On Librarianship

Consolidated versions (01/05/2015 - 07/12/2017)

საქართველოს კანონი

საბიბლიოთეკო საქმის შესახებ

 

თავი I. ზოგადი დებულებები

    მუხლი 1. კანონის მოქმედების სფერო

1. ეს კანონი არეგულირებს საბიბლიოთეკო საქმის ორგანიზაციის ძირითად საკითხებს, ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა საბიბლიოთეკო ურთიერთობებს საერთაშორისო სამართლის ნორმებისა და პრინციპების შესაბამისად.

2. ბიბლიოთეკა არის კულტურულ-საგანმანათლებლო სამეცნიერო-ინფორმაციული დაწესებულება, რომლის მნიშვნელოვანი სოციალური ფუნქციაა სრულად და ეფექტურად გამოიყენოს თავისი ფონდები და სხვა საბიბლიოთეკო რესურსები ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად.

    მუხლი 2. საბიბლიოთეკო მომსახურების ძირითადი ამოცანები

საბიბლიოთეკო მომსახურების ძირითადი ამოცანებია:

ა) მკითხველთა სწრაფი და სრული დაკმაყოფილება მათთვის საჭირო ინფორმაციითა და საბიბლიოთეკო დოკუმენტებით (ბეჭდური, ხელნაწერი და ინფორმაციის შემცველი სხვა მასალები); ხელსაყრელი პირობების შექმნა პიროვნების შემოქმედებითი განვითარებისათვის;

ბ) შესაბამისი პროფილის საბიბლიოთეკო დოკუმენტების შეგროვება, დაცვა და ამ დოკუმენტებით მსოფლიოს ნებისმიერი ქვეყნის მოსახლეობის მომსახურება როგორც ადგილზე გაცემით, ისე ასლების გაგზავნით ბიბლიოთეკათშორისი აბონემენტით და საერთაშორისო წიგნთგაცვლის საშუალებით;

გ) ბავშვთა და მოზარდთა საბიბლიოთეკო მომსახურება სასკოლო, დამოუკიდებელი საბავშვო ბიბლიოთეკებით ან მასობრივ ბიბლიოთეკებში სპეციალური საბავშვო განყოფილებებისა და ფონდების შექნის გზით. სასკოლო ბიბლიოთეკების საქმიანობა განიხილება როგორც სასწავლო-აღმზრდელობითი პროცესის შემადგენელი ნაწილი;

დ) მოხუცთა და ინვალიდთა სპეციალიზებული საბიბლიოთეკო მომსახურება;

ე) პენიტენციურ დაწესებულებაში მსჯავრდებულთა საბიბლიოთეკო მომსახურება.

საქართველოს 2010 წლის 9 მარტის კანონი №2723 - სსმ I, №12, 24.03.2010 წ., მუხ.59

საქართველოს 2015 წლის 1 მაისის კანონი №3558 - ვებგვერდი, 18.05.2015წ.

    მუხლი 3. ბიბლიოთეკის ფუნქციონირების ძირითადი პრინციპები

ბიბლიოთეკის ფუნქციონირების ძირითადი პრინციპებია:

ა) პოლიტიკური და რელიგიური ნეიტრალიტეტი;

ბ) მკითხველთა თანასწორუფლებიანობა;

გ) ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა და შეუზღუდველობა;

დ) ოპერატიულობა.

    მუხლი 4. სახელმწიფოს როლი საბიბლიოთეკო მომსახურების უზრუნველყოფის საქმეში

1. სახელმწიფო არის ბიბლიოთეკების ფუნქციონირების ძირითადი პრინციპებისა და ამ კანონით გათვალისწინებული უფლებების დაცვის გარანტი. იგი არ ერევა ბიბლიოთეკების პროფესიულ საქმიანობაში, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

2. სახელმწიფო ამუშავებს და ადგენს საბიბლიოთეკო საქმის განვითარების პროგრამებს, მართავს საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემას, იცავს მოქალაქეთა უფლებებს საბიბლიოთეკო მომსახურების დარგში, ატარებს საბიბლიოთეკო საქმის განვითარების ღონისძიებებს.

3. სახელმწიფო უზრუნველყოფს:

ა) ბიბლიოთეკების მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის დაცვასა და ხელშეუხებლობას;

ბ) თავიანთ ტერიტორიებზე ყველა მოქალაქის საბიბლიოთეკო მომსახურებას;

გ) საბიბლიოთეკო დოკუმენტებისა და ინფორმაციის მიღებაზე მოქალაქეთა კონსტიტუციური უფლებების განხორციელებისათვის ყველა საჭირო პირობას;

დ) საბიბლიოთეკო საქმის განვითარებას მისთვის ფინანსური მხარდაჭერით, შესაბამისი საგადასახადო და საკრედიტო პოლიტიკის გატარების გზით;

ე) სახელმწიფო ბიბლიოთეკებისათვის სტანდარტებისა და ნორმატივების დადგენას;

ვ) საბიბლიოთეკო დარგში სახელმწიფო სტატისტიკური აღრიცხვის წარმოებას;

ზ) ბიბლიოთეკის კულტურულ ფასეულობათა შენარჩუნებას, გამდიდრებას, რეგისტრაციასა და მათი საგანგებო რეჟიმით დაცვის კონტროლს;

თ) დადგენილი ნუსხის მიხედვით ბიბლიოთეკებისათვის გამოყოფილი უფასო სავალდებულო ცალების მიღებას;

ი) საბიბლიოთეკო ქსელისათვის ხელისუფლებისა და ნებისმიერი უწყების გამოუქვეყნებელი ყველა ნორმატიული აქტის მიწოდებას, გარდა აკრძალვას დაქვემდებარებული დოკუმენტებისა;

კ) იმ არასახელმწიფო ბიბლიოთეკების მატერიალური სტიმულირებისათვის მხარდაჭერას, რომლებიც მოსახლეობას უფასოდ ემსახურებიან;

ლ) სახელმწიფო პოლიტიკის გატარებას კადრების მომზადებისა და გადამზადების, მათი დასაქმების, შრომის ანაზღაურების, სოციალური გარანტიებისა და შეღავათების საქმეში;

მ) კადრების მოსამზადებელ სასწავლებელთა შექმნას, დაფინანსებასა და მართვას;

ნ) ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, ბიბლიოგრაფიის, წიგნთმცოდნეობისა და ინფორმაციის დარგში მეცნიერული და მეთოდური მოღვაწეობისათვის ხელშეწყობას;

ო) საბიბლიოთეკო საქმის ინფორმაციულ სრულყოფას.

    მუხლი 5. სახელმწიფო ბიბლიოთეკით სარგებლობის უფლება

სახელმწიფო ბიბლიოთეკით სარგებლობა ყველასათვის ხელმისაწვდომი და შეუზღუდავია. გამონაკლისია იმ უწყების ბიბლიოთეკა, რომლის საქმიანობა სახელმწიფო საიდუმლოების დაცვასთანაა დაკავშირებული. ამგვარი ბიბლიოთეკით სარგებლობის უფლების გაფართოება, შეზღუდვა ან მოხსნა ხდება კანონით დადგენილი წესით.

    მუხლი 6. საბიბლიოთეკო საქმიანობის სამართლებრივი საფუძვლები

საბიბლიოთეკო საქმიანობის სამართლებრივი საფუძვლებია საქართველოს კონსტიტუცია, აფხაზეთისა და აჭარის კონსტიტუციები, ეს კანონი, საქართველოს კანონმდებლობა, საერთაშორისო ხელშეკრულებები და აქტები.

 

თავი II. ბიბლიოთეკისა და მკითხველის უფლება-მოვალეობანი

    მუხლი 7. მკითხველის უფლებები

მკითხველი უფლებამოსილია:

ა) მიიღოს ბიბლიოთეკაში დაცული საბიბლიოთეკო დოკუმენტები ბიბლიოთეკით – სარგებლობის წესების შესაბამისად;

ბ) მიიღოს სრული ინფორმაცია მისთვის საინტერესო საკითხების შესახებ;

გ) ისარგებლოს ბიბლიოთეკის საძიებო საშუალებებით;

დ) ორიგინალის უქონლობის შემთხვევაში მიიღოს მისთვის საჭირო დოკუმენტი ან მისი ასლი სხვა ბიბლიოთეკიდან ბიბლიოთეკათშორისი აბონემენტის მეშვეობით;

ე) მოითხოვოს მისთვის საჭირო დოკუმენტის ასლის გადაღება ბიბლიოთეკაში დადგენილი ნიხრის მიხედვით;

ვ) ბიბლიოთეკასთან შეთანხმებით გამოაქვეყნოს ან სხვა საშუალებებით გააცნოს საზოგადოებას საბიბლიოთეკო დოკუმენტი, თუკი ის არ ეწინააღმდეგება სახელმწიფო საიდუმლოებისა და საავტორო უფლებების შესახებ კანონმდებლობას;

ზ) მონაწილეობა მიიღოს ბიბლიოთეკართა და ბიბლიოთეკის მკითხველთა საზოგადოებრივი გაერთიანებების საქმიანობაში ან ბიბლიოთეკის საჭირბოროტო საკითხების განხილვაში.

    მუხლი 8. მკითხველის პასუხისმგებლობა

1. მკითხველი ვალდებულია გაეცნოს და დაიცვას ბიბლიოთეკით სარგებლობის წესები.

2. მკითხველი, რომელიც დაარღვევს ბიბლიოთეკით სარგებლობის წესებს, აანაზღაურებს ზარალს ბიბლიოთეკით სარგებლობის წესებით დადგენილი ნორმის შესაბამისად. მას ეკისრება აგრეთვე სხვაგვარი პასუხისმგებლობაც მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

    მუხლი 9. ბიბლიოთეკის უფლებები

ბიბლიოთეკა უფლებამოსილია:

ა) განაგოს საკუთარი სახსრები საქართველოს კანონმდებლობისა და ბიბლიოთეკის დებულების საფუძველზე;

ბ) ადგილობრივი თვითმმართველობის ან უწყების ხელმძღვანელ ორგანოებში წარადგინოს ბიბლიოთეკის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესების დასაბუთებული პროგრამა;

გ) მონაწილეობა მიიღოს სახელმწიფო საგამომცემლო და საინფორმაციო პოლიტიკის განსაზღვრაში;

დ) მიიღოს შესაბამისი ზომები იმ პირთა მიმართ, რომლებიც არღვევენ ბიბლიოთეკით სარგებლობის წესებს ან მატერიალურ ზარალს აყენებენ ბიბლიოთეკას;

ე) ითანამშრომლოს უცხოეთის ბიბლიოთეკებთან, გახდეს საერთაშორისო პროფესიულ გაერთიანებათა წევრი;

ვ) ეწეოდეს კანონით განსაზღვრულ სხვა საქმიანობას.

    მუხლი 10. ბიბლიოთეკის მოვალეობანი

ბიბლიოთეკა ვალდებულია:

ა) თავისი საქმიანობა წარმართოს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად;

ბ) დაიცვას სახელმწიფო სტანდარტები;

გ) სისტემატურად დააკომპლექტოს ფონდები პროფილის შესაბამისი საბიბლიოთეკო დოკუმენტებით და ოპერატიულად უზრუნველყოს მათი ასახვა ბიბლიოთეკის საცნობო-საძიებო საშუალებებში;

დ) გაუცვალოს სხვა ბიბლიოთეკებს ზედმეტი საბიბლიოთეკო დოკუმენტები;

ე) უზრუნველყოს მკითხველთა მომსახურების მაღალი დონე მათი ინტერესების შესწავლისა და საბიბლიოთეკო რესურსების კოოპერირების საფუძველზე;

ვ) შეადგინოს და გააცნოს მკითხველს ბიბლიოთეკით სარგებლობის წესები;

ზ) აწარმოოს კოორდინირებული მუშაობა რეგიონის ბიბლიოთეკებთან საბიბლიოთეკო რესურსების გეგმაზომიერი გამოყენებისა და მომსახურების ხარისხის ამაღლებისათვის;

თ) აწარმოოს საბიბლიოთეკო სტატისტიკა საქართველოში დადგენილი წესით;

ი) საბიბლიოთეკო-სამეცნიერო გამოკვლევების ხელშეწყობის მიზნით ეწეოდეს დამატებითი საბიბლიოთეკო მონაცემების ობიექტურ აღრიცხვას;

კ) დანერგოს საბიბლიოთეკო ტექნიკური საშუალებები და უახლესი ტექნოლოგია;

ლ) გაითვალისწინოს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკისა და შესაბამისი მეთოდცენტრების რეკომენდაციები.

    მუხლი 11. ბიბლიოთეკის თანამშრომელთა შრომითი ურთიერთობანი

1. ბიბლიოთეკის თანამშრომელთა შრომითი ურთიერთობანი რეგულირდება შრომის კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

2. ბიბლიოთეკის თანამშრომლები ექვემდებარებიან პერიოდულ ატესტაციას აღმასრულებელი ხელისუფლების მიერ დადგენილი წესით.

 

თავი III. საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემა

    მუხლი 12. საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემა

1. საქართველოს ერთიანი საბიბლიოთეკო სისტემა მოიცავს სახელმწიფო და არასახელმწიფო, ადგილობრივი და საუწყებო ბიბლიოთეკების ქსელებს. სისტემაში შედის: ეროვნული, სამეცნიერო (უნივერსალური და დარგობრივი), სამეცნიერო-ტექნიკური, სამეცნიერო-სასწავლო, მასობრივი, საბავშვო, სასკოლო და სპეციალიზებული ბიბლიოთეკები.

2. საბიბლიოთეკო სისტემაში შემავალი ბიბლიოთეკებიდან, რომლებიც გაერთიანებული არიან ერთ ქსელში, დამფუძნებელმა ან მესაკუთრემ შეიძლება გამოყოს მთავარი ბიბლიოთეკა.

3. საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემის მთავარ ბიბლიოთეკას წარმოადგენს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, აფხაზეთსა და აჭარაში – რესპუბლიკური ბიბლიოთეკები.

    მუხლი 13. სახელმწიფო საბიბლიოთეკო ქსელი

სახელმწიფო საბიბლიოთეკო ქსელი იქმნება ტერიტორიული და უწყებრივი პრინციპით.

    მუხლი 14. არასახელმწიფო ბიბლიოთეკის უფლებათა გარანტიები

1. სახელმწიფოს მიერ გარანტირებულია არასახელმწიფო ბიბლიოთეკის საქმიანობის თავისუფლება, მისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად.

2. არასახელმწიფო ბიბლიოთეკა ხელმძღვანელობს სახელმწიფო საბიბლიოთეკო სისტემაში მოქმედი კანონმდებლობით და სურვილისამებრ მონაწილეობს სახელმწიფო პროგრამების განხორციელებაში.

3. სახელმწიფო და არასახელმწიფო ბიბლიოთეკების ერთობლივი საქმიანობის პრინციპები განისაზღვრება მათ შორის დადებული ხელშეკრულებით.

    მუხლი 15. ბიბლიოგრაფიულ-ინფორმაციული საბიბლიოთეკო ცენტრი

1. ქალაქის, რაიონის და სოფლის ბიბლიოთეკები თავიანთ სამომსახურეო ტერიტორიაზე წარმოადგენენ ინფორმაციის ცენტრებს, რომლებიც ახდენენ დოკუმენტების შერჩევით შეგროვებასა და ინფორმირებას.

2. საქართველოში გამოცემული ყველა ნორმატიული ხასიათისა და საბიბლიოთეკო დოკუმენტის თავმოყრის, სრულად ასახვისა და ინფორმირების ფუნქციები ეკისრება საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკას, აგრეთვე სახელმწიფო საბიბლიოთეკო-ბიბლიოგრაფიულ ცენტრებს, რომლებსაც კულტურის სამინისტროს მიერ მინიჭებული აქვთ შესაბამისი სტატუსი. სახელმწიფო ამ ცენტრებს უზრუნველყოფს საბიბლიოთეკო დოკუმენტების სავალდებულო ეგზემპლარებით.

    მუხლი 16. ბიბლიოთეკა და ეროვნული საინფორმაციო ინფრასტრუქტურა

საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემა წარმოადგენს ეროვნული საინფორმაციო ინფრასტრუქტურის ძირითად რგოლს. იგი თანამშრომლობს არქივებთან და სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციის სხვა ორგანოებთან, რომელთაც სხვადასხვა დონის ინფორმაციული მონაცემების ბანკი აქვთ. მათი ურთიერთობის წესი განსაზღვრულია მოქმედი კანონმდებლობით, სახელმწიფო პროგრამებით, აგრეთვე ამ დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს შორის დადებული ხელშეკრულებებით.

 

თავი IV. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა

    მუხლი 17. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემაში

1. საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა – საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემის მთავარი ბიბლიოთეკა – არის საქართველოს პარლამენტის ბიბლიოთეკა და ქვეყნის საბიბლიოთეკო საქმის კოორდინატორი და მეთოდური ცენტრი, რომელიც აკმაყოფილებს საზოგადოების უნივერსალურ ინფორმაციულ მოთხოვნებს, ორგანიზაციას უწევს საბიბლიოთეკო, ბიბლიოგრაფიულ და სამეცნიერო-ინფორმაციულ საქმიანობას, ხელს უწყობს ეროვნული და მსოფლიო კულტურის, მეცნიერებისა და განათლების განვითარებას.

2. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა არის ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობის განსაკუთრებული ფასეული ობიექტი და მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენს. დაუშვებელია მისი საკუთრების ფორმის, პროფილის შეცვლა ან ლიკვიდაცია. გარანტირებულია მისი ფონდების მთლიანობა და გაუსხვისებლობა.

    მუხლი 18. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საქმიანობის რეგულირება

საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საქმიანობა რეგულირდება საქართველოს კანონით ეროვნული ბიბლიოთეკის შესახებ.

 

თავი V. საბიბლიოთეკო საქმის მართვა

    მუხლი 19. საბიბლიოთეკო საქმის კოორდინაცია

საბიბლიოთეკო საქმის კოორდინაციას ახორციელებს საქართველოს კულტურის სამინისტრო საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკასთან ერთად. მისი ფუნქციებია:

ა) ერთიანი სახელმწიფო საბიბლიოთეკო პოლიტიკის გატარება;

ბ) სახელმწიფო საბიბლიოთეკო ქსელის დაფინანსების ნორმატივების, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან შესაბამისი ქსელის ფუნქციონირებისათვის გამოყოფილი წილის განსაზღვრა;

გ) საბიბლიოთეკო საქმესთან დაკავშირებულ საკითხებზე ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მუშაობის კოორდინირება;

დ) საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ხელშეკრულებებისა და კონვენციების შესრულების უზრუნველყოფა;

ე) საბიბლიოთეკო კადრების მომზადება-გადამზადების პოლიტიკის განსაზღვრა.

ვ) სახელმწიფო ბიბლიოთეკების მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფისადმი ზედამხედველობა;

ზ) საბიბლიოთეკო დარგში სახელმწიფო სტანდარტების დაცვისადმი კონტროლი;

თ) საბიბლიოთეკო სტატისტიკური მონაცემების ცენტრალიზებული შეგროვება და ანალიზი.

    მუხლი 20. საბიბლიოთეკო საქმის მართვა აფხაზეთსა და აჭარაში

საბიბლიოთეკო საქმის მართვა აფხაზეთსა და აჭარაში ხორციელდება ამ კანონისა და მათი კანონმდებლობის შესაბამისად.

    მუხლი 21. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების როლი საბიბლიოთეკო საქმიანობის მართვაში

1. საბიბლიოთეკო საქმიანობას ადგილებზე მართავენ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები, რომლებიც მოქმედებენ საქართველოს კულტურის სამინისტროსთან შეთანხმებით.

2. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები ვალდებულნი არიან უზრუნველყონ საბიბლიოთეკო ქსელის ორგანიზება რეგიონის სოციალურ-ეკონომიკური პირობების, მოსახლეობის რაოდენობის, მისი განსახლებისა და საინფორმაციო მოთხოვნების შესაბამისად.

    მუხლი 22. ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელ პირთა დანიშვნა

1. ქალაქის, რაიონის მთავარი ბიბლიოთეკების ხელმძღვანელებს ნიშნავენ (ათავისუფლებენ) ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები, საქართველოს კულტურის მინისტრთან შეთანხმებით. ადგილობრივი ბიბლიოთეკების ხელმძღვანელებს ნიშნავს (ათავისუფლებს) რაიონის მთავარი ბიბლიოთეკის დირექტორი (გამგე), ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებთან შეთანხმებით.

2. უწყებათა და არასახელმწიფო ბიბლიოთეკათა ხელმძღვანელებს ნიშნავენ მათი დამფუძნებლები.

    მუხლი 23. საზოგადოების მონაწილება ბიბლიოთეკის მართვაში

მოქალაქეებს უფლება აქვთ მონაწილეობა მიიღონ ბიბლიოთეკების მართვაში ბიბლიოთეკართა და მკითხველთა საზოგადოებრივ და პროფესიულ გაერთიანებებში მონაწილეობის გზით საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

 

თავი VI. ბიბლიოთეკის დაფინანსება

    მუხლი 24. სახელმწიფო ბიბლიოთეკის ფინანსური რესურსები და მათი გამოყენება

1. სახელმწიფო ბიბლიოთეკის დაფინანსების წყაროა საბიუჯეტო ასიგნება, სახელმწიფო და ადგილობრივი სუბსიდიები, ბიბლიოთეკის დამფუძნებელთა მიერ შეტანილი თანხები, საქველმოქმედო შემოწირულობანი, აგრეთვე კანონით ნებადართული სხვა შემოსავალი.

2. ბიბლიოთეკა დამოუკიდებლად ანაწილებს და იყენებს ფინანსურ რესურსებს. ფინანსური რესურსების განაწილება-გამოყენების წესი განისაზღვრება ბიბლიოთეკის დებულებით.

3. ფინანსურ საქმიანობას აკონტროლებენ ბიბლიოთეკის დამფუძნებლები და დამფინანსებლები.

    მუხლი 25. მიზნობრივი პროგრამების დაფინანსება

საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის მიზნობრივ პროგრამებს აფინანსებს სახელმწიფო, ლოკალური მნიშვნელობის პროგრამებს – ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო ან უწყება.

 

თავი VII. ბიბლიოთეკის ორგანიზაცია

    მუხლი 26. ბიბლიოთეკის დაფუძნება

1. ბიბლიოთეკის დაფუძნება შეუძლია ნებისმიერ იურიდიულ ან ფიზიკურ პირს დამოუკიდებელი დაწესებულების ან იურიდიული პირის ქვედანაყოფის სახით საბიბლიოთეკო ფონდის მინიმუმის, შენობის, ინვენტარის არსებობის შემთხვევაში.

2. უცხო სახელმწიფოს ფიზიკური და იურიდიული პირების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ბიბლიოთეკის დაფუძნების უფლებასა და პირობებს განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა.

    მუხლი 27. ბიბლიოთეკის დამფუძნებელი

ბიბლიოთეკის დამფუძნებელი აფინანსებს ბიბლიოთეკას, აკონტროლებს მის საქმიანობას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად და ნიშნავს ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელს. ბიბლიოთეკის დამფუძნებელს არა აქვს უფლება ჩაერიოს ბიბლიოთეკის შემოქმედებით საქმიანობაში, ბიბლიოთეკის წესდებით და მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა.

    მუხლი 28. ბიბლიოთეკის რეგისტრაცია

1. ბიბლიოთეკა ფუნქციონირებას იწყებს მხოლოდ სახელმწიფო რეგისტრაციის შემდეგ.

2. რეგისტრაციას ექვემდებარება საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედი ყველა ბიბლიოთეკა (განურჩევლად საკუთრებისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმისა), რომელსაც აქვს ათასზე (ერთი ათასი) მეტი საბიბლიოთეკო დოკუმენტი, შესაბამისი ფართი, საქართველოს კულტურის სამინისტროს შესაბამისი ლიცენზია და რომლის წესდება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას.

3. ბიბლიოთეკისათვის იურიდიული პირის სტატუსის მინიჭება ხდება რეგისტრაციის შემდეგ, კანონით დადგენილი წესით.

4. რეგისტრაციაზე უარს განიხილავს სასამართლო.

    მუხლი 29. ბიბლიოთეკის რეორგანიზაცია და ლიკვიდაცია

1. ბიბლიოთეკის რეორგანიზაცია და ლიკვიდაცია ხდება მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ლიკვიდირებული სახელმწიფო ბიბლიოთეკის ქონება სახელმწიფო საბიბლიოთეკო სისტემის საკუთრებაა.

2. ლიკვიდირებული ბიბლიოთეკის ქონების გადაცემის საკითხს, თუ ის განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტია, გადაწყვეტს სახელმწიფო.

3. აკრძალულია სახელმწიფო ბიბლიოთეკის პრივატიზაცია.

 

თავი VIII. საქართველოს საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდი

    მუხლი 30. საქართველოს საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდის შემადგენლობა

საქართველოს საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდი შედგება სახელმწიფო და არასახელმწიფო საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდებისაგან.

    მუხლი 31. საქართველოს სახელმწიფო საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდი

საქართველოს სახელმწიფო საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდი საქართველოს საკუთრებაა. ის წარმოადგენს სახელმწიფო საბიბლიოთეკო სისტემის ბიბლიოთეკებში დაცულ ყველა სახის საბიბლიოთეკო დოკუმენტთა ფონდების ერთობლიობას. საბიბლიოთეკო დოკუმენტებით სარგებლობა შეუზღუდავია. შეზღუდვა ხდება მხოლოდ სახელმწიფო საიდუმლოებისა და მოქალაქეთა კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის მიზნით კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად.

    მუხლი 32. აფხაზეთისა და აჭარის საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდი

აფხაზეთისა და აჭარის საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდი წარმოადგენს მათი ბიბლიოთეკების ყველა სახის საბიბლიოთეკო დოკუმენტთა ფონდების ერთობლიობას და არის საქართველოს საბიბლიოთეკო დოკუმენტების ფონდის შემადგენელი ნაწილი.

    მუხლი 33. საბიბლიოთეკო დოკუმენტების სავალდებულო ეგზემპლარები

უფასო სავალდებულო ეგზემპლარების მიღების უფლების მქონე დაწესებულებათა ნუსხაში შეტანილი ბიბლიოთეკა უფასოდ იღებს და იცავს საქართველოში გამოცემული ყველა დოკუმენტის ეგზემპლარს.

    მუხლი 34. საბიბლიოთეკო დოკუმენტების შეძენის უფლება

სახელმწიფო ბიბლიოთეკები თანაბარი მატერიალური ანაზღაურების პირობებში სარგებლობენ საბიბლიოთეკო დოკუმენტების პირველ რიგში შეძენის უფლებით.

    მუხლი 35. მესაკუთრის გარეშე დარჩენილი საბიბლიოთეკო დოკუმენტების გადაცემა

მესაკუთრის გარეშე დარჩენილი საბიბლიოთეკო ლოკუმენტები გადადის საქართველოს სახელმწიფო საბიბლიოთეკო სისტემის განკარგულებაში.

    მუხლი 36. საბიბლიოთეკო დოკუმენტების გაცვლისა და გაყიდვის უფლება

ბიბლიოთეკებსა და სხვა იურიდიულ ან ფიზიკურ პირებს შორის საბიბლიოთეკო დოკუმენტების გადანაწილება-გაყიდვა რეგულირდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

    მუხლი 37. განსაკუთრებული მნიშვნელობის საბიბლიოთეკო დოკუმენტების დაცვა

1. სახელმწიფო და არასახელმწიფო საბიბლიოთეკო ფონდების განსაკუთრებული მნიშვნელობის ფასეულობანი შეტანილია საქართველოს კულტურულ ფასეულობათა ნუსხაში და განსაკუთრებული დაცვის ობიექტს წარმოადგენს.

2. სავალდებულო ეგზემპლარებით და განსაკუთრებით ფასეული, იშვიათი დოკუმენტებით შედგენილი საბიბლიოთეკო ფონდი ქვეყნის კულტურული საკუთრებაა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძლება გამოცხადდეს ისტორიისა და კულტურის ძეგლად. ამგვარი ფონდის გამოყენების, შენახვისა და დაცვისათვის წესდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი განსაკუთრებული რეჟიმი.

3. თუ ბიბლიოთეკა ვერ უზრუნველყოფს ისტორიისა და კულტურის ძეგლად გამოცხადებული ფონდის დაცვისა და სარგებლობის საჭირო პირობებს, ასეთი ფონდი შეიძლება გადაეცეს სხვა ბიბლიოთეკას ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის სახელმწიფო ორგანოს წარდგენით.

4. იმ ბიბლიოთეკის ლიკვიდაცია, რომელიც ისტორიისა და კულტურის ძეგლებად რეგისტრირებულ ფონდებს ფლობს, დასაშვებია მხოლოდ ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის სახელმწიფო ორგანოს ნებართვით ამ ფონდების შემდგომი დაცვისა და სარგებლობის უზრუნველსაყოფად.

5. მოქალაქეებს, რომლებსაც აქვთ კანონმდებლობით დადგენილი წესით რეგისტრირებული ისტორიისა და კულტურის ძეგლების მნიშვნელობის ტოლფასოვანი გამოცემები და კოლექციები, მათი დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით, უფლება აქვთ ისარგებლონ სახელმწიფოს მხარდაჭერით.

    მუხლი 38. საბიბლიოთეკო ფასეულობათა გადაადგილება

საბიბლიოთეკო ფონდებში დაცულ ფასეულობათა გადაადგილება ან საქართველოს ფარგლებს გარეთ გატანა ხდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით საერთაშორისო კონვენციების მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

 

თავი IX. ბიბლიოთეკების საერთაშორისო თანამშრომლობა

    მუხლი 39. ბიბლიოთეკების უფლებამოსილება საერთაშორისო თანამშრომლობის სფეროში

1. საქართველოს საბიბლიოთეკო სისტემაში შემავალი ბიბლიოთეკები უფლებამოსილი არიან გაწევრიანდნენ საერთაშორისო საბიბლიოთეკო ორგანიზაციებში, ითანამშრომლონ საზღვარგარეთის ბიბლიოთეკებთან და მონაწილეობა მიიღონ საერთაშორისო საბიბლიოთეკო პროგრამებში.

2. სახელმწიფო უზრუნველყოფს საქართველოს სახელმწიფო ბიბლიოთეკების საერთაშორისო წარმომადგენლობას.

 

საქართველოს პრეზიდენტი    ედუარდ შევარდნაძე.

თბილისი,

1996 წლის 11 ივნისი.

№267IIს

LAW OF GEORGIA

ON LIBRARIANSHIP

 

Chapter I - General Provisions

 

Article 1 - Scope of the Law

1. This Law regulates the main issues of the organisation of librarianship and the library relationships of natural and legal persons in accordance with the provisions of international law and its principles.

2. A library is a cultural, educational, scientific and informational institution, whose significant social function is to fully and efficiently use its stocks and other library resources and to meet the needs of natural and legal persons.

 

Article 2 - Main objectives of library services

The main objectives of library services are to:

a) promptly and fully provide necessary information and library documents (printed, handwritten and other materials containing information) to readers, and to create a favourable environment for the creative development of a person;

b) collect and preserve library documents from respective areas and provide such documents to the population of any country of the world by issuing them locally, as well as sending copies through an inter-library loan or international book-exchange;

c) provide library services to children and teenagers through school or independent children's libraries and by establishing special children's sections and stocks in public libraries. The activities of school libraries shall be considered to be part of the teaching and educational processes;

d) provide special library services to elderly and disabled people;

e) provide library services to convicted persons in penitentiary institutions.

Law of Georgia No 2723 of 9 March 2010 - LHG I, No 12, 24.3.2010, Art. 59

Law of Georgia No 3558 of 1 May 2015 – website, 18.5.2015

 

Article 3 - Main principles in the operation of libraries

The main principles of the operation of libraries are:

a) political and religious neutrality;

b) the equality of the rights of readers;

c) availability of and unrestricted access to information;

d) promptness.

 

Article 4 - Role of the State in the provision of library services

1. The State shall be the guarantor of the observance of the main principles in the operation of libraries and the protection of rights provided for by this Law. The State shall not interfere in the professional activities of libraries, except in cases provided for by the legislation of Georgia.

2. The State shall develop and establish programmes for the development of libraries, manage the library system of Georgia, protect citizens' rights in the field of library services and implement measures to develop librarianship.

3. The State shall ensure:

a) the protection and inviolability of the material and technical bases of libraries;

b) the provision of library services to all citizens in its territory;

c) all required conditions for the exercise by citizens of their constitutional rights to receive library documents and information;

d) the provision of financial support for the development of librarianship by way of implementing a relevant tax and loan policy;

e) the establishment of standards and norms for state libraries;

f) state statistical recording in the library sector;

g) the preservation, enrichment, registration and special protection of the cultural valuables of libraries;

h) the receipt of free mandatory copies allocated for libraries according to the established list;

i) the provision to the library network of all unpublished normative acts of state authorities and any other agencies, except for documents subject to restriction;

j) support for the financial encouragement of non-state libraries which provide free services to the population;

k) the implementation of a state policy in the field of training and re-training of library personnel, their employment, remuneration, social guarantees and benefits;

l) the establishment, funding and management of personnel training institutions;

m) support for academic and methodological activities in the fields of library science, bibliography, bibliology and information;

n) the informational improvement of libraries;

 

Article 5 - Right to use a state library

The use of state libraries shall be available and unrestricted for everybody. The exception shall be the libraries of institutions whose activities are related to the protection of state secrets. The right to use such libraries may be extended, restricted or abolished in accordance with the procedures established by law.

 

Article 6 - Legal grounds for library activities

The legal grounds for library activities are the Constitution of Georgia, this Law, the legislation of Georgia, and international agreements and acts.

 

Chapter II - Rights and Obligations of Libraries and Readers

 

Article 7 - Rights of readers

A reader shall have the right to:

a) receive library documents preserved in the library according to the rules for using libraries;

b) receive full information about issues of interest to him/her;

c) use library search means;

d) receive, in the case of the unavailability of an original, required documents or their copies from other libraries through inter-library loans;

e) request to make copies of required documents based on the tariff established in the library;

f) publish or otherwise make known to the public a library document in agreement with the library, unless this contravenes state secrets and/or copyright legislation;

g) participate in the activities of public associations of librarians and library readers or the discussion of urgent issues for a library.

 

Article 8 - Responsibility of readers

1. A reader shall familiarise himself/herself with and observe the rules for using libraries.

2. A reader who violates the rules for using libraries shall redress the damage according to the norms established by the rules for using libraries. A reader shall have other responsibilities as well in cases provided for by current legislation.

 

Article 9 - Rights of libraries

A library shall have the right to:

a) dispose of its funds on the basis of the legislation of Georgia and the regulations of the library;

b) submit to the governing bodies of local self-government or agencies a substantiated programme for the improvement of the material and technical base of the library;

c) participate in the determination of state publication and information policy;

d) take relevant measures in relation to persons who violate the rules for using libraries or cause material damage to libraries;

e) cooperate with libraries in foreign countries and become a member of international professional associations;

f) carry out other activities provided for by law.

 

Article 10 - Obligations of libraries

Libraries shall:

a) carry out their activities in accordance with current legislation;

b) comply with state standards;

c) systematically replenish their stocks with library documents corresponding to the type of the library and promptly reflect them in the library reference and search means;

d) exchange surplus library documents with other libraries;

e) provide high level services to readers on the basis of the study of their interests and the cooperation of library resources;

f) draw up and make known to readers the rules for using libraries;

g) perform coordinated work with regional libraries for the planned use of library resources and the increase in the level of the provision of services;

h) maintain library statistics in accordance with the procedures established in Georgia;

i) perform additional unbiased registration of library data to facilitate library and academic research;

j) introduce library technical methods and advanced technology;

k) take into account the recommendations of the National Parliamentary Library of Georgia and relevant methodological centres.

 

Article 11 - Labour relations of the employees of libraries

1. The labour relations of the employees of libraries shall be regulated in accordance with the procedures established by labour legislation.

2. The employees of libraries shall be subject to periodic certification in accordance with the procedures established by the executive authorities.

 

Chapter III - Library System of Georgia

 

Article 12 - Library system of Georgia

1. The unified library system of Georgia includes the networks of state and non-state, local and departmental libraries. The system includes: National, scientific (universal and special), scientific and technical, scientific and educational, public, children's, school and specialised libraries.

2. The founder or owner may distinguish a main library out of the libraries included in the library system, which are united in one unified network.

3. The main library within the library system of Georgia is the National Parliamentary Library of Georgia, and in Abkhazia and Ajara - the republican libraries.

 

Article 13 - State library network

The state library network shall be established according to territorial and departmental principles.

 

Article 14 - Guarantees of the rights of non-state libraries

1. The State guarantees the freedom of the activities of non-state libraries, notwithstanding their organisational and legal forms.

2. Non-state libraries shall be guided by the legislation effective in the state library system and may participate in the implementation of state programmes at their discretion.

3. The principles of the joint activities of state and non-state libraries shall be defined by agreements concluded between them.

 

Article 15 - Bibliographic and informational library centre

1. City, district and village libraries represent information centres in their service territories, which collect documents on a selective basis and make them known to the public.

2. The functions of collecting, fully reflecting and making available to the public all normative and library documents issued in Georgia shall be assigned to the National Parliamentary Library of Georgia, and state libraries and bibliography centres which have been granted respective status by the Ministry of Culture of Georgia. The State shall provide these centres with mandatory copies of library documents.

 

Article 16 - Libraries and the national information infrastructure

The library system of Georgia represents the main element of the national information infrastructure. It shall cooperate with archives and other bodies of scientific and technical information, which have banks of various levels of information data. The procedure for the relationship between them is defined by current legislation, state programmes, and agreements concluded between such institutions and organisations.

 

Chapter IV - National Parliamentary Library of Georgia

 

Article 17 - National Parliamentary Library of Georgia in the library system of Georgia

1. The National Library of Georgia, the main library in the library system of Georgia, is the Parliamentary Library of Georgia and the coordinator of librarianship in the country, and a methodological centre, which satisfies the universal information needs of society, organises library, bibliography and academic and information activities, and facilitates the development of national and world culture, and science and education.

2. The National Parliamentary Library of Georgia is a particularly valuable object of the cultural heritage of the country and is the property of the State only. The change of its form of ownership and type, or its liquidation, shall be impermissible. The integrity and the non-alienation of its stocks shall be guaranteed.

 

Article 18 - Regulation of the activities of the National Parliamentary Library of Georgia

The activities of the National Parliamentary Library of Georgia shall be regulated by the Law of Georgia on the National Library.

 

Chapter V - Management of Librarianship

 

Article 19 - Coordination of librarianship

The Ministry of Culture of Georgia shall coordinate librarianship together with the National Parliamentary Library of Georgia. The functions of the Ministry of Culture of Georgia are to:

a) implement a unified state library policy;

b) determine the standards of funding the state library network and the share allocated from the State Budget for the functioning of the respective network;

c) coordinate the work of local self-government bodies on issues related to librarianship;

d) ensure the performance of international library agreements and conventions;

e) determine the policy of training and retraining of library personnel;

f) supervise financial and technical support for state libraries;

g) monitor the observation of state standards in the library sector;

h) collect in a centralised manner and analyse library statistical data.

 

Article 20 - Management of librarianship in Abkhazia and Ajara

Librarianship in Abkhazia and Ajara shall be managed in accordance with this Law and their legislation.

 

Article 21 - Role of local self-government bodies in the management of library activities

1. Library activities shall be managed locally by local self-government bodies, which shall act in coordination with the Ministry of Culture of Georgia.

2. Local self-government bodies shall ensure the organisation of the library network according to social and economic conditions, the level of population, and the distribution and information needs of the population in the respective area.

 

Article 22 - Appointment of the heads of libraries

1. The heads of city and district main libraries shall be appointed (and may be dismissed) by local self-government bodies in agreement with the Ministry of Culture of Georgia. The heads of local libraries shall be appointed (and may be dismissed) by the director (chief) of the main library of the district in agreement with the local self-government bodies.

2. The heads of departmental and non-state libraries shall be appointed by their founders.

 

Article 23 - Public participation in the management of libraries

The citizens shall have the right to participate in the management of libraries by way of involvement in public and professional associations of librarians and readers in accordance with the legislation of Georgia.

 

Chapter VI - Funding of Libraries

 

Article 24 - Financial resources of state libraries and their use

1. The source of funding of state libraries shall be allocations from the Budget, state and local subsidies, funds contributed by the founders of the library, charitable contributions, and other income permitted by legislation.

2. Libraries shall distribute and use financial resources independently. The procedure for the distribution and use of financial resources shall be determined by the regulations of the library.

3. Financial activities shall be controlled by the founders and sponsors of the library.

 

Article 25 - Funding of target programmes

Nationwide target programmes shall be funded by the State, and programmes of local significance shall be funded by local self-government bodies or agencies.

 

Chapter VII - Organising a Library

 

Article 26 - Establishing a library

1. A library may be founded by any legal or natural person in the form of an independent institution or a subdivision of a legal person in the case of the existence of a minimum of library stock, a building and an inventory.

2. The rights and conditions of founding libraries in the territory of Georgia by natural and legal persons from foreign states are determined by the legislation of Georgia.

 

Article 27 - Founder of a library

The founder of a library shall fund the library, monitor its activities according to current legislation and appoint the head of the library. The founder of a library shall have no right to interfere in the creative activities of the library, except in cases provided for by the statute of the library and current legislation.

 

Article 28 - Registering a library

1. A library shall start operation only after state registration of the library has been performed.

2. All libraries operating in the territory of Georgia (notwithstanding their forms of ownership and organisational and legal forms), which have more than 1000 (one thousand) library documents, an appropriate space, a relevant license issued by the Ministry of Culture of Georgia and whose statutes do not contradict the legislation of Georgia, shall be subject to registration.

3. The status of legal person shall be granted to a library after its registration, in accordance with the procedures established by law.

4. Refusals of registration shall be reviewed by a court.

 

Article 29 - Reorganisation and liquidation of a library

1. Libraries shall be reorganised and liquidated in accordance with the procedures established by the current legislation. The property of liquidated state libraries shall be the property of the state library system.

2. The issue of the transfer of the property of a liquidated library, provided it is an object of particular importance, shall be decided by the State.

3. State libraries may not be privatised.

 

Chapter VIII - Stock of the Library Documents of Georgia

 

Article 30 - Composition of the stock of the library documents of Georgia

The stock of the library documents of Georgia shall consist of the stocks of state and non-state library documents.

 

Article 31 - Stock of the state library documents of Georgia

The stock of the state library documents of Georgia is the property of Georgia. It represents the unity of the stocks of all types of library documents preserved in the libraries of the library system of Georgia. The use of library documents shall be unrestricted. Restrictions may be implemented in accordance with the procedures established by law only for the purpose of the protection of state secrets and the interests of citizens provided for by law.

 

Article 32 - Stock of the library documents of Abkhazia and Ajara

The stock of the library documents of Abkhazia and Ajara represents the unity of all types of library documents of their libraries and is an integral part of the stock of the library documents of Georgia.

 

Article 33 - Mandatory copies of library documents

A library included in the list of institutions that have the right to receive free mandatory copies shall receive free copies of all documents issued in Georgia and shall preserve them.

 

Article 34 - Right to acquire a library document

State libraries shall exercise a preferential right to acquire library documents in the case of equal material remuneration terms.

 

Article 35 - Transfer of library documents left without an owner

Library documents left without an owner shall be transferred to the state library system of Georgia.

 

Article 36 - Right to exchange and sell library documents

The distribution and the sale of library documents between libraries and other legal or natural persons shall be regulated in accordance with the procedures established by the legislation of Georgia.

 

Article 37 - Protection of library documents of particular importance

1. Valuables of particular importance of state and non-state library stocks are included in the List of Cultural Valuables of Georgia and represent objects subject to special protection.

2. Library stocks composed of mandatory copies and particularly valuable and rare documents are the cultural property of the country and may be declared as historical and cultural monuments in accordance with the procedures established by the legislation of Georgia. A particular regimen for the use, storage and protection of such stocks shall be established in accordance with the legislation of Georgia.

3. If the library fails to ensure conditions required for the protection and use of stocks declared as historical and cultural monuments, such stocks may be transferred to another library on the recommendation of a state body responsible for the protection of historical and cultural monuments.

4. The liquidation of libraries which possess stocks registered as historical and cultural monuments shall be allowed only by the permission of a state body responsible for the protection of historical and cultural monuments, in order to ensure the further protection and use of such stocks.

5. Citizens who possess publications and collections equal to the value of historical and cultural monuments shall be entitled to the State's support in order to ensure their protection.

 

Article 38 - Movement of library valuables

Valuables preserved in library stocks may be moved or taken out of Georgia in accordance with the procedures established by the legislation of Georgia, and in consideration of the provisions of international conventions.

 

Chapter IX - International Cooperation of Libraries

 

Article 39 - Powers of libraries in the field of international cooperation

1. The libraries included in the library system of Georgia shall be authorised to become members of international library organisations, cooperate with libraries of foreign countries and participate in international library programmes.

2. The State shall ensure the international representation of the state libraries of Georgia.

 

 

President of Georgia                                                                                                                                Eduard Shevardnadze

Tbilisi

11 June 1996

No 267II