On Compensation for Damage Caused by Hazardous Substances

Consolidated versions (07/12/2017 - 02/03/2021)

საქართველოს კანონი

საშიში ნივთიერებებით გამოწვეული ზიანის კომპენსაციის შესახებ

 

თავი I ზოგადი დებულებანი

    მუხლი 1. კანონის მიზანი

ამ კანონის მიზანია პასუხისმგებელი პირის ბრალის არსებობის მიუხედავად გარემოზე საშიში ნივთიერებების ზემოქმედების შედეგად ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის, გარემოს, ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობის ობიექტების, ქონებისა და ეკონომიკური ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანის კომპენსაციის უზრუნველყოფა.

    მუხლი 2. კანონში გამოყენებული ტერმინების განმარტება

ამ კანონის მიზნებისათვის კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) საშიში ნივთიერება – ელემენტი, რთული ნივთიერება ან ნაერთი, მათ შორის, ნავთობი, ბუნებრივი გაზი და მისგან გამოყოფილი სხვა გაზები და ნივთიერებები (ბუნებრივი, გადაუმუშავებელი რადიოაქტიური ნივთიერებების გარდა);

ბ) ზიანის კომპენსაცია – საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით საშიში ნივთიერებებით გამოწვეული ზიანის (შემდგომ – ზიანი) ანაზღაურება;

გ) ნავთობი – თხევადი ნახშირწყალბადი ან მისგან მიღებული ნივთიერება, მათ შორის, ნედლი და საპოხი ნავთობი, ბენზინი, დიზელის საწვავი, ნავთი, მაზუთი, ნავთობის ნარჩენები, სხვა ნავთობპროდუქტები ან მათი თანმდევი პროდუქტები;

დ) დაბინძურება – საშიში ნივთიერების განთავსება, გამოშვება, გადაღვრა, გაჟონვა, გადატუმბვა, დაღვრა, დაცლა, გარემოში გადაყრა, მათ შორის, საშიში ნივთიერების შემცველი კონტეინერების, ცისტერნების და სხვა დახურული სათავსების მიტოვება ან დაცლა; ავტომობილის, მატარებლის, თვითმფრინავის ან გემის ძრავის გამონაბოლქვის, აგრეთვე ისეთი დაბინძურების გარდა, რომელიც ზიანს აყენებს მხოლოდ სამუშაო ტერიტორიაზე მყოფ ადამიანებს, თუ მათ შეუძლიათ პრეტენზია წაუყენონ თავიანთ უშუალო უფროსს;

ე) პირველადი რეაგირება – ყველა ზომის მიღება, რომელიც საჭიროა:

ე.ა) საშიში ნივთიერებით დაბინძურებისა და დამაბინძურებელი საშიში ნივთიერების შემდგომი გავრცელების შესაჩერებლად;

ე.ბ) საშიში ნივთიერებით გარემოს დაბინძურების შედეგად ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოსადმი არსებული ან მოსალოდნელი საფრთხის შესახებ შეტყობინებისა და სახელმწიფო ორგანოების ინფორმირების უზრუნველსაყოფად, აგრეთვე დაბინძურების შემთხვევაში შესაბამისი რეაგირებისა და ამ ორგანოებთან თანამშრომლობისათვის; იმ პირის ევაკუაციის მიზნით, რომელიც დაშავდა ან რომლის ჯანმრთელობასაც საფრთხე შეექმნა გარემოს საშიში ნივთიერებებით დაბინძურების შედეგად, ასევე მისი დროებითი თავშესაფრით, პირველადი საჭიროების საგნებით და პირველადი სამედიცინო დახმარებით უზრუნველსაყოფად;

 ე.გ) საშიში ნივთიერებით გამოწვეული შესაძლო ზიანისაგან ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვის უზრუნველსაყოფად;

ვ) პასუხისმგებელი პირი – პირი, რომელიც საშიში ნივთიერების (ცალკე ან სხვა ნივთიერებებთან ერთად) წარმოების, გადამუშავების, შენახვის, ტრანსპორტირების, გამოყენების ან განთავსების დროს საშიში ნივთიერებით აბინძურებს გარემოს, აგრეთვე პირი, რომელიც ფლობს ან აკონტროლებს საშიშ ნივთიერებას; ასევე პირი, რომელიც სხვა პირის სახელით ახორციელებს საშიში ნივთიერების წარმოებას, გადამუშავებას, შენახვას, ტრანსპორტირებას, გამოყენებას ან განთავსებას;

ზ) ნედლი ნავთობი – წიაღში ბუნებრივად წარმოქმნილი გადაუმუშავებელი თხევადი ნახშირწყალბადების ნარევი, აგრეთვე იმგვარად  გადამუშავებული ნედლი ნავთობი, რომ შესაძლებელი იყოს მისი ტრანსპორტირება, ასევე ნედლი ნავთობი, რომლისგანაც გამოყოფილია დისტილაციური ფრაქციები ან რომელსაც დამატებული აქვს ეს ფრაქციები.

საქართველოს 2017 წლის 7  დეკემბრის   კანონი №1675   ვებგვერდი, 14.12.2017წ.

    მუხლი 3. კანონის მოქმედების სფერო

1. ამ კანონის მოთხოვნები არ ვრცელდება პირადი მოხმარებისათვის განკუთვნილ იმ საშიშ ნივთიერებებზე, რომელთა გამოყენება ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

2. საშიში ნივთიერებით დაბინძურების შედეგად ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოსათვის მიყენებული ზიანის კომპენსაცია ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

3. მაღალმთიან რეგიონებში სასარგებლო წიაღისეულით სარგებლობით გამოწვეული ნიადაგისა და წყლის გაუვარგისების შედეგად მიყენებული ზიანის კომპენსაციის სამართლებრივი საკითხები განისაზღვრება „ნიადაგის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

საქართველოს 2002 წლის 19 ნოემბრ ის კანონი № 1750 - სსმ I, № 31 , 1 0 . 12 .200 2 წ., მუხ. 137

 

თავი II ზიანის კომპენსაციის ვალდებულებები

    მუხლი 4. პასუხისმგებელი პირის მიერ ზიანის კომპენსაცია

1. პასუხისმგებელი პირი, თუ ამ კანონით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ვალდებულია გადაიხადოს იმ ზიანის კომპენსაცია , რომელიც მიაყენა სხვა პირს ან ტერიტორიას:

ა) საშიში ნივთიერებით დაბინძურების შედეგად ამ ნივთიერების წარმოების, გადამუშავების, შენახვის, ტრანსპორტირებისა და გამოყენების დროს ან სხვა შემთხვევაში; 

ბ) წინასწარ განზრახვით, გაუფრთხილებლობით ან მესამე მხარის ქმედებით გამოწვეული დაბინძურების შედეგად.

2. პასუხისმგებელი პირი აგრეთვე ვალდებულია გადაიხადოს:

ა) კომპენსაცია პირის ტრავმის ან გარდაცვალების შემთხვევაში;

ბ) პირველადი რეაგირებისთვის საჭირო თანხის კომპენსაცია, მათ შორის, სახელმწიფოს, სახელმწიფო საწარმოს ან ნებისმიერი პირის მიერ საშიში ნივთიერებების გავრცელების შეზღუდვის, დაბინძურების აღკვეთის, დაბინძურებული გარემოს აღდგენისა და განახლების მიზნით განხორციელებული საქმიანობისთვის საჭირო თანხის კომპენსაცია;

 გ) მესაკუთრის, დამქირავებლის ან მომხმარებლის შემოსავლისთვის მიყენებული ეკონომიკური ზიანის კომპენსაცია, მათ შორის, წყლის რესურსების, ნიადაგის, შენობა-ნაგებობებისა და სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისთვის მიყენებული ზიანის კომპენსაცია;

დ) ბუნებრივი და კულტურული გარემოს საშიში ნივთიერებებით დაბინძურების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის კომპენსაცია.

3. ამ მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული ზიანის კომპენსაცია ხორციელდება  საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით.

    მუხლი 5. პასუხისმგებელი პირების მიერ ზიანის ერთობლივი კომპენსაცია

1. თუ საშიში ნივთიერებით დაბინძურება ხდება ორი ან მეტი წყაროდან, თითოეულ დაბინძურების წყაროზე პასუხისმგებელი პირები ერთობლივად და უპირობოდ ვალდებულნი არიან გადაიხადონ ზიანის კომპენსაცია. თუ რომელიმე პასუხისმგებელი პირი დაამტკიცებს, რომ მის საკუთრებაში არსებული ან მის მიერ კონტროლირებადი დაბინძურების წყაროდან გამოყოფილმა საშიშმა ნივთიერებამ გამოიწვია მხოლოდ ზიანის ნაწილი, იგი გადაიხდის ზიანის მხოლოდ ამ ნაწილის კომპენსაციას.

2. თუ დაბინძურების წყარო ორი ან მეტი პასუხისმგებელი პირის საკუთრებაა ან ეს პირები მას ერთობლივად აკონტროლებენ, ამ წყაროდან დაბინძურების შემთხვევაში პასუხისმგებელი პირები ერთობლივად და უპირობოდ ვალდებულნი არიან გადაიხადონ ზიანის კომპენსაცია.

 3. პასუხისმგებელი პირები, რომლებიც ერთობლივად ფლობენ ან აკონტროლებენ საშიშ ნივთიერებას, ამ ნივთიერებით დაბინძურების შემთხვევაში ერთობლივად და უპირობოდ ვალდებულნი არიან გადაიხადონ ზიანის კომპენსაცია.

4. პასუხისმგებელ პირებს უფლება აქვთ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ერთმანეთს ან სხვა პირებს წარუდგინონ პრეტენზიები ამ მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტებით განსაზღვრულ ვალდებულებებთან დაკავშირებით.

    მუხლი 6. ზიანის კომპენსაციის ვალდებულებისგან გათავისუფლება

1. პასუხისმგებელი პირი თავისუფლდება ზიანის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებისგან, თუ ზიანი გამოწვეულია:

ა) საგანგებო ან საომარი მდგომარეობით;

ბ) შესაბამისი სახელმწიფო ორგანოს ან თანამდებობის პირის სპეციალური წერილობითი ან ზეპირი მოთხოვნით, ანდა საშიში ნივთიერებით დაბინძურებამდე სახელმწიფო ორგანოს მიერ მოთხოვნილი სავალდებულო ზომების მიღებით. ამ შემთხვევაში სახელმწიფო ორგანო, რომელმაც გასცა ეს მოთხოვნა, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ვალდებულია გადაიხადოს ამ ზიანის კომპენსაცია;

გ) თუ დამაბინძურებელი საშიში ნივთიერების ოდენობა არ აჭარბებს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად გაცემული სათანადო ნებართვით, ლიცენზიით ან სხვა დოკუმენტით განსაზღვრული საშიში ნივთიერებით დაბინძურების დასაშვებ ოდენობას იმ ადგილისთვის, სადაც მოხდა დაბინძურება, დაბინძურების ლიკვიდაცია და ზიანის კომპენსაცია ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

2. პასუხისმგებელი პირი (ამ პირის ხელმძღვანელის, წარმომადგენლის ან თანამშრომლის გარდა) შეიძლება მთლიანად ან ნაწილობრივ გათავისუფლდეს ზიანის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებისგან, თუ ზიანი გამოწვეულია მესამე პირის ქმედებით ან გარდაუვალი ბუნებრივი მოვლენებით და თუ:

ა) პასუხისმგებელი პირი არსებული ინფორმაციისა და სხვა შესაბამისი პირობების გათვალისწინებით წინასწარ ვერ განსაზღვრავდა ამ ქმედებას ან მოვლენას;

ბ) შესაძლებელი იყო ამ ქმედების ან მოვლენის წინასწარ განსაზღვრა და პასუხისმგებელმა პირმა წინასწარ მიიღო ყველა ზომა ამ ქმედებით ან მოვლენით გამოწვეული დაბინძურების შეჩერების ან დაბინძურების შედეგების შემცირების მიზნით, მათ შორის, გამოიყენა საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი საუკეთესო ტექნოლოგიები;

გ) პასუხისმგებელი პირი დაბინძურებიდან გარკვეული პერიოდის განმავლობაში აღმოაჩენს დაბინძურების ფაქტს და მიიღებს პირველადი რეაგირებისათვის საჭირო ზომებს.

 3. პასუხისმგებელი პირი შეიძლება ამ მუხლის შესაბამისად არ გათავისუფლდეს ზიანის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებისგან, თუ ზიანი მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოწვეულია პასუხისმგებელი პირის მიერ ჯანმრთელობის დაცვის და საშიში ნივთიერებების უსაფრთხო წარმოების, გადამუშავების, შენახვის, ტრანსპორტირების, განთავსების და გამოყენების შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით.

4. პასუხისმგებელი პირი ამ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად არ თავისუფლდება პირველადი რეაგირებისა და მისი შემდგომი ზომების მისაღებად საჭირო ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულებისგან, მათ შორის, საშიში ნივთიერებების გავრცელების შეზღუდვის, აღკვეთის, დაბინძურებული გარემოს აღდგენისა და განახლების მიზნით ნებისმიერი პირის მიერ გაღებული ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულებისგან.

5. პასუხისმგებელი პირი თავისუფლდება სხვა პირის ან მისი ქონებისადმი მიყენებული ზიანის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებისგან, თუ ეს ზიანი მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოწვეულია ამ სხვა პირის გაუფრთხილებლობით ან განზრახ ქმედებით, რომელიც ჩადენილია საშიში ნივთიერებებით დაბინძურების ან პასუხისმგებელი პირის ქონებისათვის ზიანის მიყენების მიზნით.

6. პასუხისმგებელი პირი თავისუფლდება სხვა პირის ან მისი ქონებისთვის მიყენებული ზიანის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებისგან, თუ მან იცოდა დაბინძურების რისკის არსებობის შესახებ და თავად ჩაიგდო თავი ან ჩააგდო ქონება საფრთხეში.

    მუხლი 7. პასუხისმგებელი პირის სხვა ვალდებულებები

ამ კანონის შესაბამისად კომპენსაციის გადახდა ან კომპენსაციის გადახდის ვალდებულების განსაზღვრა არ ათავისუფლებს პასუხისმგებელ პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სხვა ვალდებულებებისგან.

    მუხლი 8. საშიშ ნივთიერებებთან დაკავშირებული საქმიანობის შედეგად სავარაუდო დაბინძურების რისკის სავალდებულო დაზღვევა

პასუხისმგებელი პირი ვალდებულია დააზღვიოს დაბინძურების სავარაუდო რისკი, რომელიც შესაძლოა გამოიწვიოს მის მიერ განხორციელებულმა საშიშ ნივთიერებებთან დაკავშირებულმა საქმიანობამ ან ამ საქმიანობის განხორციელებამდე წარადგინოს მისი გადახდისუნარიანობის დამამტკიცებელი დოკუმენტი დაზღვევის თანხის მინიმალური ოდენობის მითითებით.

 

თავი III გარდამავალი დებულებანი

    მუხლი 9. ამ კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით მისაღები ნორმატიული აქტები

1. ამ კანონის ამოქმედებიდან 1 წლის ვადაში გამოცემულ იქნეს საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის შემდეგი ბრძანებები:

ა) „ნიადაგის საშიში ნივთიერებებით დაბინძურების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების  მეთოდის შესახებ“;

ბ) „გარემოზე რადიაციული ზემოქმედებით სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების მეთოდის შესახებ“;

გ) „მცენარეული საფ რის საშიში ნივთიერებებით დაბინძურების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების მეთოდის შესახებ“;

დ) „ცხოველთა სამყაროზე საშიში ნივთიერებების ზემოქმედებით სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების მეთოდის შესახებ“;

ე) „ეკოსისტემებისა და ლანდშაფტების საშიში  ნივთიერებებით დაბინძურების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების მეთოდის შესახებ“.

2. საშიში ნივთიერებებით წყლისა და ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების მეთოდი განისაზღვრება „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი პუნქტის „ჰ.ა“ და „ჰ.ბ“ ქვეპუნქტებით და „ატმოსფერული ჰაერის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-60 მუხლის მე-2 პუნქტის „ჭ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით.

3. საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველებსა და ველურ მცენარეებზე საშიში ნივთიერებების ზემოქმედების შედეგად სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშება ხორციელდება „საქართველოს „წითელი წიგნისა“ და „წითელი ნუსხის“ შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

საქართველოს 2003 წლის 6 ივნის ის კანონი № 2377 - სსმ I, № 19 , 01 . 07 .200 3 წ., მუხ. 131

 

თავი IV დასკვნითი დებულება

    მუხლი 10. კანონის ამოქმედება

ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

საქართველოს პრეზიდენტი            ედუარდ შევარდნაძე.

თბილისი,

1999 წლის 23 ივლისი.

№2350–რს

შეტანილი ცვლილებები:

1. საქართველოს 2002 წლის 19 ნოემბრ ის კანონი № 1750 - სსმ I, № 31 , 1 0 . 12 .200 2 წ., მუხ. 137

2. საქართველოს 2003 წლის 6 ივნის ის კანონი № 2377 - სსმ I, № 19 , 01 . 07 .200 3 წ., მუხ. 131

 

PFRJY UHEPBB

 

J rjvgtycfwbb pf eoth,= ghbxbytyysq

jgfcysvb dtotcndfvb

 

Ukfdf  ^\

J,obt gjkj;tybz

 

Cnfnmz 1\ Wtkm Pfrjyf

Wtkm yfcnjzotuj Pfrjyf - j,tcgtxtybt ytpfdbcbvj jn dbys jndtncndtyyjuj kbwf rjvgtycfwbb pf eoth,= ghbxbytyysq ;bpyb b pljhjdm. xtkjdtrf= jrhe;f.otq chtlt= j,]trnfv bcnjhbxtcrjuj b rekmnehyjuj pyfxtybz= bveotcnde b 'rjyjvbxtcrbv bynthtcfv d htpekmnfnt djpltqcndbz jgfcys[ dtotcnd yf jrhe;f.oe. chtle\

 

Cnfnmz 2\ Hfp]zcytybt bcgjkmpjdfyys[ d Pfrjyt nthvbyjd

Bcgjkmpjdfyyst d yfcnjzotv Pfrjyt nthvbys bvt.n cktle.obt pyfxtybz|

а) опасное вещество – элемент, сложное вещество или соединение, в том числе – нефть, природный газ и выделенные из него другие газы и вещества (кроме природных, непереработанных радиоактивных веществ); (7.12.2017 N1675)

,) rjvgtycfwbz pf eoth, - djpvtotybt d ecnfyjdktyyjv pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb gjhzlrt eoth,f (d lfkmytqitv - @eoth,f@)= ghbxbytyyjuj jgfcysvb dtotcndfvb+

d) ytanm - ;blrbq euktdjljhjl bkb gjkextyyst bp ytuj dtotcndf= d njv xbckt cshfz ytanm b ytanm lkz cvfprb= ,typby= lbptkmyjt njgkbdj= rthjcby= vfpen= jn[jls ytanb= lheubt ytantghjlerns bkb cjgencnde.obt bv ghjlerns+

u) pfuhzpytybt - hfpvtotybt= dsgecr= ckbd= ghjcfxbdfybt= gthtrfxbdfybt= hfpkbdfybt= hfpuheprf jgfcys[ dtotcnd= c,hjc jgfcys[ dtotcnd d jrhe;f.oe. chtle= d njv xbckt jcnfdktybt cjlth;fob[ jgfcyst dtotcndf rjyntqythjd= wbcnthy b lheub[ pfrhsns[ tvrjcntq ,tp ghbcvjnhf bkb b[ hfpuheprf+ pf bcrk.xtybtv pfuhzpytybz ds[kjgfvb ldbufntktq fdnjvj,bktq= gjtpljd= cfvjktnjd bkb celjd= f nfr;t pfuhzpytybt= rjnjhjt ghbxbyztn eoth, njkmrj yf[jlzobvcz yf hf,jxtq nthhbnjhbb k.lzv= tckb jyb vjuen ghtl]zdbnm ghtntypb. cdjtve ytgjchtlcndtyyjve yfxfkmybre+

l) gthdjyfxfkmyjt htfubhjdfybt - ghbyznbt dct[ ytj,[jlbvs[ vth lkz|

l\f) ghbjcnfyjdktybz pfuhzpytybz jgfcysvb dtotcndfvb b lfkmytqituj hfcghjcnhfytybz jgfcys[ pfuhzpyz.ob[ dtotcnd+

l\,) j,tcgtxtybz edtljvktybz k.ltq b byajhvbhjdfybz ujcelfhcndtyys[ jhufyjd j ceotcnde.otq bkb djpvj;yjq euhj;f.otq pljhjdm. xtkjdtrf b jrhe;f.otq chtlt jgfcyjcnb d htpekmnfnt pfuhzpytybz jrhe;f.otq chtls jgfcysvb dtotcndfvb= f nfr;t cjjndtncnde.otuj htfubhjdfybz d ckexft pfuhzpytybz b cjnhelybxtcndf c 'nbvb jhufyfvb+ 'dfrefwbb gjcnhflfdituj kbwf bkb kbwf= pljhjdm. rjnjhjuj euhj;ftn jgfcyjcnm d htpekmnfnt pfuhzpytybz jrhe;f.otq chtls jgfcysvb dtotcndfvb= f nfr;t tuj j,tcgtxtybz dhtvtyysv e,t;botv= ghtlvtnfvb gthdjq ytj,[jlbvjcnb b gthdjq vtlbwbycrjq gjvjom.+

l\d) j,tcgtxtybz j[hfys pljhjdmz xtkjdtrf b jrhe;f.otq chtls jn djpvj;yjuj ghbxbytybz eoth,f jgfcysvb dtotcndfvb+

t) jndtncndtyyjt kbwj - kbwj= rjnjhjt d ghjwtcct ghjbpdjlcndf= gththf,jnrb= [hfytybz= nhfycgjhnbhjdrb= bcgjkmpjdfybz bkb hfpvtotybz jgfcys[ dtotcnd (jnltkmyj bkb c lheubvb dtotcndfvb) pfuhzpyztn jgfcysvb dtotcndfvb jrhe;f.oe. chtle= f nfr;t kbwj= dkflt.ott jgfcysv dtotcndjv bkb rjynhjkbhe.ott jgfcyjt dtotcndj= f nfr;t kbwj= jceotcndkz.ott jn bvtyb lheujuj kbwf ghjbpdjlcndj= gththf,jnre= [hfytybt= nhfycgjhnbhjdre= bcgjkmpjdfybt bkb hfpvtotybt jgfcyjuj dtotcndf+

;) cshfz ytanm - j,hfpjdfdifzcz d ytlhf[ tcntcndtyysv gentv ytgththf,jnfyyfz cvtcm ;blrb[ euktdjljhjljd= f nfr;t cshfz ytanm= gththf,jnfyyfz nfrbv j,hfpjv= xnj,s vj;yj ,skj t/ nhfycgjhnbhjdfnm= f nfr;t cshfz ytanm= bp rjnjhjq dsltktys bkb r rjnjhjq lj,fdktys ahfrwbb lbcnbkkzwbb\

 

Cnfnmz 3\ Cathf ltqcndbz Pfrjyf

1\ Nht,jdfybz yfcnjzotuj Pfrjyf yt hfcghjcnhfyz.ncz yf ghtlyfpyfxtyyst lkz kbxyjuj egjnht,ktybz jgfcyst dtotcndf= bcgjkmpjdfybt rjnjhs[ jceotcndkztncz d ecnfyjdktyyjv pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb gjhzlrt\

2\ Rjvgtycfwbz pf eoth,= ghbxbytyysq pljhjdm. xtkjdtrf bkb jrhe;f.otq chtlt jgfcysvb dtotcndfvb= jceotcndkztncz d ecnfyjdktyyjv pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb gjhzlrt\

3\ Ghfdjdst djghjcs= rfcf.obtcz  rjvgtycfwbb pf eoth,= ghbxbytyysq  d htpekmnfnt ghbdtltybz d ytujlyjcnm gjxds b djls dcktlcndbt gjkmpjdfybz gjktpysvb bcrjgftvsvb d dscjrjujhys[ htubjyf[= jghtltkz.ncz d cjjndtncndbb c Pfrjyjv Uhepbb @J pfobnt gjxds@ b pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb. (19.11.2002 N1750)

 

 

Ukfdf   ^^\

J,zpfntkmcndf gj rjvgtycfwbb pf eoth,

 

Cnfnmz 4\ Rjvgtycfwbz eoth,f jndtncndtyysv kbwjv

1\ Tckb yfcnjzobv Pfrjyjv yt ghtlecvjnhtyj byjt= jndtncndtyyjt kbwj j,zpfyj pfgkfnbnm rjvgtycfwb. pf eoth,= ghbxbytyysq lheujve kbwe bkb nthhbnjhbb|

f) d htpekmnfnt pfuhzpytybz jgfcysv dtotcndjv d ghjwtcct ghjbpdjlcndf= gththf,jnrb= [hfytybz= nhfycgjhnbhjdrb b bcgjkmpjdfybz 'njuj dtotcndf bkb bys[ ckexfz[+

,) d htpekmnfnt pfuhzpytybz= dspdfyyjuj ghtlyfvthtyyj= gj ytjcnjhj;yjcnb bkb ltqcndbzvb nhtnmtq cnjhjys\

2\ Jndtncndtyyjt kbwj j,zpfyj nfr;t pfgkfnbnm|

f) rjvgtycfwb. d ckexft nhfdvs bkb cvthnb kbwf+

,) rjvgtycfwb. cevvs= ytj,[jlbvjq lkz gthdjyfxfkmyjuj htfubhjdfybz= d njv xbckt rjvgtycfwb. cevvs= ytj,[jlbvjq lkz jceotcndktybz ujcelfhcndjv= ujcelfhcndtyysv ghtlghbznbtv bkb k.,sv kbwjv ltzntkmyjcnb gj juhfybxtyb. hfcghjcnhfytybz jgfcys[ dtotcnd= ghtctxtyb. pfuhzpytybz jgfcysvb dtotcndfvb= djccnfyjdktyb. b j,yjdktyb. pfuhzpytyyjq jrhe;f.otq chtls+

d) rjvgtycfwb. pf 'rjyjvbxtcrbq eoth,= ghbxbytyysq lj[jlfv cj,cndtyybrf= yfybvfntkz bkb gjnht,bntkz= d njv xbckt pf eoth,= ghbxbytyysq djlysv htcehcfv= gjxdt= plfybzv= cjjhe;tybzv b ctkmcrj[jpzqcndtyysv rekmnehfv+

u) rjvgtycfwb. pf eoth,= ghbxbytyysq ujcelfhcnde d htpekmnfnt pfuhzpytybz jgfcysvb dtotcndfvb ghbhjlyjq b rekmnehyjq chtls\

3\ Rjvgtycfwbz pf eoth,= jghtltktyysq d geyrnt 2 yfcnjzotq cnfnmb= jceotcndkztncz d ecnfyjdktyyjv Uhf;lfycrbv rjltrcjv Uhepbb gjhzlrt\

 

Cnfnmz 5\ Cjdvtcnyfz rjvgtycfwbz eoth,f jndtncndtyysvb kbwfvb

1\ Tckb pfuhzpytybt jgfcysvb dtotcndfvb ghjbpdjlbncz bp lde[ bkb ,jktt bcnjxybrjd= kbwf= jndtncndtyyst pf rf;lsq bcnjxybr pfuhzpytybz= j,zpfys cjdvtcnyj b ,tpjujdjhjxyj pfgkfnbnm rjvgtycfwb. pf eoth,\ Tckb rfrjt-kb,j jndtncndtyyjt kbwj ljrf;tn= xnj dsltkbdittcz bp yf[jlzotujcz d tuj cj,cndtyyjcnb bkb rjynhjkbhetvjuj bv bcnjxybrf pfuhzpytybz jgfcyjt dtotcndj dspdfkj njkmrj xfcnm eoth,f= jy gkfnbn rjvgtycfwb. njkmrj pf 'ne xfcnm ghbxbytyyjuj eoth,f\

2\ Tckb bcnjxybr pfuhzpytybz - cj,cndtyyjcnm lde[ bkb ,jktt jndtncndtyys[ kbw bkb 'nb kbwf rjynhjkbhe.n tuj cjdvtcnyj= jndtncndtyyst kbwf d ckexft pfuhzpytybz bp 'njuj bcnjxybrf j,zpfys cjdvtcnyj b ,tpjujdjhjxyj pfgkfnbnm rjvgtycfwb. pf eoth,\

3\ Jndtncndtyyst kbwf= cjdvtcnyj dkflt.obt jgfcysv dtotcndjv bkb rjynhjkbhe.obt 'nj jgfcyjt dtotcndj= d ckexft pfuhzpytybz 'nbv dtotcndjv j,zpfys cjdvtcnyj b ,tpjujdjhjxyj pfgkfnbnm rjvgtycfwb. pf eoth,\

4\ Jndtncndtyyst kbwf dghfdt d ecnfyjdktyyjv pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb gjhzlrt ghtl]zdkznm lheu lheue bkb lheubv kbwfv ghtntypbb d cdzpb c j,zpfntkmcndfvb= jghtltktyysvb d geyrnf[ gthdjv= 2 b 3 yfcnjzotq cnfnmb\

 

Cnfnmz 6\ Jcdj,j;ltybt jn j,zpfntkmcnd gj rjvgtycfwbb pf eoth,

1\ Jndtncndtyyjt kbwj jcdj,j;lftncz jn egkfns rjvgtycfwbb pf eoth,= tckb jy dspdfy|

f) xhtpdsxfqysv bkb djtyysv gjkj;tybtv+

,) cjukfcyj cgtwbfkmyjve gbcmvtyyjve bkb ecnyjve nht,jdfyb. cjjndtncnde.otuj ujcelfhcndtyyjuj jhufyf bkb ljk;yjcnyjuj kbwf= kb,j dcktlcndbt ghbyznbz gj nht,jdfyb. ujcelfhcndtyyjuj jhufyf j,zpfntkmys[ vth lj pfuhzpytybz jgfcysv dtotcndjv+ d 'njv ckexft ujcelfhcndtyysq jhufy= ghtl]zdbdibq nfrjt nht,jdfybt= j,zpfy d cjjndtncndbb c pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb pfgkfnbnm rjvgtycfwb. pf 'njn eoth,+

d) tckb rjkbxtcndj jgfcyjuj pfuhzpyz.otuj dtotcndf yt ghtdsiftn jghtltktyyjt d dslfyys[ d cjjndtncndbb c pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb yflkt;fob[ hfphtitybb= kbwtypbb bkb lheujv ljrevtynt rjkbxtcndj jgfcyjuj dtotcndf= ljgecnbvjt lkz njuj vtcnf= ult ghjbpjikj pfuhzpytybt= kbrdblfwbz pfuhzpytybz b rjvgtycfwbz pf eoth, jceotcndkz.ncz d ecnfyjdktyyjv pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb gjhzlrt\

2\ Jndtncndtyyjt kbwj (pf bcrk.xtybtv herjdjlbntkz= ghtlcnfdbntkz bkb cjnhelybrf 'njuj kbwf) vj;tn ,snm gjkyjcnm. bkb xfcnbxyj jcdj,j;ltyj jn j,zpfntkmcndf gj egkfnt rjvgtycfwbb pf eoth,= tckb eoth, ghbxbyty ltqcndbtv nhtnmtuj kbwf bkb ytbp,t;ysvb ghbhjlysvb zdktybzvb b tckb|

f) exbnsdfz bvt.oe.cz byajhvfwb. b byst cjjndtncnde.obt eckjdbz= jndtncndtyyjt kbwj yt vjukj pfhfytt ghtlecvjnhtnm 'nj ltqcndbt bkb zdktybt+

,) vj;yj ,skj pfhfytt jghtltkbnm 'nj ltqcndbt bkb zdktybt= b jndtncndtyyjt kbwj pfhfytt ghbyzkj dct vths gj ghbjcnfyjdktyb. bkb cjrhfotyb. gjcktlcndbq pfuhzpytybz= dspdfyyjuj 'nbv ltqcndbtv bkb zdktybtv pfuhzpytybz= d njv xbckt bcgjkmpjdfkj cjjndtncnde.obt vt;leyfhjlysv cnfylfhnfv yfbkexibt nt[yjkjubb+

d) jndtncndtyyjt kbwj gj ghjitcndbb jghtltktyyjuj dhtvtyb gjckt pfuhzpytybz j,yfhe;bn afrn pfuhzpytybz b ghbvtn ytj,[jlbvst lkz gthdjyfxfkmyjuj htfubhjdfybz vths\

3\ Jndtncndtyyjt kbwj vj;tn ,snm d cjjndtncndbb c yfcnjzotq cnfnmtq yt jcdj,j;ltyj jn j,zpfntkmcnd gj egkfnt rjvgtycfwbb pf eoth,= tckb eoth, gjkyjcnm. bkb xfcnbxyj dspdfy yfheitybtv jndtncndtyysv kbwjv pfrjyjlfntkmcndf Uhepbb j plhfdjj[hfytybb= ,tpjgfcyjv ghjbpdjlcndt= gththf,jnrt= [hfytybb= nhfycgjhnbhjdrt= hfpvtotybb b bcgjkmpjdfybb jgfcys[ dtotcnd\

4\ D cjjndtncndbb c geyrnjv 2 yfcnjzotq cnfnmb jndtncndtyyjt kbwj yt jcdj,j;lftncz jn j,zpfntkmcnd gj djpvtotyb. hfc[jljd= ytj,[jlbvs[ lkz gthdjyfxfkmyjuj htfubhjdfybz b ghbyznbz lfkmytqib[ vth= d njv xbckt jn j,zpfntkmcnd gj djpvtotyb. hfc[jljd k.,juj kbwf c wtkm. juhfybxtybz= ghtctxtybz= hfcghjcnhfytybz jgfcys[ dtotcnd= djccnfyjdktybz b j,yjdktybz pfuhzpytyyjq jrhe;f.otq chtls\

5\ Jndtncndtyyjt kbwj jcdj,j;lftncz jn j,zpfntkmcnd gj egkfnt rjvgtycfwbb pf eoth,= ghbxbytyysq lheujve kbwe bkb tuj bveotcnde= tckb 'njn eoth, gjkyjcnm. bkb xfcnbxyj dspdfy ytjcnjhj;ysv bkb evsiktyysv ltqcndbtv 'njuj lheujuj kbwf= cjdthityysv c wtkm. pfuhzpytybz jgfcysvb dtotcndfvb bkb ghbxbytybz bveotcndtyyjuj eoth,f jndtncndtyyjve kbwe\

6\ Jndtncndtyyjt kbwj jcdj,j;lftncz jn j,zpfntkmcnd gj egkfnt rjvgtycfwbb pf eoth,= ghbxbytyysq lheujve kbwe bkb tuj bveotcnde= tckb gjcktlybq pyfk j ceotcndjdfybb hbcrf pfuhzpytybz b cfv gjldthu ct,z bkb cdjt bveotcndj jgfcyjcnb\

 

Cnfnmz 7\ Lheubt j,zpfntkmcndf jndtncndtyyjuj kbwf

D cjjndtncndbb c yfcnjzobv Pfrjyjv egkfnf rjvgtycfwbb bkb jghtltktybt j,zpfntkmcnd gj egkfnt rjvgtycfwbb yt jcdj,j;lftn jndtncndtyyjt kbwj jn bys[ ecnfyjdktyys[ pfrjyjlfntkmcndjv Uhepbb j,zpfntkmcnd\

 

Cnfnmz 8\ J,zpfntkmyjt cnhf[jdfybt hbcrf ghtlgjkj;bntkmyjuj pfuhzpytybz d htpekmnfnt cdzpfyyjq c jgfcysvb dtotcndfvb ltzntkmyjcnb

Jndtncndtyyjt kbwj j,zpfyj pfcnhf[jdfnm ghtlgjkj;bntkmysq hbcr pfuhzpytybz= rjnjhsq vj;tn ,snm dspdfy jceotcndkztvjq bv ltzntkmyjcnm.= cdzpfyyjq c jgfcysvb dtotcndfvb= bkb ghtlcnfdbnm lj jceotcndktybz 'njq ltzntkmyjcnb gjlndth;lf.obq cdj. gkfnt;tcgjcj,yjcnm ljrevtyn c erfpfybtv vbybvfkmyjuj hfpvthf cevvs cnhf[jdfybz\

 

Ukfdf  ^^^\

Gtht[jlyst gjkj;tybz

 

Cnfnmz 9\ Yjhvfnbdyst frns= gjlkt;fobt ghbyznb. d cdzpb c ddjljv yfcnjzotuj Pfrjyf d ltqcndbt

1\ D ujlbxysq jn ddjlf yfcnjzotuj Pfrjyf chjr bplfnm cktle.obt ghbrfps Vbybcnhf j[hfys jrhe;f.otq chtls b ghbhjlys[ htcehcjd Uhepbb|

f) @J vtnjlt hfcxtnf eoth,f= ghbxbyztvjuj ujcelfhcnde d htpekmnfnt pfuhzpytybz gjxds jgfcysvb dtotcndfvb@+

,) @J vtnjlt hfcxtnf eoth,f= ghbxbyztvjuj ujcelfhcnde hflbfwbjyysv djpltqcndbtv yf jrhe;f.oe. chtle@+

d) @J vtnjlt hfcxtnf eoth,f= ghbxbyztvjuj ujcelfhcnde d htpekmnfnt pfuhzpytybz hfcnbntkmyjuj gjrhjdf jgfcysvb dtotcndfvb@+

u) @J vtnjlt hfcxtnf eoth,f= ghbxbyztvjuj ujcelfhcnde djpltqcndbtv jgfcys[ dtotcnd yf ;bdjnysq vbh@+

l) @J vtnjlt hfcxtnf eoth,f= ghbxbyztvjuj ujcelfhcnde d htpekmnfnt pfuhzpytybz 'rjcbcntv b kfylifanjd jgfcysvb dtotcndfvb@\

2\ Vtnjl hfcxtnf eoth,f= ghbxbyztvjuj ujcelfhcnde d htpekmnfnt pfuhzpytybz djls b fnvjcathyjuj djple[f jgfcysvb dtotcndfvb= jghtltkztncz gjlpfrjyysvb yjhvfnbdysvb frnfvb= erfpfyysvb d gjlgeyrnf[ @z\u\f@ b @z\u\,@ geyrnf gthdjuj Pfrjyf Uhepbb @J djlt@ b gjlgeyrnjv @z\f@ geyrnf 2 cnfnmb 60 Pfrjyf Uhepbb @J, j[hfyt fnvjcathyjuj djple[f@\

3\ Bcxbcktybt eoth,f= ghbxbytyyjuj ujcelfhcnde  d htpekmnfnt djpltqcndbz jgfcys[ dtotcnd yf lbrb[ ;bdjnys[ b lbrjhfcneobt hfcntybz= yf[jlzob[cz gjl euhjpjq bcxtpyjdtybz= pfytctyys[ d @Rhfcye. rybue@ Uhepbb= jceotcndkztncz d cjjndtncndbb c Pfrjyjv Uhepbb @J @Rhfcyjq rybut@ b @Rhfcyjv gthtxyt@ .(6.06.2003 N2377)

 

Ukfdf  ^&\

Pfrk.xbntkmyjt gjkj;tybt

 

Cnfnmz 10\ Ddjl Pfrjyf d ltqcndbt

Yfcnjzobq Pfrjy ddtcnb d ltqcndbt gj jge,kbrjdfybb\

 

 

Ghtpbltyn Uhepbb                        "lefhl Itdfhlyflpt

N,bkbcb

23 b.kz 1999 ujlf

` 2350-dc