მითითებული პირობების შეუსრულებლობის ან არასათანადოდ შესრულების შემთხვევაში დამრღვევს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ეკისრება ჯარიმა და დამრღვევის მიერ განხორციელებული საქმიანობის ამ კანონის მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა.
4. დამრღვევის დაჯარიმებიდან 6 თვის ვადაში მის მიერ წერილობით გაფრთხილებაში მითითებული პირობების შეუსრულებლობის ან არასათანადოდ შესრულების შემთხვევაში ძეგლის მესაკუთრეს (კანონიერ მოსარგებლეს)/ძეგლზე ნებართვის მფლობელს, რომელიც იმავდროულად არ არის ძეგლის მესაკუთრე, ყოველ ექვს თვეში ეკისრება წინა ჯარიმით განსაზღვრული თანხის სამმაგი ოდენობის ჯარიმა და სამინისტრო/მუნიციპალიტეტი განუსაზღვრავს გონივრულ ვადას შეუსაბამობის გამოსწორებისთვის.
5. თუ ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე) ვერ უზრუნველყოფს სამინისტროს/მუნიციპალიტეტის მიერ დადგენილი პირობების შესრულებას, ხოლო ძეგლის ინტერესები გადაუდებელ ჩარევას მოითხოვს, ასევე იმ შემთხვევაში, თუ ძეგლის მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) დადგენა ან მიგნება ვერ ხერხდება, სამინისტრო/მუნიციპალიტეტი უფლებამოსილია, მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) თანხმობის გარეშე, უშუალოდ ან მესამე პირთა მეშვეობით ჩაატაროს ძეგლზე გადაუდებელი სარეაბილიტაციო სამუშაოები. ამ პუნქტით განსაზღვრული გარემოებების არსებობისას სამუშაოების ძეგლის მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) თანხმობის გარეშე ჩატარების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს მხოლოდ სასამართლო.
6. ამ მუხლის მე-5 პუნქტით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებისას სამინისტროს/მუნიციპალიტეტის ორგანოების ან მათ მიერ განსაზღვრული სამუშაოების შემსრულებელი პირის მიერ ძეგლის გადაუდებელი სარეაბილიტაციო სამუშაოებისთვის გაწეულ იმ ხარჯებს, რომლებიც გამოწვეულია სამინისტროსთან/მუნიციპალიტეტთან გაფორმებული ძეგლის მოვლა-პატრონობის ხელშეკრულების პირობების დარღვევით, ანაზღაურებს ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე).
7. თუ ძეგლის მესაკუთრე (კანონიერი მოსარგებლე) ვერ უზრუნველყოფს სარეაბილიტაციო სამუშაოებისთვის გაწეული ხარჯების ნებაყოფლობით ანაზღაურებას, სამინისტრო/მუნიციპალიტეტი უფლებამოსილია, ამ მუხლის მე-5 პუნქტით განსაზღვრული ხარჯების ძეგლის მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) მიერ ანაზღაურების მოთხოვნით მიმართოს სასამართლოს.
8. ამ კანონის 32-ე მუხლი არ ვრცელდება „საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის“ კონსტიტუციური შეთანხმების მე-7 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ და სხვა რელიგიური კონფესიების საკუთრებაში (სარგებლობაში) არსებულ ობიექტებზე.
9. ამ მუხლით განსაზღვრულ სამინისტროს უ ფლებამოსილებებს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ახორციელებს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესაბამისი უფლებამოსილი ორგანო.
მუხლი 31. პასუხისმგებლობა ძეგლის დაზიანებისა და განადგურებისთვის
დისკრიმინაციული ნიშნით ან სხვა მოტივით ძეგლის დაზიანება ან განადგურება გამოიწვევს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით პირისთვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებას.
თავი VII. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებზე საკუთრების უფლება
1. სახელმწიფო/მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ძეგლის, კულტურული ფასეულობის, არქეოლოგიური დაცვის ზონაში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის გასხვისება, ფლობისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემა ხორციელდება სამინისტროსთან შეთანხმებით, მის მიერ წინასწარ განსაზღვრული მათი მოვლა-პატრონობის პირობით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
2. აკრძალულია სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეტანილი ძეგლის გასხვისება. ამ ძეგლის სარგებლობაში გადაცემა დასაშვებია მხოლოდ ფლობისა და სარგებლობის უფლებით, მისი მოვლა-პატრონობისა და დაცვის პირობით.
3. აკრძალულია სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული ეროვნული საარქივო ფონდის დოკუმენტის (მოძრავი ძეგლის) გასხვისება.
4. ამ მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტებით დადგენილი წესისგან გამონაკლისია საბინაო ფონდი, ასევე საცხოვრებელ შენობა-ნაგებობებში არსებული არასაბინაო ფართობები.
მუხლი 33. მოძრავ არქეოლოგიურ ობიექტებზე საკუთრების უფლების წარმოშობა
1. არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვის საფუძველზე არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარებისას, ასევე უნებართვოდ ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოებისას აღმოჩენილი მოძრავი არქეოლოგიური ობიექტი სახელმწიფოს საკუთრებაა.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, სხვა სახის საქმიანობის შედეგად აღმოჩენილ არქეოლოგიურ ობიექტებზე (შემთხვევით აღმოჩენა) საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით.
3. შემთხვევით აღმოჩენის შემთხვევაში აღმომჩენი ვალდებულია, დაუყოვნებლივ, ამ კანონის III თავით დადგენილი წესით აცნობოს სამინისტროს.
4. სახელმწიფოს აქვს არქეოლოგიური ობიექტის უპირატესი შესყიდვის უფლება.
თავი VIII. კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონები და მათი რეჟიმები
მუხლი 34. კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონების სტრუქტურა და დადგენის წესები
1. კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონების სტრუქტურა შედგება ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონისა და ზოგადი დამცავი ზონებისაგან.
2. ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონა შედგება შემდეგი არეალებისაგან:
ა) ძეგლის ფიზიკური დაცვის არეალი;
ბ) ძეგლის ვიზუალური დაცვის არეალი.
3. ზოგადი დამცავი ზონებია:
ა) ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონა;
ბ) განაშენიანების რეგულირების ზონა;
გ) ისტორიული ლანდშაფტის დაცვის ზონა;
დ) არქეოლოგიური დაცვის ზონა.
4. ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონა დგინდება ავტომატურად, კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ობიექტისთვის ძეგლის სტატუსის მინიჭების მომენტიდან. დასაბუთებული აუცილებლობის შემთხვევაში ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონა ან მისი შემადგენელი არეალი შეიძლება გაფართოვდეს მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე, ხოლო ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში − სამინისტროს წარდგინებით, საქართველოს მთავრობის განკარგულების საფუძველზე. „საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის“ კონსტიტუციური შეთანხმებით განსაზღვრული ნაგებობის შემთხვევაში მინისტრის ბრძანება ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონის ან მისი შემადგენელი არეალის გაფართოების შესახებ უნდა შეთანხმდეს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიასთან.
5. ზოგადი დამცავი ზონები დგინდება მუნიციპალიტეტთან შეთანხმებით, მინისტრის წარდგინების საფუძველზე, საქართველოს მთავრობის განკარგულებით.
6. საქართველოს მთავრობის განკარგულება ზოგადი დამცავი ზონის დადგენის თაობაზე, ასევე მინისტრის ბრძანება ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონის დადგენის ან გაფართოების შესახებ ქვეყნდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით.
7. ერთი ტერიტორია შეიძლება მოექცეს რამდენიმე დამცავი ზონის ფარგლებში, რომელთაგან ზოგადი დამცავი ზონა შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი.
8. თუ ერთი ტერიტორია რამდენიმე დამცავი ზონ ის ფარგლებში მოექცევა, დამცავი ზონების რეჟიმებიდან, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოქმედებს ამკრძალავი ნორმა.
9. დამცავი ზონების შემუშავების მეთოდოლოგია, შესაბამისი გრაფიკული და ტექსტური მასალების შედგენის წესები განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით.
მუხლი 35. დამცავი ზონების დადგენის მიზნები და ამოცანები
1. დამცავი ზონის დადგენის მიზნებია: მის საზღვრებში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის, მათ შორის, ძეგლების, კულტურული ღირებულების მქონე ურბანული ქსოვილისა და ცალკეული შენობა-ნაგებობების, ისტორიული განაშენიანების, ქუჩათა ქსელის, გეგმარებითი სტრუქტურის, ისტორიული ლანდშაფტის, არქეოლოგიური ობიექტების არასასურველი ზემოქმედებისაგან დაცვა; მის საზღვრებში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის ბუნებრივი, ისტორიული, ესთეტიკური, ეკოლოგიური გარემოს, მისი ავთენტიკური ელემენტების, ისტორიულად ჩამოყალიბებული ხედებისა და პანორამების, ასევე იმ სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურული კონტექსტის შენარჩუნება, რომელიც ხელს შეუწყობს ძეგლისა და მისი გარემოს დაცვასა და მდგრად განვითარებას, ძეგლის, როგორც ისტორიის მოწმის, როლის შენარჩუნებას.
2. დამცავ ზონებში განსახორციელებელი ღონისძიებები უნდა ითვალისწინებდეს ხელსაყრელი გეოლოგიური და ჰიდროგეოლოგიური პირობების შენარჩუნებას, სანიტარიულ-ჰიგიენური, სეისმური და ხანძარსაწინააღმდეგო მოთხოვნების დაკმაყოფილებას, ძეგლებზე და ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოზე არასასურველი ზემოქმედების თავიდან აცილებას. აღნიშნული ღონისძიებების განხორციელებისას დაცული უნდა იქნეს ამ სფეროში საერთაშორისო სამართლითა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სტანდარტები და ნორმები.
3. დამცავ ზონებში ძეგლების აქტიური ვიზუალური აღქმის სივრცეში დაუშვებელია დიდმასშტაბიანი სარეკლამო აბრების, ელექტრო და სატელეფონო ანძების, სატელევიზიო ანტენების და სხვა დიდმასშტაბიანი მიწისზედა საინჟინრო და ტექნოლოგიური მოწყობილობების განთავსება.
4. დამცავ ზონებში აკრძალულია ისეთი საწარმოო, სატრანსპორტო, სასაწყობო მეურნეობისა და სხვა ობიექტების მშენებლობა, რომლებიც ხანძარსაშიშია, წარმოქმნის ძლიერ სატვირთო და სატრანსპორტო ნაკადებს, აჭუჭყიანებს ჰაერისა და წყლის აუზებს.
5. საზოგადოებრივი სივრცის კეთილმოწყობის საშუალებები იმგვარად უნდა დაიგეგმოს, რომ ისინი ჰარმონიულად ერწყმოდეს ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოს. ქალაქგეგმარებითი პოლიტიკა და მართვის პრინციპები დამცავ ზონებში მიმართული უნდა იქნეს სატრანსპორტო ნაკადების მიზანდასახული და გეგმაზომიერი შემცირებისაკენ, საფეხმავლო ინფრასტრუქტურის განვითარებისაკენ.
6. დამცავ ზონაში არსებული შენობებისა და სხვა არქიტექტურული ობიექტების დაშლა (დემონტაჟი) დასაშვებია მხოლოდ:
ა) შესაბამისი რეჟიმით დაშვებული მშენებლობისას;
ბ) ისეთი გადაუდებელი აუცილებლობისას, როდესაც დასტურდება ობიექტის ჩამოშლის საფრთხე;
გ) თუ დასაშლელ ობიექტს მინიჭებული აქვს შეუსაბამო ობიექტის სტატუსი ან დაშლა (დემონტაჟი) განპირობებულია დამცავი ზონის მიზნებით;
დ) იმ შემთხვევაში, თუ ამას მოითხოვს შესაბამისი ტერიტორიის ურბანული ქსოვილის განვითარების ინტერესები.
7. ცალკეული დამცავი ზონის დადგენის სპეციფიკური მიზნები და ამოცანები განისაზღვრება შესაბამისი დამცავი ზონის რეჟიმით.
საქართველოს 2008 წლის 21 ნოემბრის კანონი №528 - სსმ I, № 34, 04.12.2008წ., მუხ.212
მუხლი 36. ძეგლის ინდივიდუალური დამცავი ზონის, მისი შემადგენელი არეალებისა და რეჟიმის დადგენა
1. ძეგლის ინდივიდუალურ დამცავ ზონად განისაზღვრება ტერიტორია უძრავი ძეგლის გარშემო, რომელიც შედგება ფიზიკური და ვიზუალური დაცვის არეალებისგან და დგინდება ძეგლის ფიზიკური და ვიზუალური დაცვის მიზნით.
11. (ამოღებულია - 06.09.2013, №1075).
2. ძეგლის ფიზიკური დაცვის არეალი არის ტერიტორია უძრავი ძეგლის გარშემო, სადაც ნებისმიერმა ქმედებამ შესაძლოა ფიზიკურად დააზიანოს ძეგლი ან მისი მიმდებარე ტერიტორია. ფიზიკური დაცვის არეალი განისაზღვრება შემდეგი მანძილით – ძეგლის სიმაღლე გამრავლებული 2-ზე, მაგრამ არანაკლებ 50 მეტრის რადიუსით.
3. ფიზიკური დაცვის არეალში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, რომელიც დააზიანებს ან დაზიანების საფრთხეს შეუქმნის ძეგლს ან გააუარესებს მის აღქმას ან გამოყენებას, მათ შორის:
ა) იმგვარი მოქმედებები, რომლებიც გამოიწვევს მიწის მნიშვნელოვან ვიბრაციას ან დეფორმაციას;
ბ) ქიმიურ, ადვილად აალებად და ფეთქებად ნივთიერებათა შენახვა;
გ) ისეთი ობიექტების აღმართვა, რომლებიც არ ემსახურება ძეგლის დაცვას ან მისი გარემოს გაუმჯობესებას;
დ) მცენარეთა იმ სახეობების ან იმგვარად დარგვა, რომლებმაც ან რამაც შეიძლება დააზიანოს ძეგლი.
4. ძეგლის ვიზუალური დაცვის არეალი არის ტერიტორია ფიზიკური დაცვის არეალის მიღმა, რომლის ცვლილებაც გავლენას ახდენს ძეგლის ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოზე ან/და ძეგლის სრულფასოვან აღქმაზე. ვიზუალური დაცვის არეალი განისაზღვრება:
ა) ძეგლებისათვის – 300 მეტრის რადიუსით;
ბ) ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლებისათვის – 500 მეტრის რადიუსით;
გ) მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეტანილი ძეგლებისათვის –1000 მეტრის რადიუსით.
5. თუ ძეგლი ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარეობს, ამ მუხლის მე-4 პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებში მითითებული შესაბამისი მანძილი მცირდება ორჯერ.
6. ვიზუალური დაცვის არეალში აკრძალულია იმგვარი მოქმედებები, რომლებიც დააზიანებს ძეგლის ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოს, ხელს შეუშლის ძეგლის ოპტიმალურ ხედვას, მის სრულფასოვან აღქმას ან შეამცირებს მის მნიშვნელობას.
7. ამ მუხლში მითითებული არეალების განსაზღვრისათვის ძეგლის სიმაღლედ მიიჩნევა მისი უმაღლესი ნიშნული, ხოლო მანძილი ძეგლიდან დამცავი არეალის საზღვრამდე აითვლება ძეგლის გარე კონტურიდან, ძეგლის ცენტრიდან გავლებული რადიუსის მიმართულებით.
საქართველოს 2008 წლის 21 ნოემბრის კანონი №528 - სსმ I, № 34, 04.12.2008წ., მუხ.212
მუხლი 37. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონისა და რეჟიმის დადგენა
1. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონად განისაზღვრება ტერიტორია, სადაც გამოვლენილია ძეგლებისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა უძრავი ობიექტების დიდი კონცენტრაცია, ავთენტიკური სახით შენარჩუნებული ქუჩათა ქსელი, განაშენიანება, გეგმარებითი სტუქტურა და მორფოლოგია.
2. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონის დადგენის მიზანია მასში დაცული ძეგლების ისტორიულად ჩამოყალიბებული სივრცით-არქიტექტურული გარემოს, განაშენიანების ტრადიციული ფორმებისა და იერსახის შენარჩუნება, ქალაქის ისტორიული ნაწილის, როგორც ისტორიულად ჩამოყალიბებული ორგანიზმის (დაგეგმარების სტრუქტურა, მორფოლოგია, შენობების მასშტაბი, ხასიათი, სილუეტი, იერსახე, ლანდშაფტი და სხვა), დაცვისა და შენარჩუნების უზრუნველყოფა, სარეაბილიტაციო, სამშენებლო და სხვა სამუშაოთა რეგულირება, ქალაქის გარემოს გაჯანსაღება, დეგრადირებული ურბანული ქსოვილის ისტორიულ სახესთან მაქსიმალურად მიახლოება, ისტორიული განაშენიანების ეკონომიკური და კულტურული პოტენციალის რეალიზაცია.
3. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონაში ქალაქგეგმარებითი და სამშენებლო დოკუმენტაციის შედგენისას უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს ისტორიული გარემოს დაგეგმარების, განაშენიანების, ლანდშაფტის შენარჩუნება, მათი დაკარგული ელემენტების აღდგენის შესაძლებლობა.
4. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონაში მშენებლობა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ:
ა) სამშენებლო ობიექტი ენაცვლება მწვავე ავარიულ მდგომარეობაში მყოფ, ისტორიულ და მხატვრულ ღირებულებას მოკლებულ შენობას, ნაგებობას ან საინჟინრო-საკომუნიკაციო ქსელს;
ბ) სამშენებლო საქმიანობამ უნდა გააუმჯობესოს დეგრადირებული ურბანული ქსოვილი (შეავსოს ისტორიულ განაშენიანებაში ნგრევის შედეგად გაჩენილი სიცარიელეები, შეცვალოს ღირებულ შენობებს შორის მოქცეული არაღირებული ნაგებობები, გაათავისუფლოს სივრცე ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოში დისონანსის შემტანი ნაგებობებისაგან, თავდაპირველი სახით აღადგინოს მისი ისტორიული გარემო და სხვა).
5. საპროექტო ობიექტის კონფიგურაცია, პროპორციები და გეგმარებითი სტრუქტურა უნდა შეესაბამებოდეს საპროექტო ტერიტორიის ირგვლივ ისტორიულად ჩამოყალიბებულ ტიპს. შენობა ორგანულად უნდა ერწყმოდეს განაშენიანების ტრადიციულ ფორმებს და გარემოს, არ უნდა უპირისპირდებოდეს ისტორიული განაშენიანების იერსახეს, მორფოლოგიასა და მასშტაბს, ლანდშაფტურ გარემოს.
6. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონაში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულმა ორგანომ მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევაში და საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე, სამინისტროს თანხმობით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძლება გასცეს ნებართვა ისეთი ტერიტორიის განაშენიანებაზე, რომელიც ისტორიულად არ ყოფილა განაშენიანებული.
7. იმ ტერიტორიებზე, სადაც მეცნიერული კვლევის საფუძველზე დასტურდება არა უმეტეს 50 წლის წინ მაღალი ისტორიულ-კულტურული ღირებულების მქონე არქიტექტურული ობიექტის არსებობა, მშენებლობა დასაშვებია მხოლოდ სათანადო კვლევის საფუძველზე დამუშავებული, ამ ობიექტის პროექტთან მაქსიმალურად მიახლოებული პროექტით.
8. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონაში ისტორიულად ჩამოყალიბებული ქუჩათა ქსელის შეცვლა, გაფართოება, ნიშნულების ამაღლება, დაწევა ან სხვა ცვლილება დასაშვებია მხოლოდ შესაბამისი გეგმარებითი და მეცნიერული დასაბუთების საფუძველზე, ისტორიულ იერსახესთან მაქსიმალურად მიახლოებით.
მუხლი 38. განაშენიანების რეგულირების ზონისა და რეჟიმის დადგენა
1. განაშენიანების რეგულირების ზონად განისაზღვრება ტერიტორია, სადაც ავთენტიკური სახით შემორჩენილია ისტორიული განაშენიანების, ქუჩათა ქსელის, გეგმარებითი სტრუქტურის ფრაგმენტები ან/და ცალკეული ძეგლები, კულტურული ღირებულების მქონე სხვა უძრავი ობიექტები, ფონური განაშენიანება. განაშენიანების რეგულირების ზონა შეიძლება ასევე იყოს კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი სხვა ზონის ბუფერული ზონა.
2. განაშენიანების რეგულირების ზონის დადგენის მიზანია ისტორიულად ჩამოყალიბებული და ახალი განაშენიანების ჰარმონიულად შერწყმის უზრუნველყოფა.
3. განაშენიანების რეგულირების ზონაში უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს ისტორიულად ჩამოყალიბებული სივრცითი დომინანტების განმტკიცება და აღდგენა გარემოს არქიტექტურულ-სივრცობრივ ორგანიზაციაზე, ძეგლებისათვის და კულტურული ღირებულების მქონე სხვა უძრავი ობიექტებისათვის არქიტექტურული და სივრცითი გარემოს, ისტორიულად ჩამოყალიბებული დაგეგმარების სტრუქტურის ან მისი ფრაგმენტების შენარჩუნება.
4. განაშენიანების რეგულირების ზონაში, ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონაში დაშვებული მშენებლობების გარდა, ასევე დასაშვებია ისეთი სამშენებლო სამუშაოები, რომლებიც არ ეწინააღმდეგება ამ მუხლის და ამ კანონის 35-ე მუხლის მოთხოვნებს.
5. ძეგლთა უკეთ წარმოჩენის, ისტორიულად ჩამოყალიბებული და ახალი განაშენიანების ჰარმონიულად შერწყმის უზრუნველყოფის მიზნით განაშენიანების რეგულირების ზონაში უნდა დადგინდეს აღქმის განსაკუთრებულად ხელსაყრელი წერტილები, შენარჩუნებული უნდა იქნეს პანორამებისა და ცალკეულ ძეგლთა ხილვის შესაძლებლობა ახალ მშენებლობათა რეგლამენტირების და ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოში შეუსაბამო ობიექტების აღების გზით.
მუხლი 39. ისტორიული ლანდშაფტის დაცვის ზონისა და რეჟიმის დადგენა
1. ისტორიული ლანდშაფტის დაცვის ზონად განისაზღვრება ისტორიული, კულტურული, ესთეტიკური ღირებულების მქონე ბუნებრივი, სასოფლო ან ურბანული ტერიტორია, რომლის ჩამოყალიბება ისტორიული განვითარების მანძილზე მთლიანად ან ნაწილობრივ ადამიანის საქმიანობის შედეგია ან რომელიც ცალკეული ძეგლების ისტორიულად ჩამოყალიბებული ბუნებრივი გარემოა.
2. ისტორიული ლანდშაფტის დაცვის ზონის დადგენის მიზანია კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ობიექტებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონების, ასევე ისტორიულ მოვლენებთან, გადმოცემებთან და ფოლკლორთან დაკავშირებული ადგილების ისტორიულად ჩამოყალიბებული ბუნებრივი გარემოს შენარჩუნება და მისი იერსახის აღდგენა.
3. ისტორიული ლანდშაფტის დაცვის ზონაში აუცილებელია: ბუნებრივი რელიეფისა და წყალსატევების შენარჩუნება, ლანდშაფტის განთავისუფლება კულტურულ ღირებულებას მოკლებული, დისონანსის შემტანი შენობა-ნაგებობებისა და ნარგავებისაგან, მცენარეული საფარის დაცვა-რეგულირება, ტყისა და მწვანე საფარის ბუნებრივი აღდგენის უზრუნველყოფა, მდელოებისა და სხვა ტერიტორიების დაცვა დამეწყვრისა და წალეკვისაგან.
4. ისტორიული ლანდშაფტის დაცვის ზონაში დაშვებულია მხოლოდ:
ა) შემდეგი სამშენებლო სამუშაოები:
ა.ა) კულტურული ან ისტორიული ღირებულების მქონე შენობა-ნაგებობების კვლევითი და სარეაბილიტაციო სამუშაოები;
ა.ბ) დასაბუთებული აუცილებლობის შემთხვევაში, ამ მუხლის მე-2 და მე-3 პუნქტებში მითითებულ მიზნებთან და ამოცანებთან ფუნქციურად დაკავშირებული ნაგებობების, საზოგადოებრივ ინტერესებთან დაკავშირებული დროებითი ნაგებობების ან სახელმწიფოებრივი ინტერესით განპირობებული იმგვარი ხაზობრივი ნაგებობების მშენებლობა, რომლებიც მნიშვნელოვნად არ უცვლის სახეს ისტორიულ რელიეფსა და ლანდშაფტს, არ აუარესებს ზონაში დაცული და ვიზუალური დაცვის არეალებში განლაგებული კულტურული მემკვიდრეობის აღქმას;
ბ) ისეთი სამეურნეო საქმიანობა, რომელიც არ ეწინააღმდეგება ამ მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებში მითითებულ მიზნებსა და ამოცანებს.
მუხლი 40. არქეოლოგიური დაცვის ზონა და რეჟიმის დადგენა
1. არქეოლოგიური დაცვის ზონად განისაზღვრება ტერიტორია, სადაც გამოვლენილი, დაფიქსირებული ან დაზვერილია კულტურული ფენები ან/და არქეოლოგიური ობიექტები.
2. არქეოლოგიური დაცვის ზონის დადგენის მიზანია მასში არსებული არქეოლოგიური ძეგლების, კულტურული ფენების, გამოვლენილი ან დაზვერილი არქეოლოგიური ობიექტებისა და მათი მიმდებარე ტერიტორიების დაცვის უზრუნველყოფა.
3. არქეოლოგიური დაცვის ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, რომელიც გამოიწვევს ზონაში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის დაზიანებას, განადგურებას, მისი აღქმის გაუარესებას ან ხელს შეუშლის მასზე სრულფასოვანი მეცნიერული კვლევის ჩატარებას, მათ შორის:
ა) მიწის სამუშაოები, გარდა სასოფლო-სამეურნეო და არქეოლოგიურ სამუშაოებთან დაკავშირებული მიწის სამუშაოებისა;
ბ) საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ნარჩენების, აგრეთვე არქეოლოგიური გათხრების დროს დაგროვილი ფუჭი ქანების დაყრა.
4. თუ დადგინდება, რომ არქეოლოგიური დაცვის ზონაში ზოგიერთი სახის საქმიანობა, მათ შორის, სატრანსპორტო საშუალებათა მოძრაობა, გარკვეული სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოები ან საფეხმავლო მიმოსვლა დაზიანების ან განადგურების საფრთხეს შეუქმნის არქეოლოგიურ ობიექტებს ან კულტურულ ფენებს, სამინისტროს წარდგინებით საქართველოს მთავრობა უფლებამოსილია ზონის ფარგლებში შეზღუდოს ან აკრძალოს ამგვარი საქმიანობა. ამ შემთხვევაში ზონის ტერიტორიაზე თვალსაჩინო ადგილას უნდა განთავსდეს საინფორმაციო დაფა, სატრანსპორტო მიმოსვლის შეზღუდვის ან აკრძალვის შემთხვევაში – ასევე შესაბამისი ნიშანი, რომლებზედაც მიეთითება ზონის ფარგლებში საქმიანობის შეზღუდვის ან აკრძალვის შესახებ.
1. კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებში ქალაქთმშენებლობით დოკუმენტაციას ამტკიცებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ორგანო სამინისტროსთან შეთანხმებით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
2. კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებში სამშენებლო და სარეკონსტრუქციო პროექტებზე მშენებლობის ნებართვას გასცემს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ორგანო სამინისტროს თანხმობით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
3. (ამოღებულია).
საქართველოს 2008 წლის 21 ნოემბრის კანონი №528 - სსმ I, № 34, 04.12.2008წ., მუხ.212
1. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონასა და განაშენიანების რეგულირების ზონაში განაშენიანების გეგმას/განაშენიანების დეტალურ გეგმას სამინისტროსთან შეთანხმებით ამტკიცებს საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შესაბამისი ორგანო.
2. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონასა და განაშენიანების რეგულირების ზონაში განაშენიანების გეგმის/განაშენიანების დეტალური გეგმის შემუშავების საფუძველია ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმა, რომლის პრინციპებიც გათვალისწინებული უნდა იქნეს სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმვის დოკუმენტაციის შედგენისას.
3. ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმა არის მრავალდისციპლინური მიდგომის საფუძველზე შემუშავებული სპეციალური კომპლექსური სამეცნიერო-კვლევითი დოკუმენტი, რომელიც მოიცავს კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონებისა და მათში არსებული ძეგლების, ისტორიულად ჩამოყალიბებული გარემოს ამსახველ ინფორმაციულ და ანალიტიკურ მასალას და შეიცავს რეკომენდაციებს მათი დაცვისათვის აუცილებელი ქალაქთმშენებლობითი და გეგმარებითი რეგლამენტაციის შესახებ.
4. ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმა შედგება საინფორმაციო, ანალიტიკური და დასკვნითი ნაწილებისაგან.
5. ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმის საინფორმაციო ნაწილი არის დაფარვითი ინვენტარიზაციის შედეგად მიღებული კომპლექსური საინფორმაციო ბაზა ტერიტორიის არსებული მდგომარეობის შესახებ და შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) მითითება შესაბამის დამცავ ზონაზე (ზონებზე);
ბ) ტერიტორიის სიტუაციური გეგმა;
გ) ტერიტორიის საზღვრების გეგმა კოორდინატების მითითებით;
დ) ტერიტორიის ტოპოგრაფიული გეგმა;
ე) საარქივო-ბიბლიოგრაფიული მასალა;
ვ) უძრავი ძეგლის სააღრიცხვო ბარათით გათვალისწინებული ინფორმაცია ტერიტორიაზე არსებული ძეგლებისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტების შესახებ, ასევე ძირითადი მონაცემები ტერიტორიაზე არსებული ყველა სხვა შენობა-ნაგებობის თაობაზე;
ზ) შემდეგი ინფორმაციის შემცველი თემატური რუკები და სხვა გრაფიკული მასალა:
ზ.ა) ტერიტორიაზე არსებული ძეგლები და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტები;
ზ.ბ) ფონური განაშენიანება და შეუსაბამო ობიექტები;
ზ.გ) განაშენიანების მორფოლოგია და გეგმარებითი სტრუქტურა;
ზ.დ) შენობა-ნაგებობების ფუნქციური დანიშნულება;
ზ.ე) შენობა-ნაგებობების სართულიანობა;
ზ.ვ) შენობა-ნაგებობების ფიზიკური მდგომარეობა;
ზ.ზ) შენობა-ნაგებობების ასაკი;
ზ.თ) შენობა-ნაგებობების არქიტექტურულ-მხატვრული ღირებულება;
ზ.ი) ტერიტორიაზე არსებული ურბანული და ბუნებრივი სივრცითი დომინანტები;
ზ.კ) მნიშვნელოვანი პანორამებისა და პერსპექტივების აღქმის წერტილები;
ზ.ლ) ისტორიულად ჩამოყალიბებული ლანდშაფტის საზღვრები;
ზ.მ) ტერიტორიაზე არსებული მწვანე მასივები, სკვერები, ბაღები და პარკები;
ზ.ნ) ქუჩათა ქსელის და გზების კლასიფიკაცია;
ზ.ო) ტერიტორიის ძირითადი გრძივი და განივი ჭრილები, მნიშვნელოვან ქუჩათა სქემატური განშლები შენობა-ნაგებობათა ძირითადი ნიშნულების ჩვენებით;
თ) ისტორიულ-კულტურული ღირებულების მქონე ობიექტების, ურბანული და ბუნებრივი პანორამების ფოტოფიქსაციის მასალები.
6. ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმის ანალიტიკური ნაწილი შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) ისტორიულად ჩამოყალიბებული გარემოს ზოგადი დახასიათება:
ა.ა) ტერიტორიის მნიშვნელობის განსაზღვრა ზოგად კონტექსტში;
ა.ბ) ისტორიულად ჩამოყალიბებული არქიტექტურული და ბუნებრივი სივრცითი დომინანტების მნიშვნელობის შეფასება-ანალიზი;
ბ) ისტორიულ-კულტურული ანალიზი:
ბ.ა) ქუჩათა ქსელისა და განაშენიანების ქრონოლოგიური განვითარების ანალიზი;
ბ.ბ) განაშენიანების ისტორიულად ჩამოყალიბებული ტიპების, მათი ძირითადი მახასიათებლების ანალიზი;
ბ.გ) ტრადიციული სამშენებლო მასალებისა და ტექნიკის ანალიზი;
ბ.დ) ისტორიულად ჩამოყალიბებული ფუნქციების შეფასება-ანალიზი;
გ) განაშენიანების ფიზიკური მდგომარეობის ზოგადი შეფასება-ანალიზი, შენობა-ნაგებობათა ისტორიულ-კულტურული ღირებულების შეფასება-ანალიზი და ისტორიულ-კულტურული თვალსაზრისით ჰომოგენური უბნების საზღვრების იდენტიფიკაცია;
დ) კონსერვაციისა და განვითარების არეალების დადგენა.
7. ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმის დასკვნითი ნაწილი შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) დამცავი ზონების ფარგლებში კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და რეაბილიტაციის ძირითადი დებულებები და განვითარების პრინციპები;
ბ) ისტორიულ-კულტურული საყრდენი გეგმის გრაფიკული ნაწილი (სინთეზური რუკა);
გ) დამცავი ზონების ფარგლებში არსებული ძეგლებისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტების ნუსხა;
დ) რეკომენდაციები დამცავ ზონებში დასაშვები ქმედებებისათვის, მათ შორის, რეკომენდაციები სარეაბილიტაციო ობიექტებისა (ძეგლები, კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტები, ფონური განაშენიანება, საზოგადოებრივი სივრცე და სხვა) და მათი რეაბილიტაციის მეთოდოლოგიის შესახებ.
8. ისტორიული განაშენიანების დაცვის ზონასა და განაშენიანების რეგულირების ზონაში განაშენიანების გეგმა/განაშენიანების დეტალური გეგმა, გარდა საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსით გათვალისწინებული ნაწილებისა, უნდა შედგებოდეს აგრეთვე შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) მოთხოვნები კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და რეაბილიტაციის შესახებ, კერძოდ, სარეაბილიტაციო ობიექტებში (ძეგლები და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტები, ფონური განაშენიანება, საზოგადოებრივი სივრცე და სხვა) ჩარევის შესახებ;
ბ) მოთხოვნები ტერიტორიების განვითარებისა და ახალი მშენებლობების შესახებ:
ბ.ა) კონსერვაციისა და განვითარების არეალების იდენტიფიკაცია (ასაღები და შესანარჩუნებელი შენობების მითითებით);
ბ.ბ) ახალი მშენებლობების დასაშვები პარამეტრები (მასშტაბი, სიმაღლე, სივრცითი და გეგმარებითი კონფიგურაცია, ფასადების რიტმი, ფენესტრაცია);
ბ.გ) მოთხოვნები საზოგადოებრივი სივრცის კეთილმოწყობის შესახებ.
9. თუ დამცავი ზონა, რომლისთვისაც მუშავდება განაშენიანების გეგმა/განაშენიანების დეტალური გეგმა, არაერთგვაროვან უბნებს ან არეალებს მოიცავს, განაშენიანების გეგმის რეგლამენტი უნდა შემუშავდეს ინდივიდუალურად, შესაბამისი უბნისათვის, მიკროუბნისათვის ან არეალისათვის.
მუხლი 43. ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევა
1. თუ კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებში არ არსებობს ამ კანონით დადგენილი წესით დამტკიცებული განაშენიანების გეგმა, თითოეული სამშენებლო ობიექტის საპროექტო დოკუმენტაცია უნდა შემუშავდეს წინასაპროექტო ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევის საფუძველზე. საპროექტო ობიექტის მოცულობა, გეგმარებითი სტრუქტურა და არქიტექტურული სახე დგინდება ამ კვლევის საფუძველზე. გამონაკლისია ამ მუხლის მე-4 პუნქტით განსაზღვრული ობიექტები.
2. ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევის ჩატარებას უზრუნველყოფს ნებართვის მაძიებელი. ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევის არეალი უნდა მოიცავდეს საპროექტო ნაკვეთს და მის ირგვლივ მდებარე ტერიტორიას, საპროექტო ნაკვეთის საზღვრებიდან შესაბამისი მიმართულებით ნაკვეთის სიგრძის/სიგანის არანაკლებ ორმაგი მანძილის ფარგლებში. ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევის დოკუმენტაცია უნდა შედგებოდეს შემდეგი გრაფიკული და ტექსტური ნაწილებისაგან:
ა) საპროექტო ტერიტორიის ადგილი ქალაქის სტრუქტურაში და მისი არსებული მდგომარეობის დახასიათება (გრაფიკული და ტექსტური მასალა);
ბ) საკვლევი ტერიტორიის ტოპოგრაფიული გეგმა საპროექტო ნაკვეთის საზღვრების, საკვლევ ტერიტორიაზე არსებული ძეგლების ჩვენებით (მასშტაბი 1:500 და 1:200);
გ) საკვლევი ტერიტორიის ისტორიული რეტროსპექტივა, განვითარების ქრონოლოგია და ეტაპები (გრაფიკული, ტექსტური და ფოტომასალა);
დ) საკვლევ ტერიტორიაზე არსებული განაშენიანების ფოტოგანშლები, საპროექტო ნაკვეთსა და ტერიტორიაზე არსებული ძეგლების მითითებით (ფოტომასალა);
ე) საკვლევ ტერიტორიაზე არსებული განაშენიანების ანალიზი (გრაფიკული და ტექსტური მასალა), რაც მოიცავს:
ე.ა) განაშენიანების სტრუქტურის, მორფოლოგიისა და მასშტაბის, შენობა-ნაგებობებისა და ღია სივრცეების კონფიგურაციის დახასიათებას, განაშენიანების სტრუქტურაში მათი განლაგების თავისებურების გამოვლენას;
ე.ბ) ძეგლებისა და ვიზუალური დომინანტების, ლანდშაფტისა და განაშენიანების სივრცით-არქიტექტურულ შეფასებას, მათი სივრცითი ურთიერთდამოკიდებულების გამოვლენას;
ე.გ) განაშენიანების მხატვრული და დეკორატიული ელემენტების აღწერას, მათ სტილისტურ და სემანტიკურ იდენტიფიკაციას.
3. ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევის დასკვნითი ნაწილი უნდა მოიცავდეს ჩატარებული კვლევის საფუძველზე შემუშავებულ რეკომენდაციებს საპროექტო ტერიტორიაზე განსახორციელებელი მშენებლობის სივრცით-გეგმარებითი და კომპოზიციური გადაწყვეტის შესახებ.
4. ისტორიულ-არქიტექტურული კვლევა სავალდებულო არ არის შემდეგი ობიექტებისა და სამშენებლო საქმიანობებისათვის:
ა) მცირე არქიტექტურული ფორმები, კერძოდ:
ა.ა) 50 მ3-მდე მოცულობის ნაგებობები – პავილიონები, ჯიხურები, უსაძირკვლო სავაჭრო დახლები, საჩრდილობლები, ავტოფარეხები, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის გაჩერების ადგილები;
ა.ბ) 50 მ2-მდე ფართობის ბავშვთა სათამაშო და მცირე ზომის სპორტული მოედნები, ატრაქციონები;
ა.გ) ცალკე მდგომი ან შენობების ფასადებზე დამონტაჟებული საინფორმაციო და სარეკლამო ფარები და კონსტრუქციები;
ა.დ) დასასვენებელი სკამები, განათების ელემენტები, სკვერების, ხეივნების და სხვა, მცირე ზომის მწვანე ნარგავების ზონების კეთილმოწყობის და საინჟინრო აღჭურვილობის ნაწილები, აბრები, სანაგვე ურნები, ქალაქის საათები, ქუჩების დასახელებების და სახლების ნომრების ნიშნები, ღობეები, ჭიშკრები, მაღაზიების ვიტრინები, დასახლებებში შესასვლელების აღმნიშვნელი კომპლექსები, მემორიალური დაფების და ქანდაკებების არქიტექტურული მოწყობის ელემენტები, სასმელი წყლის სვეტები, 25 მ2-მდე ფართობის შადრევნები;
ბ) არსებული შენობების მცირე ცვლილებები საერთო ფართობით არა უმეტეს 50 მ2-ისა: სახურავის შეცვლა არსებულ გაბარიტებში, 50 მ3-მდე მოცულობის დაშენება ან მიშენება, კარის, ფანჯრის გაჭრა ან ამოშენება, აივნის დამატება ან მოხსნა.
საქართველოს 2018 წლის 20 ივლისის კანონი №3217 – ვებგვერდი, 13.08.2018წ.
დამცავი ზონის რეჟიმით დაუშვებელი, ზონაში ან ზონის მიღმა არსებული კულტურული მემკვიდრეობისთვის ზიანის მომტანი ან ამგვარი საფრთხის შემქმნელი საქმიანობის გამოვლენის შემთხვევაში სამინისტრო საქმიანობის შეზღუდვის, შეჩერების ან შეწყვეტის მოთხოვნით მიმართავს შესაბამის სახელმწიფო/მუნიციპალიტეტის ორგანოებს.
მუხლი 45. დამცავ ზონებში შეუსაბამო შენობა-ნაგებობის სტატუსის მინიჭების პირობა
1. დამცავ ზონებში, გარდა საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, შეუსაბამო შენობა-ნაგებობის სტატუსი ენიჭება აგრეთვე ისტორიულად ჩამოყალიბებულ გარემოში დისონანსის შემტან, მისი აღქმისათვის ხელის შემშლელ, ზონებში დაცული კულტურული მემკვიდრეობისათვის პრაქტიკულად თუ ესთეტიკურად ზიანის მომტან შენობას, ნაგებობას, საწარმოს, სახელოსნოს, საწყობს, აგრეთვე სატვირთო და სატრანსპორტო ნაკადების წარმომქმნელ, ნიადაგის, ატმოსფეროსა და წყალსატევების გამაჭუჭყიანებელ სხვა ობიექტს.
2. ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტაციის შემუშავებისა და დამტკიცების დროს, ასევე სამშენებლო და გეგმარებითი გადაწყვეტილებების მიღებისას საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული ორგანოები ვალდებული არიან გაითვალისწინონ შეუსაბამო შენობა-ნაგებობების აღებისა და კორექტირების პერსპექტივა.
საქართველოს 2018 წლის 20 ივლისის კანონი №3217 – ვებგვერდი, 13.08.2018წ.
მუხლი 46. კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალი
1. საქართველოს მთავრობის დადგენილებით, კულტურული მემკვიდრეობის რეაბილიტაციის ხელშეწყობისა და წახალისების მიზნით, სამინისტროს წარდგინებითა და მუნიციპალიტეტის ინიციატივით კულტურული მემკვიდრეობის ზოგად დამცავ ზონაში შესაძლებელია დადგინდეს კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალი, რისი საფუძველიცაა სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამა.
2. კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალის დადგენის საფუძველია:
ა) ძეგლებისა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტების მაღალი კონცენტრაცია;
ბ) მაღალი ისტორიულ-კულტურული ღირებულების სივრცით-არქიტექტურული გარემო;
გ) ისტორიული განაშენიანების მძიმე ფიზიკური მდგომარეობა, დეგრადირების საფრთხის წინაშე მდგარი ავთენტიკური ისტორიული განაშენიანება და გარემო.
3. სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები პასუხისმგებელი არიან სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამის განხორციელებასა და მის ზედამხედველობაზე.
4. საქართველოს მთავრობისათვის დასამტკიცებლად წარდგენილი კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამა უნდა მოიცავდეს:
ა) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული სიტუაციის კომპლექსურ შეფასებას;
ბ) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული განაშენიანების ისტორიული და მხატვრულ-არქიტექტურული ღირებულების შეფასებას;
გ) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული ძეგლების კვლევას და შეფასებას;
დ) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული ეკონომიკური და სოციალური სიტუაციის, ტურისტული, ეკონომიკური და სოციალური პოტენციალის განვითარების ანალიზს;
ე) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის რეაბილიტაციის პირობებს;
ვ) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული ურბანული ქსოვილის გაჯანსაღების პირობებს;
ზ) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული ძეგლების, კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ობიექტებისა და სხვა შენობა-ნაგებობების რეაბილიტაციის პროექტებს;
თ) სარეაბილიტაციო არეალში არსებული მიწისზედა და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მაგისტრალური ქსელებისა და საინჟინრო კომუნიკაციების რეაბილიტაციის პროექტებს;
ი) სარეაბილიტაციო არეალის ინფრასტრუქტურისა და საზოგადოებრივი სივრცის რეაბილიტაციის პროექტებს;
კ) სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამის ხარჯთაღრიცხვას;
ლ) სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამის განხორციელების ვადას;
მ) საზოგადოების ინფორმირებისა და სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამის განხორციელებაში მისი ჩართვის მექანიზმებს.
5. სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პროგრამის დაფინანსების წყაროებია:
ა) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი სახსრები;
ბ) მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან გამოყოფილი სახსრები;
გ) საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ გაცემული გრანტები;
დ) შემოწირულებები;
ე) კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალის ინფრასტრუქტურის მოსაკრებელი;
ვ) ის სახსრები, რომლებიც არ არის აკრძალული საქართველოს კანონმდებლობით.
6. „კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალის ინფრასტრუქტურის მოსაკრებელი“ დგინდება კანონით, სარეაბილიტაციო არეალის განვითარების პრო გრამის განხორციელების ვადით.
1. ძეგლზე ამ კანონის 25-ე მუხლით განსაზღვრული სამუშაოების ჩატარების სამართლებრივი საფუძველია კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვა, გარდა ამ მუხლის მე-2 და მე-10 პუნქტებში მითითებული შემთხვევებისა.
2. თუ ძეგლი იმავდროულად განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტია, მასზე ჩასატარებელ სამუშაოებზე გაიცემა განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის მშენებლობის ნებართვა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
3. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვა გაიცემა სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე, ხოლო უძრავი ძეგლის შემთხვევაში – ასევე კვლევით სამუშაოებზე, თუ ეს სამუშაოები გულისხმობს ძეგლზე ფიზიკურ ზემოქმედებას.
4. ძეგლზე ჩასატარებელ სამუშაოებზე გაიცემა მხოლოდ ერთი, ამ მუხლის პირველი ან მე-2 პუნქტით განსაზღვრული ნებართვა და ძეგლზე სამუშაოების ჩატარება სხვა ნებართვას არ საჭიროებს.
5. არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარების სამართლებრივი საფუძველია არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვა, გარდა ძეგლზე ჩასატარებელი არქეოლოგიური სამუშაოებისა და ამ მუხლის მე-10 პუნქტში მითითებული შემთხვევებისა. არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვა გაიცემა მხოლოდ იმ საველე არქეოლოგიურ სამუშაოებზე, რომლებიც გულისხმობს არქეოლოგიურ ობიექტზე ფიზიკურ ზემოქმედებას.
6. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოებისა და არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვებს გასცემს სამინისტრო ან სამინისტროს წარდგინებით, საქართველოს მთავრობის დადგენილების საფუძველზე განსაზღვრული შესაბამისი უფლებამოსილი ორგანო. ნებართვა გაიცემა შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაციით განსაზღვრული სამუშაოების დასრულებისათვის საჭირო ვადით, სამუშაოთა მოცულობის, სირთულის, გარემო პირობების, ასევე ნებართვის მაძიებლის მიერ წარმოდგენილი სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკის გათვალისწინებით.
7. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვის მაძიებელი შეიძლება იყოს მხოლოდ ძეგლის მესაკუთრე ან მის მიერ უფლებამოსილი პირი, ხოლო არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვის მაძიებელი შეიძლება იყოს მხოლოდ შესაბამისი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე ან მის მიერ უფლებამოსილი პირი, გარდა ამ კანონის 54-ე მუხლში მითითებული შემთხვევებისა.
8. თუ ძეგლზე სამუშაოები ან არქ ეოლოგიური სამუშაოები სახელმწიფო ორგანომ უნდა ჩაატაროს, ხორციელდება ამ კანონით განსაზღვრული შესაბამისი პროცედურა, მაგრამ სანებართვო მოწმობა არ გაიცემა.
9. ძეგლზე სამუშაოებისა და არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარებაზე უფლებამოსილია მხოლოდ ამ სფეროში შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე პირი. ძეგლზე სამუშაოებსა და არქეოლოგიურ სამუშაოებთან დაკავშირებული სერტიფიცირების წესები დგინდება საქართველოს კანონმდებლობით.
10. ამ მუხლით განსაზღვრული ნებართვები არ გაიცემა, თუ სამუშაოების ჩატარებაზე არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება.
11. ძეგლზე სამუშაოების ან არქეოლოგიური სამუშაოების სანებართვო მოწმობაში უნდა მიეთითოს ნებართვის მფლობელის ვინაობა, შესაბამისი განცხადების თარიღი და სარეგისტრაციო ნომერი, სამუშაოთა სახეობა და ჩატარების ვადები. სანებართვო მოწმობების ფორმები მტკიცდება მინისტრის ნორმატიული აქტით.
12. ამ თავით განსაზღვრული ნებართვების გაცემის სხვა წესი და სანებართვო პირობები დგინდება საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსით.
1. განცხადება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვის ან არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვის მისაღებად უნდა შეიცავდეს ზუსტ მითითებას, თუ რა სახეობისა და მოცულობის სამუშაოებს ისახავს მიზნად ნებართვის მაძიებელი.
2. განცხადება და თანდართული დოკუმენტაცია ნებართვის გამცემ ორგანოს წარედგინება ორ ეგზემპლარად, რომელთაგან ერთი, სათანადო წესით დამოწმებული, გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ გადაეცემა ნებართვის მფლობელს.
3. განცხადებას, გარდა „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული დოკუმენტებისა, დამატებით უნდა დაერთოს:
ა) შესაბამისი სამუშაოების ამ კანონით განსაზღვრული სრული საპროექტო დოკუმენტაცია, გარდა ამ კანონის 51-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა;
ბ) უძრავი ობიექტის შემთხვევაში – შესაბამისი ობიექტის ან ტერიტორიის საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი და საკადასტრო რუკა, ხოლო თუ ნებართვის მაძიებელი არ არის შესაბამისი ობიექტის ან ტერიტორიის მესაკუთრე, – ასევე უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი;
გ) თუ უძრავი ობიექტი სახელმწიფო/მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა − უძრავი ობიექტის სახელმწიფო/მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ამ შემთხვევაში ნებართვის გაცემასთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს სახით მონაწილეობს შესაბამისი სახელმწიფო/მუნიციპალიტეტის ორგანო, რომელიც განაცხადებს განსაზღვრულ სამუშაოებზე თანხმობას ან დასაბუთებულ უარს გასცემს „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით.
4. არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვის შემთხვევაში განცხადებას ასევე უნდა დაერთოს მუზეუმის, ინსტიტუტის ან სხვა შესაბამისი დაწესებულების თანხმობის წერილი სამუშაოთა ჩატარების შედეგად გამოვლენილი არქეოლოგიური მასალის განთავსებისა და მისი შენახვის პირობების უზრუნველყოფის შესახებ.
5. თუ ძეგლზე სხვა სამუშაოებთან ერთად ან დამოუკიდებლად უნდა ჩატარდეს არქეოლოგიური სამუშაოები, განცხადებას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ნებართვის გაცემის თაობაზე უნდა დაერთოს ამ კანონით განსაზღვრული არქეოლოგიური სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაცია.
მუხლი 49. ძეგლზე სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციის შემადგენლობა
1. მოძრავი ძეგლის, ასევე უძრავი ძეგლის გადაადგილებადი ფრაგმენტის (გარდა პალეოგრაფიული და მონუმენტური სახვითი ხელოვნების ძეგლებისა) კვლევითი და სარეაბილიტაციო სამუშაოების პროექტი შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) განმარტებითი ბარათი (პრობლემის დეტალური აღწერა და მისი გადაჭრის გზების განსაზღვრა, შერჩეული მეთოდოლოგიის დასაბუთება);
ბ) ძეგლის არსებული მდგომარეობის ფიქსაცია, მათ შორის, ფოტო და ვიზუალური აღწერის მასალები, შესაბამისი ანალიზები;
გ) სამუშაო გეგმა, მისი დასაბუთება, პროცესის თანმიმდევრობის ჩვენებით; სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი;
დ) მოსალოდნელი შედეგების აღწერა.
2. უძრავი ძეგლის კვლევითი სამუშაოების პროექტი შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) განმარტებითი ბარათი. განმარტებით ბარათში დასაბუთებული უნდა იყოს კვლევის მიზნით ძეგლზე ფიზიკური ზემოქმედების აუცილებლობა და კვლევითი სამუშაოების შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან. განმარტებით ბარათში უნდა მიეთითოს:
ა.ა) ძეგლის ზუსტი დასახელება, მისი ადგილმდებარეობის დასახელება და ზუსტი მისამართი;
ა.ბ) სამუშაოთა სახეობები და მოცულობა, შერჩეული მეთოდოლოგია;
ა.გ) კომპლექსური ძეგლის შემთხვევაში, როდესაც არსებობს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დამტკიცებული კონსერვაციის გეგმა, ხოლო პროექტი მხოლოდ მისი ფრაგმენტის შესწავლას ითვალისწინებს, – სამუშაოების კონსერვაციის გეგმასთან შესაბამისობა;
ბ) საპროექტო ობიექტის ადგილმდებარეობის სიტუაციური გეგმა (მასშტაბი 1:1000 ან 1:2000), ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი გლობალური თანამგზავრული სისტემით განსაზღვრული კოორდინატებით (შემდგომში – GPS კოორდინატები);
გ) საპროექტო ობიექტის საერთო ხედების ამსახველი უახლესი ფოტომასალა;
დ) სამუშაო გეგმა, მისი დასაბუთება, პროცესის თანმიმდევრობის ჩვენებით; სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი;
ე) მოსალოდნელი შედეგების აღწერა.
3. უძრავი ძეგლის სარეაბილიტაციო სამუშაოების პროექტი უნდა შემუშავდეს კვლევითი სამუშაოების საფუძველზე. იგი, გარდა ამ მუხლის მე-4 პუნქტში მითითებული შემთხვევისა, შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) პრობლემის დეტალური აღწერა და მისი გადაჭრის გზების განსაზღვრა, შერჩეული მეთოდოლოგიის დასაბუთება, მოსალოდნელი შედეგების აღწერა;
ბ) საპროექტო ობიექტის ადგილმდებარეობის სიტუაციური გეგმა (მასშტაბი 1:1000 ან 1:2000), ტოპოგრაფიული გეგმა (მასშტაბი 1:500 ან 1:200) და გენერალური გეგმა (მასშტაბი 1:500 ან 1:200);
გ) საპროექტო ობიექტისა და მისი საერთო ხედების ამსახველი ფოტომასალა, საპროექტო ნაწილის განშლა მიმდებარე ნაგებობებთან ერთად, დაზიანების არსებობის შემთხვევაში – ლოკალური დაზიანების ამსახველი ფოტომასალა, საარქივო ფოტომასალა, პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოების ჩატარების ფოტომონტაჟი;
დ) ძეგლის ანაზომები (კროკები, გამოხაზული ნახაზები (მასშტაბი 1:100, 1:50));
ე) სახელოვნებათმცოდნეო კვლევის შედეგები (ბიბლიოგრაფიული კვლევის ანალიზი, ნატურაში კვლევის ანალიზი, შესწავლილი ბიბლიოგრაფიული და საარქივო მასალის ჩამონათვალი) და რეკომენდაციები;
ვ) კვლევითი სამუშაოებისას არქეოლოგიური კვლევის ჩატარების შემთხვევაში – არქეოლოგიური კვლევის შედეგები (საკვლევი ტერიტორიის კვადრატებად დაყოფის სქემა, არქეოლოგიური კვლევისას გამოვლენილი ძეგლების განლაგების სქემა და ანაზომი, შურფების განლაგების სქემა, დადასტურებული არქეოლოგის მიერ ხელმოწერით, კროკები, გამოხაზული ნახაზები (მასშტაბი 1:25, 1:20), ტექსტური აღწერილობა, არქეოლოგიური კვლევის შედეგების ანგარიში);
ზ) საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევა (შურფების განლაგების სქემა, დადასტურებული არქეოლოგის ხელმოწერით, ლაბორატორიული ანალიზი, ლითოგრაფიული ჭრილები და რეკომენდაციები);
თ) დასკვნა ძეგლზე სამუშაოების ჩატარებისას გამოსაყენებელი მასალის არსებულ მასალასთან თავსებადობის შესახებ;
ი) ზონდირების შემთხვევაში – ზონდაჟების განლაგების სქემა, კროკები, გამოხაზული ნახაზები (მასშტაბი 1:25, 1:20) და ტექსტური აღწერილობა;
კ) არქიტექტურული დეტალების განლაგების სქემები, კროკები, გამოხაზული ნახაზები (მასშტაბი 1:25, 1:20) და ტექსტური აღწერილობა;
ლ) კონსტრუქციული დეტალების განლაგების სქემა, კროკები, გამოხაზული ნახაზები (მასშტაბი 1:25, 1:20) და ტექსტური აღწერილობა;
მ) სადემონსტრაციო მასალა (გეგმები, ფასადები, ჭრილები (მასშტაბი 1:50, 1:100, 1:200), ფრაგმენტები და დეტალები (მასშტაბი 1:20, 1:10)), ფოტომონტაჟი და პროექტის დასაბუთება;
ნ) შესაბამისი ტერიტორიის ვერტიკალური დაგეგმარების პროექტი (მასშტაბი 1:500 ან 1:200);
ო) სამუშაო პროექტი: არქიტექტურული ნაწილის განმარტებითი ბარათი, არქიტექტურული სამუშაო ნახაზები და შაბლონები (მასშტაბი 1:100, 1:50, 1:1); კონსტრუქციული ნაწილის განმარტებითი ბარათი და კონსტრუქციული სამუშაო ნახაზები (მასშტაბი 1:100, 1:50); საინჟინრო ქსელების განმარტებითი ბარათი, გარე და შიდა საინჟინრო ქსელების (ელექტროგაყვანილობა, წყალმომარაგება-კანალიზაცია, თბომომარაგება და სხვა საინჟინრო კომუნიკაციები) სამუშაო ნახაზები/სქემები (მასშტაბი 1:100, 1:200);
პ) სამუშაოების ჩატარების ორგანიზაციული პროექტი, სამუშაოთა გეგმა და დასაბუთება, რომელშიც ნაჩვენებია პროცესის თანამიმდევრობა, სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი;
ჟ) მოსალოდნელი შედეგების აღწერა.
4. მცირე სარეაბილიტაციო სამუშაოების (ფასადის სამღებრო სამუშაოები; საინჟინრო კომუნიკაციებისა და სარინების მოწყობა-დამონტაჟება მზიდი კონსტრუქციული ნაწილების ცვლილების გარეშე; ცალკეული არქიტექტურული დეტალების (მათ შორის, ღიობების, კიბეების, აივნების, დეკორატიული ელემენტების) სახეცვლილება, ინტერიერში ჩასატარებელი სარესტავრაციო, სამღებრო ან სარემონტო სამუშაოები, ძეგლის გაწმენდის სამუშაოები) პროექტი შედგება შემდეგი ნაწილებისგან:
ა) განმარტებითი ბარათი (პრობლემის დეტალური აღწერა და მისი გადაჭრის გზების განსაზღვრა, შერჩეული მეთოდოლოგიის დასაბუთება);
ბ) საპროექტო ობიექტის ადგილმდებარეობის სიტუაციური გეგმა (მასშტაბი 1:1000 ან 1:2000);
გ) საპროექტო ობიექტის საერთო ხედების ამსახველი უახლესი ფოტომასალა;
დ) სამუშაოების ამსახველი გრაფიკული მასალა, რომელშიც ნაჩვენებია შესაბამისი ნიშნულები;
ე) ძეგლის შესაბამისი ნაწილის ანაზომები;
ვ) სახელოვნებათმცოდნეო კვლევა ჩასატარებელი სამუშაოების დასაბუთებით;
ზ) სამუშაოთა გეგმა, სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი;
თ) პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოების ჩატარების ფოტომონტაჟი;
ი) ფასადისა და ინტერიერში ჩასატარებელი სარესტავრაციო, სამღებრო ან სარემონტო სამუშაოებისას თავდაპირველ (ადრეულ) ფერთა სპექტრის ანალიზი.
41. მცირე სარეაბილიტაციო სამუშაოების პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს მზიდი კონსტრუქციული ნაწილების ცვლილების გარეშე აბრებისა და შუქფარების განთავსებას, ძეგლის სახურავის (საბურველის) საფრის (ყავარი, კრამიტი, ლორფინი და სხვა) გამოცვლას, სარინების შეკეთებას/გამოცვლას, საინჟინრო კომუნიკაციების შეკეთებას/გამოცვლას, შედგება შემდეგი ნაწილებისგან:
ა) საპროექტო ობიექტის საერთო ხედების ამსახველი უახლესი ფოტომასალა;
ბ) პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოების ჩატარების ფოტომონტაჟი;
გ) განმარტებითი ბარათი (შერჩეული მეთოდოლოგიის დასაბუთება);
დ) სამუშაოთა გეგმა, სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი;
ე) აბრებისა და შუქფარების განთავსების შემთხვევაში − სამუშაოების ამსახველი გრაფიკული მასალა, რომელშიც ნაჩვენებია შესაბამისი ნიშნულები.
5. თუ ძეგლზე სამუშაოები მისი პალეოგრაფიული ან მონუმენტური სახვითი ხელოვნების ძეგლის ფრაგმენტსაც მოიცავს, ძეგლზე სამუშაოების პროექტს ასევე უნდა დაერთოს ამ მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული დოკუმენტაცია.
6. პალეოგრაფიული ან მონუმენტური სახვითი ხელოვნების ძეგლზე სარეაბილიტაციო სამუშაოების პროექტი შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) განმარტებითი ბარათი (პრობლემის დეტალური აღწერა და მისი გადაჭრის გზების განსაზღვრა, შერჩეული მეთოდოლოგიის დასაბუთება);
ბ) უძრავი ძეგლის შემთხვევაში – საპროექტო ობიექტის ადგილმდებარეობის სიტუაციური გეგმა (მასშტაბი 1:1000 ან 1:2000), GPS კოორდინატებით;
გ) საპროექტო ობიექტის საერთო ხედების ამსახველი უახლესი ფოტომასალა, დაზიანებული ელემენტებისა და ფრაგმენტების დეტალური ფოტოფიქსაცია;
დ) საპროექტო ობიექტის ანაზომი, დაზიანებათა განლაგების სქემა (მასშტაბი 1:50, 1:25), ცალკეული დეტალები (მასშტაბი 1:1), შაბლონები;
ე) საპროექტო ობიექტის ბიოქიმიური ანალიზი (აღებული სინჯების განლაგების სქემა, ლაბორატორიული ანალიზის შედეგები);
ვ) საპროექტო ობიექტის სახელოვნებათმცოდნეო კვლევა;
ზ) შესაბამისი სპეციალისტის დასკვნა სამუშაოებისას გამოსაყენებელი მასალის ძეგლზე არსებულ მასალასთან თავსებადობის შესახებ;
თ) სამუშაო გეგმა, მისი დასაბუთება, პროცესის თანმიმდევრობის ჩვენებით; სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი;
ი) მოსალოდნელი შედეგების აღწერა.
მუხლი 50. არქეოლოგიური სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციის შემადგენლობა
არქეოლოგიური სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაცია შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) განმარტებითი ბარათი. განმარტებით ბარათში დასაბუთებული უნდა იყოს სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობა და მათი შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან, სამუშაოების სახეობებისა და მოცულობის მითითებით. განმარტებით ბარათში უნდა მიეთითოს:
ა.ა) არქეოლოგიური ობიექტის ზუსტი დასახელება (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);
ა.ბ) მისი ადგილმდებარეობის დასახელება და ზუსტი მისამართი;
ა.გ) თუ პროექტი, სამუშაოებისა და არქეოლოგიური ობიექტის მოცულობიდან გამომდინარე, მხოლოდ ობიექტის ფრაგმენტის შესწავლას ან რეაბილიტაციას ითვალისწინებს, – ობიექტის შესწავლის, რეაბილიტაციისა და განვითარების ერთიან კონცეფციასთან (კონსერვაციის გეგმის არსებობის შემთხვევაში – ასევე კონსერვაციის გეგმასთან) სამუშაოების შესაბამისობა;
ა.დ) ჩასატარებელი სამუშაოების შედეგად გამოვლენილი არქეოლოგიური ობიექტებისა და მასალის კონსერვაციისა და რეკულტივაციის, შესაბამის საცავებში შემდგომი დაბინავებისა და შენახვის პირობების უზრუნველყოფა;
ა.ე) დასკვნა სამუშაოების ჩატარების მოსალოდნელი შედეგების შესახებ;
ბ) შესასწავლი ტერიტორიის ადგილმდებარეობის სიტუაციური გეგმა (მასშტაბი 1:1500 და 1:500), GPS კოორდინატებით;
გ) შესასწავლი ტერიტორიისა და მასზე არსებული ობიექტების ფიქსაციის, მათ შორის, ფოტო და ვიზუალური აღწერის მასალები, შესაბამისი ანალიზები, წინასწარი დაზვერვითი სამუშაოების ჩატარების შემთხვევაში – დაზვერვითი სამუშაოების შედეგები;
დ) შესასწავლი ტერიტორიის (ობიექტის) ისტორიულ-ბიბლიოგრაფიული და საარქივო კვლევის მასალები, შესაბამისი წყაროების მითითებით, კერძოდ, სამუზეუმო და საარქივო მასალების (არსებობის შემთხვევაში – ისტორიული რუკები და გენერალური გეგმები, ისტორიული საკადასტრო და ნაგებობების გეგმები, არქივებში დაცული, საპროექტო ტერიტორიის ამსახველი ფოტომასალა, კოსმოსური და აეროფოტომასალები) მოძიება, შესასწავლ ტერიტორიაზე მოპოვებული პირველადი ინფორმაციის საარქივო მონაცემებთან მიმართების ანალიზი;
ე) სამუშაოთა ჩატარების ორგანიზების პროექტი და მათი ჩატარების კალენდარული გრაფიკი, სექტორებისა და შესაბამისი სამუშაოების თანმიმდევრობის ჩვენებით, ხანგრძლივი (მრავალწლიანი) ექსპედიციის შემთხვევაში – სამუშაოების შუალედური და საერთო ხანგრძლივობის მითითებით.
1. თუ ბუნებრივი და გარემო ფაქტორების ან დაუძლეველი ძალის მოქმედების შედეგად ძეგლს ან არქეოლოგიურ ობიექტს ემუქრება შეუქცევადი დაზიანება ან განადგურება და ამის გამო არსებობს მასზე არქეოლოგიური ან კვლევითი სამუშაოების ან პრევენციული კონსერვაციის ჩატარების გადაუდებელი აუცილებლობა და სრული საპროექტო დოკუმენტაციის შედგენა ვერ ესწრება, შესაბამისი ნებართვის გაცემა შესაძლებელია არასრული საპროექტო დოკუმენტაციის საფუძველზე.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში შესაძლებელია მხოლოდ არქეოლოგიური ან კვლევითი სამუშაოების ან პრევენციული კონსერვაციის ჩატარება. ამ შემთხვევაში სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაცია უნდა შედგებოდეს შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) განმარტებითი ბარათი. განმარტებით ბარათში უნდა მიეთითოს: ძეგლის ან არქეოლოგიური ობიექტის (მოძრავი ძეგლის შემთხვევაში – მისი ძირითადი შენახვის ადგილის) ზუსტი დასახელება, არქეოლოგიური ობიექტის ზუსტი დასახელების არარსებობის შემთხვევაში – მისი ადგილმდებარეობის დასახელება და ზუსტი მისამართი. განმარტებით ბარათში დასაბუთებული უნდა იყოს:
ა.ა) სამუშაოების ჩატარების გადაუდებელი აუცილებლობა და არსებულ პირობებში სრული საპროექტო დოკუმენტაციის შედგენის შეუძლებლობა;
ა.ბ) ჩატარებული სამუშაოს ტიპი, სახეობა და მოცულობა, გამოსაყენებელი ტექნოლოგიები და მეთოდოლოგია და მათი შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნებთან;
ა.გ) პრევენციული კონსერვაციის შემთხვევაში – ასევე პრევენციული კონსერვაციის ეფექტიანობის სავარაუდო ხანგრძლივობა, შემდგომ ღონისძიებათა სახეობები და მათი განხორციელების სავარაუდო ვადები;
ბ) ობიექტისა და მისი დაზიანებების ამსახველი დეტალური ფოტომასალა;
გ) უძრავი ობიექტის შემთხვევაში – შესასწავლი ტერიტორიის ადგილმდებარეობის სიტუაციური გეგმა შესაბამისი მასშტაბით, ზუსტი კოორდინატებით;
დ) არქეოლოგიური სამუშაოების შემთხვევაში – ასევე ჩასატარებელი სამუშაოების შედეგად გამოვლენილი არქეოლოგიური ობიექტებისა და მასალის კონსერვაციისა და რეკულტივაციის, შესაბამის საცავებში შემდგომი დაბინავებისა და შენახვის პირობების უზრუნველყოფა;
ე) სამუშაოების ჩატარების კალენდარული გრაფიკი (არქეოლოგიური ობიექტის შემთხვევაში – სექტორებისა და შესაბამისი სამუშაოების თანმიმდევრობის ჩვენებით);
ვ) დასკვნა სამუშაოების ჩატარების მოსალოდნელი შედეგების შესახებ.
1. ამ კანონით განსაზღვრულმა ნებართვის მფლობელმა სამუშაოთა მიმდინარეობისას პერიოდულად უნდა წარადგინოს სამუშაოთა შუალედური ანგარიში, ხოლო სამუშაოთა დასრულების შემდეგ – სამუშაოთა საბოლოო ანგარიში და მათი ადგილზე შემოწმების მიზნით უნდა დაუშვას ნებართვის გამცემი ორგანოს წარმომადგენლები.
2. ნებართვის მფლობელის მიერ ამ მუხლით გათვალისწინებული ანგარიშების წარდგენის პერიოდულობას ნებართვის გაცემაზე გადაწყვეტილების მიღებისას განსაზღვრავს სამინისტრო და იგი აისახება სანებართვო მოწმობაში.
3. სამუშაოთა ანგარიში უნდა მოიცავდეს საკითხებს სამუშაოთა მიმდინარეობის, მათი შესრულების ხარისხის, შექმნილი ან გამოვლენილი, საპროექტო დოკუმენტაციით გაუთვალისწინებელი ვითარებებისა და გარემო ფაქტორების, სამუშაოთა მიმდინარეობისას გამოვლენილი ან აღმოჩენილი კულტურული მემკვიდრეობის ან მასთან დაკავშირებული ინფორმაციისა და ობიექტების შესახებ.
4. თუ უძრავი ძეგლის სარეაბილიტაციო სამუშაოები ითვალისწინებდა მასზე საინჟინრო კომუნიკაციების, ტექნოლოგიური მოწყობილობების ან/და ხაზების შეცვლას ან დამონტაჟებას, სამუშაოთა საბოლოო ანგარიშს უნდა დაერთოს:
ა) საზოგადოებრივ და საცხოვრებელ შენობა-ნაგებობებში ლიფტებისა და ესკალატორების, ხოლო სამრეწველო ობიექტების შემთხვევაში – დამონტაჟებული ტექნოლოგიური მოწყობილობების ან/და ხაზების გამოცდის აქტები, დამოწმებული შესაბამისი კომპეტენტური ორგანოს მიერ;
ბ) გარე კომუნიკაციებზე საპროექტო დოკუმენტაციის მიხედვით მიერთების დადასტურება, გაცემული შესაბამისი კომპანიის მიერ.
5. სამუშაოთა შესაბამისი ეტაპის დასრულებისას, შუალედური და საბოლოო ანგარიშების საფუძველზე, სამინისტროს წარმომადგენლები ადგენენ სამუშაოთა შესაბამისი ეტაპის მიღების ოქმს, რომლის ერთი ასლი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ბარდება ნებართვის მფლობელს. ოქმში აღინიშნება ჩატარებული სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციასთან შესაბამისობა.
6. ნებართვის მფლობელი ვალდებულია, მოთხოვნის შემთხვევაში, საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ მაკონტროლებელ ან ზედამხედველ ორგანოს შეძლებისდაგვარად მოკლე ვადაში წარუდგინოს სანებართვო მოწმობა ან/და შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაცია და მისცეს შესაბამისი ობიექტის დათვალიერების შესაძლებლობა.
7. ამ კანონით ძეგლზე სამუშაოების ან არქეოლოგიური სამუშაოების სანებართვო პირობები შესრულებულად ჩაითვლება მხოლოდ ნებართვის მფლობელის მიერ შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაციით გათვალისწინებული სამუშაოებისა და პირობების სრულად შესრულებისა და ამ მუხლით განსაზღვრული ანგარიშების სრულად წარდგენის შემდეგ, რის შედეგადაც გამოიცემა მინისტრის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სამუშაოების მიღების თაობაზე.
8. სამუშაოების მიღებაზე უარის თქმის საფუძველია:
ა) ამ მუხლით განსაზღვრული დოკუმენტების წარუდგენლობა;
ბ) ნებართვის გამცემი ორგანოს წარმომადგენლებისათვის ობიექტის დათვალიერებაში ხელის შეშლა;
გ) სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა, მათ შორის, ჩატარებული სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციასთან შეუსაბამობა.
9. ნებართვის მფლობელი პასუხისმგებელია სანებართვო პირობების შესრულებაზე, გარდა ამ მუხლის მე-10 პუნქტით განსაზღვრული შემთხვევებისა.
10. „არქეოლოგიური სამუშაოებისა და ძეგლზე სამუშაოების ჩატარების წესის შესახებ“ და „ძეგლზე სამუშაოებისა და არქეოლოგიური სამუშაოების სანებართვო მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ მინისტრის ბრძანებებით განსაზღვრული, პროფესიულ საქმიანობასთან დაკავშირებული სანებართვო პირობების დარღვევისათვის პასუხისმგებელია შესაბამისი ბრალეული პირი.
მუხლი 53. ძეგლზე სამუშაოებისა და არქეოლოგიური სამუშაოების სანებართვო პირობების ცვლილება
1. თუ ამ კანონით განსაზღვრული ნებართვის საფუძველზე ძეგლზე ან არქეოლოგიურ ობიექტზე ჩატარებული სამუშაოებისას წარმოიშობა შესაბამისი სანებართვო პირობების (საპროექტო დოკუმენტაცია, სამუშაოთა ჩატარებისა და ანგარიშების წარდგენის ვადები, სამუშაოთა მოცულობა ან/და სხვა რამ, რაც არ ქმნის ახალი ნებართვის გაცემის საფუძველს) ცვლილების აუცილებლობა, ნებართვის მფლობელი ვალდებულია, სანებართვო პირობების ცვლილების მოთხოვნით, განცხადებით მიმართოს სამინისტროს.
2. განცხადებას სანებართვო პირობების ცვლილების შესახებ უნდა დაერთოს ცვლილების ამსახველი შესაბამისი დოკუმენტაცია.
3. სანებართვო პირობების ცვლილების საფუძველია მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. თუ სანებართვო პირობების ცვლილება ითვალისწინებს სანებართვო მოწმობაში შეტანილი მონაცემების ცვლილებას, გაიცემა ახალი სანებართვო მოწმობა, ხოლო ძველი ძალადაკარგულად ცხადდება. ამ შემთხვევაში ახალ სანებართვო მოწმობაზე მოსაკრებელი არ გადაიხდევინება.
1. ძეგლზე სამუშაოების საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი, სათანადო სავალდებულო პროფესიული კვალიფიკაციის არმქონე პირის მიერ ჩატარება არის ბრალეული პირის დაჯარიმების, ასევე ამ კანონით განსაზღვრული შესაბამისი ნებართვის გაუქმების საფუძველი.
2. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოებისა და არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვების გაუქმების სხვა საფუძვლები და წესი განისაზღვრება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონით.
3. პასუხისმგებლობა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე სამუშაოების ან არქეოლოგიური სამუშაოების ნებართვის მფლობელის მიერ ამ კანონით დადგენილი სანებართვო პირობების დარღვევისათვის განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
1. სამინისტრო, სხვა სახელმწიფო ორგანო ან მუნიციპალიტეტი უფლებამოსილია, მესაკუთრის (მფლობელის) თანხმობის გარეშე თავად ჩაატაროს სარეაბილიტაციო, კვლევითი ან არქეოლოგიური სამუშაოები ძეგლზე ან არქეოლოგიურ ობიექტზე ანდა ეს სამუშაოები სხვა პირს დაუკვეთოს, თუ:
ა) არსებობს ამ კანონის 30-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები;
ბ) არქეოლოგიური ობიექტი ან მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია იგი, არ არის სახელმწიფოს/მუნიციპალიტეტის საკუთრება ან ფლობისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემულია სხვა პირზე, ამასთანავე, მესაკუთრე (მფლობელი) არაა თანახმა არქეოლოგიურ ობიექტზე სარეაბილიტაციო, კვლევითი ან არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარებაზე და არსებობს ამ კანონის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები;
გ) სარეაბილიტაციო, კვლევითი ან არქეოლოგიური სამუშაოები ძეგლზე ან არქეოლოგიურ ობიექტზე ტარდება ამ კანონის 46-ე მუხლით განსაზღვრულ კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალში ან საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსის 56-ე მუხლით განსაზღვრულ ქალაქთმშენებლობითი ღონისძიების არეალში და ძეგლის/არქეოლოგიური ობიექტის არსებული მდგომარეობა საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას ან თავად ძეგლს/არქეოლოგიურ ობიექტს.
2. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ორგანო ვალდებულია სრულად აუნაზღაუროს მესაკუთრეს (მფლობელს) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სამუშაოების შედეგად მიყენებული ზიანი.
3. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული გარემოებების არსებობისას სამუშაოების მესაკუთრის (მფლობელის) თანხმობის გარეშე ჩატარების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო, რომლის საფუძველზედაც სამინისტრო გასცემს შესაბამის ნებართვას. სასამართლო განცხადებას განიხილავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრულ ვადებში და დადგენილი წესით. სასამართლოს გადაწყვეტილება აღსრულდება დაუყოვნებლივ აღსასრულებელი გადაწყვეტილების აღსრულების წესით. სასამართლოს მიერ ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამართალწარმოებისას გაწეულ ხარჯებს ანაზღაურებს სამუშაოთა ჩატარების უფლების მოპოვებით დაინტერესებული პირი.
31. ამ მუხლის მე-3 პუნქტით განსაზღვრული პირობები არ გამოიყენება, თუ სარეაბილიტაციო, კვლევითი ან არქეოლოგიური სამუშაოები ძეგლზე ან არქეოლოგიურ ობიექტზე ტარდება ამ მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში.
4. სამუშაოთა ჩატარების უფლების მინიჭების შესახებ განცხადება წარედგინება სასამართლოს. განცხადება, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულისა, ასევე უნდა შეიცავდეს:
ა) მითითებას ჩასატარებელი სამუშაოების სახეობებისა და მათი ჩატარების ვადების შესახებ;
ბ) დასაბუთებას სამუშაოთა ჩატარების აუცილებლობისა და შესაბამისი გარემოებების არსებობის შესახებ;
გ) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში მესაკუთრისათვის (მფლობელისათვის) ზიანის მიყენების ალბათობისას – მითითებას საკომპენსაციო თანხის ოდენობისა და გადახდის ვადის შესახებ;
დ) ამ კანონის 30-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მითითებას ძეგლის მესაკუთრის (მფლობელის) მიერ სამუშაოს შემსრულებლისათვის ძეგლის გადაუდებელ სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე დახარჯული თანხის ოდენობისა და გადახდის ვადის შესახებ.
5. განცხადებას, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტებისა, ასევე უნდა დაერთოს ამ კანონით განსაზღვრული შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაცია. თუ სარეაბილიტაციო (არქეოლოგიური) სამუშაოების პროექტის შესადგენად აუცილებელია წინასწარი კვლევითი სამუშაოების ჩატარება, განცხადებას უნდა დაერთოს კვლევითი სამუშაოების პროექტი, რომლის განხორციელებაც შესაძლებელია სასამართლოს შუალედური გადაწყვეტილების საფუძველზე. სასამართლო დაინტერესებულ მხარეს განუსაზღვრავს კვლევითი სამუშაოების ჩატარებისა და სარეაბილიტაციო (არქეოლოგიური) სამუშაოების პროექტის მომზადების ვადას, რომლის განმავლობაშიც სასამართლო წარმოება შეჩერდება. ობიექტური გარემოებების არსებობის შემთხვევაში დაინტერესებული მხარე უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს შუამდგომლობით ამ ვადის გაგრძელების შესახებ. სარეაბილიტაციო (არქეოლოგიური) სამუშაოების პროექტის სასამართლოში წარდგენისას, ასევე წარსადგენად განსაზღვრული ვადის გასვლისას სასამართლო წარმოება განახლდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სამუშაოების პროექტი სასამართლოში წარდგენამდე უნდა შე უთანხმდეს სამინისტროს.
6. სასამართლოს გადაწყვეტილება სამუშაოების ჩატარების შესახებ უნდა შეიცავდეს:
ა) მითითებას ჩასატარებელი სამუშაოების სახეობების, შესაბამისი პროექტის და მისი განხორციელების ვადის შესახებ;
ბ) ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში მესაკუთრისათვის (მფლობელისათვის) ზიანის მიყენების ალბათობისას – მითითებას საკომპენსაციო თანხის ოდენობისა და გადახდის ვადის შესახებ;
გ) ამ კანონის 30-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში – მითითებას ძეგლის მესაკუთრის (მფლობელის) მიერ სამუშაოს შემსრულებლისათვის ძეგლის გადაუდებელ სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე დახარჯული თანხის ოდენობისა და გადახდის ვადის შესახებ.
7. თუ არქეოლოგიური ობიექტის ან ძეგლის ინტერესი გადაუდებელ, სასწრაფო ჩარევას მოითხოვს (გარემო ფაქტორების ზემოქმედების შედეგად, სასამართლოს მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე მოსალოდნელია მისი შეუქცევადი დაზიანება ან განადგურება), სასამართლო უფლებამოსილია გამოიტანოს შუალედური გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზედაც სამინისტრო დაუყოვნებლივ გასცემს შესაბამისი სამუშაოების ნებართვას. ამ შემთხვევაში სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებაში უნდა მიეთითოს სამუშაოების შედეგად მიყენებული ზიანი, კომპენსაციის ოდენობა და გადახდის ვადა.
საქართველოს 2008 წლის 21 ნოემბრის კანონი №528 - სსმ I, № 34, 04.12.2008წ., მუხ.212
თავი X. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის დაფინანსება
მუხლი 56. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის დაფინანსება
კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა ფინანსდება:
ა) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან;
ბ) მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან;
ბ1 ) აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან;
გ) მესაკუთრის (მფლ ობელის) სახსრებით;
დ) საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ გაცემული გრანტებით;
ე) შემოწირულებებით;
ვ) კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არეალის ინფრასტრუქტურის მოსაკრებლით;
ზ) იმ სახსრებით, რომლებიც არ არის აკრძალული საქართველოს კანონმდებლობით.
მუხლი 57. სახელმწიფო შეღავათები
1. სახელმწიფო ადგენს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში საგადასახადო და სხვა შეღავათებს.
2. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სფეროში საგადასახადო და სხვა შეღავათები განისაზღვრება შესაბამისი სფეროს კანონმდებლობით.
თავი XI. პასუხისმგებლობა კანონის დარღვევისათვის
მუხლი 58. პასუხისმგებლობა კანონის დარღვევისათვის
პასუხისმგებლობა ამ კანონის, ასევე არქეოლოგიური სამუშაოების და ძეგლზე სამუშაოების ჩატარების წესების დარღვევისათვის განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით.
კარი III. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებანი
თავი XII. გარდამავალი დებულებანი
მუხლი 59. კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით მისაღები (გამოსაცემი) ნორმატიული აქტები
1. ამ კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით მიღებულ (გამოცემულ) იქნეს შემდეგი ნორმატიული აქტები:
ა) „არქეოლოგიური სამუშაოებისა და ძეგლზე სამუშაოების ჩატარების წესის შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
ბ) „ძეგლის სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ფორმებისა და მათი შევსების წესების დამტკიცების შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
გ) „ძეგლზე სამუშაოებისა და არქეოლოგიური სამუშაოების სანებართვო მოწმობების ფორმების დამტკიცების შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
დ) „უძრავი ძეგლის საანოტაციო დაფის ფორმისა და გამოყენების წესის შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
ე) „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს დებულების დამტკიცების შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
ვ) „არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა სიისა და რეეტრის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
ზ) „სამინისტროსა და ძეგლის მესაკუთრეს (კანონიერ მფლობელს) შორის დასადები ხელშეკრულებისა და მესაკუთრის (კანონიერი მფლობელის) მიერ სამინისტროსათვის წარსადგენი ინფორმაციის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ მინისტრის ბრძანება;
თ) „მომეტებული საჯარო ინტერესების მქონე ძეგლთა ნუსხა და მათზე მესაკუთრის (კანონიერი მოსარგებლის) მიერ საზოგადოების დაშვების წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება;
ი) „კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონების შემუშავების წესების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის დადგენილება;
კ) „კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში პროფესიული საქმიანობის რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონი.
2. სამინისტრომ 2020 წლის 1 იანვრამდე უზრუნველყოს ამ კანონის ამოქმედებამდე ძეგლთა სახელმწიფო სააღრიცხვო რეესტრში შეტანილი ძეგლებისა და ძეგლის ნიშნის მქონე ობიექტთა სიაში შეტანილი ობიექტების ხელახალი რეგისტრაცია ამ კანონის შესაბამისად.
3. ამ კანონის ამოქმედებამდე გამოცემული სამართლებრივი აქტები კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების უძრავ ძეგლთა სახელმწიფო რეესტრში შეტანის, მათთვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების, ძეგლის ნიშნის მქონე ობიექტთა სიის დამტკიცებისა და კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დამცავი ზონების დადგენის შესახებ მათი ამ კანონით დადგენილი წესით რეგისტრაციამდე ჩაითვალოს ამ კანონის შესაბამისად გამოცემულად.
4. (ამოღებულია - 06.09.2013, №1075).
თავი XIII. დასკვნითი დებულებანი
მუხლი 60. კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით ძალადაკარგული ნორმატიული აქტი
ამ კანონის ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად იქნეს ცნობილი „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს 1999 წლის 25 ივნისის კანონი (საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, №33(40), 1999 წელი, მუხ. 167).
1. ეს კანონი, გარდა 47-ე მუხლის მე-9 პუნქტისა, 52-ე მუხლის მე-10 პუნქტისა და 54-ე მუხლის პირველი პუნქტისა, ამოქმედდეს გამოქვეყნებიდან მე-15 დღეს.
2. ამ კანონის 47-ე მუხლის მე-9 პუნქტი, 52-ე მუხლის მე-10 პუნქტი და 54-ე მუხლის პირველი პუნქტი ამოქმედდეს „კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში პროფესიული საქმიანობის რეგულირების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებისთანავე.
საქართველოს პრეზიდენტი
მ. სააკაშვილი
თბილისი,
2007 წლის 8 მაისი.
№4708–Iს
Контрольный текст по состоянию на 5.09.2024 N4408
Закон Грузии
О культурном наследии
Раздел I
Общие положения
Глава I
Цели, сфера действия Закона и термины, использованные в Законе
Статья 1. Цели Закона
Целями настоящего Закона являются охрана культурного наследия Грузии и регулирование правовых отношений, возникающих в этой сфере.
Статья 2. Сфера действия Закона
1. Действие настоящего Закона распространяется на культурное наследие, имеющееся на всей территории Грузии.
2. Грузия заботится об охране культурного наследия Грузии, имеющегося за рубежом.
3. Порядок вывоза из Грузии и ввоза в Грузию культурного наследия, культурных ценностей, а также регулирование профессиональной деятельности в сфере культурного наследия определяется отдельным законодательным актом.
Статья 3. Термины, использованные в Законе
Термины, использованные в настоящем Законе, имеют следующие значения:
а) аутентичность – первозданность объекта, его структурного элемента, окружающей среды, контекста, функции или(и) свойств, единовременность их создания или формирования;
б) арехологический объект – останки, культурный слой, частично или полностью скрытые под землей или под водой 100 или более лет назад, созданные человеком или в результате воздействия человека на природу либо со следами воздействия человека;
в) археологические работы – научная деятельность, направленная на выявление и изучение археологических объектов; полный цикл изысканий, раскопок, реставрации, консервации и научного изучения археологического объекта;
г) археологическая разведка – определение наличия, стратиграфии и хронологии археологического объекта визуально или при помощи пробных траншей;
д) археологические раскопки – земляные или подводные работы, проводимые в целях выявления и научного изучения археологических объектов;
е) покрывающая инвентаризация – совокупность мероприятий, осуществляемых в целях выявления недвижимых объектов культурного наследия, добывания информации об этих объектах и окружающей их среде;
ж) историческая застройка – застройка, сформировавшаяся 100 или более лет назад, имеющая историческую и культурную ценность;
з) исторически сформировавшаяся окружающая среда – совокупность сформировавшихся 100 или более лет назад художественно-архитектурных, пространственных, ландшафтных или социально-экономических контекстов;
и) памятники культурного наследия (памятники):
и.а) недвижимые или движимые объекты культурного наследия - (определенные Гражданским кодексом Грузии недвижимые или движимые вещи), которым присвоен статус памятника в порядке, установленном настоящим Законом;
и.б) комплексный памятник – совокупность физически, функционально, исторически или территориально связанных между собой объектов культурного наследия, которая является топографически идентифицируемой единицей и которой присвоен статус памятника в порядке, установленном настоящим Законом;
к) охранная зона культурного наследия (охранная зона) – определенная в порядке, установленном настоящим Законом, территория вокруг недвижимых объектов культурного наследия или(и) в ареале их распространения или влияния, в пределах которой действует особый режим эксплуатации и назначение которой – охрана от нежелательного воздействия культурного наследия, имеющегося в пределах границ данной зоны;
л) культурное наследие:
л.а) материальное - созданные человеком или в результате воздействия человека на природу, имеющие художественную, эстетическую, историческую, мемориальную ценность архитектурные, градостроительные, сельскохозяйственные, археологические, антропологические, этнографические, монументальные, связанные с развитием техники любые движимые и недвижимые объекты, движимые и недвижимые объекты искусства, документальные материалы, а также сады, парки, объекты ландшафтной архитектуры, исторические поселения, исторически сложившаяся среда, связанная с историей, развитием, фольклором, религией и традициями страны, с ранее существовавшей или современной цивилизацией;
л.б) нематериальное - традиции устного народного творчества и средства выражения, включая язык, как материальный носитель культурного наследия, исполнительское искусство, обычаи, знания и навыки, связанные с традиционным искусством, а также связанные с ними инструменты, предметы, артефакты и культурные пространства, признанные обществом, группами лиц и, в некоторых случаях, отдельными лицами частью их культурного наследия;
м) охрана культурного наследия – совокупность правовых, научно-исследовательских, реабилитационных, информационных и просветительных мероприятий, цель которой – сохранение культурного наследия во всем многообразии и обеспечение его устойчивого развития;
н) культурная ценность - созданные в результате творческого процесса из любых материалов и любым способом, в любой исторической эпохе недвижимые и движимые вещи, имеющие художественную, эстетическую, этнологическую, археологическую, историческую, религиозную, мемориальную, научную, техническую, технологическую ценность;
о) культурный слой – земельные пласты или покрытая водой территория (дно) со следами жизнедеятельности человека;
п) урбанистическое полотно – совокупность градостроительных структур, в том числе - уличная сеть, площадей, садов, зданий и сооружений, дворов или инженерных коммуникаций;
р) перемещаемый фрагмент недвижимого памятника – существенная составная часть недвижимого памятника в прошлом или в настоящее время, отделенная от памятника и признанная настоящим Законом объектом отдельного права либо отделение которой в интересах сохранности недвижимого памятника возможно без повреждения памятника;
с) территория недвижимого памятника – земельный участок, закрепленный за недвижимым памятником в порядке, установленном законодательством Грузии, а при отсутствии такового – территория, непосредственно занимаемая недвижимым памятником;
т) перемещение недвижимого памятника – изменение местонахождения недвижимого памятника без изменения его основных характеристик, путем разборки и последующего восстановления в первоначальном виде либо перевозки иным образом;
т1) изменение недвижимого памятника – изменение памятника, как-
то изменение объема, допустимое только в случае, если это не умаляет и не снижает историческую и культурную ценность памятника, либо не препятствует надлежащей интерпретации и должному отношению; (21.11.2008 №528)
у) фоновая застройка – органическая часть застройки, которая формирует художественно-архитектурный контекст памятников, способствует сохранению и выявлению доминантной роли памятников;
ф) рекультивация – покрытие слоем земли по завершении археологических работ в целях консервации изученного объекта (территории) или(и) восстановления окружающей среды в первоначальном виде;
х) расчистка памятника – удаление с памятника без внесения изменений в памятник (в случае с недвижимым памятником – также без удаления имеющейся поверхности земли) образовавшихся в течение времени в результате естественного либо искусственного воздействия либо накопившихся органических или неорганических покровов, слоев и наслоений;
ц) адаптация памятника – внесение в памятник в целях его реабилитации, а также исходя из интересов допустимого изменения его функции изменений, которые не вызывают умаления художественно-эстетического, исторического и иного значения памятника и оправданы методологически;
ч) консервация памятника – совокупность мероприятий, осуществляемых в целях содержания памятника в имеющемся состоянии, его охрана от уничтожения и необратимых изменений. С памятником также может проводиться превентивная консервация, цель которой – принятие лишь первичных, неотложных, временных мер до реабилитации памятника. Методология, применяемая при превентивной консервации, должна предусматривать возможность удаления без повреждения памятника использованных материалов и средств;
ш) уход за памятником и его содержание – совокупность мероприятий, осуществляемых в порядке, установленном законодательством Грузии, в том числе - настоящим Законом, в целях защиты памятника (в случае с недвижимым памятником – также его территории) от повреждения и уничтожения, сохранения его историко-культурной ценности;
щ) реставрация памятника – восстановление в пределах сохранившихся аутентичных материалов и элементов поврежденных фрагментов памятника в первоначальном виде с применением технологий времен создания памятника или современных технологий;
э) реконструкция памятника – воссоздание в первоначальном виде полностью или частично разрушенного или разобранного памятника или его фрагмента, основанное на детальных научных исследованиях и точных замерах с использованием новых или старых материалов или их комбинации;
ю) восстановление памятника в первоначальном виде – придание памятнику вида, имеющегося на момент его создания, путем реставрации или реконструкции (в том числе - удаления поздних наслоений);
я) статус памятника – правовое положение объекта, которое влечет распространение на него режима, установленного законодательством Грузии в отношении памятника;
я1) повреждение памятника – видоизменение памятника или его части либо территории недвижимого памятника, ухудшающее их физическое состояние либо затрагивающее их характеристики и уменьшающее их культурную, эстетическую, научную либо материальную ценность; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
я1.а) дискриминационное повреждение памятника – видоизменение по дискриминационному признаку памятника или его части либо территории недвижимого памятника, ухудшающее их физическое состояние либо затрагивающее их характеристики и уменьшающее их культурную, эстетическую, научную либо материальную ценность; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
я2) уничтожение памятника – уничтожение памятника или воздействие на памятник, или его часть, в результате чего памятник утрачивает характеристики, по которым ему был присвоен статус памятника; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
я2.а) дискриминационное уничтожение памятника – уничтожение по дискриминационному признаку памятника или воздействие на памятник, или его часть, в результате чего памятник утрачивает характеристики, по которым ему был присвоен статус памятника; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
я3) разведка памятника – деятельность, осуществляемая с применением соответствующей методологии, физического вмешательства или средств визуального изучения в целях добывания информации о памятнике.
Раздел II
Учет, охрана культурного наследия и управление им
Глава II
Система охраны культурного наследия
Статья 4. Органы охраны культурного наследия (15.07.2020 N6908)
1. Государственную охрану культурного наследия в пределах полномочий, определенных законодательством Грузии, осуществляют Министерство культуры и спорта Грузии (далее – Министерство), Министерство юстиции Грузии, органы муниципалитета, а также другие государственные органы, юридические лица публичного права и юридические лица частного права, а на территориях Абхазской и Аджарской автономных республик – соответствующие органы Абхазской и Аджарской автономных республик. (30.11.2023 N3861, ввести в действие с 1 января 2024 года.)
2. Государственные органы и органы муниципалитета в сфере охраны культурного наследия осуществляют свои полномочия в соответствии с нормами, установленными статьями 7, 8 и 9 Конституционного соглашения между Грузинским государством и Грузинской Апостольской Автокефальной Православной Церковью.
Статья 5. Полномочия Министерства в сфере культурного наследия
1. В пределах полномочий, определенных законодательством Грузии, Министерство:
а) осуществляет надзор за охраной культурного наследия, разрабатывает и направляет государственную политику охраны и развития культурного наследия;
б) разрабатывает и издает нормативные и индивидуальные правовые акты в сфере охраны культурного наследия;
в) руководит на всей территории Грузии мероприятиями по выявлению, охране, популяризации культурного наследия, систематической проверкой его состояния и координирует их;
г) обеспечивает экспертизу и государственный учет выявленного культурного наследия, устанавливает соответствующие правила;
д) осуществляет надзор за работами, проводимыми с памятниками, и археологическими работами, и создает комиссии по приемке работ; (6.09.2013 N1075)
е) контролирует вывоз культурного наследия за рубеж, если законом не предусмотрено иное;
ж) обеспечивает покрывающую инвентаризацию исторических ареалов, разрабатывает проекты нормативных актов, регулирующих охранные зоны культурного наследия и осуществляемую в их пределах деятельность и в порядке, установленном законодательством Грузии, представляет их соответствующему государственному органу на утверждение;
з) создает единую информационную систему и базу культурного наследия;
и) разрабатывает и осуществляет целевые и государственные программы выявления, охраны и популяризации культурного наследия, осуществляет государственные закупки;
и) разрабатывает и осуществляет целевые и государственные программы выявления, охраны и популяризации культурного наследия, осуществляет публичные закупки; (5.09.2024 N4408) (9.02.2023 N2560, ввести в действие с 1 января 2027 года.)
к) в порядке, установленном законодательством Грузии, совместно с соответствующими государственными органами приостанавливает любую деятельность, которая может создавать угрозу культурному наследию;
л) сотрудничает с другими государственными органами, юридическими лицами публичного и частного права в целях выявления административных правонарушений в сфере охраны культурного наследия, реагирования на них и предупреждения правонарушений, в пределах компетенции составляет протоколы о соответствующих административных правонарушениях;
л1) участвует в процедуре оценки воздействия на окружающую среду, предусмотренной Кодексом о природоохранной оценке, и представляет соответствующее заключение. (1.06.2017 N906, ввести в действие с 1 января 2018 года.)
л1) участвует в процедуре оценки воздействия на окружающую среду, предусмотренной Кодексом о природоохранной оценке, а также в процессе административного производства, начатого с целью выдачи интегрированного природоохранного разрешения, предусмотренного Законом Грузии «О промышленных эмиссиях», и представляет соответствующее заключение. (20.06.2023 N3390, ввести в действие с 1 сентября 2026 года.)
м) производит идентификацию, документальную (аудио-, видео-, письменную) фиксацию, хранение и охрану нематериального культурного наследия;
н) во время военных действий и чрезвычайного положения заботится об охране культурного наследия в соответствии с нормами международного права;
н1) на оккупированных территориях, определенных Законом Грузии «Об оккупированных территориях», в соответствии с нормами международного права заботится об охране культурного наследия от дискриминационного повреждения и уничтожения культурного наследия; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
о) выполняет другие функции, определенные законодательством Грузии.
2. Министр культуры и спорта Грузии (далее – Министр) правомочен правовым актом передать полномочия по изданию определенных настоящим Законом индивидуальных правовых актов, относящихся к компетенции Министерства, его территориальному органу, а также структурной единице. (30.11.2023 N3861, ввести в действие с 1 января 2024 года.)
3. Министр правомочен на основании административного договора передать полномочия по изданию актов, определенных пунктом 2 настоящей статьи, входящему в сферу управления Министерства юридическому лицу публичного права в порядке, установленном законодательством Грузии. Объем, порядок и условия осуществления полномочий, делегированных другим административным органам в сфере охраны культурного наследия, определяются соответствующим административным договором. (15.07.2020 N6908)
4. В порядке, установленном законодательством Грузии, в Министерстве создается совещательный орган Министра – Совет охраны культурного наследия (далее – Совет).
5. Совет комплектуется экспертами отрасли и общественными деятелями. Порядок и компетенция Совета определяются Положением о Совете, которое утверждает Министр.
6. Совет рассматривает:
а) вопросы присвоения и лишения статуса памятника, а также определения и изменения категории памятника; (6.09.2013 N1075)
б) научно-методические вопросы, касающиеся работ, проводимых с памятниками и другими объектами культурного наследия;
в) проекты определенной законодательством Грузии градостроительной документации, вопросы присвоения и лишения статуса исторического поселения;
г) вопросы установления охранных зон культурного наследия и издания в их пределах административно-правовых актов, отнесенных к компетенции Министерства;
д) вопросы представления памятников к внесению в Перечень мирового наследия, созданный по конвенции «Об охране мирового культурного и природного наследия» от 1972 года (далее – Перечень мирового наследия);
е) государственные проекты и программы, осуществляемые в сфере культурного наследия;
ж) другие вопросы, отнесенные к его компетенции Положением о Совете.
7. Решения Совета имеют рекомендательный характер для Министра.
Статья 6. Полномочия Министерства юстиции Грузии в сфере охраны культурного наследия
1. В пределах полномочий, определенных законодательством Грузии, Министерство юстиции Грузии (входящее в сферу его управления юридическое лицо публичного права – Национальный архив Грузии):
а) в порядке, установленном настоящим Законом и Законом Грузии «О Национальном архивном фонде и Национальном архиве», обеспечивает выявление и опись культурного наследия, имеющегося в Национальном архивном фонде, и документов, содержащих информацию о нем, ответствен за уход и содержание, обеспечивает проведение реабилитационных работ;
б) предоставляет Министерству информацию о выявленном культурном наследии и иную информацию, связанную с культурным наследием;
в) в пределах компетенции сотрудничает с другими государственными органами, юридическими лицами публичного и частного права в сфере охраны культурного наследия.
2. Другие функции Министерства юстиции Грузии и органов, входящих в сферу его управления, в сфере охраны культурного наследия определяются Законом Грузии «О Национальном архивном фонде и Национальном архиве» и другими правовыми актами.
Статья 7. Полномочия органов Абхазской и Аджарской автономных республик в сфере охраны культурного наследия (15.07.2020 N6908)
Соответствующие органы Абхазской и Аджарской автономных республик в пределах полномочий, определенных законодательством Грузии:
а) обеспечивают в порядке, установленном настоящим Законом, выявление, опись и систематическую проверку состояния культурного наследия, находящегося на их территории, заботятся об уходе за ним, его содержании, изучении и реабилитации;
б) предоставляют Министерству информацию об обнаружении, выявлении культурного наследия и о его состоянии;
в) в целях информационной и технической поддержки в сфере культурного наследия сотрудничают с Министерством, другими государственными органами и юридическими лицами публичного и частного права;
г) осуществляют определенную законодательством Грузии другую деятельность в сфере культурного наследия.
Статья 71. Собственные полномочия муниципалитета в сфере охраны культурного наследия (15.07.2020 N6908)
1. В соответствии с подпунктом «у» пункта 2 статьи 16 Органического закона Грузии «Кодекс о местном самоуправлении» с целью охраны культурного наследия муниципалитет обеспечивает уход и содержание, реконструкцию и реабилитацию определенных пунктом 2 настоящей статьи памятников культурного наследия, находящихся не территории муниципалитета.
2. Органы муниципалитета в случае обнаружения, выявления культурного наследия при осуществлении своих полномочий обязаны предоставить соответствующую информацию Министерству.
Статья 8. Музеи-заповедники
1. Музей-заповедник – это юридическое лицо публичного права, которое учреждается постановлением Правительства Грузии по представлению Министерства, а на административной территории Аджарской Автономной Республики – также по представлению Правительства Аджарской Автономной Республики. Находящиеся в государственной собственности полностью или частично памятники, а также археологические объекты и другое имущество передаются музею-заповеднику в порядке, установленном законодательством Грузии. Государственный контроль за музеями-заповедниками осуществляет орган, определенный постановлением Правительства Грузии об учреждении музея-заповедника. (25.09.2013 N1330)
2. Целью музея-заповедника является охрана, экспонирование, популяризация недвижимых и движимых объектов культурного наследия, находящихся в его собственности либо пользовании, и осуществление научно-исследовательской деятельности.
3. Постановлением Правительства Грузии может определяться ареал деятельности музея-заповедника, в пределах которого он осуществляет систематическую проверку состояния памятников и других объектов культурного наследия и иную научно-исследовательскую деятельность. (25.09.2013 N1330)
4. Другие вопросы, связанные с деятельностью музея-заповедника, определяются законодательством Грузии, в том числе - настоящим Законом и Положением о музее-заповеднике.
5. Виды музеев-заповедников:
а) архитектурный;
б) археологический (археологический парк );
в) этнографический;
г) исторический.
6. Музей-заповедник также может быть комплексным – одновременно нескольких видов, определенных пунктом 5 настоящей статьи.
Статья 9. Права и обязанности физических и юридических лиц в сфере охраны культурного наследия
1. Физические и юридические лица обязаны:
а) охранять и беречь культурное наследие;
б) б) незамедлительно предоставлять Министерству, другим государственным органам по охране культурного наследия муниципалитетам информацию об обнаружении, выявлении культурного наследия или наличии обстоятельств, представляющих опасность для культурного наследия; (15.07.2020 N6908)
в) содействовать музею-заповеднику в проверке состояния культурного наследия, находящегося в его собственности или пользовании в соответствующем ареале действия.
2. Другие обязанности и права физических и юридических лиц в сфере охраны культурного наследия определяются законодательством Грузии.
Глава III
Первичная (временная) охрана выявленного или открытого культурного наследия
Статья 10. Режим первичной (временной) охраны выявленного или открытого культурного наследия
1. При выявлении или открытии физическими или юридическими лицами культурного наследия либо появлении у них обоснованного предположения об этом в ходе деятельности, продолжение которой может причинить вред, уничтожить либо создать подобную угрозу культурному наследию, лицо, производящее работы, обязано незамедлительно прекратить указанную деятельность и не позднее 7 дней письменно известить Министерство о выявлении или открытии культурного наследия либо наличии обоснованного предположения об этом и прекращении деятельности.
2. Министерство обязано не позднее 2 недель перепроверить факт выявления (открытия) культурного наследия и сообщить о результатах заинтересованному лицу. При нарушении Министерством указанного срока лицо правомочно продолжить прекращенную деятельность.
3. При наличии надлежащих оснований Министр в порядке, установленном настоящим Законом, обеспечивает государственный учет выявленного (обнаруженного) культурного наследия, о чем Министерство незамедлительно сообщает заинтересованному лицу, а также муниципалитету. (15.07.2020 N6908)
4. При выявлении культурного наследия в результате археологических работ предусмотренный пунктом 2 настоящей статьи срок административного производства исчисляется с момента завершения работ, предусмотренных соответствующим разрешением.
5. В отношении культурного наследия, взятого на учет и охраняемого в государственных музеях и музеях-заповедниках Грузии, действуют принципы и правила, установленные для памятников статьями 22, 23 и 25 настоящего Закона.
Глава IV
Виды и условия археологических работ
Статья 11. Виды археологических работ
С археологическими объектами могут производиться только определенные настоящим Законом археологические работы или работы, проводимые с памятником. Видами археологических работ являются:
а) полевые археологические работы – поиск археологического объекта, устройство разведочных траншей, раскопка, фиксация, первичная идентификационная экспертиза и консервация;
б) лабораторные археологические работы – научное описание, реставрация, консервация, фото- и графическая фиксация, мультидисциплинарное исследование, историческая интерпретация и подготовка к опубликованию археологических находок.
Статья 12. Условие проведения археологических раскопок
1. В целях сохранения на местах археологического наследия и его изучения будущими поколениями с использованием новых технологий раскопки археологического объекта допускаются только в случаях, когда это необходимо для разрешения научных вопросов или если археологическому наследию грозит повреждение или уничтожение в результате осуществления строительной, сельскохозяйственной, промышленной и научной деятельности либо действия естественных процессов.
2. По завершении археологических работ не допускается оставление раскопанного археологического объекта или археологической находки без консервации или рекультивации, а выявленные в ходе работ археологические объекты и археологические материалы должны быть защищены производителем работ (владельцем соответствующего разрешения) от повреждения, уничтожения, утраты, а также воздействия внешних условий и другого нежелательного воздействия.
3. При выявлении в ходе археологических работ предмета (предметов), имеющего высокую материальную ценность, и невозможности ввиду методологических, климатических, технических или иных условий его (их) незамедлительного изъятия и транспортировки в безопасное место, производитель работ обязан незамедлительно обратиться в соответствующий орган Министерства внутренних дел. Указанный орган ответствен за охрану данного предмета (предметов) до их транспортировки в безопасное место.
4. Движимые археологические находки, как правило, должны храниться в музее-заповеднике, музее либо в другом соответствующем научном учреждении.
Статья 13. Снос (разборка) недвижимого археологического объекта
Снос (разборка) недвижимого археологического объекта допускается только по согласованию с Министерством в случае, когда объект раскопан, изучен в полной мере и отсутствуют достаточные основания для присвоения ему статуса памятника.
Статья 14. Необходимые условия для проведения широкомасштабных земляных работ
1. Решение о разработке карьеров, добыче полезных ископаемых, а также строительстве установленных законодательством Грузии объектов особого значения на всей территории Грузии принимает определенный законодательством Грузии орган на основании постановления Министерства.
2. Основанием для определенного пунктом первым настоящей статьи заключения Министерства является археологическое исследование соответствующей территории, осуществление которого обеспечивает лицо, заинтересованное в проведении земляных работ.
3. Лицо, заинтересованное в проведении земляных работ, обязано представлять Министерству документацию об археологическом исследовании территории. Исследование осуществляется по следующим направлениям:
а) историко-библиографическое и архивное исследование – добывание и анализ музейных и архивных материалов (исторические карты, генеральные планы, исторические кадастровые планы и планы зданий), историко-библиографическое исследование с указанием соответствующих источников, добывание хранящихся в архивах фотоматериалов, материалов космической съемки и аэрофотоматериалов исследуемой территории, их дешифровка, анализ материалов фотофиксации их состояния и их соотносимости с архивными данными;
б) полевые исследовательские и предварительные камеральные работы: схема расположения разведывательных шурфов и вычерченные чертежи (масштаб 1:25, 1:20) с указанием стратиграфии.
4. В случае выявления археологического объекта на исследуемой территории заключительная часть археологического исследования должна содержать:
а) полноценное полевое изучение с применением современной методологии археологических пластов и объектов, выявленных на исследуемой территории, планировку площадей, подлежащих раскопке, схему расположения археологических объектов, выявленных при археологическом исследовании, и замеры отдельных объектов, стратиграфические разрезы выявленных сооружений и культурных пластов, отчет о результатах полевых археологических исследований, определение и датировка выявленных археологических пластов и объектов, их фото- и графическую фиксацию, аналитическую обработку материала, полученного в результате исследований, и формулировка заключений, составление текстовой части, подготовку надлежащих иллюстраций;
б) разработанные на основе археологических исследований рекомендации по вопросу о консервации выявленных объектов и о планировочном решении строительства на проектной территории.
Глава V
Учет, классификация культурного наследия, присвоение и лишение статуса
Статья 15. Присвоение объекту статуса памятника культурного наследия
1. Основанием для присвоения объекту статуса памятника культурного наследия является его историческая или культурная ценность, связанная с его древностью, уникальностью либо аутентичностью.
2. При наличии основания, указанного в пункте первом настоящей статьи, статус памятника может также присваиваться совокупности объектов культурного наследия, связанных друг с другом физически, функционально, исторически либо территориально, которая является топографически идентифицированной единицей. В таком случае на недвижимые и движимые части данной единицы распространяются соответствующие правила, установленные настоящим Законом для недвижимых и движимых памятников.
3. Объекту присваивается статус памятника культурного наследия на основании соответствующего заключения Совета индивидуальным административно-правовым актом Министра, а в пределах административных границ муниципалитета города Тбилиси – на основании соответствующего заключения Совета по представлению Министерства распоряжением Правительства Грузии. (15.07.2020 N6908)
4. При невозможности полноценного определения существа объекта, а также необходимости перепроверки или дополнительного изучения данных, связанных с его исторической или культурной ценностью, Министр правомочен включить объект в список объектов культурного наследия. С этого момента на него распространяется правовой режим, установленный главами VI и IX настоящего Закона в отношении памятника.
5. Объект может вноситься в список объектов культурного наследия сроком на 6 месяцев. Продление данного срока допускается только один раз, не более чем на 6 месяцев.
6. Министерство для принятия решения о присвоении статуса памятника объекту, внесенному в список объектов культурного наследия, в целях принятия соответствующего заключения по определению его вида, значения, состояния, исторической или культурной ценности и категории представляет в Совет данные об объекте.
7. Если в результате надлежащих исследований будет установлено, что отсутствуют определенные настоящим Законом основания для присвоения объекту, внесенному в список объектов культурного наследия, статуса памятника, Министр на основании заключения Совета правомочен исключить объект из списка объектов культурного наследия до истечения срока, установленного пунктом 5 настоящей статьи.
8. Индивидуальный административно-правовой акт Министра о внесении объекта в список объектов культурного наследия или его исключении из списка, а также о присвоении объекту статуса памятника или лишении его этого статуса вступает в силу с момента опубликования в порядке, установленном законодательством Грузии. (6.09.2013 N1075)
9. Данные о присвоении объекту культурного наследия статуса памятника или его лишении в месячный срок после вступления в силу соответствующего правового акта отражаются в государственном реестре памятников и на Интернет-странице Министерства.
Статья 16. Государственный учет объектов культурного наследия и учетная документация
1. В целях учета и идентификации недвижимых и движимых объектов культурного наследия создаются государственный реестр памятников, список объектов культурного наследия, учетная карточка и паспорт памятника. В целях учета и идентификации объектов нематериального культурного наследия создаются список и государственный реестр объектов нематериального культурного наследия.
2. Государственный реестр памятников и список объектов культурного наследия ведет Министерство.
3. Учетная карточка – это документ, содержащий общую информацию, необходимую для идентификации памятника или объекта, внесенного в список объектов культурного наследия. (26.10.2010 N3740)
4. После внесения объекта культурного наследия в Государственный реестр памятников Министр правомочен составить паспорт памятника. Паспорт памятника является утвержденным правовым актом Министра документом, содержащим научно-исследовательскую информацию, связанную с памятником.
5. В случае сбора новых сведений или изменения обстоятельств учетная документация возобновляется.
6. Формы и порядок заполнения учетной документации определяются нормативным актом Министра.
Статья 17. Лишение объекта статуса памятника (15.07.2020 N6908)
Лишение объекта статуса памятника допускается только на основании соответствующего заключения Совета индивидуальным административно-правовым актом Министра, а в пределах административных границ муниципалитета города Тбилиси – на основании соответствующего заключения Совета по представлению Министерства распоряжением Правительства Грузии в случае уничтожения или повреждения памятников, сопряженного с утратой исторической или культурной ценности, восстановить которую не представляется возможным, либо утраты по научным (методологическим) критериям основных характеристик, ввиду которых им был присвоен статус памятника.
Статья 18. Категория памятника
1. На основании обращения Министерства памятникам постановлением Правительства Грузии может быть определена категория памятника национального значения при наличии их особой художественной или эстетической ценности или если они связаны с важнейшими историческими событиями, историческими личностями, этапом в развитии нации и особыми общенациональными ценностями. (25.09.2013 N1330)
2. Недвижимый памятник национального значения на основании обращения Министра или по собственной инициативе представляет к внесению в Перечень мирового наследия Премьер-министр Грузии.(25.09.2013 N1330)
Статья 19. Классификация памятников
1. Классификация памятников по видам производится исходя из их типологии, исторической, культурной, художественной, эстетической, мемориальной, духовной, научной и иной ценности.
2. Виды памятников:
а) археологический;
б) архитектурный;
в) инженерный;
г) градостроительный (урбанистический);
д) садово-паркового искусства и ландшафтной архитектуры;
е) палеографический;
ж) монументального изобразительного искусства;
з) мемориальный;
и) этнографический;
к) изобразительного искусства;
л) документальный;
м) связанный с развитием науки, техники или промышленности.
3. Вид памятника определяется по научным критериям, разработанным в соответствующей отрасли.
Статья 20. Обозначение недвижимых памятников
Недвижимый памятник обозначается аннотационной доской, форма и порядок использования которой устанавливаются приказом Министра.
Статья 21. Учет недвижимых памятников в земельном кадастре и градостроительной документации
Учет недвижимых памятников и их территорий в земельном кадастре и определенной законодательством Грузии градостроительной документации является обязательным.
Глава V1
(6.09.2013 N1075)
Статья 211. (6.09.2013 N1075)
Статья 212. (6.09.2013 N1075)
Статья 213. (6.09.2013 N1075)
Статья 214. (6.09.2013 N1075)
Статья 215. (6.09.2013 N1075)
Статья 216. (6.09.2013 N1075)
Глава VI
Охрана памятников
Статья 22. Основной принцип охраны памятников
Основным принципом охраны памятника является сохранение его свойств и характеристик, в случае с недвижимым памятником – также и среды, обуславливающей его историческую, культурную, мемориальную, этнологическую, художественную, эстетическую, научную или иную ценность.
Статья 23. Допустимое использование памятников
Допускается использование памятника лишь таким образом, чтобы это не повреждало его, не создавало опасности повреждения, не сокращало его культурной или исторической ценности, не влекло изменения его аутентичных элементов, не ухудшало его восприятия.
Статья 24. Запрет на проведение самовольных работ с памятниками
Запрещается проведение с памятником каких-либо работ без соответствующего разрешения, установленного законодательством Грузии, в том числе - настоящим Законом.
Статья 25. Типы и виды работ, проводимых с памятниками
1. Работы, проводимые с памятником, подразделяются на следующие типы:
а) исследовательские работы – научно-изыскательские и практические работы, целью которых является добывание информации, связанной с памятником, в том числе - установление его состояния, повреждений, причин, вызвавших повреждения, разработка рекомендаций о реабилитационных мероприятиях;
б) реабилитационные работы – совокупность осуществляемых в порядке, установленном законодательством Грузии, в том числе - настоящим Законом работ, проводимых в целях улучшения состояния памятника.
2. С недвижимым памятником в целях его исследования или реабилитации могут проводиться работы следующих видов:
а) разведка;
б) очистка;
в) консервация;
г) реставрация;
д) реконструкция;
е) адаптация.
ж) изменение недвижимого памятника. (21.11.2008 N528)
3. С недвижимым памятником в целях его исследования или реабилитации могут проводиться работы следующих видов:
а) разведка;
б) очистка;
в) консервация;
г) реставрация.
4. С археологическим памятником или скрытым под землей фрагментом иного памятника в целях исследования и реабилитации также могут проводиться археологические работы.
5. В рамках археологических работ с археологическим памятником также могут проводиться определенные для памятников настоящим Законом консервационные, реставрационные работы и работы по расчистке.
6. Восстановление утраченных форм, фрагментов и элементов памятника возможно только в рамках реставрации или реконструкции памятника, в случае полной идентификации восстанавливаемых форм, фрагментов и элементов, в соответствии с проектной документацией, основанной на точных научных данных. Пренебрежение документальным материалом и научными исследованиями не допускается.
7. С объектом, внесенным в список объектов культурного наследия, в целях проведения его полноценной экспертизы, а также предотвращения возможного повреждения либо уничтожения еще не выявленных элементов объекта, имеющих историческую или культурную ценность, могут проводиться только разведывательные, археологические работы, работы по расчистке и превентивной консервации.
8. Методология и порядок проведения работ с памятником устанавливаются нормативным актом Министра.
Статья 26. Разборка, переделка, перемещение, членение памятников
1. Разборка недвижимого памятника или его части допускается только в пределах, определенных настоящим Законом работ (реконструкции), и при условии восстановления памятника, если того требуют интересы памятника либо состояние памятника создает угрозу жизни и здоровью человека и других возможностей предотвращения данной угрозы не имеется.
2. Переделка недвижимого памятника или его части допускается только исходя из интересов адаптации памятника, если это не повлечет повреждения памятника или снижения его историко-культурной ценности.
3. Перемещение недвижимого памятника или его части допускается только при наличии:
а) угрозы невосполнимого повреждения или уничтожения памятника в результате действия непреодолимой силы;
б) повышенного публичного интереса относительно его перемещения, за исключением памятников национального значения.
4. Перемещение недвижимого памятника допускается только в среду, по возможности приближенную к первоначальной среде, путем его реконструкции с использованием аутентичного материала при условии восстановления в первоначальном виде.
5. За недвижимым памятником во время и после его перемещения сохраняется статус памятника.
6. Запрещается переделка или членение движимого памятника, за исключением случаев, когда это необходимо для его сохранения или реабилитации.
7. (6.09.2013 N1075)
Статья 27. План консервации комплексных памятников
1. В целях охраны комплексного памятника, регулирования реабилитационных работ, проводимых с ним, обеспечения использования и развития памятника Министерство правомочно разработать план консервации комплексного памятника (далее – План консервации), являющийся единым руководящим документом по реабилитации и развитию памятника.
2. План консервации является нормативным актом Министра, который включает научно-методологические и практические указания по проведению работ с памятником, определяет перечень и пределы работ, допустимых или рекомендуемых к проведению с каждым объектом, составляющим комплексный памятник, с указанием их очередности, устанавливает основной регламент исследования, реабилитации и развития памятника, индивидуальные правила ухода за ними, их содержания и использования.
3. Учет требований плана консервации обязателен при принятии правовых актов, связанных с памятником.
Статья 28. Права и обязанности собственников (законных пользователей) памятников (15.07.2020 N6908)
1. Собственник (законный пользователь) памятника обязан:
а) в соответствии с формой, утвержденной Министерством, в месячный срок после получения сообщения Министерства/муниципалитета предоставить Министерству/муниципалитету информацию о состоянии памятника на данный момент и оформить с Министерством/муниципалитетом договор об уходе за памятником и его содержании, которым будет обеспечена защита памятника от повреждения и уничтожения и сохранение его историко-культурной ценности;
б) незамедлительно извещать Министерство/муниципалитет об изменении состояния памятника, условий его охраны или среды;
в) оказывать содействие соответствующим компетентным органам и специалистам в осмотре памятника и изучении его состояния, по требованию предоставлять им имеющуюся у него информацию о памятнике, если она не представляет собой государственную, коммерческую или иную, установленную законом тайну;
г) не допускать какого-либо самовольного воздействия на памятник, в том числе – переделку, членение, разборку или дополнение частей или фрагментов памятника;
д) в случае отчуждения памятника предварительно извещать Министерство/муниципалитет, а приобретателю памятника предварительно предоставлять информацию о статусе памятника;
е) обеспечить допуск общественности к памятнику в порядке, установленном законодательством Грузии;
ж) выполнять другие обязанности, определенные законодательством Грузии.
2. Собственник (законный пользователь) памятника правомочен:
а) использовать памятник в соответствии с требованиями настоящего Закона и получать доход;
б) пользоваться установленными законодательством Грузии налоговыми и иными льготами;
в) требовать от государственных органов охраны культурного наследия безвозмездного предоставления научно-методологической и правовой консультации о памятнике, находящемся в его собственности (пользовании).
3. В случае оформления муниципалитетом договора, предусмотренного подпунктом «а» пункта первого настоящей статьи, в недельный срок со дня оформления договора муниципалитет предоставляет информацию об оформлении договора (либо копию договора) Министерству.
Статья 29. Порядок изучения и осмотра памятников (объектов) и условия их осуществления без согласия собственников (законных пользователей)
1. Постановлением Правительства Грузии устанавливается перечень памятников, представляющих повышенный общественный интерес, и порядок допуска к ним общественности собственником (законным пользователем). Порядок допуска общественности к памятникам, предусмотренным статьями 7, 8 и 9 «Конституционного соглашения между Грузинским Государством и Грузинской Апостольской Автокефальной Православной Церковью», устанавливается по предварительному согласованию с собственником (законным пользователем); в случае разногласий религиозным правам отдается предпочтение по сравнению с правом доступа общественности к памятникам.(25.09.2013 N1330)
2. Если при обоснованной необходимости проверки состояния памятника (объекта) или обоснованном предположении о принадлежности какого-либо объекта к культурному наследию собственник (законный пользователь) памятника (объекта) препятствует компетентным органам в осуществлении надлежащих экспертных и исследовательских работ, а также если собственник (законный пользователь) памятника нарушает установленные законодательством Грузии правила осмотра памятника (объекта) и допуска к нему общественности, допуск к памятнику (объекту), подлежащему изучению государственным органом охраны культурного наследия, без согласия собственника (законного пользователя) возможен на основании решения суда.(6.09.2013 N1075)
3. Ответственность за нарушение правил осмотра памятника и допуска к нему посетителей определяется законодательством Грузии.
Статья 30. Ответственность собственников (законных пользователей) памятников или (и) владельцев разрешения на памятник
(Заглавие 16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
1. Собственнику (законному пользователю) памятника Министерство/муниципалитет делает письменное предупреждение, которым определяются меры по уходу за памятником и его содержанию, условия осуществления конкретных действий и разумный срок их обеспечения, если собственник (законный пользователь) памятника: (15.07.2020 N6908)
а) нарушает условия оформленного с Министерством/муниципалитетом договора об уходе за памятником и его содержании;
б) нарушает условия соответствующего разрешения, выданного Министерством/муниципалитетом, или без разрешения, предусмотренного настоящим Законом, проводит какие-либо работы на памятнике.
11. Если владелец разрешения на памятник, определенный настоящим Законом, не являющийся одновременно собственником памятника, нарушает условия соответствующего разрешения, выданного Министерством/муниципалитетом, Министерство/муниципалитет делает ему письменное предупреждение, которым определяются условия осуществления конкретных действий с памятником и разумный срок, для того, чтобы обеспечить их осуществление. (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
2. Объединение собственников (законных пользователей) квартир и нежилых площадей в жилом доме, имеющем статус памятника, рассматривается в качестве товарищества собственников жилья, предусмотренного Законом Грузии «О товариществе собственников жилья». Предупреждение, предусмотренное пунктом первым настоящей статьи, получает и определенную законодательством Грузии ответственность за его невыполнение несет на соответствующее товарищество. (21.11.2008 N528)
3. По истечении срока, определенного письменным предупреждением, предусмотренным пунктом первым или 11 настоящей статьи, в случае невыполнения или ненадлежащего выполнения условий, указанных в предупреждении, на нарушителя налагается штраф в порядке, установленном законодательством Грузии, и обеспечение соответствия деятельности, осуществленной нарушителем, требованиям настоящего Закона. (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
4. В случае невыполнения или ненадлежащего выполнения нарушителем в 6-месячный срок после наложения на него штрафа условий, указанных в письменном предупреждении, на собственника памятника (законного пользователя)/владельца разрешения на памятник, не являющегося одновременно собственником памятника, каждые шесть месяцев налагается штраф в троекратном размере суммы штрафа, определенного предыдущей санкцией, и Министерство/муниципалитет определяет ему разумный срок для устранения несоответствия. (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
5. Если собственник (законный пользователь) памятника не сможет обеспечить выполнение условий, установленных Министерством/муниципалитетом, а интересы памятника требуют безотлагательного вмешательства, а также в случае, когда не удается установить или обнаружить собственника (законного пользователя) памятника, Министерство/муниципалитет правомочны без согласия собственника (законного пользователя) непосредственно или при помощи третьих лиц проводить на памятнике безотлагательные реабилитационные работы. При наличии обстоятельств, определенных настоящим пунктом, решение о проведении работ без согласия собственника (законного пользователя) памятника принимает только суд. (15.07.2020 N6908)
6. При применении полномочий, предоставленных пунктом 5 настоящей статьи, расходы на безотлагательные реабилитационные работы на памятнике, понесенные Министерством/органами муниципалитета или определенным ими лицом, выполняющим работы, вызванные нарушением условий оформленного с Министерством/муниципалитетом договора об уходе за памятником и его содержании, возмещает собственник (законный пользователь) памятника. (15.07.2020 N6908)
7. Если собственник (законный пользователь) памятника не в состоянии обеспечить добровольное возмещение расходов на реабилитационные работы, Министерство/муниципалитет правомочны обратиться в суд с требованием о возмещении собственником (законным пользователем) памятника расходов, определенных пунктом 5 настоящей статьи. (15.07.2020 N6908)
8. Статья 32 настоящего Закона не распространяется на объекты, определенные пунктом первым статьи 7 Конституционного соглашения между Грузинским государством и Грузинской Апостольской Автокефальной Православной Церковью, и объекты, находящиеся в собственности (пользовании) других религиозных конфессий. (15.07.2020 N6908)
9. Полномочия Министерства, определенные настоящей статьей, в пределах своей компетенции осуществляет на территории Аджарской автономной республики соответствующий уполномоченный орган Аджарской автономной республики. (20.11.2011 N5554)
Статья 31. Ответственность за повреждение и уничтожение Памятников
(16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
Повреждение или уничтожение памятника по дискриминационному признаку или иному мотиву влечет привлечение лица к уголовной ответственности в порядке, установленном законодательством Грузии.
Глава VII
Право собственности на объекты культурного наследия
Статья 32. Отчуждение или передача в пользование с правом владения и пользования памятника культурного наследия, находящегося в государственной собственности/собственности муниципалитета (заглавие 15.07.2020 N6908)
1. Отчуждение, передача с правом владения и пользования, находящихся в государственной собственности/собственности муниципалитета памятников, культурных ценностей, земельных участков в охранной археологической зоне осуществляется по согласованию с Министерством на предварительно определенных им условиях ухода за ними их содержания в порядке, установленном законодательством Грузии. (15.07.2020 N6908)
2. Запрещается отчуждение находящихся в государственной собственности памятников, внесенных в Перечень мирового наследия. Передача указанных памятников в пользование допускается только с правом владения и пользования при условии ухода за ними и их содержания.
3. Запрещается отчуждение документа (движимого памятника) Национального архивного фонда, находящегося в государственной собственности и собственности муниципалитета. (15.07.2020 N6908)
4. Исключение из правила, установленного пунктами первым и 2 настоящей статьи, составляют жилищный фонд, а также нежилищные площади в жилых зданиях и сооружениях.
Статья 33. Возникновение права собственности на движимые археологические объекты
1. Движимые археологические объекты, обнаруженные при проведении археологических работ на основании разрешения на проведение археологических работ, а также проведении археологических работ без разрешения, являются собственностью государства.
2. За исключением случаев, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, вопросы, связанные с правом собственности на археологические объекты, обнаруженные в результате иной деятельности (случайное обнаружение), регулируются в порядке, установленном Гражданским кодексом Грузии.
3. В случае случайного обнаружения, обнаружившее лицо обязано незамедлительно известить Министерство в порядке, установленном главой III настоящего Закона.
4. Государство имеет преимущественное право закупки археологического объекта.
Глава VIII
Охранные зоны культурного наследия и их режимы
Статья 34. Структура и правила установления охранных зон культурного наследия
1. Структура охранных зон культурного наследия состоит из индивидуальных охранных зон памятника и общих охранных зон.
2. Индивидуальная охранная зона памятника состоит из следующих ареалов:
а) ареал физической охраны памятника;
б) ареал визуальной охраны памятника.
3. Общими охранными зонами являются:
а) охранная зона исторической застройки;
б) зона регулируемой застройки;
в) охранная зона исторического ландшафта;
г) охранная археологическая зона.
4. Индивидуальная охранная зона памятника устанавливается автоматически, с момента присвоения недвижимому объекту культурного наследия статуса памятника. В случае обоснованной необходимости индивидуальная охранная зона памятника или составной ареал этой зоны могут расширяться на основании индивидуального административно-правового акта Министра, а в пределах административных границ города Тбилиси – по представлению Министерства распоряжением Правительства Грузии. В случае с сооружениями, определенными Конституционным соглашением между Грузинским государством и Грузинской Апостольской Автокефальной Православной Церковью, приказ Министра о расширении индивидуальной охранной зоны памятника или составного ареала этой зоны должен быть согласован с Грузинской Апостольской Автокефальной Православной Церковью. (15.07.2020 N6908)
5. Общие охранные зоны устанавливаются по согласованию с муниципалитетом на основании представления Министра по распоряжению Правительства Грузии. (15.07.2020 N6908)
6. Распоряжение правительства Грузии об установлении общей охранной зоны, а также приказ Министра об установлении или расширении индивидуальной охранной зоны памятника публикуется в порядке, установленном Общим административным кодексом Грузии.
7. Одна территория может оказаться в пределах нескольких охранных зон, только одна из которых может быть общей охранной зоной.
8. Если одна территория окажется в пределах нескольких охранных зон, из режимов охранных зон в каждом конкретном случае действует запретная норма.
9. Методология разработки охранных зон, правила составления соответствующих графических и текстовых материалов определяются постановлением правительства Грузии.
Статья 35. Цели и задачи установления охранных зон
1. Целями установления охранной зоны являются: защита от нежелательного воздействия находящегося в ее пределах культурного наследия, в том числе - памятников, урбанистического полотна, отдельных зданий и сооружений, имеющих культурную ценность, исторической застройки, уличной сети, планировочной структуры, исторического ландшафта, археологических объектов; сохранение природной, исторической, эстетической, экологической среды культурного наследия в пределах этой зоны, его аутентичных элементов, исторически сформировавшихся видов и панорам, а также социально-экономического и культурного контекста, способствующего охране и устойчивому развитию памятника и окружающей его среды, сохранению роли памятника как свидетеля истории.
2. Мероприятия, проводимые в охранных зонах, должны предусматривать сохранение благоприятных геологических и гидрогеологических условий, удовлетворение санитарно-гигиенических, сейсмических и противопожарных требований, предотвращение нежелательного воздействия на памятники и исторически сформировавшуюся окружающую среду. При осуществлении указанных мероприятий должны соблюдаться стандарты и нормы, установленные международным правом и законодательством Грузии в этой сфере.
3. В пространстве активного визуального восприятия памятников в охранных зонах не допускается размещение крупномасштабных рекламных щитов, электро- и телефонных столбов, телевизионных антенн и других крупномасштабных наземных инженерных и технологических сооружений.
4. Запрещается строительство в охраняемых зонах промышленных, транспортных объектов, объектов складского хозяйства и других объектов повышенной пожароопасности, образующих мощные грузовые и транспортные потоки, загрязняющих воздушные и водные бассейны.
5. Средства благоустройства общественного пространства должны планироваться таким образом, чтобы они гармонически сливались с исторически сформировавшейся окружающей средой. Градопланировочная политика и принципы управления в охранной зоне должны обеспечивать целенаправленное и планомерное сокращение транспортных потоков, развитие пешеходной инфраструктуры.
6. Разборка (демонтаж) зданий и других архитектурных объектов в охранной зоне допускается лишь:
а) при строительстве, разрешенном соответствующим режимом;
б) при неотложной необходимости, когда подтверждается опасность обрушения объекта;
в) если подлежащему демонтажу объекту присвоен статус несоответствующего или разборка (демонтаж) обусловлена целями охранной зоны.
г) в случае, если этого требуют интересы развития урбанистического полотна соответствующей территории.(6.09.2013 N1075)
7. Специфические цели и задачи установления отдельных охранных зон определяются режимом соответствующей охранной зоны.
Статья 36. Установление индивидуальных охранных зон памятников, их составных ареалов и режимов
1. В качестве индивидуальной охранной зоны определяется территория вокруг недвижимого памятника, которая состоит из ареалов физической и визуальной охраны и устанавливается в целях физической и визуальной охраны памятника.
11. (6.09.2013 N1075)
2. Ареалом физической защиты памятника является территория вокруг недвижимого памятника, любое действие на которой может физически повредить памятник или прилегающую к нему территорию. Ареал физической охраны определяется расстоянием, равным высоте памятника, умноженной на 2, но радиусом не менее 50 метров.
3. В ареале физической охраны запрещается любая деятельность, повреждающая или создающая угрозу повреждения памятника или ухудшающая его восприятие и использование, в том числе:
а) действия, вызывающие значительную вибрацию или деформацию земли;
б) хранение химических, легко воспламеняющихся и взрывчатых веществ;
в) строительство объектов, не служащих охране памятника и улучшению окружающей его среды;
г) посадка растений тех видов или таким образом, что это может причинить вред памятнику.
4. Ареал визуальной охраны памятника является территорией за пределом ареала физической охраны, и ее изменение влияет на исторически сформировавшуюся окружающую среду памятника или его полноценное восприятие. Ареал визуальной охраны определяется:
а) для памятников – радиусом 300 метров;
б) для памятников национального значения – радиусом 500 метров;
в) для памятников, внесенных в перечень мирового наследия, - радиусом 1000 метров.
5. Если памятник находится на территории города, соответствующее расстояние, указанное в подпунктах «а» и «б» пункта 4 настоящей статьи, сокращается вдвое.
6. В ареале визуальной охраны запрещается осуществление действий, повреждающих исторически сформировавшуюся окружающую среду памятника, препятствующих оптимальному обзору, полноценному восприятию памятника либо умаляющих его значение.
7. Для определения ареалов, указанных в настоящей статье, высотой памятника считается его высшая отметка, а расстояние от памятника до границы охранного ареала исчисляется от внешнего контура памятника по направлению радиуса, проведенного от центра памятника.
Статья 37. Установление охранной зоны исторической застройки и ее режима
1. В качестве охранной зоны исторической застройки определяется территория, на которой выявлена большая концентрация памятников и других недвижимых объектов культурного наследия, уличная сеть, застройка, планировочная структура и морфология, сохранившиеся в аутентичном виде.
2. Целью установления охранной зоны исторической застройки является сохранение исторически сформировавшейся пространственной и архитектурной среды, традиционных форм застройки и внешнего вида, обеспечение охраны и сохранения исторической части города как исторически сформировавшегося организма (структура планировки, морфология, масштаб, характер, силуэт, внешний вид зданий, ландшафт и др.), регулирование реабилитационных, строительных и других работ, оздоровление окружающей среды города, максимальное приближение деградированной урбанистической ткани к историческому облику, реализация экономического и культурного потенциала исторической застройки.
3. При составлении в охранной зоне исторической застройки градопланировочной и строительной документации должны обеспечиваться сохранение планировки, застройки и ландшафта исторической окружающей среды, возможность воспроизводства их утраченных элементов.
4. Строительство в охранной зоне исторической застройки допускается только в случаях, когда:
а) строительный объект замещает находящиеся в остро аварийном состоянии лишенные исторической и художественной ценности здания, сооружения или инженерно-коммуникационные сети;
б) строительная деятельность должна улучшить деградированную урбанистическую ткань (восполнить пробелы, образовавшиеся в исторической застройке в результате разрушения, заменить лишенные ценности здания, оказавшиеся между зданиями, имеющими ценность, освободить пространство от сооружений, вносящих диссонанс в исторически сформировавшуюся среду, восстановить историческую среду в первоначальном виде и др.).
5. Конфигурация, пропорции и планировочная структура проектируемого объекта должны соответствовать исторически сформировавшемуся типу вокруг проектной территории. Здание должно органично сливаться с традиционными формами застройки и средой, не создавать диссонанс с обликом, морфологией и масштабом исторической застройки, ландшафтом окружающей среды.
6. В зоне охраны исторической застройки определенный законодательством Грузии орган только в особом случае и на основании экспертного заключения, с согласия Министерства в порядке, установленном законодательством Грузии, может выдавать разрешение на застройку территории, на которой исторически не было застройки.(6.09.2013 N1075)
7. На территориях, на которых на основании научных исследований будет подтверждено наличие не более чем 50 лет назад архитектурного объекта высокой историко-культурной ценности, строительство допускается только по разработанному на основании надлежащих исследований проекту, максимально приближенному к проекту данного объекта.
8. Изменение, расширение в охранной зоне исторической застройки исторически сформировавшейся уличной сети, повышение, понижение отметок или иное изменение допускается только согласно соответствующему планировочному и научному обоснованию, с максимальным сближением с историческим обликом.
Статья 38. Установление зоны регулируемой застройки и режима
1. В качестве зоны регулируемой застройки определяется территория, на которой в аутентичном виде сохранены фрагменты исторической застройки уличной сети, планировочной структуры или(и) отдельные памятники, другие недвижимые объекты, имеющие культурную ценность, фоновая застройка. Зона регулируемой застройки может быть также буферной зоной другой охранной зоны культурного наследия.
2. Целью установления зоны регулируемой застройки является обеспечение гармоничного слияния исторически сформировавшейся и новой застройки.
3. В зоне регулирования застройки должно обеспечиваться утверждение исторически сформировавшихся пространственных доминант и их восстановление в архитектурно-пространственной организации среды, сохранение архитектурной и пространственной среды памятников и других недвижимых объектов, имеющих культурную ценность, исторически сформировавшейся планировочной структуры или ее фрагментов.
4. В зоне регулируемой застройки, помимо строительства, допущенного в охранной зоне исторической застройки, также допускаются строительные работы, не противоречащие требованиям настоящей статьи и статьи 35 настоящего Закона.
5. В целях обеспечения улучшения вида памятника, гармоничного слияния исторически сформировавшейся и новой застройки в зоне регулирования застройки должны устанавливаться особо выгодные точки восприятия, сохраняться возможность обзора панорам и отдельных памятников путем регламентирования новостроек и устранения несоответствующих объектов в исторически сформировавшейся среде.
Статья 39. Установление охранной зоны исторического ландшафта и соответствующего режима
1. В качестве охранной зоны исторического ландшафта определяется имеющая историческую, культурную, эстетическую ценность, естественная сельскохозяйственная или урбанистическая территория, сформировавшаяся в течение процесса исторического развития полностью или частично в результате деятельности человека или являющаяся исторически сформировавшейся естественной средой отдельных памятников.
2. Целью установления охранной зоны исторического ландшафта являются сохранение недвижимых объектов культурного наследия и охранных зон культурного наследия, а также сохранение и восстановление облика исторически сформировавшейся природной среды, связанной с историческими явлениями, преданиями и фольклором.
3. В охранной зоне исторического ландшафта необходимо: сохранение естественного рельефа и водоемов, освобождение ландшафта от лишенных культурной ценности, вносящих диссонанс зданий, сооружений и насаждений, защита и регулирование растительного покрова, обеспечение естественного восстановления леса и зеленого покрова, защита лугов и других территорий от оползней и паводков.
4. В охранной зоне исторического ландшафта допускаются только:
а) следующие строительные работы:
а.а) исследовательские и реабилитационные работы, проводимые с зданиями и сооружениями, имеющими культурную и историческую ценность;
а.б) при обоснованной необходимости строительство сооружений, функционально связанных с целями и задачами, указанными в пунктах 2 и 3 настоящей статьи, временных сооружений, связанных с общественными интересами или обусловленных государственным интересом линейных сооружений, не видоизменяющих значительным образом исторический рельеф и ланшафт, не ухудшающих восприятие охраняемого в зоне и расположенного в ареалах визуальной охраны культурного наследия;
б) хозяйственная деятельность, не противоречащая целям и задачам, указанным в пунктах первом и 2 настоящей статьи.
Статья 40. Установление охранной археологической зоны и соответствующего ее режима
1. В качестве охранной археологической зоны определяется территория, на которой выявлены, зафиксированы или разведаны культурные пласты или(и) археологические объекты.
2. Целью установления охранной археологической зоны является обеспечение охраны имеющихся в ней археологических памятников, культурных пластов, выявленных или разведанных археологических объектов и прилегающих к ним территорий.
3. В археологической зоне запрещается любая деятельность, вызывающая повреждение, уничтожение, ухудшение восприятия культурного наследия, охраняемого в зоне, либо препятствующая проведению его полноценного научного исследования, в том числе:
а) земляные работы, кроме сельскохозяйственных и связанных с археологическими работами;
б) сброс отходов, предусмотренных законодательством Грузии, а также пустых пород, накопившихся во время археологических раскопок. (26.12.2014 N3001)
4. Если будет установлено, что некоторые виды деятельности в охранной археологической зоне, в том числе - движение транспортных средств, определенные сельскохозяйственные работы или пешеходное движение создают угрозу повреждения или уничтожения археологических объектов или культурных пластов, по представлению Министерства правительство Грузии правомочно ограничить или запретить подобную деятельность в пределах зоны. В таком случае на территории зоны в доступном для обозрения месте устанавливается информационная доска, в случае ограничения или запрета на транспортное сообщение – также соответствующий знак с указанием ограничения или запрета на деятельность в пределах зоны.
Статья 41. Порядок согласования градостроительной документации и осуществления строительной деятельности в охранных зонах культурного наследия
1. Градостроительную документацию в охранных зонах культурного наследия утверждает определенный законодательством Грузии орган по согласованию с Министерством в порядке, установленном законодательством Грузии. (6.09.2013 N1075)
2. Разрешение на строительство по строительным и реконструкционным проектам в охранных зонах культурного наследия выдает определенный законодательством Грузии орган с согласия Министерства в порядке, установленном законодательством Грузии. (6.09.2013 N1075)
3. (21.11.2008 N528)
Статья 42. Планирование застройки, историко-культурный опорный план, план застройки/детальный план застройки в охранных зонах исторической застройки и зонах регулирования застройки (заглавие 20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
1. План застройки/детальный план застройки в охранных зонах исторической застройки и зонах регулирования застройки по согласованию с Министерством утверждает соответствующий орган, определенный законодательством Грузии. (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
2. Основанием для разработки плана застройки/детального плана застройки в охранных зонах исторической застройки и зонах регулирования застройки является историко-культурный опорный план, принципы которого должны учитываться при составлении документации по пространственно-территориальному планированию. (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
3. Историко-культурный опорный план является разработанным на основе многодисциплинарного подхода специальным комплексным научно-исследовательским документом, включающим информационный и аналитический материал, отражающим охранные зоны культурного наследия, имеющиеся в них памятники и исторически сформировавшуюся среду, и содержащим рекомендации о градостроительной и планировочной регламентации, необходимой для их охраны.
4. Историко-культурный опорный план состоит из информационной, аналитической и заключительной частей.
5. Информационная часть историко-культурного опорного плана является полученной в результате покрывающей инвентаризации комплексной информационной базой данных о состоянии территории и состоит из следующих частей:
а) указание на соответствующую охранную зону (зоны);
б) ситуативный план территории;
в) план границ территории с указанием координат;
г) топографический план территории;
д) архивно-библиографический материал;
е) информация, предусмотренная учетной карточкой недвижимого памятника, об имеющихся на территории памятниках и других объектах культурного наследия, а также основные данные обо всех других зданиях и сооружениях на территории;
ж) тематические карты и другой графический материал, отображающий:
ж.а) памятники и другие объекты культурного наследия на территории;
ж.б) фоновую застройку и несоответствующие объекты;
ж.в) морфологию и планировочную структуру застройки;
ж.г) функциональное назначение зданий и сооружений;
ж.д) этажность зданий и строений;
ж.е) физическое состояние зданий и сооружений;
ж.ж) возраст зданий и сооружений;
ж.з) архитектурно-художественную стоимость зданий и сооружений;
ж.и) урбанистические и природные пространственные доминанты на территории;
ж.к) точки восприятия значительных панорам и перспектив;
ж.л) границы исторически сформировавшихся ландшафтов;
ж.м) зеленые массивы, скверы, сады и парки на территории;
ж.н) классификацию уличной сети и дорог;
ж.о) основные продольные и поперечные разрезы территории, развернутые схемы особо важных улиц с указанием основных отметок зданий и сооружений;
з) материалы фотофиксации объектов, имеющих историко-культурную ценность урбанистических и природных панорам.
6. Аналитическая часть историко-культурного опорного плана состоит из следующих частей:
а) общая характеристика исторически сформировавшейся среды:
а.а) определение значения территории в общем контексте;
а.б) оценка и анализ исторически сформировавшихся архитектурных и естественных пространственных доминант;
б) историко-культурный анализ:
б.а) анализ хронологического развития уличной сети и застройки;
б.б) анализ исторически сформировавшихся типов застройки, их основных характеристик;
б.в) анализ традиционных строительных материалов и техники;
б.г) оценка и анализ исторически сформировавшихся функций;
б.д) общая оценка и анализ физического состояния застройки, оценка и анализ историко-культурной ценности зданий и сооружений и идентификация границ гомогенных, с историко-культурной точки зрения, участков;
б.е) установление ареалов консервации и развития.
7. Заключительная часть историко-культурного опорного плана состоит из следующих частей:
а) общие положения по охране и реабилитации и принципы развития культурного наследия в пределах охранных зон;
б) графическая часть историко-культурного опорного плана (синтезированная карта);
в) перечень памятников и других объектов культурного наследия в пределах охранных зон;
г) рекомендации по действиям, допустимым в охранных зонах, в том числе - рекомендации, касающиеся реабилитируемых объектов (памятников, других объектов культурного наследия, фоновой застройки, общественного пространства и др.) и методологии их реабилитации.
8. План застройки/детальный план застройки в охранных зонах исторической застройки и зонах регулирования застройки, помимо предусмотренных Кодексом Грузии о пространственном планировании, архитектурной и строительной деятельности, должен содержать также следующие части: (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
а) требования по охране и реабилитации культурного наследия, в частности касающиеся вмешательства в подлежащие реабилитации объекты (памятники и другие объекты культурного наследия, фоновая застройка, общественное пространство и другое.);
б) требования, касающиеся развития территорий и новостроек:
б.а) идентификация ареалов консервации и развития (с указанием зданий, подлежащих сносу, и зданий, подлежащих сохранению);
б.б) допустимые параметры новостроек (масштаб, высота, пространственная и планировочная конфигурация, ритм фасадов, фенестрация);
б.в) требования к благоустройству общественного пространства.
9. Если охранная зона, для которой разрабатывается план застройки/детальный план застройки, включает неоднородные участки или ареалы, регламент плана застройки должен разрабатываться индивидуально, для соответствующего участка, микроучастка или ареала. (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
Статья 43. Историко-архитектурное исследование
1. При отсутствии в охранной зоне культурного наследия утвержденного в порядке, установленном настоящим Законом, плана застройки проектная документация на строительство каждого объекта должна разрабатываться на основании предпроектных историко-архитектурных исследований. Объем, планировочная структура и архитектурный облик проектируемого объекта устанавливаются на основании указанных исследований. Исключение составляют только объекты, определенные пунктом 4 настоящей статьи. (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
2. Проведение историко-культурного исследования обеспечивает соискатель разрешения. Ареал историко-архитектурного исследования должен охватывать проектный участок и территорию вокруг него в пределах расстояния, равного по соответствующему направлению от границ не менее чем двукратной длине (ширине) участка. Документация историко-архитектурного исследования должна состоять из следующих графических и текстовых частей:
а) место проектной территории в городской структуре и характеристика ее состояния на данный момент (графический и текстовой материал);
б) топографический план исследуемой территории с указанием границ участка и памятников, находящихся на исследуемой территории (в масштабе 1:500 и 1:200);
в) историческая ретроспектива исследуемой территории, хронология и этапы ее развития (графический, текстовой и фотоматериал);
г) фоторяд застройки на исследуемой территории с указанием памятников, находящихся на проектном участке и проектной территории (фотоматериал);
д) анализ застройки на исследуемой территории (графический и текстовой материал), включающий:
д.а) характеристику структуры морфологии и масштаба застройки, конфигурации зданий и сооружений и открытых пространств, выявление своеобразия их расположения в структуре застройки;
д.б) пространственно-архитектурную оценку памятников и визуальных доминант, ландшафта и застройки, выявление их пространственной взаимосвязи;
д.в) описание художественных и декоративных элементов застройки, их стилистическую и семантическую идентификацию.
3. Заключительная часть историко-архитектурного исследования должна содержать разработанные на основании проведенного исследования рекомендации к пространственно-планировочному и композиционному решению строительства, осуществляемого на проектной территории.
4. Историко-архитектурное исследование необязательно для следующих объектов и следующих видов строительной деятельности:
а) малые архитектурные формы, в частности:
а.а) сооружения объемом до 50м3 – павильоны, киоски, торговые прилавки без фундамента, навесы, гаражи, места стоянки общественного транспорта;
а.б) детские игровые и малые спортивные площадки, аттракционы площадью не более 50м3;
а.в) информационные и рекламные щиты и конструкции, установленные отдельно либо закрепленные на фасадах зданий;
а.г) скамейки для отдыха, элементы освещения, части оборудования по благоустройству и инженерного оборудования скверов, аллей, других малых зон зеленых насаждений, вывески, мусорные урны, городские часы, знаки с наименованиями улиц и номерами домов, ограждения, заборы, витрины магазинов, комплексы, обозначающие въезды в поселки, элементы архитектурного оформления мемориальных досок и скульптур, фонтаны питьевой воды, фонтаны площадью до 25 м2;
б) небольшие изменения имеющихся зданий площадью не более 50м2; замена крыши в имеющихся габаритах, надстройка или пристройка объема до 50м3, прорезка дверных, оконных проемов, их заделка, пристройка или снос балкона.
Статья 44. Пресечение деятельности, причиняющей вред культурному наследию или создающей такую угрозу (15.07.2020 N6908)
В случае выявления недопустимой режимом охранной зоны деятельности, причиняющей вред культурному наследию или создающей такую угрозу в зоне и за ее пределами, Министерство обращается в соответствующие государственные органы/органы муниципалитета с требованием об ограничении, приостановлении или прекращении деятельности.
Статья 45. Условие о присвоении в охранных зонах статуса несоответствующего здания и сооружения
1. В охранных зонах, помимо случаев, предусмотренных Кодексом Грузии о пространственном планировании, архитектурной и строительной деятельности статус несоответствующего здания и сооружения присваивается также вносящим диссонанс в исторически сформировавшуюся среду, препятствующим ее восприятию, в практическом или эстетическом отношении приносящим вред охраняемому в зонах культурному наследию зданиям, сооружениям, предприятиям, мастерским, складским помещениям, а также другим объектам, образующим грузовые и транспортные потоки, загрязняющим почву, атмосферу и водоемы. (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
2. При разработке и утверждении градостроительной документации, а также принятии решений по строительству и планировке органы, определенные законодательством Грузии, обязаны учитывать перспективу сноса и корректировки несоответствующих зданий и сооружений.
Статья 46. Реабилитационный ареал культурного наследия
1. Постановлением Правительства Грузии в целях поддержки и поощрения реабилитации культурного наследия по представлению Министерства и инициативе муниципалитета в общих охранных зонах культурного наследия может устанавливаться реабилитационный ареал культурного наследия, основанием чего является программа развития реабилитационного ареала. (15.07.2020 N6908)
2. Основанием для установления реабилитационного ареала культурного наследия являются:
а) высокая концентрация памятников и других объектов культурного наследия;
б) пространственная архитектурная среда, имеющая высокую историко-культурную ценность;
в) тяжелое физическое состояние исторической застройки, находящаяся под угрозой деградации аутентичная историческая застройка и среда.
3. Государственные органы и органы муниципалитета ответственны за осуществление программы развития реабилитационного ареала и надзор за ним. (15.07.2020 N6908)
4. Представленная правительству Грузии на утверждение программа развития реабилитационного ареала культурного наследия должна содержать:
а) комплексную оценку ситуации в реабилитационном ареале;
б) оценку исторической и художественно-архитектурной ценности застройки в реабилитационном ареале;
в) исследование и оценку памятников, имеющихся в реабилитационном ареале;
г) анализ экономической и социальной ситуации, развития туристического, экономического и социального потенциала в реабилитационном ареале;
д) условия реабилитации культурного наследия в реабилитационном ареале;
е) условия оздоровления урбанистической ткани в реабилитационном ареале;
ж) проекты реабилитации памятников, других объектов культурного наследия, иных зданий и сооружений в реабилитационном ареале;
з) проекты реабилитации магистральных сетей наземных и подземных коммуникаций и инженерных коммуникаций в реабилитационном ареале;
и) проекты реабилитации инфраструктуры и общественного пространства в реабилитационном ареале;
к) смету программы развития реабилитационного ареала;
л) срок осуществления программы развития реабилитационного ареала;
м) механизмы информирования общественности и ее вовлечения в осуществление программы развития реабилитационного ареала.
5. Источниками финансирования программы развития реабилитационного ареала являются:
а) средства, выделенные из государственного бюджета;
б) средства, выделенные из бюджета муниципалитета; (15.07.2020 N6908)
в) гранты, предоставляемые международными организациями;
г) пожертвования;
д) сбор за инфраструктуру реабилитационного ареала культурного наследия;
е) средства, не запрещенные законодательством Грузии.
6. Сбор за инфраструктуру реабилитационного ареала культурного наследия устанавливается законом на срок осуществления программы развития реабилитационного ареала.
Глава IX
Правовые основания проведения работ с памятниками культурного наследия и археологических работ, порядок выдачи разрешений и разрешительные условия
Статья 47. Правовые основания проведения работ с памятниками и археологических работ, порядок выдачи разрешений
1. Правовым основанием проведения определенных статьей 25 настоящего Закона работ с памятниками является разрешение на проведение работ с памятниками культурного наследия, кроме случаев, указанных в пунктах 2 и 10 настоящей статьи.
2. Если памятник одновременно является объектом особого значения, для проведения работ с ним выдается разрешение на строительство объекта особого значения в порядке, установленном законодательством Грузии.
3. Разрешение на проведение работ с памятником культурного наследия выдается для реабилитационных работ, а в случае с недвижимым памятником, - также исследовательских работ, если эти работы подразумевают физическое воздействие на памятник.
4. Для работ с памятником выдается только одно разрешение, определенное пунктами первым или 2 настоящей статьи, и для проведения работ с памятником другого разрешения не требуется.
5. Правовым основанием проведения археологических работ является разрешение на проведение археологических работ, кроме проводимых с памятником археологических работ и случаев, указанных в пункте 10 настоящей статьи. Разрешение на проведение археологических работ выдается только для полевых археологических работ, подразумевающих физическое воздействие на археологический объект.
6. Разрешения на работы с памятником культурного наследия и археологические работы выдает Министерство или по представлению Министерства – соответствующий правомочный орган, определенный на основании постановления Правительства Грузии. Разрешение выдается на срок, необходимый для завершения работ, определенных соответствующей проектной документацией, с учетом объема, сложности работ, внешних условий, а также представленного соискателем разрешения календарного графика проведения работ. (6.09.2013 N1075)
7. Соискателем разрешения на проведение работ с памятником культурного наследия может быть только собственник памятника или уполномоченное им лицо, а соискателем разрешения на проведение археологических работ, - только собственник соответствующего земельного участка или уполномоченное им лицо, кроме случаев, указанных в статье 54 настоящего Закона.
8. Если работы с памятником или археологические работы должны проводиться государственным органом, осуществляется соответствующая процедура, определенная настоящим Законом, но разрешительное свидетельство не выдается.
9. На проведение работ с памятником и археологических работ уполномочены только лица с соответствующей квалификацией в данной сфере. Правила сертифицирования, касающегося работ с памятником и археологических работ, устанавливаются законодательством Грузии.
10. Определенные настоящей статьей разрешения не выдаются, если имеется решение суда о проведении работ.
11. В разрешительном свидетельстве на работы с памятником или археологические работы должны указываться данные владельца разрешения, дата и регистрационный номер соответствующего заявления, вид и сроки проведения работ. Формы разрешительных свидетельств утверждаются нормативным актом Министра.
12. Иной порядок выдачи разрешений, определенных настоящей главой, и иные разрешительные условия устанавливаются Кодексом Грузии о пространственном планировании, архитектурной и строительной деятельности. (20.07.2018 N3217, ввести в действие с 3 июня 2019 года.)
Статья 48. Подача заявлений для получения разрешения на проведение работ с памятником культурного наследия или разрешения на археологические работы
1. Заявление для получения разрешения на проведение работ с памятником культурного наследия или разрешения на археологические работы должно содержать точное указание вида и объема работ, которые намеревается провести соискатель разрешения.
2. Заявление и прилагаемая документация представляются в орган, выдающий разрешения, в двух экземплярах, один из которых, заверенный в надлежащем порядке, передается владельцу разрешения по принятии решения.
3. К заявлению, помимо документов, предусмотренных Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», дополнительно должны прилагаться:
а) определенная настоящим Законом полная проектная документация соответствующих работ, кроме случаев, предусмотренных статьей 51 настоящего Закона;
б) в случае с недвижимым объектом – документ, подтверждающий право собственности на соответствующий объект или территорию и кадастровую карту, а если соискатель разрешения не является собственником соответствующего объекта или территории, - также документ, подтверждающий полномочия;
в) если недвижимый объект является государственной собственностью/собственностью муниципалитета, – документ, подтверждающий факт нахождения недвижимого объекта в государственной собственности/собственности муниципалитета. В таком случае в административном производстве по выдаче разрешения в качестве другого административного органа участвует соответствующий государственный орган/орган муниципалитета, который в порядке, установленном Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях», дает согласие или заявляет обоснованный отказ в осуществлении работ, определенных заявлением. (15.07.2020 N6908)
4. В случае с разрешением на проведение археологических работ к заявлению должно также прилагаться письменное согласие музея, института или другого соответствующего учреждения на размещение и обеспечение условий хранения археологического материала, выявленного в результате проведения работ.
5. Если с памятником вместе с другими работами или отдельно должны проводиться археологические работы, к заявлению для получения разрешения на проведение работ с памятником культурного наследия должна прилагаться определенная настоящим Законом проектная документация археологических работ.
Статья 49. Состав проектной документации работ с памятником
1. Проект исследовательских и реабилитационных работ с фрагментом движимого памятника, а также перемещаемым фрагментом недвижимого памятника (кроме палеографических памятников и памятников монументального изобразительного искусства) состоит из следующих частей:
а) пояснительная записка (детальное описанине проблемы и определение путей ее разрешения, обоснование избранной методологии);
б) фиксация памятника в имеющемся состоянии, в том числе – материалы фото- и визуального описания, соответствующие анализы;
в) рабочий план, его обоснование с указанием последовательности процесса; календарный график проведения работ;
г) описание возможных результатов.
2. Проект исследовательских работ с недвижимым памятником состоит из следующих частей:
б) пояснительная записка. В пояснительной записке должна быть обоснована необходимость физического воздействия на памятник в целях исследования и соответствие исследовательских работ требованиям законодательства Грузии.В пояснительной записке должны указываться:
а.а) точное наименование памятника, наименование и точный адрес его местонахождения;
а.б) виды и объем работ, избранная методология;
а.в) в случае с комплексным памятником, когда существует план консервации, утвержденный в соответствии с законодательством Грузии, а проект предусматривает изучение лишь фрагмента памятника – соответствие работ плану консервации;
б) ситуативный план местонахождения проектного объекта (в масштабе 1:1000 или 1:2000), с координатами, определенными глобальной спутниковой системой определения местонахождения (далее координатами GPS);
в) новейший фотоматериал, отображающий общие виды проектного объекта;
г) рабочий план, его обоснование с указанием последовательности процесса, календарный график проведения работ;
д) описание ожидаемых результатов.
3. Проект реабилитационных работ, проводимых с недвижимым памятником, должен разрабатываться на основании исследовательских работ. Он, кроме случая, указанного в пункте 4 настоящей статьи, состоит из следующих частей:
а) детальное описание проблемы и определение путей ее разрешения, обоснование избранной методологии, описание ожидаемых результатов; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
б) ситуационный план местонахождения проектного объекта (в масштабе 1:1000 или 1:2000), топографический план (в масштабе 1:500 или 1:200) и генеральный план (в масштабе 1:500 или 1:200); (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
в) фотоматериал, отображающий проектный объект и его общие виды, визуальный ряд проектной части вместе с прилегающими сооружениями, при наличии повреждений – фотоматериал, отображающий локальное повреждение, архивный фотоматериал, фотомонтаж процесса проведения работ, предусмотренных проектом;
г) обмеры памятника (кроки, вычерченные чертежи (в масштабе 1:100, 1:50);
д) результаты искусствоведческих исследований (анализ библиографического исследования, анализ исследования в натуре, перечень изученного библиографического и архивного материала) и рекомендации; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
е) при проведении археологического исследования в ходе исследовательских работ – результаты археологического исследования (схема деления исследуемой территории на квадраты, схема расположения и замеры памятников, выявленных в ходе археологического исследования, схема расположения шурфов, заверенная подписью археолога, кроки, вычерченные чертежи (в масштабе 1:25, 1:20), текстовое описание, отчет о результатах археологического исследования);
ж) инженерно-геологическое исследование (схема расположения шурфов, заверенная подписью археолога, лабораторный анализ, литографические разрезы и рекомендации);
з) заключение о совместимости материалов, используемых при проведении работ с памятником, с имеющимся материалом; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
и) в случае зондирования – схема расположения зондажей, кроки, вычерченные чертежи (в масштабе 1:25, 1:20) и техническое описание;
к) схемы расположения архитектурных деталей, кроки, вычерченные чертежи (в масштабе 1:25, 1:20) и текстовое описание;
л) схема расположения конструкционных деталей, кроки, вычерченные чертежи (в масштабе 1:25, 1:20) и текстовое описание;
м) демонстрационный материал (планы, фасады, разрезы (в масштабе 1:5, 1:100, 1:200), фрагменты и детали (в масштабе 1:20, 1:10), фотомонтаж и обоснование проекта;
н) проект вертикальной планировки соответствующей территории (в масштабе 1:500, 1:200); (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
о) рабочий проект: пояснительная записка к архитектурной части, рабочие архитектурные чертежи и шаблоны (в масштабе 1:100, 1:50, 1:1); пояснительная записка к конструктивной части и конструктивные рабочие чертежи (в масштабе 1:100, 1:50); пояснительная записка к инженерным сетям, рабочие чертежи/схемы (в масштабе 1:100, 1:200) внутренних и наружных инженерных сетей (электропроводка, водоснабжение и канализация, теплоснабжение и другие инженерные коммуникации); (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
п) организационный проект проведения работ, план и обоснование работ, с указанием последовательности процесса, календарный график проведения работ; (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
р) описание ожидаемых результатов.
4. Проект малых реабилитационных работ (малярные фасадные работы; установка и монтаж инженерных коммуникаций и желобов без изменения несущих конструктивных частей; видоизменение отдельных архитектурных деталей (в том числе, проемов, лестниц, балконов, декоративных элементов), интерьерные реставрационные, малярные или ремонтные работы, работы по очистке памятника) состоит из следующих частей: (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
а) пояснительная записка (детальное описание проблемы и определение путей ее разрешения, обоснование избранной методологии);
б) ситуационный план местонахождения проектного объекта (в масштабе 1:1000 или 1:2000);
в) новейший фотоматериал, отображающий общие виды проектного объекта;
г) графический материал, отображающий работы с указанием соответствующих отметок;
д) обмеры соответствующей части памятника;
е) искусствоведческое исследование с обоснованием проводимых работ;
ж) план работ, календарный график проведения работ;
з) фотомонтаж процесса проведения работ, предусмотренных проектом;
и) анализ первоначального (прежнего) цветового спектра при реставрационных, малярных или ремонтных работах, проводимых с фасадом и интерьером.
41. Проект малых реабилитационных работ, предусматривающий размещение вывесок и прожекторов без изменения несущих конструктивных частей, замену кровельного покрытия (крыши) памятника (дрань, черепица, лещадь и другое), ремонт/замену желобов, ремонт/замену инженерных коммуникаций, состоит из следующих частей: (16.11.2021 N1020, ввести в действие на 15-й день после опубликования.)
а) новейший фотоматериал, отображающий общие виды проектного объекта;
б) фотомонтаж процесса проведения работ, предусмотренных проектом;
в) пояснительная записка (обоснование избранной методологии);
г) план работ, календарный график проведения работ;
д) в случае размещения вывесок и прожекторов – графический материал, отображающий работы, с указанием соответствующих отметок.
5. Если работы с памятником охватывают фрагмент палеографического памятника или памятника монументального изобразительного искусства, к проекту работ с памятником должна прилагаться также документация, предусмотренная пунктом 6 настоящей статьи.
6. Проект реабилитационных работ, проводимых с палеографическим памятником или памятником монументального изобразительного искусства, состоит из следующих частей:
а) пояснительная записка (детальное описание проблемы и определение путей ее разрешения, обоснование избранной методологии);
б) в случае с недвижимым памятником – ситуативный план местонахождения проектного объекта (в масштабе 1:1000 или 1:2000) с координатами GPS;
в) новейшие фотоматериалы, отображающие общие виды проектного объекта, детальная фотофиксация поврежденных элементов и фрагментов;
г) обмеры проектного объекта, схема расположения повреждений (в масштабе 1:50, 1:25), отдельные детали (в масштабе 1:1), шаблоны;
д) биохимический анализ проектных объектов (схема расположения, результаты лабораторного анализа взятых проб);
е) искусствоведческое исследование проектного объекта;
ж) заключение соответствующего специалиста о совместимости используемого при проведении работ материала с материалом, имеющимся на памятнике;
з) рабочий план, его обоснование с указанием последовательности процесса, календарный график проведения работ;
и) описание ожидаемых результатов.
Статья 50. Состав проектной документации археологических работ
Проектная документация археологических работ состоит из следующих частей:
а) пояснительная записка.В пояснительной записке должна быть обоснована необходимость проведения работ, их соответствие требованиям законодательства Грузии с указанием видов и объема работ. В пояснительной записке должны указываться:
а.а) точное наименование археологического объекта (при наличии такового);
а.б) наименование и точный адрес местонахождения археологического объекта;
а.в) если проект исходя из объема работ и объема археологического объекта предусматривает изучение или реабилитацию лишь фрагмента объекта, - соответствие работ единой концепции изучения, реабилитации и развития объекта (при наличии плана консервации – также с планом консервации);
а.г) обеспечение условий консервации и рекультивации, последующего помещения в соответствующие хранилища и хранение археологических объектов и материалов, выявленных в результате проводимых работ;
а.д) заключение об ожидаемых результатах проведения работ;
б) ситуативный план местоположения изучаемой территории (в масштабе 1:1500 и 1:500) с координатами GPS;
в) материалы фиксации изучаемой территории и имеющихся на ней объектов, в том числе – фото- и визуального описания, соответствующие анализы, в случае проведения предварительных разведывательных работ – результаты разведывательных работ;
г) материалы историко-библиографического и архивного исследования изучаемой территории (объекта) с указанием соответствующих источников, в частности поиск музейных и архивных материалов (при наличии – исторические карты и генеральные планы, исторические кадастровые планы и планы сооружений, хранящиеся в архивах фотоматериалы, материалы космической и аэрофотосъемки, отображающие проектную территорию), анализ соотношения первичной информации, добытой на изучаемой территории, с архивными данными;
д) проект организации проведения работ и календарный график их проведения с указанием секторов и последовательности соответствующих работ, в случае долгосрочной (многолетней) экспедиции – с указанием промежуточной и общей продолжительности работ.
Статья 51. Виды работ с памятником и археологических работ, проводимых при неотложной необходимости, и состав проектной документации работ
1. Если в результате воздействия природных и внешних факторов либо действия непреодолимой силы памятник или археологический объект находится под угрозой необратимого повреждения или уничтожения, в виду чего существует неотложная необходимость проведения с ним археологических или исследовательских работ либо превентивной консервации и своевременно составит проектную документацию в полном объеме не удается, соответствующее разрешение может быть выдано на основании неполной проектной документации.
2. При неотложной необходимости, предусмотренной пунктом первым настоящей статьи, могут проводиться только археологические или исследовательские работы либо превентивная консервация. В таком случае проектная документация работ должна состоять из следующих частей:
а) пояснительная записка. В пояснительной записке должны указываться точное наименование памятника или археологического объекта (в случае с движимым памятником – места его основного хранения), при отсутствии точного наименования археологического объекта – наименование и точный адрес его местонахождения. В разъяснительной записке должны обосновываться:
а.а) неотложная необходимость проведения работ и невозможность составления в имеющихся условиях проектной документации в полном объеме;
а.б) тип, вид и объем проводимых работ, используемые технологии, применяемая методология и их соответствие требованиям законодательства Грузии;
а.в) в случае превентивной консервации – также предполагаемая продолжительность эффективности превентивной консервации, виды последующих мероприятий и предполагаемые сроки их осуществления;
б) детальный фотоматериал, отображающий объект и его повреждение;
в) в случае с недвижимым объектом – ситуативный план местоположения изучаемой территории в соответствующем масштабе и с точными координатами;
г) в случае археологических работ – также обеспечение условий консервации и рекультивации, последующего помещения в соответствующие хранилища и хранения археологических объектов и материалов, выявленных в результате проводимых работ;
д) календарный график проведения работ ( в случае с археологическим объектом – с указанием секторов и последовательности соответствующих работ;
е) заключение об ожидаемых результатах проведения работ.
Статья 52. Представление владельцем разрешения отчета об исполнении работ, государственный контроль за исполнением разрешительных условий
1. Определенный настоящим Законом владелец разрешения в ходе работ периодически должен представлять промежуточный отчет о проводимых работах, а по завершении работ – заключительный отчет о проведенных работах и в целях их проверки на месте обеспечить доступ представителей органа, выдающего разрешение.
2. Периодичность представления владельцем разрешения отчетов, предусмотренных настоящей статьей, определяет Министерство при принятии решения о выдаче разрешения, она отражается в разрешительном свидетельстве.
3. Отчет о работах должен включать вопросы, касающиеся хода работ, качества их выполнения, создавшихся и выявленных, не предусмотренных проектной документацией обстоятельств и внешних факторов, выявленного в ходе работ или открытого культурного наследия и связанной с ним информацией и объектах.
4. Если реабилитационные работы, проводимые с недвижимым памятником, предусматривали замену или монтирование инженерных коммуникаций, технологических устройств или(и) линий, к заключительному отчету о работах должны прилагаться:
а) акты испытания лифтов и эскалаторов в общественных и жилых зданиях и сооружениях, а в случае с промышленными объектами – акты испытания смонтированных технологических устройств или(и) линий, заверенные соответствующим компетентным органом;
б) выданное соответствующей компанией подтверждение подсоединения к внешним коммуникациям в соответствии с проектной документацией.
5. По завершении соответствующего этапа работ на основании промежуточных и заключительного отчетов представители Министерства составляют протокол приемки работ соответствующего этапа, одна копия которого в порядке, установленном законодательством Грузии, вручается владельцу разрешения. В протоколе указывается соответствие проведенных работ проектной документации.
6. Владелец разрешения обязан в случае требования представлять в кратчайшие по возможности сроки определенному законодательством Грузии контролирующему либо надзорному органу разрешительное свидетельство или(и) соответствующую проектную документацию и предоставить возможность осмотра соответствующего объекта.
7. Согласно настоящему Закону разрешительные условия работ, проводимых с памятником, или археологических работ считаются соблюденными только по исполнении владельцем разрешения в полном объеме работ и условий, предусмотренных соответствующей проектной документацией, и после представления определенных настоящей статьей отчетов полностью, после чего издается административно-правовой акт Министра о приемке работ.
8. Основанием для отказа в приемке работ являются:
а) непредставление документов, определенных настоящей статьей;
б) создание препятствий представителям органа, выдающего разрешение, в осмотре объекта;
в) невыполнение разрешительных условий, в том числе - несоответствие проведенных работ проектной документации.
9. Владелец разрешения ответствен за выполнение разрешительных условий, кроме случаев, определенных пунктом 10 настоящей статьи.
10. За нарушение связанных с профессиональной деятельностью разрешительных условий, определенных приказами Министра «О порядке проведения археологических работ и работ с памятником» и «Об утверждении формы разрешительного свидетельства на работы с памятником и археологические работы», ответственность несет соответствующее виновное лицо.
Статья 53. Изменение разрешительных условий работ с памятником и археологических работ
1. Если при проведении на основании разрешения, определенного настоящим Законом, работ с памятником или археологическим объектом возникает необходимость изменения соответствующих разрешительных условий (проектная документация, сроки проведения работ и представления отчетов, объем работ или(и) иное, что не является основанием выдачи нового разрешения), владелец разрешения обязан подать в Министерство заявление с требованием об изменении условий.
2. К заявлению об изменении разрешительных условий должна прилагаться соответствующая документация, отражающая изменения.
3. Основанием изменения разрешительных условий является индивидуальный административно-правовой акт Министра. Если изменение разрешительных условий предусматривает изменение данных, внесенных в разрешительное свидетельство, выдается новое разрешительное свидетельство, а старое объявляется утратившим силу. В таком случае сбор за выдачу нового разрешительного свидетельства не взимается.
Статья 54. Отмена разрешений на проведение работ с памятником культурного наследия и археологических работ, ответственность за нарушение разрешительных условий
1. Проведение работ с памятником лицом без установленной законодательством Грузии надлежащей обязательной профессиональной квалификации является основанием для наложения штрафа на виновное лицо, а также отмены соответствующего разрешения, определенного настоящим Законом.
2. Другие основания и порядок отмены разрешения на проведение работ с памятником культурного наследия и археологических работ определяются Законом Грузии «О лицензиях и разрешениях».
3. Ответственность за нарушение установленных настоящим Законом разрешительных условий владельцем разрешения на проведение работ с памятником культурного наследия или археологических работ определяется законодательством Грузии.
Статья 55. Проведение археологических работ и работ с памятником без согласия собственника (владельца)
1. Министерство, другой государственный орган или муниципалитет правомочны самостоятельно, без согласия собственника (владельца) проводить реабилитационные, исследовательские или археологические работы на памятнике либо археологическом объекте или заказывать проведение этих работ другим лицам: (15.07.2020 N6908)
а) при наличии оснований, предусмотренных пунктом 5 статьи 30 настоящего Закона;
б) если археологический объект или земельный участок, на котором он находится, не является государственной собственностью/собственностью муниципалитета либо передан другому лицу с правом владения и пользования, при этом собственник (владелец) не дает согласия на проведение реабилитационных, исследовательских или археологических работ с археологическим объектом и имеются основания, предусмотренные пунктом первым статьи 12 настоящего Закона.
в) если реабилитационные, исследовательские или археологические работы, ведущиеся на памятнике или археологическом объекте, проводятся в определенном статьей 46 настоящего Закона реабилитационном ареале культурного наследия или в определенном статьей 56 Кодекса Грузии о пространственном планировании, архитектурной и строительной деятельности ареале градостроительного мероприятия и состояние памятника/археологического объекта создает угрозу жизни и здоровью человека либо собственно памятнику/археологическому объекту.
2. Орган, предусмотренный пунктом первым настоящей статьи, обязан полностью возместить собственнику (владельцу) вред, причиненный в результате проведения работ, определенных подпунктом «б» пункта первого настоящей статьи.
3. При наличии обстоятельств, предусмотренных пунктом первым настоящей статьи, решение о проведении работ без согласия собственника (владельца) принимает суд, на основании чего Министерство выдает соответствующее разрешение. Суд рассматривает заявление в сроки и порядке, определенном Гражданским кодексом Грузии. Решение суда исполняется в порядке исполнения решений, подлежащих незамедлительному исполнению. Расход, понесенный при судопроизводстве, предусмотренном подпунктом «б» пункта первого настоящей статьи, возмещает лицо, заинтересованное в получении права на проведение работ.
31. Условия, определенные пунктом 3 настоящей статьи, не применяются, если реабилитационные, исследовательские или археологические работы, ведущиеся на памятнике или археологическом объекте, проводятся в случае, предусмотренном подпунктом «в» пункта первого настоящей статьи. (20.12.2019 N5695)
4. Заявление о предоставлении права на проведение работ представляется в суд. Заявление, кроме определенных законодательством Грузии, должно содержать указания:
а) видов проводимых работ и сроков их проведения;
б) обоснования необходимости проведения работ и наличия соответствующих обстоятельств;
в) размера и срока уплаты компенсационной суммы – при возможности причинения собственнику (владельцу) вреда в случае, предусмотренном подпунктом «б» пункта первого настоящей статьи;
г) размера и срока уплаты собственником (владельцем) памятника исполнителю работ суммы, израсходованной на неотложные реабилитационные работы с памятником, – в случае, предусмотренном пунктом 5 статьи 30 настоящего Закона.
5. К заявлению, помимо документов, предусмотренных законодательством Грузии, должна также прилагаться соответствующая проектная документация, определенная настоящим Законом. Если для составления проекта реабилитационных (археологических) работ требуется проведение предварительных исследовательских работ, к заявлению должен прилагаться проект исследовательских работ, осуществление которого возможно на основании промежуточного решения суда. Суд определяет заинтересованной стороне срок проведения исследовательских работ и подготовки проекта реабилитационных (археологичеких) работ, в течение которого судебное производство приостанавливается. При наличии объективных обстоятельств заинтересованная сторона правомочна обращаться в суд с ходатайством о продлении данного срока. При представлении в суд проекта реабилитационных (археологических) работ, а также по истечении срока, установленного для представления, судебное производство возобновляется в порядке, установленном законодательством Грузии. Проект работ до представления в суд должен быть согласован с Министерством.
6. Решение суда о проведении работ должно содержать указание:
а) видов проводимых работ и сроков их проведения;
б) размера и срока уплаты компенсационной суммы – при возможности причинения собственнику (владельцу) вреда в случае, предусмотренном подпунктом «б» пункта первого настоящей статьи;
в) размера и срока уплаты собственником (владельцем) памятника исполнителю работ суммы, израсходованной на неотложные реабилитационные работы с памятником, – в случае, предусмотренном пунктом 5 статьи 30 настоящего Закона.
7. При необходимости исходя из интересов археологического объекта или памятника скорейшего вмешательства (ему до принятия судом окончательного решения грозит опасность необратимого повреждения или уничтожения вследствие воздействия внешних факторов) суд правомочен вынести промежуточное решение, на основании которого Министерство незамедлительно выдает разрешение на проведение соответствующих работ. В таком случае в окончательном решении суда должны указываться вред, причиненный в результате проведения работ, размер компенсации и срок ее уплаты.
Статья 551. (6.09.2013 N1075)
Глава Х
Финансирование охраны культурного наследия
Статья 56. Финансирование охраны культурного наследия
Охрана культурного наследия финансируется:
а) из государственного бюджета;
б) из бюджета муниципалитета; (15.07.2020 N6908)
б1) из республиканского бюджета Аджарской автономной республики; (20.12.2011 N5553)
в) из средств собственника (владельца);
г) за счет грантов, предоставленных международными организациями;
д) за счет пожертвований;
е) за счет суммы сбора за инфраструктуру реабилитационного ареала культурного наследия;
ж) за счет средств, не запрещенных законодательством Грузии.
Статья 57. Государственные льготы
1. Государством устанавливаются налоговые и иные льготы в сфере охраны культурного наследия.
2. Налоговые и иные льготы в сфере охраны культурного наследия определяются законодательством соответствующей сферы.
Глава XI
Ответственность за нарушение Закона
Статья 58. Ответственность за нарушение Закона
Ответственность за нарушение настоящего Закона, а также правил проведения археологических работ и работ с памятником определяется законодательством Грузии.
Раздел III
Переходные и заключительные положения
Глава XII
Переходные положения
Статья 59. Нормативные акты, подлежащие принятию (изданию) в связи с введением в действие настоящего Закона
1. В связи с введением в действие настоящего Закона принять (издать) следующие нормативные акты:
а) приказ Министра «О порядке проведения археологических работ и работ с памятниками»;
б) приказ Министра «Об утверждении форм учетной документации памятников и правил ее заполнения»;
в) приказ Министра «Об утверждении форм разрешительных свидетельств на проведение работ с памятниками и археологических работ»;
г) приказ Министра «О форме и порядке использования аннотационной доски недвижимого памятника»;
д) приказ Министра «Об утверждении Положения о Совете охраны культурного наследия»;
е) приказ Министра «Об утверждении формы списка и реестра объектов нематериального культурного наследия»;
ж) приказ Министра «Об утверждении формы договора, заключаемого Министерством и собственником (законным владельцем) памятника и информации, представляемой собственником (законным владельцем) Министерству»;
з) Указ Президента Грузии «О перечне памятников повышенного публичного интереса и об утверждении порядка обеспечения собственником (законным пользователем) допуска к ним общественности»;
и) постановление правительства Грузии «О правилах разработки охранных зон культурного наследия»;
к) Закон Грузии «О регулировании профессиональной деятельности в сфере культурного наследия».
2. Министерству до 1 января 2020 года в соответствии с настоящим Законом обеспечить до введения в действие настоящего Закона повторную регистрацию памятников, включенных в Государственный реестр учета памятников и объектов, внесенных в список объектов с признаком памятника. (5.07.2018 N3043)
3. Изданные до введения в действие настоящего Закона правовые акты о внесении памятников культурного наследия в Государственный реестр недвижимых памятников, присвоении им категории памятника национального значения, утверждении списка объектов с признаком памятника и установлении охранных зон памятников культурного наследия до их регистрации в порядке, установленном настоящим Законом, считать изданными в соответствии с настоящим Законом.
4. (6.09.2013 N1075)
Глава XIII
Заключительные положения
Статья 60. Нормативный акт, утративший силу в связи с введением в действие настоящего Закона
В связи с введением в действие настоящего Закона признать утратившим силу Закон Грузии «Об охране культурного наследия» от 25 июня 1999 года (Сакартвелос саканонмдебло мацне № 33(40) 1999 год, ст. 167).
Статья 61. Введение Закона в действие
1. Настоящий Закон, кроме пункта 9 статьи 47, пункта 10 статьи 52 и пункта первого статьи 54, ввести в действие на 15-й день после опубликования.
2. Пункт 9 статьи 47, пункт 10 статьи 52 и пункт первый статьи 54 настоящего Закона ввести в действие с введением в действие Закона Грузии «О регулировании профессиональной деятельности в сфере культурного наследия».
Президент Грузии Михаил Саакашвили
Тбилиси
8 мая 2007 года
№ 4708-Ic
Комментарии к документу