,,ეროვნული სასწავლო გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“

დოკუმენტის სტრუქტურა

განმარტებების დათვალიერება

დაკავშირებული დოკუმენტები

დოკუმენტის მონიშვნები

,,ეროვნული სასწავლო გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე“
დოკუმენტის ნომერი	808
დოკუმენტის მიმღები	საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი
მიღების თარიღი	06/09/2007
დოკუმენტის ტიპი	საქართველოს მინისტრის ბრძანება
გამოქვეყნების წყარო, თარიღი	სსმ, 129, 14/09/2007
ძალის დაკარგვის თარიღი	01/09/2011
სარეგისტრაციო კოდი	430.210.000.22.022.010.813

Word

დროებით, ფაილს შესაძლოა გააჩნდეს ვიზუალური ხარვეზი, სრული ვერსიის სანახავად დააჭირეთ ფაილის გადმოწერას

სახელმწიფო სარეგისტრაციო კოდი 430.210.000.22.022.010.813

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების

მინისტრის ბრძანება №808

2007 წლის 6 სექტემბერი

ქ. თბილისი

„ეროვნული სასწავლო გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის თაობაზე

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 63-ე მუხლის, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანოის 36-ე მუხლის და „საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2004 წლის 21 მაისის №37 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე–3 მუხლის მე–2 პუნქტის „ა“ და „მ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე, ვბრძანებ:

1. „ეროვნული სასწავო გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2006 წლის 28 სექტემბრის №841 ბრძანებით (სსმ III, №137, 06.10.06. მუხ: 1901) დამტკიცებული ეროვნულ სასწავლო გეგმაში შეტანილ იქნეს შემდეგი ცვლილებები და დამატებები:

ა) შეტანილ იქნეს ცვლილებები გეგმის პირველ და მე–2 თავებში და ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით:

„თავი I

სწავლისა და სწავლების ძირითადი პრინციპები

საგანმანათლებლო პროცესის ორგანიზება

ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის საფეხურები

ზოგადი განათლება სკოლებში იყოფა სამ საფეხურად: დაწყებით, საბაზო და საშუალოდ. დაწყებითი საფეხური გულისხმობს 1-ლ–მე-6 კლასებს, საბაზო მე-7–მე-9, ხოლო საშუალო მე-10–მე-12 კლასებს. სავალდებულო სწავლება საქართველოში მოიცავს 1-ლ–მე-9 კლასებს.

დაწყებითი საფეხურის ძირითადი ამოცანებია

² ჩამოაყალიბებინოს მოსწავლეს საფუძვლები შემდგომ საბაზო საფეხურზე ეფექტურად სწავლისთვის;

² შეუქმნას მოსწავლეს პირობები საკუთარი ინტელექტუალური, ფიზიკური თუ სულიერი თვისებებისა თუ მიდრეკილებების გამოსავლენად და გასავითარებლად;

² შეუქმნას მოსწავლეს პირობები ინფორმაციის მოპოვებისა და იმ უნარ–ჩვევებისა და დამოკიდებულებების გასავითარებლად, რომლებიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში დასჭირდება.

საბაზო საფეხურის ძირითადი ამოცანებია

² მიაღწევინოს მოსწავლეებს ზოგადი განათლების ეროვნული მიზნების დოკუმენტში აღწერილ საგანმანათლებლო იდეალებს;

² ჩამოაყალიბოს წინაპირობები მოსწავლეების მომავალი არჩევანისთვის, აპირებს თუ არა სწავლის გაგრძელებას მომავალში და თუ აპირებს რა სახით;

² შეუქმნას მოსწავლეს პირობები ინფორმაციის, უნარ–ჩვევებისა და დამოკიდებულებების გასავითარებლად მთელი ცხოვრების განმავლობაში.

საშუალო საფეხურის ძირითადი ამოცანებია

² შეუქმნას მოსწავლეს ზოგადი განათლების ეროვნული მიზნების დოკუმენტში აღწერილი იდეალების დახვეწის პირობები;

² შეუქმნას მოსწავლეს პირობები საერთაშორისო სტანდარტის მქონე განათლების მისაღებად;

² შეუქმნას მოსწავლეს პირობები, რათა მან სწორად აირჩიოს თავისი მომავალი განვითარების გზა (გააგრძელოს სწავლა უმაღლეს სასწავლებელში, ან ჩაებას შრომით საქმიანობაში).

კალენდარი

სასწავლო წელი ითვალისწინებს სამ მესამედს, ანუ სამ ტრიმესტრს. ეს მეტ საშუალებას იძლევა შუალედური შეფასებებისათვის, რაც ხელს შეუწყობს სწავლის ხარისხის ამაღლებას. სასწავლო წელი მინიმუმ 180 სასწავლო დღეს (დაახლოებით 36 კვირას) გრძელდება. ტრიმესტრი გრძელდება 12 კვირას. საჭიროების შემთხვევაში დასაშვებია კვირაში 6 დღე სწავლება, მაგრამ ზოგადად იგულისხმება ხუთდღიანი სასწავლო კვირა.

მოსწავლეების რაოდენობა

რეკომენდებულია, რომ მოსწავლეების რაოდენობა გაკვეთილზე არ აღემატებოდეს 25–ს, ხოლო მასწავლებელს საერთო ჯამში 125 მოსწავლეზე მეტი არ ჰყავდეს. მოსწავლეების მაქსიმალური დასაშვები რაოდენობა კლასებში არის 30. ეს ორმხრივად დაიცავს როგორც მოსწავლეს, ისე მასწავლებელს. მოსწავლეებს ექნებათ საშუალება, უკეთ ისწავლონ შეზღუდული ზომის კლასებში. მასწავლებელს კი ამ სისტემით ეყოლება მოსწავლეების ისეთი მაქსიმალური რაოდენობა, რომელიც სასწავლო პროცესის ჯეროვნად დაგეგმვის და განხორციელების საშუალებას მისცემს.

მოსწავლეების მაქსიმალური რაოდენობის განმსაზღვრელი წესი ეხება მხოლოდ 2005–06 სასწავლო წელს სკოლაში მოსულ პირველ კლასელების ორგანიზებას და ყოველ შემდგომ თაობას (ანუ 2007–08 სასწავლო წელს ეხება პირველ, მეორე და მესამე კლასელებს და ა.შ.). უფრო მაღალ კლასებში სკოლებმა შიძლება შემოიღონ ეს წესი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ მოქმედებით არ გამოიწვევს მოსწავლეების ან მასწავლებლების სკოლიდან დათხოვას.

მოსწავლეების დაყოფა სიძლიერის მიხედვით

დაუშვებელია მოსწავლეების განაწილება კლასებში სიძლიერის მიხედვით, ისევე როგორც დაუშვებელია, რომ საჯარო სკოლამ რომელიმე ნიჭის ან ცოდნის მქონე მოსწავლეები მიიღოს და სხვებს უარი უთხრას სწავლაზე. სხვადასხვა ნიჭისა და ცოდნის მოსწავლეები ერთმანეთს ავსებენ გაკვეთილებზე, ერთმანეთს ეხმარებიან ახალი გამოცდილების შეძენაში და შესაბამისად არა მარტო უფრო მცოდნეები ხდებიან, არამედ უკეთეს მოქალაქეებადაც ყალიბდებიან.

ხელშეწყობა სკოლის საერთო კულტურის ჩამოყალიბებისთვის

იმისთვის, რომ თითოეულ მოსწავლეს ჰქონდეს შანსი, უკეთ გაიცნოს ყველა თანატოლი, სასურველია წლის ბოლოს პარალელური კლასების მოსწავლეების ერთმანეთში შერევა. ეს ხელს შეუწყობს იმას, რომ არ ჩამოყალიბდეს მოსწავლეთა პატარ–პატარა ჯგუფები, რომლებიც ერთად ყოფნის შემთხვევაში ხშირად აფერხებენ გაკვეთილის მსვლელობას. არანაკლებ მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ამ სისტემაში მოსწავლე მასწავლებელს იცვლის. ეს კი მის სხვადასხვა სტილის სწავლებასთან ზიარებას უწყობს ხელს. ეს წესი არ არის სავალდებულო, მაგრამ რეკომენდებულია, განსაკუთრებით კი საბაზო და საშუალო საფეხურებზე.

იმისთვის, რომ მოსწავლეებს ჰქონდეთ საშუალება უკეთ გაიცნონ საკუთარი თანატოლები, რომლებიც სხვა ჯგუფებში სწავლობენ სასურველია, რომ სკოლამ ხელი შეუწყოს სპორტულ, სახელოვნებო ან საკლუბო აქტივობებს, სადაც სხვადასხვა განაყოფების მოსწავლეები იქნებიან გაერთიანებული.

სადამრიგებლო პროგრამა

დაწყებით საფეხურზე ყველა კლასს თავისი დამრიგებელი ჰყავს. თუ კლასში დაწყებით საფეხურზე 20 მოსწავლეზე მეტი სწავლობს, სასურველია, კლასს ორი დამრიგებელი ჰყავდეს. საბაზო და საშუალო საფეხურებიდან დასაშვებია, რომ დამრიგებელი ჰყავდეს არა კლასს, არამედ მოსწავლეების გარკვეულ ჯგუფს. საბაზო და საშუალო საფეხურებზე დამრიგებელი უკეთეს შემთხვევაში მაქსიმუმ 15 მოსწავლეს ადევნებს თვალყურს. არ არის აუცილებელი, რომ დამრიგებელი ასწავლიდეს ამ მოსწავლეებს.

დამრიგებელს ევალება:

● მოსწავლის დახმარება აკადემიური თუ სხვა პრობლემის გადაჭრაში;

● მოსწავლეს, მშობლებსა და მასწავლებლებს შორის შუამავლობა პრობლემების წარმოქმნის შემთხვევაში;

● მშობლებისთვის შვილის მიღწევების გაცნობა მინიმუმ ყოველი ტრიმესტრის ბოლოს.

დამრიგებელი ინდივიდუალური შეხვედრების დროს უნდა აცნობდეს მშობლებს შვილის მოსწრების საკითხებს. დაუშვებელია ერთი მოსწავლის ყოფაქცევისა და აკადემიური მოსწრების შესახებ მეორის მშობელთან ან მის თანდასწრებით საუბარი. თუ მოსწავლე სკოლას აცდენს, დამრიგებელი ვალდებულია გაიგოს გაცდენის მიზეზი ყოველი ასეთი შემთხვევისას. ამ ყველაფრის მისაღწევად აუცილებელია, რომ დამრიგებელი პერიოდულობით ეკითხებოდეს საგნების მასწავლებლებს მის სადამრიგებლო კლასში არსებული მოსწავლეების აკადემიური მოსწრების, პიროვნული პრობლემებისა თუ ზოგადი წარმატებების შესახებ. დამრიგებელი ასევე პასუხისმგებელია ყოველი ტრიმესტრის და წლის ბოლოს თავისი სადამრიგებლოს მოსწავლეების ნიშნების დროულად და ზუსტად შეტანაზე სასკოლო ნიშნების ფურცელში, სადაც ხდება ამ ნიშნების აღრიცხვა.

დამრიგებელი მოიაზრება მოსწავლის მრჩევლად, რომელიც ეხმარება მას სკოლაში უკეთ მოღვაწეობაში, ხელს უწყობს მას საკუთარი მიდრეკილებების კლუბებსა ან წრეებში განვითარებაში, ეხმარება მომავალი პროფესიების არჩევაში, კონფლიქტების მშვიდობიანად მოგვარებაში და სხვა. ძირითადად დამრიგებელი აწესრიგებს თავის სადამრიგებლო მოსწავლეების დოკუმენტაციას. თუმცა პატარა სკოლაში შეიძლება ეს ფუნქცია დირექტორის მოადგილემაც ( სასწავლო ნაწილმაც) შეითავსოს.

მასწავლებლების მიერ სასწავლო პროცესის დაგეგმვა

ყველა სკოლაში (სადაც ერთზე მეტი საგნის მასწავლებელია) სასურველია არსებობდეს საგნობრივი ჯგუფების მასწავლებელთა კათედრები, რომლებიც საგნობრივი ჯგუფის ყველა მასწავლებელს გააერთიანებს. კათედრა საგნობრივი ჯგუფის ყველა მასწავლებლის ერთობლიობის პირობითი სახელია. კათედრების მუშაობის ფუნქციები შეიძლება იყოს:

² საგნობრივი ჯგუფის საგნის/საგნების სწავლების კოორდინაცია;

² ერთმანეთის გამოცდილების გაზიარება, წარმატებების წინაპირობების განსაზღვრა და პრობლემების გადაჭრის გზების ძიება;

² სახელმძღვანელოების შერჩევა;

² შეფასების კომპონენტების შემუშავება და აღწერა

² სხვა საგნობრივი ჯგუფების მასწავლებლებთან კოორდინირებული მუშაობის წარმოება (მაგ. ისტორიასა და ქართულში საერთო თემატიკის შეთანხმება, ექსკურსიებზე საერთო დავალებების მოფიქრება და სხვა.);

² პროფესიული განვითარების გზების დასახვა;

² რეკომენდაციების შემუშავება დამხმარე სასწავლო მასალებისა და ბიბლიოთეკისთვის საჭირო წიგნების შესახებ;

² რეკომენდაციების შემუშავება ახალი მეთოდოლოგიებისა და მიდგომების შესახებ.

კათედრის ეფექტური მუშაობისთვის სასურველია თავმჯდომარის არჩევა ერთი წლის ვადით. სასურველია თავმჯდომარედ იგივე მასწავლებელი აირჩეს მხოლოდ იმის შემდეგ, რაც საგნობრივი ჯგუფის ყველა წევრი ერთხელ მაინც იქნება თავმჯდომარე. თავმჯდომარის ფუნქციებია:

² რეგულარული შეხვედრების ორგანიზება (დღის წესრიგის მომზადება, საჭიროების შემთხვევაში ოქმებისა და საბუთების წარმოება);

² საგნობრივი ჯგუფის საბჭოების გადაწყვეტილებების მიწოდება სკოლის მართვის ორგანოებისათვის (მაგ. წიგნების არჩევის თაობაზე);

² პროფესიული განვითარებისთვის სასარგებლო ღონისძიებების ორგანიზება (ტრენინგების, კონფერენციების და სხვა. მოწყობა).

შესაძლებელია კათედრებმა შემოიღონ თითოეულ საგნობრივ ჯგუფში საუკეთესო მოსწავლის (საფეხურის ან კლასის მიხედვით) პრიზი, რომელიც ყოველ წელს სკოლის დამთავრებისას საერთო შეკრებაზე გადაეცემა.

კათედრის მუშაობა ეფექტიანი იქნება თუ მისი წევრები რეგულარულად შეიკრიბებიან (ერთხელ მაინც თითო ტრიმესტრში). სასურველია კათედრის შეკრება წლის დასაწყისში. ამ შეკრებებზე კარგი იქნება, რომ კათედრაზე მოხდეს ეროვნული სასწავლო გეგმის საგნობრივი პროგრამებისა და შესაბამისად არჩეული სახელმძღვანელოების განხილვა. წლის დასაწყისში გამართულ კათედრის შეხვედრაზე სასურველია, რომ მოხდეს საგნობრივი პროგრამის შემადგენელი ნაწილებზე საუბარი იმისთვის, რომ წინასწარ იქნეს დასახული გეგმები: თუ რა საჭიროებები ექნებათ მასწავლებლებს წლის განმავლობაში; რა პრობლემების გადაჭრა იქნება აუცილებელი; რა რესურსების გამოყენება იქნება საჭირო ეფექტურად სწავლებისას და ა.შ. ტრიმესტრების ბოლოს კათედრის შეხვედრისას ასევე უნდა გადაიხედოს საგანმანათლებლო სტანდარტის შესრულების მიმდინარეობა. ამ დროისთვის უნდა მოხდეს პრობლემების გამოვლენა და შეფასება, თუ რა ხარისხით იქნება შესაძლებელი ყველა მოსწავლისთვის საგნობრივ პროგრამებში აღწერილი შედეგების მიღწევა.

სასკოლო სასწავლო გეგმა

კანონი „ზოგადი განათლების შესახებ” განმარტავს, რომ სასკოლო სასწავლო გეგმა არის – „სასწავლო გეგმა, რომელიც კონკრეტული ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებისთვის აზუსტებს ეროვნულ სასწავლო გეგმაში მოცემულ დატვირთვას აუცილებელი და მაქსიმალური დატვირთვის ფარგლებში; განსაზღვრავს ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ დამატებით საგანმანათლებლო მომსახურებას და გაუთვალისწინებელ დამატებით საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურებას, აგრეთვე სკოლაში მიმდინარე საგანმანათლებლო ღონისძიებებს;“

ამავე კანონით თითოეული სკოლა ეროვნული სასწავლო გეგმის გათვალისწინებით ვალდებულია შეიმუშავოს საკუთარი, სასკოლო სასწავლო გეგმა. სასკოლო სასწავლო გეგმას შეიმუშავებს (შესაძლებელია კათედრების მუშაობის საფუძველზე) პედაგოგიური საბჭო დირექტორის მონაწილეობით. პედაგოგიური საბჭო ამტკიცებს სასკოლო სასწავლო გეგმას სამეურვეო საბჭოსთან შეთანხმებით. სასკოლო სასწავლო გეგმა უნდა განახლდეს ყოველწლიურად.

სასკოლო სასწავლო გეგმის აუცილებელ ნაწილებს შეადგენს:

² სასკოლო საათობრივი ბადე

² ეროვნული სასწავლო გეგმით გაუთვალისწინებელი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება

² სახელმძღვანელოების ჩამონათვალი

² შეფასების პრინციპები (საგნების და კლასების მიხედვით ჩამოყალიბებული შეფასების კომპონენტები, აუცილებელი მინიმუმი, რომელიც მოსწავლემ უნდა დაძლიოს კლასიდან კლასში გადასაყვანად, შიდა სასკოლო ტესტირებები თუ სხვ.)

² სადამრიგებლო პროგრამა

² ინკლუზიური განათლება

სასკოლო საათობრივი ბადე

სასკოლო საათობრივი ბადე მოიცავს თითოეული კლასის მიხედვით დაზუსტებულ გაკვეთილების განრიგს, რომელიც აზუსტებს თუ რომელ კვირის დღეს და რა დროის მონაკვეთში, რომელი საგანი ისწავლება. აქვე მითითებული უნდა იყოს ვინ ასწავლის ამ საგნებს. ამავე ბადეში უნდა იყოს აღნიშნული ყველა დამატებითი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება, ასევე დროის და პედაგოგის/წრის ხელმძღვანელის თუ სხვ. მითითებით.

ყველა სკოლას შეუძლია საკუთარი სურვილისა და შესაძლებლობების ფარგლებში შესთავაზოს დამატებითი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება. ეს შეიძლება იყოს დამატებითი საგანი ან წრე. დამატებითი საგანი შეიძლება ისწავლებოდეს ფაკულტატურ ან სავალდებულო სახით.

ფაკულტატურ საგანზე დასწრება ხდება მოსწავლეების სურვილის მიხედვით. სავალდებულო დამატებით საგანზე დასწრება აუცილებელია ყველა მოსწავლისთვის. (მაგ. შეიძლება საგანი ეკონომიკა მეშვიდე კლასში ისწავლებოდეს ფაკულტატურ საგნად. ამ შემთხვევაში ამ საგანს ესწრება მხოლოდ ის მოსწავლეები, რომლებიც სურვილს გამოთქვამენ. შეიძლება იგივე საგანი სკოლამ შემოიღოს სავალდებულო საგნად. ამ შემთხვევაში ყველა მეშვიდე კლასელი ვალდებულია იაროს ამ საგანზე).

იმისთვის, რომ სკოლამ შეთავაზოს თავის მოსწავლეებს ეროვნული სასწავლო გეგმით გაუთვალისწინებელი ან გათვალისწინებული დამატებითი საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო მომსახურება აუცილებელია, რომ სკოლამ სასწავლო წლის დაწყებამდე წერილობით განმარტოს:

ა) ასეთი სახის მომსახურების ჩამონათვალი

ბ) უნდა დაზუსტდეს თუ რა სახით ისწავლება ეს საგნები. აქ უნდა განიმარტოს ისიც, თუ რამდენად არის ეს საგანი სავალდებულო ან ფაკულტატური მოსწავლეებისთვის.

გ) დამატებითი საგნებისთვის სკოლამ უნდა შეიმუშავოს თითოეული საგნის სასწავლო გეგმა (თუ ასეთი გეგმა უკვე არ არის მოცემული ეროვნული სასწავლო გეგმის საგნობრივ პროგრამებში) რომელიც უნდა მოიცავდეს თითოეული საგნის შესწავლის მიზნებს (სადაც იქნება ჩამოყალიბებული თუ რა ინფორმაციას, უნარებს და დამოკიდებულებების განვითარებასა და შესწავლას ითვალისწინებს ეს კურსი), შეფასების პრინციპებს (იქნება თუ არა ამ საგანში სწავლა შეფასებული ჩვეულებრივი ნიშნებით ან ჩათვლების სისტემით) და საჭირო სასწავლო მასალის ჩამონათვალი (სახელმძღვანელოები, სხვა რაიმე წიგნები ან რვეულები).

სასწავლო მასალა

აუცილებელია, რომ ყოველმა საჯარო სკოლის პედაგოგიურმა საბჭომ დაამტკიცოს იმ სახელმძღვანელოების ან სხვა რაიმე წიგნების ნუსხა რომლებსაც მასწავლებლები რეგულარულად იყენებენ სასწავლო პროცესში. სახელმძღვანელოების შერჩევა სასურველია მოხდეს საგნობრივი კათედრის შეხვედრაზე. თითოეულ კლასში უნდა იყოს შერჩეული მაქსიმუმ ერთი სახელმძღვანელო (განაყოფების ჩათვლით, ანუ მაგ. მესამე კლასის მათემატიკის სახელმძღვანელო ერთია მთელი სკოლისთვის), მინიმუმ 3 წლით (არჩევანის ძალაში ყოფნის ხანგრძლივობასთან დაკავშირებით გამონაკლისი დაიშვება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ახალი სასწავლო გეგმის დანერგვასთან ერთად სახელმძღვანელოებიც იცვლება)

სახელმძღვანელოების არჩევა და გამოყენება თითოეული საგნისთვის საჭიროებს სერიოზულ დაფიქრებას და შემდეგი წესების სრულ დაცვას:

² თითოეულ კლასის ყველა განაყოფში უნდა ისწავლებოდეს ერთი და იმავე სახელმძღვანელოთი;

² თითოეული სახელმძღვანელო ხმარებაში უნდა იყოს მინიმუმ 3 წლით. (შესაბამისად, წლის განმავლობაშიც სახელმძღვანელოს შეცვლა დაუშვებელია);

² სახელმძღვანელოების არჩევა უნდა მოხდეს კათედრის მიერ;

² სახელმძღვანელოების არჩევა უნდა მოხდეს სასწავლო წლის დაწყებამდე მინიმუმ ერთი კვირით ადრე;

² მასწავლებელს აქვს უფლება სწავლებისას გამოიყენოს ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის მიერ რეკომენდებული სახელმძღვანელოების სიაში არშესული წიგნები ან სხვა სასწავლო მასალები, თუ ის თვლის, რომ ეს წიგნი მას გამოადგება ეროვნული სასწავლო გეგმაში ასახული მიზნების მიღწევაში;

² არჩეული სახელმძღვანელოების სია გამოკრული უნდა იყოს მშობლებისთვის თვალსაჩინო ადგილას .

სახელმძღვანელოებით სარგებლობისას მასწავლებლებს უნდა ახსოვდეთ, რომ სახელმძღვანელო არის ერთერთი საშუალება და არა ერთადერთი, რომელიც ემსახურება ეროვნული სასწავლო გეგმის საგნობრივ პროგრამებში მოცემული შედეგების მიღწევას. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ სახელმძღვანელო არ არის თავისთავად პროგრამა - შესაბამისად მასწავლებელი არ უნდა იყოს სახელმძღვანელოში მოცემული ”მასალის გავლაზე” ორიენტირებული, არამედ აქცენტი გააკეთოს სახელმძღვანელოებში მოცემული ტექსტების, სავარჯიშოებისა თუ ილუსტრაციების გამოყენებაზე საგნობრივი სტანდარტების შედეგების მისაღწევად. მასწავლებლის არგებს სახელმძღვანელოს მოსწავლეების საჭიროებებს და არა პირიქით, როდესაც მასწავლებელი ცდილობს მოერგოს სახელმძღვანელოს. მასწავლებელს შეუძლია სწავლების პროცესს მიუდგეს შემოქმედებითად, არ გამოიყენოს რომელიმე ტექსტი ან აქტივობა, შეცვალოს დროის ხანგრძლივობა, რომელიც რომელიმე კონკრეტულ თემას ეთმობა, გადაანაცვლოს პარაგრაფების თანამიმდევრობა, დაამატოს საკუთარი აქტივობები და სხვ.

შეფასების პრინციპები

სკოლამ უნდა დაადგინოს ზოგადი შეფასების პრინციპები, რომლითაც მისი ყველა მასწავლებელი იხელმძღვანელებს. სხვა საკითხებთან ერთად უნდა განისაზღვროს:

ა) რა არის ის მინიმალური ბარიერი, რომელიც მოეთხოვება მოსწავლეს იმისთვის, რომ კლასიდან კლასში გადავიდეს?

ბ) რა არის ის მინიმალური ბარიერი, რომლის დაძლევაც მოეთხოვება მოსწავლეს იმისთვის, რომ საგნის დაძლევა დამაკმაყოფილებლად ჩაეთვალოს. აქვე უნდა იყოს განმარტებული, რა ალტერნატივებს სთავაზობს სკოლა იმათ, ვინც წლის დამთავრებისთვის ვერ შეძლებს ამ ბარიერის დაძლევას. თუ არსებობს ე.წ. „საშემოდგომო“ რა იგულისხმება მის ფარგლებში? (მაგ. აძლევს თუ არა მასწავლებელი კონკრეტულ დავალებას მოსწავლეს, იცის თუ არა ამ უკანასკნელმა თუ რის მიხედვით შეფასდება, აქვს თუ არა მას გამოცდა, თუ მოეთხოვება გარკვეული ნაშრომის წარმოდგენა და სხვ.)

გ) როგორ ხდება იმ მოსწავლეების შეფასება, რომლებიც ხშირად აცდენენ სკოლას საპატიო მიზეზების გამო? სკოლამ უნდა შეიმუშავოს საკუთარი წესი, რომელიც განმარტავს რამდენია დასაშვები ზღვარი გაცდენების და როგორ უნდა მოიქცეს მოსწავლე, რომელსაც ამ ზღვარზე მეტი გაცდენა აქვს? (მაგ. როგორ უნდა აღიდგინოს გაცდენილი მასალა, დასჭირდება მას თუ არა დამატებითი გაკვეთილები და სხვ.)

დ) რა კომპონენტებით ფასდება მოსწავლეები კონკრეტულ საგანში და თითოეული კომპონენტის აღწერა

სასკოლო შეფასების სისტემის შემუშავებისას გასათვალისწინებელი აუცილებელი მიდგომები

აკადემიური მოსწრების შეფასება უნდა იყოს ხშირი და მრავალმხრივი. უნდა შეფასდეს არა მარტო ინფორმაციის ფლობა, არამედ შეძენილი უნარ–ჩვევები, აზროვნების დემონსტრირების ფორმები და სხვა. სასწავლო პროცესის წარმატებით წარმართვისათვის არ არის საკმარისი მოსწავლე მხოლოდ საკონტროლოების და ტესტების შედეგების საფუძველზე შეფასდეს. მასწავლებელი უნდა აფასებდეს მოსწავლეს დაკვირვების შედეგად დაგროვილი მონაცემების, ნამუშევრების კრებულების, პრეზენტაციების, მოსწავლისავე თვითშეფასების, ჯგუფური მუშაობის თუ სხვა ტიპის აქტივობების მიხედვით. მასწავლებელმა შეფასებისას უნდა გაითვალისწინოს მოსწავლის საგანმანათლებლო პროცესში ჩართულობის ხარისხი (სახლში მიცემული დავალების შესრულების ხარისხი, გაკვეთილზე აქტიურობა, შემოქმედებითობა და სხვა). აუცილებელია მოსწავლემ წინასწარ იცოდეს, თუ რა კრიტერიუმებით ფასდება მისი სასწავლო აქტივობა.

დაბალი ნიშნით შეფასება დისციპლინური სასჯელის მოტივით არ არის გამართლებული. საგნის ნიშანი გამოხატავს მოსწავლის აკადემიურ მოსწრებას. მოსწავლე არასათანადო საქციელისთვის (რომელიც პირდაპირ არ არის დაკავშირებული სასწავლო პროცესთან) საგნის ნიშნით არ უნდა დაისაჯოს. თუ მოსწავლე გაკვეთილებზე არასათანადოდ იქცევა, ეს ავტომატურად იმოქმედებს მის აკადემიურ მოსწრებაზე, რაც შესაბამისად ნიშნავს, რომ მოსწავლის აკადემიური მოსწრება მის შესაძლებლობებთან შედარებით დაბალი იქნება.

ნიშნების წერის სისტემა

შეფასების სისტემა ათქულიანია. 10 საუკეთესო ნიშანია, 1 კი – ყველაზე დაბალი. ათქულიანი სისტემა მეტ საშუალებას აძლევს მასწავლებელს, რომ აკადემიურ მოსწრებაში პროგრესი და რეგრესი დაანახოს მოსწავლეს.

დაწყებით საფეხურზე (1-ლ–მე-6 კლასები) მოქმედებს ნიშნების დაწერის სპეციალური სქემა. 1-ლ–მე-4 კლასებში წლიური შეფასება ნიშნებით არ ხდება. ამ კლასებში ტრიმესტრის ბოლოსა და წლის ბოლოს კლასის დამრიგებელმა თითოეულ მოსწავლეს უნდა დაუწეროს მოკლედ შემაჯამებელი კომენტარი ტექსტის სახით, სადაც დაახასიათებს მოსწავლის წარმატებებს და მისცემს რჩევებს საკუთარი შესაძლებლობების უკეთ გამოვლენისთვის.

5–6 კლასებში ხდება უკვე ნიშნების დაწერა 10 ქულიანი სისტემით. 5-6 კლასებში და საბაზო და საშუალო საფეხურებზე ფიზიკურ აღზრდაში მოსწავლე ფასდება სისტემით: არ ჩაეთვალა, ჩაეთვალა, წარჩინებით ჩაეთვალა.

ოფიციალური სტატუსი აქვს შემდეგ ნიშნებს:

² საგნის ტრიმესტრული ნიშანი – საგანში მიღებული შეფასება თითოეულ ტრიმესტრში

² საგნის წლიური ნიშანი – ტრიმესტრული ნიშნებიდან გამომდინარე შეფასება საგანში

² საერთო წლიური ნიშანი – ნიშანი, რომელიც გამოხატავს ყველა საგნის შეფასების ერთობლიობას

² საერთო საფეხურის ნიშანი – დაწყებით, საბაზო და საშუალო საფეხურების საერთო შეფასება

რადგან ოფიციალური სტატუსი არ აქვს მიმდინარე, ყოველდღიურ ნიშნებს, შესაბამისად არ არის აუცილებელი, რომ სკოლაში, ყველა მასწავლებლისთვის არსებობდეს ერთი და იგივე ტიპის ჟურნალი, რომელშიც ის აწარმოებს ყოველდღიურ შეფასებას. დასაშვებია ისიც, რომ მასწავლებლებმა ყოველდღიური ნიშნები, შეფასებები თუ კომენტარები ჩაიწერონ საკუთარ უბის წიგნაკებში. თუ მშობელს აინტერესებს თავისი შვილის მოსწრება, ის პირველ რიგში უნდა დაუკავშირდეს დამრიგებელს და თხოვოს მას ინფორმაციის შეგროვება მისი შვილის წარმატებისა თუ წარუმატებლობის შესახებ. დამრიგებელი ვალდებულია სხვადასხვა მასწავლებელს დაეკითხოს ამ მოსწავლის შესახებ, რის შემდეგაც ის მშობელს ხვდება და გააცნობს ინფორმაციას შვილის სწავლისა თუ ქცევის შესახებ.

შეფასების ორი ძირითადი ტიპი

სკოლაში ძირითადად მისაღებია ორი ტიპის შეფასება: განმსაზღვრელი და განმავითარებელი. როდესაც მასწავლებელი ნიშანს უწერს მოსწავლეს და მხოლოდ ამით შემოიფარგლება ეს ნიშანი განსაზღვრავს მოსწავლის მიღწევის დონეს დასახულ მიზნებთან მიმართებაში. მაშინ, როდესაც მასწავლებელი შეფასების ისეთ ფორმას იყენებს, რომელიც მოსწავლეს არა მხოლოდ საკუთარი მიღწევის დონის განსაზღვრაში ეხმარება, არამედ განვითარებაშიც ეს განმავითარებელი შეფასებაა. განმავითარებელი შეფასების ტიპიური ფორმაა კომენტარები, რომელიც ტრიმესტრის განმავლობაში ან ბოლოს, ან რომელიმე დავალების შესრულების შემდეგ იწერება და რომელიც აღწერს ნამუშევრის ძლიერ და სუსტ მხარეებს და ამავდროულად შეიცავს რეკომენდაციებს მიღწევების გაუმჯობესების თაობაზე. განმავითარებელი შეფასების ერთერთი სხვა გავრცელებული ხერხია შეფასების ცხრილების (რუბრიკების) გამოყენება.

მნიშვნელოვანია განმსაზღვრელი და განმავითარებელი შეფასების მუდმივად გამოყენება სწავლის პროცესში. რეკომენდებულია, რომ განმავითარებელი შეფასების წილი სასწავლო პროცესისას უფრო მეტი იყოს ვიდრე განმსაზღვრელის.

ტრიმესტრული ნიშნის შემადგენელი ნაწილები

მოსწავლის ნიშანი უნდა გამომდინარეობდეს მის მიერ საგნის შესწავლის სხვადასხვა კომპონენტებისგან. მოსწავლეები შესაძლებელია შეფასდნენ შემდეგი კომპონენტების მიხედვით:

ა) გაკვეთილზე ჩართულობა

ბ) საშინაო დავალებები

გ) მიმდინარე საკლასო დავალებები

დ) შემაჯამებელი დავალებები (საკონტროლო/გამოცდა/ტესტირება და სხვ.)

ე) პროექტები

ვ) დამატებითი კომპონენტი, რომელიც არა უმეტეს საერთო შეფასების 10%ია და რომელიც მოსწავლეების მიერ დგინდება (მაგ. ორგანიზებულობა, შემოქმედებითობა, ჯგუფში ეფექტური მუშაობა და სხვ.)

თითოეული საგნის სწავლებისას, სკოლა კათედრების მეშვეობით ადგენს მინიმუმ სამ კომპონენტს პირველი ხუთიდან რომელსაც ანიჭებს პროცენტულ წონებს 90%ის ფარგლებში. დანარჩენი 10 პროცენტის განაწილება ხდება მასწავლებლის მიერ უკვე მოსწავლეებთან შეთანხმებით. პირველად მასწავლებლები აცნობენ მოსწავლეებს კათედრის მიერ შემუშავებულ კომპონენტებს და უხსნიან თუ რას მოელიან თითოეული კომპონენტის შეფასებისას. ამის შემდეგ მოსწავლეებთან ერთად ეძებენ იმ კრიტერიუმს, რომელიც მათი აზრით კარგი იქნებოდა რომ დამატებით ათი პროცენტის ფარგლებში ყოფილიყო გამოყენებული. მასწავლებელი შესაძლებელია ეხმარებოდეს მოსწავლეებს ამ კომპონენტის გააზრებაში, მაგრამ მნიშვნელოვანია, რომ მოსწავლეებმა თვითონ გადაწყვიტონ ამ კომპონენტის რაობა და შეფასების დონეები.

თითოეულ კომპონენტის მიხედვით დგება შეფასების დონეები ერთიდან ათამდე, რომელიც განმარტავს თუ რა ქულები იწერება სხვადასხვა დონის მიხედვით. რეკომენდებულია, ტრიმესტრული შეფასება განმავითარებელი ფორმით იყოს შედგენილი. რეკომენდებულია კომენტარების დაწერა ტრიმესტრის ბოლოს ყველასთვის და ტრიმესტრის შუაში იმათთვის, ვინც აუცილებლად უნდა გამოასწოროს საკუთარი სწავლა, რათა ტრიმესტრული შეფასება დადებითი ჰქონდეს. ტრიმესტრის შუაში ასევე შეიძლება დაიწეროს კომენტარი, თუ მოსწავლემ წინა ტრიმესტრთან შედარებით მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა თავისი მოსწრება. ამის აღნიშვნა მნიშვნელოვან სტიმულს მისცემს მოსწავლეს იმისთვის, რომ სწავლის ხარისხი ტრიმესტრის ბოლომდე შეინარჩუნოს.

საგნის წლიური ნიშანი

მოსწავლე თითოეული ტრიმესტრის ბოლოს იღებს ტრიმესტრულ შეფასებას. წლის ბოლოს მასწავლებელი ამ სამი ტრიმესტრული შეფასების საფუძველზე საგანში საბოლოო ნიშანს წერს. არ არის აუცილებელი, რომ საგნის წლიური ნიშანი ტრიმესტრული ნიშნების ზუსტი საშუალო არითმეტიკული იყოს. დასაშვებია მინიმალური გადახრა საშუალო არითმეტიკულის შედეგის დამრგვალებისას, მოსწავლის პროგრესისა თუ რეგრესის გათვალისწინებით.

დაუშვებელია, მხოლოდ გამოცდის (ხშირად ეს დამამთავრებელი ტესტირების სახით ხდება ხოლმე სკოლაში) შედეგების მიხედვით მოსწავლეების შეფასება კონკრეტულ საგანში. საერთო წლიური ნიშანი შესაძლებელია ითვალისწინებდეს ასეთი ტესტირების ნიშანსაც ტრიმესტრულ ნიშნებთან ერთად.

საერთო წლიური ნიშანი

საერთო წლიური ნიშანი არის ის ნიშანი, რომელიც მოსწავლის აკადემიურ მოსწრებას გამოხატავს ყველა საგანში. საერთო წლიური ნიშანი ერთი ნიშნით უნდა გამოიხატებოდეს. ამ ნიშნის გამოთვლა ხდება შემდეგი ფორმულით: ვიღებთ ყველა საგნის სამივე ტრიმესტრისა და წლის საბოლოო ნიშანს, ვაჯამებთ და ვყოფთ ნიშნების საერთო რაოდენობაზე. (შესაძლებელია სხვაგვარი გამოთვლაც – თითოეული მასწავლებელი გამოითვლის საკუთარ საგანში მოსწავლის საშუალო ნიშანს სამივე ტრიმესტრისა და საბოლოო ნიშნის გათვალისწინებით და უკვე აქედან გამოითვლება საერთო წლიური ნიშანი)

საერთო წლიური ნიშანი მრგვალდება შემდეგი პრინციპით: 0.5-დან 1,4–მდე= 1; ხოლო 1.5-დან 2.4–მდე=2 და ა.შ.

საფეხურის საერთო ნიშანი

საფეხურის საერთო ნიშანი გამოითვლება იმავე პრინციპით, როგორც საერთო წლიური ნიშანი, ანუ ვაჯამებთ საერთო წლიურ ნიშნებს და ვყოფთ წლების რაოდენობაზე, გამოვთვლით საშუალო არითმეტიკულს. საფეხურის საერთო ნიშანიც მრგვალდება იმავე პრინციპით, როგორც წლის საერთო ნიშანი.

საფეხურის საერთო ნიშნის გამოთვლას სკოლები იწყებენ იმ მოსწავლეებისათვის და შემდგომი თაობებისთვის, რომლებიც 2006–2007 სასწავლო წელს მე-5, მე-7 და მე-10 კლასებში სწავლობდნენ.

თითოეული საფეხურის წარმატებით დასრულება აუცილებელია იმისთვის, რომ მოსწავლეს შემდეგ საფეხურზე სწავლის გაგრძელების უფლება ჰქონდეს. წარმატებულად ჩაითვლება ის მოსწავლე, რომელსაც საფეხურის საბოლოო ნიშანი 5–ზე მეტი ექნება.

მოსწავლეების აკადემიური მიღწევების აღიარება

წლიური ან საფეხურის საერთო ნიშანი 8,9 და 10 გულისხმობს წლის ან საფეხურის წარჩინებით დამთავრებას. 10 ნიშნავს პირველი ხარისხის წარჩინებას, 9 მეორე ხარისხის, ხოლო 8 მესამე ხარისხის წარჩინებას. ყოველი წლის ბოლოს თითოეული საფეხურისთვის უნდა მოეწყოს საერთო შეკრება, სადაც წარჩინებულ მოსწავლეებს წარუდგენენ სკოლას წარჩინების ხარისხის მიხედვით. შესაძლებლობების მიხედვით სკოლამ შეიძლება გადაწყვიტოს ასეთი მოსწავლეების დაჯილდოებაც. ასეთი ღონისძიებები მნიშვნელოვნად ზრდის აკადემიური მოსწრებისადმი პატივისცემის გრძნობას მოსწავლეებში და სკოლაში ზოგადად.

დაუშვებელია ყველა მოსწავლის ქულების საჯაროდ გამოცხადება. სკოლამ წლის ბოლოს საჯაროდ უნდა გამოაცხადოს მხოლოდ წარჩინებულების ვინაობა. ნაკლებად წარმატებულების აღნიშვნა სასკოლო მაშტაბით შეიძლება მნიშვნელოვნად დათრგუნოს ასეთი მოსწავლეები და უარყოფითად იმოქმედოს მათ მომავალ წარმატებებზე.

სადამრიგებლო პროგრამა

თითოეულ მოსწავლეს უნდა ჰყავდეს სკოლაში დამრიგებელი. სადამრიგებლო პროგრამაში, რომელიც სასკოლო სასწავლო გეგმის ნაწილია, განმარტებული უნდა იყოს თუ რა პრინციპით ხდება მოსწავლეების ჯგუფების განაწილება ე.წ. სადამრიგებლოებად. ასევე უნდა იყოს განმარტებული პრინციპი, თუ რა პერიოდით არის კონკრეტული დამრიგებელი მოსწავლეებზე პასუხისმგებელი და რას მოიცავს ეს პასუხისმგებლობები გარდა იმისა რაც ეროვნული სასწავლო გეგმების მოთხოვნებია. (მაგ. არსებობს თუ არა სკოლაში დაწესებული სპეციალური დრო, როდესაც დამრიგებელი ხვდება საკუთარ სადამრიგებლოს მოსწავლეს)

სადამრიგებლო პროგრამა უნდა განმარტავდეს იმას, თუ რა ღონისძიებებს ატარებს დამრიგებელი იმისთვის, რომ მის სადამრიგებლოს მოსწავლეებს გაუწიოს სათანადო დახმარება წარმატებების მიღწევაში (მაგ. აქვს თუ არა გამოყოფილი დრო მოსწავლეებთან შესახვედრად, ხვდება თუ არა ის მშობლებს რეგულარულად იმისთვის რომ პრობლემებზე ან მიღწევებზე ესაუბროს, აგროვებს თუ არა ის საგნის მასწავლებლებისგან ინფორმაციას მისი სადამრიგებლო ჯგუფის მოსწრებისა თუ ქცევის შესახებ და სხვ.)

ინკლუზიური განათლება

ინკლუზიური განათლება გულისხმობს ყველა ტიპის სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მოსწავლეების მაქსიმალურად ჩართვას სასწავლო პროცესში. სკოლამ უნდა დაადგინოს თუ ვინ არის პასუხისმგებელი ამ საკითხების კოორდინირებაზე (ეს პიროვნება შეიძლება იყოს დირექციის წევრი, მომსახურე პერსონალი, მასწავლებელი ან მშობელიც კი). ამ პიროვნებასთან უნდა იყოს დანიშნული შეხვედრების დრო, როდესაც სპეციალური საჭიროებების მქონე მოსწავლეების მშობლები შეძლებენ გასაუბრებას შესაძლო პრობლემებზე და მათი გადაჭრის გზებზე.

თუ სკოლას ჰყავს სპეციალური საჭიროებების მქონე მოსწავლე, სკოლამ აუცილებლად უნდა განსაზღვროს თუ რას აკეთებს იმისთვის, რომ ამ მოსწავლის განათლებისთვის ადეკვატური პირობები შექმნას (მაგ. მას შეიძლება ჰქონდეს განსაკუთრებული საგაკვეთილო განრიგი, ან სპეციალური სივრცე სადაც შეძლებს დასვენებას და სხვ.) ხშირ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რომ სკოლამ ასეთ მოსწავლეს შეუდგინოს ინდივიდუალური სასწავლო გეგმა. თუ მოსწავლეს სწავლის შეფერხებები აქვს, მისი შეფასების კრიტერიუმები უნდა შედგეს მისი ინდივიდუალური გეგმიდან და მისი შესაძლებლობებიდან გამომდინარე. მასწავლებელს არ უნდა მოერიდოს ორი აბსოლუტურად სხვადასხვა შესაძლებლობების მქონე მოსწავლისთვის ერთი და იგივე ქულის დაწერა, რადგან შესაძლებელია ეს ქულა ამ ორი მოსწავლის შესაძლებლობების რეალიზების დონეს გამოხატავდეს. ერთი მოსწავლის ქულები ყოველთვის არ არის შედარებადი მეორე მოსწავლის ქულებთან.

მეთოდიკის ძირითადი ორიენტირები

სწორი ლექსიკის გამოყენება

მნიშვნელოვანია სწავლების პრიორიტეტული მხარეების სასკოლო ლექსიკაში გათვალისწინება. გაკვეთილზე სწორი ლექსიკის გამოყენება ხელს უწყობს მოსწავლეებში ამ პრიორიტეტების გათავისებას. ამიტომ მასწავლებელი ხშირად უნდა იყენებდეს ისეთ ფრაზებს, რომლებიც შეიცავს სიტყვებს აზროვნების შესახებ: „მოვიფიქროთ, ამოვიცნოთ, გავიაზროთ, დავახარისხოთ, შევაფასოთ“. სწავლების პროცესში ხშირად უნდა ისმებოდეს ისეთი კითხვები, რომელიც ხელს უწყობს და სტიმულს აძლევს აზროვნებას.

სკოლამ უნდა ჩამოაყალიბოს ფიქრის კულტურა და ფიქრის გარემო. მასწავლებელი ამას დავალებებში და გაკვეთილზე გამოყენებული ლექსიკით უნდა უწყობდეს ხელს. მოსწავლეს არ უნდა ეშინოდეს საკუთარი აზრის გამოთქმის, რაც უნდა სულელურად ეჩვენებოდეს მას ის ან მის გარშემო მყოფებს.

საგნების ინტეგრირებული სწავლება

სკოლაში მიღებული გამოცდილება, ცოდნა და უნარ–ჩვევები ადამიანს უნდა აძლევდეს შესაძლებლობას, სამყარო მთლიანობაში აღიქვას. შესაბამისად საგნები, რომლებიც სკოლაში ისწავლება უნდა ითვალისწინებდეს ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირს. უნარ–ჩვევები და საბაზო ცოდნა, რომელსაც ჩვენ ვუვითარებთ სკოლაში, უნდა იყოს იმდენად ფართო პროფილის, რომ დაეხმაროს ადამიანს წარმატების მიღწევაში არა ერთ რომელიმე , არამედ ნებისმიერ სფეროში, სადაც ის მოღვაწეობს.

აქცენტი მრავალმხრივ პერსპექტივაზე

მოვლენების შეფასება, იქნება ეს ისტორიული, ფიზიკური თუ ესთეტიკური, უნდა მოხდეს მრავალი კუთხით. სასწავლი მასალის მრავალი კუთხით შეფასება ხელს უწყობს მოსწავლეებში კრიტიკული აზროვნების ჩამოყალიბებას, რაც აუცილებელია სტერეოტიპების დაძლევისთვის. სააზროვნო კითხვას მრავალი სწორი პასუხი აქვს. სკოლის მოვალეობაა, დაეხმაროს მოსწავლეებს ამ სწორი პასუხების აღმოჩენაში პრობლემის სხვადასხვა კუთხით შეფასების სწავლებით. სკოლამ აუცილებლად უნდა შეუწყოს ხელი სკოლაში მრავალფეროვნების არსებობას, არა მარტო მოსწავლეების ინტერესების, ენობრივი, რელიგიური თუ ეთნიკური კუთვნილების პატივისცემის გზით არამედ სხვადასხვა იდეისა და აღმოჩენის დაფასებით.

დისციპლინა

სკოლამ უნდა განუვითაროს მოსწავლეებს საკუთარი მოვალეობების გააზრების და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის უნარ–ჩვევები. მასწავლებლების მაგალითი გადამწყვეტია სკოლაში მშვიდი და საქმიანი გარემოს შესაქმნელად. სკოლაში ნორმალური ატმოსფეროს დასანერგად ასევე გადამწყვეტია მოსწავლეებისათვის იმის ჩანერგვაც, რომ სკოლა მათია და მათ ეკუთვნით. მხოლოდ ამის დაჯერებით შეიძლება მოსწავლეებმა უარი თქვან სასკოლო ინვენტარისა თუ შენობის განზრახ დაზიანებაზე, სკოლებში უხეში კონფლიქტების წამოწყებაზე და სხვა. ადმინისტრაციული ზომები რომლებსაც სკოლა იყენებს მოსწავლეების დასასჯელად, უნდა იყოს ორგანიზებული მხოლოდ ისე, რომ მათი ღირსება არ შეილახოს. სკოლაში დისციპლინის მხრივ მნიშვნელოვან სახელმძღვანელოს უნდა წარმოადგენდეს სკოლის შინაგანაწესი და ქცევის კოდექსი, რომელიც ყველა მოსწავლისთვის უნდა იყოს ცნობილი.

ემოციური და ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეები მასწავლებლის მხრიდან განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვენ. ზოგიერთ შემთხვევაში მოსწავლეს სკოლაში შემოსვლამდე უკვე აღენიშნება ემოციური და ქცევითი პრობლემები, მაგრამ ხშირია შემთხვევები, როდესაც ეს მდგომარეობა მას სკოლაში სწავლის პერიოდში უვითარდება, რაც შესაძლებელია, სკოლაში შექმნილი არასათანდო ვითარებითაც იყოს განპირობებული. ასეთი მოსწავლეების მდგომარეობის გაუარესება ან გაუმჯობესება ბევრად არის დამოკიდებული პედაგოგებისა და თანატოლების ქცევაზე. სკოლაში უნდა იყოს შექმნილი ისეთი გარემო, სადაც ყველა მოსწავლეს განსაკუთრებული ყურადღება მიექცევა.

ემოციური და ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეების სასწავლო პროგრამა და სწავლის მეთოდები არ უნდა იყოს განსხვავებული სხვა მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი პროგრამისაგან. ასეთ მოსწავლეებს სოციალური ქცევის სპეციფიკური ინსტრუქციები სჭირდებათ. სოციალურ უნარ-ჩვევათა სწავლება ნიშნავს მოსწავლისათვის ადეკვატური საკომუნიკაციო ჩვევის გამომუშავებას, თვითდისციპლინასა და პრობლემათა გადაწყვეტის უნარის ჩამოყალიბებას. მოსწავლის უნარი ურთიერთობა დამყაროს თანატოლებთან, მასწავლებელთან, ოჯახთან დაკავშირებულია მისი სოციალური ქცევის განვითარებასთან და რეგულაციასთან. სოციალური უნარ-ჩვევებს მოსწავლე სხვადასხვა სოციალურ კონტექსტში ითვისებს – სახლი, სკოლა, თემი. სკოლა უმნიშვნელოვანეს გავლენას ახდენს ბავშვის ემოციურ, სოციალურ და ქცევით განვითარებაზე.

ემოციური და ქცევითი პრობლემების მქონე მოსწავლეებს ნაკლებად მკაცრი გარემო უნდა შევუქმნათ და გავითვალიწინოთ, რომ ყურადღების გაფანტულობა, იმპულსური ქცევა, ჰიპერაქტიურობა საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული ბავშვებში. ზოგიერთ მოსწავლეს არ შეუძლია დიდი დრო დაუთმოს ერთი საქმის კეთებას, არ აქვს სხვების მოსმენის უნარი და გაკვეთილის მიმდინარეობის დროს გამუდმებით საუბრობს.

ქცევითი და ემოციური პრობლემების მქონე მოსწავლეებთან ურთიერთობის დროს მასწავლებელმა უნდა გაითვალისწინოს:

თუ მოსწავლე უარს ამბობს მასწავლებლის მითითებების შესრულებაზე და აგრესიულად იქცევა, არ იქნება კარგი, რომ ის მაშინვე კლასიდან გავაგდოთ ან გარკვეული პერიოდით ცალკე მოვათავსოთ. პედაგოგი უნდა შეეცადოს გამოავლინოს და გაითვალისწინოს მოსწავლის ინტერესები, შეინარჩუნოს მის მიმართ კეთილგანწყობა. სასურველია მთელი კლასი ჩაერთოს ამ პროცესში;

თუ მოსწავლე თანატოლებთან ხშირად ჩხუბობს და აგრესიულია, პედაგოგმა სასურველია არ აკრძალოს სხვა მოსწავლეების ასეთ ბავშვთან ურთიერთობა, არამედ მისცეს მას დამშვიდების დრო და შეეცადოს ასწავლოს მას თანატოლებთან ურთიერთობების დამყარების წესები. სასურველია მთელი კლასი ჩავრთოთ ამ პროცესში;

თუ მოსწავლემ ხშირად არ იცის გაკვეთილი და სწავლის უნარის დაქვეითებასთან გვაქვს საქმე, პედაგოგი სასურველია მუდმივად ცუდ ნიშანს არ უწერდეს მოსწავლეს ან დავალების აუცილებლად შესრულებას არ თხოვდეს მას, არამედ მოსწავლის ინტერესებზე დაყრდნობით ადგენდეს დავალებას. სასურველია მასწავლებელმა ასეთი მოსწავლის აკადემიური მიღწევების შეფასების ინდივიდუალურ მეთოდი შეიმუშაოს. მიზანშეწონილია სწავლის პროცესში თანატოლების დახმარებას მივმართოთ;

თუ მოსწავლე დეპრესიულია გაკვეთილზე, შესვენებაზე თანატოლებთან ურთიერთობას არ ამყარებს, პედაგოგმა მას ხშირი შენიშვნები არ უნდა მისცეს, არამედ შეეცადოს თანატოლებთან დაამეგობროს ის. ამ შემთხვევაში განსაკუთრებული როლი პედაგოგმა კლასელებს უნდა მიანიჭოს. ხშირად გადამწყვეტი მნიშვნელობა სკოლაში თანატოლის მიერ თანატოლის დახმარებას ენიჭება. იმ შემთხვევაში, თუ მოსწავლეს სერიოზული ემოციური და ქცევითი დარღვევები აღენიშნება, მაშინ ასეთი მოსწავლისათვის ინდივიდუალური სასწავლო გეგმის შემუშავება და სათანადო სამედიცინო დახმარებაა საჭირო.

აქცენტი პიროვნული ღირსებების განვითარებაზე

სკოლამ განსაკუთრებულად უნდა მიაქციოს ყურადღება ისეთი ღირებულებების განვითარებას, როგორიცაა ღირსება, სამართლიანობა, ურთიერთპატივისცემა, სხვისი აზრის მოსმენა და აღიარება. მნიშვნელოვანია, რომ სკოლაში დიდი ყურადღება ექცეოდეს ისეთი გავრცელებული სენის აღმოფხვრას, როგორიცაა პლაგიატი (ანუ სხვისი აზრების მითვისება). სკოლა უნდა ქმნიდეს ისეთ ატმოსფეროს, სადაც სხვისი აზრების, მოსწავლისა თუ მასწავლებლის, მეცნიერისა თუ მწერლის აზრების საკუთრად გასაღება სირცხვილად ითვლება. მოსწავლემ უნდა გაიაზროს, რომ სხვისი ნაშრომის მითვისება და საკუთარ მიღწევად გამოცხადება ისეთივე ქურდობაა, როგორც სხვისი ნივთის მითვისება. მნიშვნელოვანია, რომ მასწავლებელი პირად მაგალითზე აჩვენებდეს მოსწავლეს, რას ნიშნავს სამართლიანობა და ურთიერთპატივისცემა.

განსხვავებული შესაძლებლობებისა და უნარების მქონე მოსწავლეების მაქსიმალურად ჩართვა სასწავლო პროცესში

სკოლა და მასწავლებელი უნდა ეცადოს, რომ ნებისმიერი მიდრეკილების, შესაძლებლობის თუ ინტერესის მქონე მოსწავლე მაქსიმალურად ჩართოს სასწავლო პროცესში. ამისთვის მნიშვნელოვანია, რომ გათვალისწინებულ იქნეს მრავალი თავისებურება, რაც მოსწავლეებში გვხვდება. ზოგიერთ მოსწავლეს, უჭირს მკაფიოდ მეტყველება. ამ შემთხვევაში პედაგოგი დიდი ყურადღებით უნდა მოეპყროს მოსწავლეს, აგრძნობინოს, რომ აინტერესებს მისი საუბარი, დაუკვირდეს მის ნაააზრევს; არ შეაწყვეტინოს მეტყველების პრობლემის მქონე მოსწავლეს საუბარი; აქტიურად ჩართოს ასეთი მოსწავლე საკლასო დისკუსიებში, ყურადღებით უნდა მოუსმინოს მას და წაახალისოს; მეტყველების პრობლემის მქონე მოსწავლეს მასწავლებელმა სასურველია არ დაუსვას ბევრი შეკითხვა ერთდროულად, რათა მას გრძელი პასუხი არ მოჰყვეს.

სკოლის ასაკის ბავშვებს შორის ცაციების რაოდენობა მერყეობს 15-დან 29%-მდე. ეს ნიშნავს, რომ სკოლის 100 მოწაფიდან 15 მაინც ცაციაა. ცაცია მოსწავლეებთან ურთიერთობისას მასწავლებელმა უნდა გაითვალისწინოს რომ: დაწყებითი საფეხურის კლასების მოსწავლეებმა, მათ შორის ცაციებმა, თავად უნდა აირჩიონ, თუ რომელი ხელით ურჩევნიათ წერა, ხატვა და სხვა დავალებების შესრულება. ცაცია ბავშვისათვის მარჯვენა ხელით წერის, ხატვის და სხვა სოციალურად მნიშვნელოვანი მოქმედებების შესრულების დაძალებამ შეიძლება ცუდად იმოქმედოს ბავშვის ფსიქიკურ განვითარებაზე; ბავშვის ცაციობა არ უნდა გახდეს არაჯანსაღი ყურადღებისა და დაცინვის საგანი. ცაციას ცუდი კალიგრაფია, წერის ნელი ტემპი არ უნდა იყოს მისი აკადემიური მოსწრების უარყოფითად შეფასების კრიტერიუმი.

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოსწავლის შეფასებისას ხდება ინდივიდუალური სასწავლო გეგმის გათვალისწინება, სადაც შეფასება ხდება იმ სისტემით, რომელიც ამ მოსწავლის შესაძლებლობებზეა მორგებული.

სავალდებულო და არჩევითი საგნები

საგნების და ჯგუფების მთავარი პრინციპები

ქართული საგანმანათლებლო ტრადიციისა და განათლების მეცნიერების თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით, I-XII კლასებში ცალკეული საგნების სწავლა-სწავლება შემდეგ ძირითად პრინციპებს ეფუძნება:

ა) სასწავლო საგნებში გამოიყოფა ექვსი ძირითადი ჯგუფი:

1. ქართული ენა და ლიტერატურა (აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აფხაზური და ქართული);

2. მათემატიკა;

3. საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები;

4. საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და სხვა საზოგადოებრივი მეცნიერებები

5. უცხოური ენები;

6. ფიზიკური, შრომითი და ესთეტიკური აღზრდა.

სასწავლო საგნების ჯგუფებად გაერთიანების მთავარი მიზანია მრავალფეროვანი საგნობრივი პროგრამის სისტემატიზაცია. საგნობრივი ჯგუფები შეიცავს მსგავსი მიზნებისა და შესწავლის სფეროების მქონე საგნებს. საგნობრივ ჯგუფებად საგნების დალაგება საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ საათების დანაწილების პრინციპი.

ბ) თითოეული საგნობრივი ჯგუფი ისწავლება სკოლის სამივე საფეხურზე მოსწავლის მრავალმხრივი განვითარების უზრუნველსაყოფად

თანამედროვე მსოფლიოში წარმატების მისაღწევად ადამიანს მრავალმხრივი განვითარება ესაჭიროება, რაც სასკოლო გეგმასა და საგნობრივი ჯგუფების საათობრივ განაწილებაზე უნდა აისახოს.

გ) დაწყებით საფეხურზე საგნობრივ ჯგუფებში შემავალი საგნების სწავლება უფრო ინტეგრირებულია, ვიდრე საბაზო და საშუალო საფეხურებზე.

აზროვნების განვითარების კვალდაკვალ მოსწავლეებს საშუალება ეძლევათ, უფრო დაწვრილებით გაეცნონ და შეისწავლონ სამყაროში მიმდინარე მოვლენები, ღრმად გაიაზრონ და აქტიურად ჩაებან საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ამიტომ დაწყებით საფეხურზე საგნები მეტად ინტეგრირებულად ისწავლება, საბაზო და საშუალო საფეხურებზე კი – უფრო სპეციალიზებულად. სასწავლო პროცესში ამ საგნების შესწავლის შედეგად მიღებულ ცოდნასთან ერთად დიდი ყურადღება ექცევა უნარ–ჩვევების და დამოკიდებულებების გამომუშავებას და განვითარებას.

X-XII კლასებში მოსწავლეთა მიერ საკუთარი ინტელექტუალური მიდრეკილებების განსაზღვრა და გაღვივება ხდება. ამ კლასებში მოსწავლეებს საშუალება ექნებათ აუცილებელ საგნებთან ერთად (ქართული ენა და ლიტერატურა, საქართველოს ისტორია, მათემატიკა) აირჩიონ საბუნებისმეტყველო, საზოგადოებათმცოდნეობითი ან ესთეტიკურ–შრომითი მიმართულების საგნები.

საგნობრივი ჯგუფები

ქართული ენა და ლიტერატურა (აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში - აფხაზური და ქართული)

ქართული ენისა და ლიტერატურის შესწავლამ უნდა განუვითაროს მოზარდს ძირითადი საკომუნიკაციო უნარები (წერა, კითხვა, მოსმენა, საუბარი) საქართველოს სახელმწიფო ენაზე. ამ საგნობრივი ჯგუფის ერთერთი მთავარი მიზანია, გამოუმუშავოს მოზარდს ლიტერატურული მემკვიდრეობისადმი პატივისცემა, შეაყვაროს კითხვა, ხელი შეუწყოს მხატვრული ნაწარმოების ესთეტიკური აღქმის და შეფასების უნარის ჩამოყალიბებას. ამ ამოცანის გადაჭრაში დაგვეხმარება ქართული ლიტერატურის სწავლების პროცესში თემატურად და შინაარსობრივად მსგავსი უცხოური ლიტერატურის გაცნობა და მათ შორის პარალელების ძიება. საგნობრივი ჯგუფის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია წერითი და ზეპირი მეტყველების კულტურის განვითარება. მოსწავლეს უნდა გამოუმუშავდეს საკუთარი აზრის ლოგიკური თანამიმდევრობით გამოთქმისა და სხვადასხვა შინაარსისა და დანიშნულების ტექსტის წერის უნარი.

ქართული ენა და ლიტერატურის საგნობრივი ჯგუფი აერთიანებს ქართულის როგორც მშობლიურის და ქართულის როგორც მეორე ენის სასწავლო გეგმებს. ქართული, როგორც მეორე ენა ისწავლება ძირითადად იმ მოსწავლეების მიერ, რომლებისთვისაც ქართული არ არის მშობლიური ენა, ან რომლებისთვისაც ქართულენოვანი გარემოა შეზღუდული და სასწავლო ენა არ არის ქართული. თუმცა აქვე უნდა გვახსოვდეს, რომ იმ მოსწავლეების მიერ, რომლებიც არაქართულენოვან ოჯახებში იზრდებიან, მაგრამ რომლებიც ქართულენოვან სკოლებში სწავლობენ, შესაძლებელია ორივე სასწავლო გეგმა იყოს დაძლევადი.

მათემატიკა

მათემატიკური საგნების სწავლების ძირითადი მიზანია მოზარდში კვლევის ჩვევის, აგრეთვე ანალიტიკური, ლოგიკური, სისტემური და სიმბოლური აზროვნების გამომუშავება. მათემატიკის სწავლამ მოსწავლეს უნდა შესძინოს ის უნარ-ჩვევები, რომელიც მას დაეხმარება ცხოვრებისეული, პრაქტიკული პრობლემების გადასაჭრელად.

საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები

საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებმა მოზარდს უნდა გამოუმუშავოს კვლევის, სამყაროსა და გარემოს შესწავლის, მისი დაცვისა და შენარჩუნების უნარ-ჩვევები. მოსწავლე გაეცნობა სამეცნიერო მეთოდებს და შეისწავლის მათი გამოყენების ხერხებს სამყაროს აღქმისა და გააზრებისათვის, აგრეთვე, გაეცნობა მეცნიერებათა მიღწევებს და მათ კავშირს ყოველედღიურ ცხოვრებასთან. საბუნებისმეტყველო საგნების სწავლების ერთ-ერთი მთავარი მიზანია იმ უნარების გამომუშავება, რომელიც ეხმარება ადამიანს, განსაზღვროს თავისი ადგილი ბუნებრივ გარემოში და დააკვირდეს მიმდინარე ბუნებრივ პროცესებს.

ამ საგნობრივ ჯგუფში შედის შემდეგი საგნები: ქიმია, ფიზიკა, ბიოლოგია და დაწყებით კლასებში ბუნებისმეტყველების კურსი. ამ საგნობრივ ჯგუფთან ერთად ისწავლება ფიზიკური გეოგრაფიის საკითხებიც.

საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები

ამ საგნობრივი ჯგუფის მთავარი მიზანია, გამოუმუშავოს მოზარდს, როგორც საქართველოს მოქალაქეს, უნარი, განსაზღვროს თავისი ადგილი მსოფლიოში გეოგრაფიული, ისტორიული, რელიგიური, პოლიტიკური, კულტურული თუ ეთნიკური რეალობების გათვალისწინებით. ცოდნისა და ინფორმაციის მიწოდებასთან ერთად ამ საგნობრივი ჯგუფის მიზანია, ისეთი უნარ-ჩვევების გამომუშავება, რომელიც მოამზადებს მოსწავლეს აქტიური და პასუხისმგებელი მოქალაქეობისთვის და საფუძვლად დაედება საკუთარი და საზოგადოებრივი ინტერესების შეცნობას, საკუთარი და სხვა კულტურების და მათი წარმომადგენლების მიმართ პატივისცემას და შემწყნარებლობას.

ამ საგნობრივ ჯგუფს შეადგენს: სავალდებულო საგნები – საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია, სამოქალაქო აღზრდა, არჩევითი კურსები – ეკონომიკა, სახელმწიფო და მოქალაქეობა, სამართალი, რელიგიების ისტორია.

უცხოური ენები

უცხო ენების საგნობრივმა ჯგუფმა საქართველოს მოქალაქეს უნდა განუვითაროს სახელმწიფო ენასთან ერთად კიდევ მინიმუმ ორ ენაზე კომუნიკაციის უნარი. ამ საგნობრივი ჯგუფის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა, სხვა ენობრივი ჯგუფების წარმომადგენლებთან წერილობით და ზეპირად ურთიერთობის უნარის განვითარება. ძირითადი ყურადღება, ისევე, როგორც ყველა სხვა საგნობრივ ჯგუფში, აქაც შეძენილი ცოდნის პრაქტიკულად გამოყენების უნარს ექცევა.

ეროვნული სასწავლო გეგმა ითვალისწინებს რუსულის, ინგლისურის, გერმანულის და ფრანგულის სასწავლო პროგრამას, თუმცა სკოლებს ეძლევათ უფლება, ამ ენების მაგივრად ან დამატებით რომელიმე სხვა ენა ასწავლონ.

ფიზიკური, შრომითი და ესთეტიკური აღზრდა

ამ საგნობრივი ჯგუფის მიზნებია, ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრება, ჯგუფური მუშაობის, ურთიერთდახმარებისა და თანამშრომლობის უნარების გამომუშავება, შრომითი, პრაქტიკული და სახელობო უნარ-ჩვევების განვითარება, ამ საგნობრივმა ჯგუფმა უნდა განუვითაროს მოზარდებს ხელოვნების ნიმუშების შექმნისა და მათი შეფასების, შეცნობის უნარი.

ამ საგნობრივ ჯგუფში შედის მუსიკა, ინტეგრირებული სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება–შრომის კურსი და ფიზიკური აღზრდა. ამასთან ერთად, არჩევითი საგნების სახით საშუალო საფეხურზე ამ საგნობრივი ჯგუფის ნაწილია აგრეთვე შემდეგი საგნები: თეატრალური ხელოვნება, ხელოვნების თეორიული და პრაქტიკული კურსები, მუსიკა და ხაზვა.

ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები

სკოლების კომპიუტერიზაციის პროგრამის ფონზე სულ უფრო შესაძლებელი ხდება საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ჩართვა სასწავლო პროცესში. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სწავლების პრიორიტეტია ამ ტექნოლოგიების გამოყენებისთვის აუცილებელი უნარ-ჩვევების განვითარება მოსწავლეებში, სხვადასხვა საგნების სწავლებისას ინტეგრირების გზით. ამიტომ საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები არ არის გამოყოფილი ცალკე საგნობრივ ჯგუფად და მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ გამჭოლ სასწავლო პრიორიტეტებს.

სავალდებულო საგნების სწავლება საფეხურების მიხედვით

სავალდებულო საგნების სწავლების სქემა

საგნობრივი ჯგუფები

საგანი

დაწყებითი

საბაზო

საშუალო

ქართული ენა და ლიტერატურა

ქართული ენა და ლიტერატურა

მათემატიკა

მათემატიკა

საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეორგაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები

საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია

საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები

სამოქალაქო განათლება

საქართველოსა და მსოფლიოს გეოგრაფია

ბუნებისმეტყვე-ლება

უცხო ენები

ქიმია

ფიზიკა

ბიოლოგია

პირველი უცხოური ენა

მეორე უცხოური ენა

ესთეტიკური, შრომითი და ფიზიკური აღზრდა

ხელოვნება და შრომა

მუსიკა

ფიზიკური აღზრდა

	– საგნის სავალდებულო სწავლება
х	- არჩევითი საგნები

სქემის განმარტებები

ქართული ენა და ლიტერატურა

² ქართული ენისა და ლიტერატურის, მათემატიკისა და ფიზიკური აღზრდის სწავლა სავალდებულოა 1–12 კლასების განმავლობაში

² საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები

² საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია სავალდებულოდ ისწავლება 5–12 კლასებში

² საქართველოსა და მსოფლიოს გეოგრაფია სავალდებულოდ ისწავლება 5–11 კლასებში

² სამოქალაქო განათლება სავალდებულოდ ისწავლება 5–10 კლასებში

² საქართველოს გეოგრაფიისა და სამოქალაქო განათლების საკითხები 1–6 კლასებში ინტეგრირებულია ბუნებისმეტყველების კურსში

² საქართველოს ისტორია, სამოქალაქო განათლება და საქართველოს გეოგრაფია მე-5, მე-6, მე-7 და მე-8 კლასებში ისწავლება ინტეგრირებულად, ერთ საგნად

² მე-9, მე-10 კლასებში სამოქალაქო განათლება ისწავლება ცალკე საგნად

² მე-9, მე-10, მე-11 კლასში საქართველოსა და მსოფლიოს გეოგრაფია ცალკე საგნად ისწავლება.

უცხოური ენები

² პირველი უცხოური ენის სწავლას მოსწავლე იწყებს მე–3 კლასში, მეორისას კი მე–7 კლასში. მეათე კლასიდან ნებადართულია პირველი უცხო ენის სწავლისათვის თავის დანებება და მესამე უცხო ენის სწავლის დაწყება (მე-10–12 კლასებში). ეს არ გამორიცხავს იმას, რომ მესამე კლასამდე დაიწყონ სკოლებმა უცხო ენის სწავლება, ან მეშვიდე კლასამდე ასწავლონ ორი უცხოური ენა თუ სკოლა გადაწყვეტს, რომ მას აქვს ამის საშუალება და ხედავს ამ საგნების შეთავაზების მნიშვნელობას. თუმცა პირველ ორ კლასში უცხოური ენის სწავლება არ არის რეკომენდებული. ასევე სკოლას აქვს უფლება ორ უცხო ენაზე მეტი ასწავლოს თავის მოსწავლეებს.

საბუნებისმეტყველო საგნები

² ბუნებისმეტყველების ინტეგრირებული კურსი სავალდებულოა 1–6 კლასებში.

² საბუნებისმეტყველო საგნების (ქიმია, ფიზიკა, ბიოლოგიის) სწავლა სავალდებულოა მე-7–10 კლასებში. მე-7–9 კლასებში სკოლა ირჩევს ორი შესაძლებლობიდან ერთს:

° თითოეული საბუნებისმეტყველო საგანი თითო ტრიმესტრის განმავლობაში ისწავლება (მაგრამ არა ერთდროულად. მაგ. მეშვიდე კლასში შეიძლება ისწავლებოდეს: I მესამედი ქიმია, II მესამედი ფიზიკა, III მესამედი ბიოლოგია)

° საბუნებისმეტყველო საგნები ისწავლება ინტეგრირებული კურსით სამივე ერთად – ერთ საგნად.

² საბუნებისმეტყველო საგნები, ქიმია ფიზიკა, ბიოლოგია სავალდებულოდ, ტრიმესტრული სახით ისწავლება მე-10 კლასში. მე-11-12 კლასებში საბუნებისმეტყველო საგნებიდან მოსწავლე ირჩევს მინიმუმ ერთ საგანს

ესთეტიკური, შრომითი და ფიზიკური აღზრდა

ხელოვნების კურსი ისწავლება 1-10 კლასებში როგორც სავალდებულო საგანი. იმ სკოლას რომელსაც აქვს შესაბამისი ბაზა, ყავს ადამიანური რესურსები და ხედავს ამის საჭიროებას, შეუძლია შეკვეცოს ხელოვნების სწავლება მაგ. ერთი ტრიმესტრით და ნაწილი ამ საგნის დაუთმოს შრომის სწავლებას (სადაც ტრადიციულად ასწავლიდნენ ხელსაქმეს, სხვადასხვა სამუშაო იარაღების გამოყენებას, კულინარიას და სხვ.)

საშუალო საფეხურის სქემა (მე-10–12 კლასები)

² სავალდებულოა მე-10–12 კლასებში ქართული ენისა და ლიტერატურის, ისტორიის, მათემატიკის, ორი უცხო ენის და ფიზიკური აღზრდის საგნების შესწავლა

² მე-10 კლასში თითო ტრიმესტრი სავალდებულოდ ისწავლება:

° ისტორიის, გეოგრაფიის და სამოქალაქო განათლების ინტენსიური კურსი;

° საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების საგნობრივ ჯგუფში: ქიმია, ფიზიკა, ბიოლოგიის ინტენსიური კურსი.

² მე-11 კლასში გეოგრაფია სავალდებულო საგანია.

² მე-11,12 კლასებში მოსწავლეს ეძლევა საშუალება, სავალდებულო საგნების სწავლის გარდა, აირჩიოს მისთვის სასურველი საგნები სამი საგნობრივი ჯგუფიდან: საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები, საქართველოს ისტორია და საზოგადოებრივი მეცნიერებები და ესთეტიკური შრომითი და ფიზიკური აღზრდა.

² თითოეულ არჩევით ბლოკში სკოლამ უნდა უზრუნველყოს მოსწავლებისთვის ინიმუმ ორი საგნის შეთავაზება. მცირეკონტიგენტიან სკოლებს, რომლებსაც შეიძლება არ ჰქონდეთ საშუალება შესთავაზონ მოსწავლეებს 11-12 კლასში არჩვვანის ფართო თავისუფლება, აქვთ უფლება თვითონ განსაზღვრონ ზემოთჩამოთვლილი არჩევითი საგნებიდან რომელი ოთხი შეთავაზონ თავიანთ მოსწავლეებს. საუკეთესო შემთხვევაში, ეს მოხდება მოსწავლეების ინტერესების მაქსიმალური გათვალისწინებით.

არჩევითი საგნები საგნობრივი ჯგუფების მიხედვით

საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები

ესთეტიკური, შრომითი და ფიზიკური აღზრდა

1. ეკონომიკა

2. სახელმწიფო და მოქალაქეობა

3. სამართალი

1. ქიმია

2. ფიზიკა

3. ბიოლოგია

1. მუსიკა

2. სახვითი და გამოყენებითი

ხელოვნება (პრაქტიკული კურსი)

3. ხელოვნების ისტორია (თეორიული კურსი)

4. ხაზვა

5. თეატრალური ხელოვნება

გლობალური პრობლემების გეოგრაფია (მე-12 კლასში მხოლოდ)

თითოეული ზემოთ მოყვანილი საგანი წარმოადგენს ერთწლიან ან 2 ტრიმესტრიან ინტენსიურ კურსს. მეთერთმეტე და მეთორმეტე კლასებში, თითოეულ წელიწადს მოსწავლემ უნდა აირჩიოს ორი საგანი სხვადასხვა საგნობრივი ჯგუფიდან. საერთო ჯამში მე–11, 12 კლასებში მოსწავლემ უნდა ისწავლოს მინიმუმ ერთი საგანი თითოეული საგნობრივი ჯგუფიდან და მაქსიმუმ ორი.

² მეთორმეტე კლასის ბოლო ტრიმესტრი უნდა დაეთმოს მხოლოდ სავალდებულო საგნებს და უმაღლესი სასწავლებლებისათვის მისაღები გამოცდებისათვის მომზადებას.

² გლობალური პრობლემების გეოგრაფია მეთორმეტე კლასში არჩევითი კურსია და შესაძლებელია როგორც საბუნებისმეტყველო ისე საზოგადოებრივი მეცნიერებების ბლოკის ფარგლებში ისწავლებოდეს.

ეროვნულ სასწავლო გეგმაში გაუთვალისწინებელი ფაკულტატური საგნები

სკოლას აქვს უფლება შესთავაზოს მოსწავლეებს ეროვნული სასწავლო გეგმით გაუთვალისწინებელი საგნები. (მაგ. ცეკვა, ფოტოგრაფია, ასტრონომია და სხვა.) ამ საგნების სწავლება წლის დასაწყისშივე უნდა იყოს შეთანხმებული სამეურვეო საბჭოსთან. სასწავლო გეგმა უნდა მოიცავდეს შემდეგ აუცილებელ კომპონენტებს:

1. საგნის მიზნები და ამოცანები და დასაბუთება, თუ რამდენად ემსახურება ეს მიზნები და ამოცანები ზოგადი განათლების ეროვნულ მიზნებში მოცემულ იდეალებს.

2. საგნის ორგანიზების ფორმები (საგნის მასწავლებლის ვინაობა, საგაკვეთილო დატვირთვა, დავალებების ხასიათი და სიხშირე, შეფასების კრიტერიუმები)

საგნების საათობრივი განაწილების ძირითადი პრინციპები

საათობრივი ბადე

საათობრივი ბადე განსაზღვრავს მოსწავლეთა სავალდებულო და მაქსიმალური დატვირთვის ოდენობას. საათობრივი ბადე განსაზღვრავს ეროვნულ სასწავლო გეგმაში მოცემულ სავალდებულო საგნების სწავლების სავალდებულო ხანგრძლივობას.

სასწავლო დღის და გაკვეთილის ხანგრძლივობა.

მოზარდის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური შესაძლებლობების გათვალისწინებით სარეკომენდაციო დატვირთვის (გაკვეთილებზე გატარებული ასტრონომიული საათების) მაქსიმალური რაოდენობა

კლასი	1	2	3	4–5	6–7	8	9	10–11
მაქსიმალური დასაშვები საათები (ასტრონომიული)	3	4	4	4	5	5	5–6	5–6

გაკვეთილების რაოდენობა მოზარდის განვითარების კვალდაკვალ იზრდება. გაკვეთილების ხანგრძლივობაა 45 წუთი. გამონაკლისს წარმოადგენს პირველი კლასი, სადაც გაკვეთილი გრძელდება 35 წუთი. შესვენებები გრძელდება მინიმუმ 10 წუთი.

გამონაკლისი შესაძლებელია დაშვებული იქნეს ექსტრემალური პირობების დროს (ყინვა, განსაკუთრებული სიცხეები და ა.შ.) როდესაც სკოლამ შესაძლოა ხანმოკლე ვადით შეცვალოს გაკვეთილების ხანგრძლივობები სასწავლო დღის შემცირების მიზნით.

სკოლების თავისუფლება საათების განაწილებისას (ფაკულტატური საათები)

თითოეულ კლასში სკოლას ეძლევა უფლება, სავალდებულო საათების გარდა, დაამატოს გარკვეული რაოდენობის საათები, რომელსაც იყენებს მოსწავლეების ინტერესებიდან გამომდინარე ფაკულტატური კურსებისა თუ დამატებითი გაკვეთილების ჩასატარებლად. ასეთი საგნები ტრადიციულად სკოლაში იყო რელიგიების ისტორია, ცეკვა, ფოტოგრაფია და სხვ.

2007-08 სასწავლო წლამდე ფაკულტატური საათების რაოდენობა საათობრივ ბადეში იყო ხოლმე ჩაწერილი როგორც მაქსიმალურ და სავალდებლო საათებს შორის სხვაობა. ახალ საათობრივ ბადეში ამ საათებზე კონკრეტული შეზღუდვა აღარ არსებობს. სკოლამ საკუთარი შესაძლებლობების ფარგლებში უნდა დაამატოს საათები ფაკულტატური საგნებისთვის ან სავალდებულო საგნების სწავლების გასაძლიერებლად. საათების დამატებისას სკოლამ უნდა გაითვალისწინოს სასწავლო დღის და გაკვეთილის რეკომენდებული ხანგრძლივობა და ეცადოს, რომ საათების დამატებისას მიაქციოს ყურადღება იმას, რომ მოსწავლეებს ჰქონდეთ საშუალება შუალედებში სათანადოდ დაისვენონ.

სკოლას ასევე აქვს უფლება, სამინისტროს მიერ მიწოდებული რეკომენდებული საათობრივი ბადის ფარგლებში საათების 25% საკუთარი მოსაზრებებით გადაანაწილოს საგნებს შორის. საათების გადანაწილებისას შესაძლებელია ასევე ჯამური საათებით მანიპულირება. მაგ. ერთერთ საგანს ეთმობა რეკომენდებულ საათობრივ ბადეში 4 საათი კვირაში. ეს ნიშნავს რომ ჯამურად წელიწადში ეს საგანი ისწავლება 4*36 (კვირების რაოდენობა)=144 საათის განმავლობაში. სკოლას შეუძლია შეცვალოს ამ საგნის საათობრივი დატვირთვა ისე, რომ ვთქვათ გაზარდოს 150 საათამდე, ან შეამციროს მაგ. 120 საათამდე და სხვ... საკუთარი საჭიროებებიდან გამომდინარე. ეს ნიშნავს იმას, რომ სკოლამ კარგად უნდა დაგეგმოს საკუთარი საგაკვეთილო ცხრილი, რადგან ზოგიერთ ტრიმესტრში შეიძლება ამ საგანს კვირაში 4 საათი დაეთმოს და ზოგიერთში კი 5, ან 3 და ა.შ.

ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები

იმ სკოლებში, სადაც არსებობს შესაბამისი კომპიუტერული ტექნიკა, თითოეულ მოსწავლეს დამამთავრებელი კლასისთვის კომპიუტერების გამოყენების საბაზისო უნარ-ჩვევების შესასწავლად მინიმუმ 36 საათიანი კურსი უნდა ჰქონდეს გავლილი. თუ სკოლას აქვს შესაძლებლობა, რომ წინა კლასში მყოფ მოსწავლეებსაც გაატაროს მსგავსი კურსი, მაშინ მათაც მსგავსი წესი ეხებათ და ა.შ. (რაც უფრო მეტი შესაძლებლობა აქვს სკოლას, მით უფრო მეტი კლასი უნდა მოიცვას)

რაც შეეხება ამ 36 საათის გადანაწილებას, აქ სკოლას ეძლევა სრული თავისუფლება თვითონ გადაწყვიტოს რა სქემით ასწავლის მოსწავლეებს. მნიშვნელოვანია, რომ მოსწავლეებს ჰქონდეთ საშუალება გარკვეული დრო ინდივიდუალურად იმუშავონ კომპიუტერთან. ამისთვის, შესაძლებელია, რომ საკლასო განაყოფები დაიყოს კიდევ უფრო მცირე ჯგუფებად. ასევე შესაძლებელია, რომ მოსწავლეების ერთმა ნაწილმა ვთქვათ ინტენსიურად იმუშავოს ერთი ტრიმესტრის განმავლობაში, მომდევნო ტრიმესტრში კი მოსწავლეების სხვა ნაწილმა ჩაანაცვლოს. ანუ 36 საათი არ არის აუცილებელი, რომ თითოეული მოსწავლისთვის მთელს წელიწადზე, კვირაში თითო საათის სახით იყოს გადანაწილებული. ასევე დასაშვებია, და რეკომენდებულიც არის რომ ინფორმაციული და კომუნიკაციული ტექნოლოგიების სწავლება არა ცალკე საგნად არამედ სხვა საგნების ფარგლებში ისწავლებოდეს.

თავი II

2007-08 სასწავლო წელს მოქმედი საათობრივი ბადე

ახალი სასწავლო გეგმის შესაბამისი საათობრივი ბადე ნებისმიერი პროფილის (ქართულენოვანი და არაქართულენოვანი) ზოგადსაგანმანათლებლო საჯარო სკოლებისთვის

საგანი/კლასი		I	II	VII	VIII	X	XI
ქართული (ქართული ენა და ლიტერატურა)		7 (252)	7 (252)	5 (180)	5 (180)	5 (180)	5 (180)
ქართული როგორც მეორე ენა (მხოლოდ არაქართულენოვანი სექტორებისთვის)		3		3		3
მშობლიური ენა (მხოლოდ არაქართულენოვანის სექტორებისთვის)		5-8 (180-288)		5-6 (180-216)		4-5 (144-180)
მათემატიკა		5 (180)	5 (180)	4 (144)	4 (144)	5 (180)	5 (180)
უცხო ენები
	პირველი უცხოური ენა			3 (108)	3 (108)	2 (72)	2 (72)
	მეორე უცხოური ენა			4 (144)	4 (144)	3 (108)	3 (108)
საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და სხვა საზოგადოებრივი მეცნიერებები
	საქართველოს და მსოფლიო ისტორია			5 (180)	5 (180)	5 (180)	3 (108)
	გეოგრაფია						3 (108)
	სამოქალაქო განათლება
საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები
	ბიოლოგია \| ქიმია \| ფიზიკა	4 (144)	4 (144)	4 (144)	4 (144)	4 (144)
ფიზიკური, შრომითი და ესთეტიკური აღზრდა
	ფიზიკური აღზრდა	3	3	2	2	2	2
	ხელოვნება – შრომა	2 (72)	2 (72)	2 (72)	2 (72)	2 (72)
	მუსიკა	2 (72)	2 (72)	2 (72)	2 (72)	2 (72)
არჩევითი საგანი 1							3 (108)
არჩევითი საგანი 2							3 (108)
სავალდებულო საათების რაოდენობა (ქართულენოვანი სექტორისთვის)		23	23	31	31	30	29
სავალდებულო საათების რაოდენობა (არაქართულენოვან სექტორისთვის)		24-27		34-35		32-33

* ფრჩხილებში მითითებულია წლის განმავლობაში სავალდებულო ჯამური სააათები

** ბიოლოგია, ქიმია და ფიზიკა ისწავლება მეშვიდე და მეათე კლასებში თითო ტრიმესტრის განმავლობაში. თითოეული საგნის საერთო ჯამური საათების რაოდენობა ტრიმესტრის განმავლობაში არის 48 საათი.

*** ისტორია, გეოგრაფია და სამოქალაქო განათლება მეშვიდე და მერვე კლასებში ისწავლება ერთ საგნად საერთო ჯამური საათები წლის განმავლობაში არის 180 საათი.

**** ისტორია გეოგრაფია და სამოქალაქო განათლება მეათე კლასში ისწავლება თითო ტრიმესტრის განმავლობაში. თითოეული საგნის საერთო ჯამური საათების რაოდენობა ტრიმესტრის განმავლობაში არის 60 საათი.

***** არაქართულენოვან სექტორებს 2007-08 სასწავლო წელს ეხება მხოლოდ I, VII, X კლასები. იქ სადაც მითითებულია ორი რიცხვი მაგ. 5-8 იგულისხმება, რომ სკოლა ირჩევს მისთვის სასურველ საათების რაოდენობას ამ ზღვრებში წინა წლების გამოცდილების გათვალისწინებით.

3-6 და 9 კლასების საათობრივი ბადე ქართულენოვანი სკოლებისთვის, და 1-11 კლასების საათობრივი ბადე არაქართულენოვანი სკოლებისთვის

	საათობრივი ბადე ქართულ ენაზე სწავლების ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებისთვის
კლასი		3	4	5	6	9
1	მშობლიური ენა	7	7	4	3	2
2	მშობლიური ლიტერატურა			3	3	2
3	უცხოური ენა (რუსული)	2	3	3	3	2
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერმანული, ფრანგული, სხვ.)			3	3	2
5	მსოფლიო ისტორია				2	2
6	საქართველოს ისტორია			2		2
7	საზოგადოებათმცოდნეობა
8	საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საფუძვლები					1
9	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა
10	მათემატიკა	5	5	4	4	4
11	ფიზიკა					2
12	ქიმია					2
13	ასტრონომია
14	ბიოლოგია				1	2
15	გეოგრაფია				1
16	საქართველოს გეოგრაფია					2
17	ბუნებისმცოდნეობა	1	1	1
18	ხელოვნება (სახვითი ხელოვნება)	1	1	1	1
19	ხელოვნება (მუსიკა)	1	1	1	1
20	ხაზვა					1
21	შრომითი სწავლება	1	1	1	1	1
22	ეკონომიკა
23	დაწყებითი სამხედრო მომზადება
24	ფიზიკური აღზრდა	2	2	2	2	2
სავალდებულო დატვირთვა		20	21	25	25	29

საათობრივი ბადე რუსულ ენაზე სწავლების ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლისთვის
		2	3	4	5	6	8	9	11
1	ქართული ენა	3	3	3	3	3	3	3	3
2	მშობლიური ენა და ლიტერატურა	7	10	10	8	6	6	5	4
3	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანულ, ფრანგული, სხვ.)				3	3	2	2	3
4	მსოფლიო ისტორია					2	2	2	2
5	საქართველოს ისტორია				2		2	2	1
6	საზოგადოებათმცოდნეობა								1
7	საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საფუძვლები							1
8	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა								1
9	მათემატიკა	5	5	5	4	4	4	4	4
10	ფიზიკა						2	2	3
11	ქიმია						2	2	2
12	ასტრონომია								1
13	ბიოლოგია					1	2	2	2
14	გეოგრაფია					1
15	საქართველოს გეოგრაფია						2	2
16	ბუნებისმცოდნეობა	1	1	1	1
17	ხელოვნება (სახვითი ხელოვნება)	1	1	1	1	1
18	ხელოვნება (მუსიკა)	1	1	1	1	1
19	ხაზვა						1	1
20	შრომითი სწავლება	1	1	1	1	1	1	1	1
21	ეკონომიკა								1
22	დაწყებითი სამხედრო მომზადება								1
23	ფიზიკური აღზრდა	2	2	2	2	2	2	2	1
სავალდებულო დატვირთვა		21	24	24	26	25	31	31	31

საათობრივი ბადე აზერბაიჯანულ და სომხურ ენებზე სწავლების ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებისთვის
		2	3	4	5	6	8	9	11
1	ქართული ენა	3	3	3	3	3	3	3	3
2	მშობლიური ენა და ლიტერატურა	9	8	8	7	6	4	5	5
3	უცხოური ენა (რუსული)		2	2	2	2	2	2	2
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანულ, ფრანგული, სხვ.)				3	3	2	2	3
5	მსოფლიო ისტორია					2	2	2	2
6	საქართველოს ისტორია				2		2	2	1
7	საზოგადოებათმცოდნეობა								1
8	საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საფუძვლები							1
9	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა								1
10	მათემატიკა	5	5	5	4	4	4	4	3
11	ფიზიკა						2	2	3
12	ქიმია						2	2	2
13	ასტრონომია								1
14	ბიოლოგია					1	2	2	2
15	გეოგრაფია					1
16	საქართველოს გეოგრაფია						2	2
17	ბუნებისმცოდნეობა	1	1	1	1
18	ხელოვნება (სახვითი ხელოვნება)	1	1	1	1	1
19	ხელოვნება (მუსიკა)	1	1	1	1	1
20	ხაზვა						1	1
21	შრომითი სწავლება	1	1	1	1	1	1	1	1
22	ეკონომიკა								1
23	დაწყებითი სამხედრო მომზადება								1
24	ფიზიკური აღზრდა	2	2	2	2	2	2	2	1
სავალდებულო დატვირთვა		23	24	24	27	27	31	33	33

საათობრივი ბადე უცხო ენების გაღრმავებული სწავლების ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებისთვის
		2	3	4	5	6	8	9	11
1	მშობლიური ენა	8	7	7	4	3	2	2	1
2	მშობლიური ლიტერატურა				3	3	2	2	3
3	უცხოური ენა (რუსული)		2	3	3	3	2	2	2
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანულ, ფრანგული, სხვ.)	2	2	2	3	3	4	4	4
5	მსოფლიო ისტორია					2	2	2	2
6	საქართველოს ისტორია				2		2	2	1
7	საზოგადოებათმცოდნეობა								1
8	საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საფუძვლები							1
9	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა								1
10	მათემატიკა	4	4	4	4	4	4	4	4
11	ფიზიკა						2	2	3
12	ქიმია						2	2	2
13	ასტრონომია								1
14	ბიოლოგია					1	2	2	2
15	გეოგრაფია					1
16	საქართველოს გეოგრაფია						2	2
17	ბუნებისმცოდნეობა	1	1	1	1
18	ხელოვნება (სახვითი ხელოვნება)	1	1	1	1	1
19	ხელოვნება (მუსიკა)	2	1	1	1	1
20	ხაზვა						1	1
21	შრომითი სწავლება	1	1	1	1	1	1	1	1
22	ეკონომიკა								1
23	დაწყებითი სამხედრო მომზადება								1
24	ფიზიკური აღზრდა	2	2	2	2	2	2	2	1
სავალდებულო დატვირთვა		21	21	22	25	25	30	31	31

* მეორე, მერვე და მეთერთმეტე კლასის საათები არ ეხება ქართულენოვან სკოლებს

საათობრივი ბადე ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის ჰუმანიტარული პროფილის კლასებისთვის
		11
1	მშობლიური ენა	2
2	მშობლიური ლიტერატურა	5
3	უცხოური ენა (რუსული)	3
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანული, ფრანგული, სხვ.)	3
5	მსოფლიო ისტორია	3
6	საქართველოს ისტორია	2
7	საზოგადოებათმცოდნეობა	1
8	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა	1
9	მათემატიკა	2
10	ფიზიკა და ასტრონომია	1
11	ქიმია
12	ბიოლოგია
13	გეოგრაფია
14	ეკონომიკა	1
15	დაწყებითი სამხედრო მომზადება	1
16	ფიზიკური აღზრდა	1
17	სპეციალური კურსი (მშობლიური ენის სტილისტიკა, ხელოვნების ისტორია, ქართული ფოლკლორი, მსოფლიო ლიტერატურის შედევრები	5
სავალდებულო დატვირთვა		31

* არ ეხება ქართულენოვან სკოლებს

საათობრივი ბადე ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის ფიზიკა–მათემატიკური პროფილის კლასებისთვის
		11
1	მშობლიური ენა	1
2	მშობლიური ლიტერატურა	4
3	უცხოური ენა (რუსული)	2
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანული, ფრანგული, სხვ.)	2
5	მსოფლიო ისტორია	2
6	საქართველოს ისტორია	1
7	საზოგადოებათმცოდნეობა	1
8	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა	2
9	მათემატიკა	7
10	ასტრონომია	1
11	ფიზიკა	5
12	ქიმია
13	ბიოლოგია
14	გეოგრაფია
15	ეკონომიკა	1
16	დაწყებითი სამხედრო მომზადება	1
17	ფიზიკური აღზრდა	1
სავალდებულო დატვირთვა		31

* არ ეხება ქართულენოვან სკოლებს

საათობრივი ბადე ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის ქიმია–ბიოლოგიური პროფილის კლასებისთვის
		11
1	მშობლიური ენა	1
2	მშობლიური ლიტერატურა	4
3	უცხოური ენა (რუსული)	2
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანული, ფრანგული, სხვ.)	2
5	მსოფლიო ისტორია	2
6	საქართველოს ისტორია	1
7	საზოგადოებათმცოდნეობა	1
8	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა	1
9	მათემატიკა	4
10	ფიზიკა-ასტრონომია	4
11	ქიმია	4
12	ბიოლოგია	4
13	გეოგრაფია
14	ეკონომიკა	1
15	დაწყებითი სამხედრო მომზადება	1
16	ფიზიკური აღზრდა	1
სავალდებულო დატვირთვა		33

* არ ეხება ქართულენოვან სკოლებს

საათობრივი ბადე ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის შრომითი პროფილის კლასებისთვის
		11
1	მშობლიური ენა	1
2	მშობლიური ლიტერატურა	4
3	უცხოური ენა (რუსული)	2
4	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანული, ფრანგული, სხვ.)	2
5	მსოფლიო ისტორია	2
6	საქართველოს ისტორია	1
7	საზოგადოებათმცოდნეობა	1
8	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა	1
9	მათემატიკა	4
10	ფიზიკა-ასტრონომია	4
11	ქიმია	2
12	ბიოლოგია	1
13	გეოგრაფია
14	ეკონომიკა	1
15	დაწყებითი სამხედრო მომზადება	1
16	შრომითი სწავლება	4
17	ფიზიკური აღზრდა	1
სავალდებულო დატვირთვა		32

* არ ეხება ქართულენოვან სკოლებს

საათობრივი ბადე რუსულ ენაზე სწავლების ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლისთვის სადაც უცხო ენები გაღრმავებულად ისწავლება
		2	3	4	5	6	8	9	11
1	ქართული ენა	3	3	3	3	3	3	3	3
2	მშობლიური ენა და ლიტერატურა	8	9	9	8	6	5	5	4
3	უცხოური ენა (ინგლისური, გერანული, ფრანგული, სხვ.)	2	2	4	4	4	4	4	4
4	მსოფლიო ისტორია					2	2	2	3
5	საქართველოს ისტორია				2		2	2	2
6	საზოგადოებათმცოდნეობა								1
7	საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საფუძვლები							1
8	ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა								1
9	მათემატიკა	4	4	4	4	4	4	4	2
10	ფიზიკა–ასტრონომია						2	2	1
11	ქიმია						2	2
13	ბიოლოგია					2	2	2
14	გეოგრაფია					2		1
15	საქართველოს გეოგრაფია						2	2
16	ბუნებისმცოდნეობა	1	1	1	1
17	ხელოვნება (სახვითი ხელოვნება)	1	1	1	1	1
18	ხელოვნება (მუსიკა)	1	1	1	1	1
19	ხაზვა						1	1
20	შრომითი სწავლება	1	1	1	1	1	1	1	1
21	ეკონომიკა								1
22	დაწყებითი სამხედრო მომზადება								1
23	დამატებითი საათები მშობლიურ და უცხო ენებში								7
24	ფიზიკური აღზრდა	2	2	2	2	2	2	2	1
სავალდებულო დატვირთვა		23	24	26	27	28	32	34	32

ბ) მე–3 თავში „მე-VII კლასი საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია და გეოგრაფია“ შემდეგ დაემატოს „VIII კლასი – საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია და გეოგრაფია“ შემდეგი რედაქციით:

„VIII კლასი– საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია და გეოგრაფია

შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ისტ. გეო. VIII

დრო და სივრცე

გარემო და ეკონომიკა

სახელმწიფო მმართველობა და პოლიტიკა

ადამიანი და საზოგადოება

კულტურა და რელიგია

1.აანალიზებს რუკებს და სხვა ისტორიულ-გეოგრაფიულ საშუალებებს (ფოტოები, გრაფიკები, ცხრილები, დიაგრამები); ადგენს მარტივ რუკებს.

2. გეოგრაფიული საშუალებების გამოყენებით შეისწავლის ტერიტორიების მდებარეობას.

3. შეისწავლის მოსახლეობის დემოგრაფიულ მახასიათებლებს, განსახლების თავისებურებებს, მიგრაციულ პროცესებს და უკავშირებს მათ ეკონომიკურ განვითარებას.

4. ახასიათებს ურბანიზაციის პროცესს.

5. მსჯელობს კომუნიკაციების განვითარებაზე უძველესი დროიდან დღემდე.

6. იკვლევს ვაჭრობის როლს ეკონომიკის განვითარებაში

7. შეისწავლის კონფლიქტების მიზეზებს, განვითარებასა და შედეგებს.

8. ახასიათებს სამხრეთ კავკასიას მსოფლიო რეგიონების გამოყოფის პრინციპზე დაყრდნობით.

9. მსჯელობს სახელმწიფოში მმართველობის ფორმისა და პოლიტკური რეჟიმის ურთიერთკავშირის შესახებ.

10. ახასიათებს საერთაშორისო ორგანიზაციების მნიშვნელობას.

11. მსჯელობს სახელმწიფოსთვის კანონის უზენაესობის მნიშვნელობაზე.

12. აანალიზებს ადამიანის უფლებების საფუძვლებს და მათი განვითარების ისტორიულ პირობებს.

13. ახასიათებს საზოგადოებაში მშვიდობიანი თანაარსებობისთვის საჭირო პირობებს.

14. შეისწავლის ხელოვნებისა და განათლების განვითარების საფუძვლებს.

15. იკვლევს საზოგადოების განვითარების კულტურულ საფუძვლებს.

რეკომენდებული შინაარსი

1. რეგიონალიზმი

ა) მდიდარი და ღარიბი ქვეყნები

ბ) კავკასია – მდებარეობა, შავი და კასპიის ზღვები, ბუნებრივი პირობები, მოსახლეობა და მეურნეობა

გ) კავკასია და სხვა რეგიონი ( მაგ.: ბალკანეთი )

დ) საერთაშორისო ორგანიზაციები

2. კონფლიქტები და მათი მოგვარება

ა) კონფლიქტების მიზეზები

ბ) ომების წარმოება და ხასიათი; ომები და საბრძოლო იარაღი უძველესი დროიდან დღემდე

გ) ტერორიზმი

დ) კონფლიქტების მოგვარება

ე) კონფლიქტების პოლიტიკური (საზღვრების ცვლილება), ეკონომიკური (ომის შემდგომი გაჭირვება), დემოგრაფიული (მსხვერპლი) და ეკოლოგიური შედეგები

3. კომუნიკაცია, ვაჭრობა, მოგზაურობა, მიგრაცია

ა) კომუნიკაციების განვითარება

● დამწერლობის წარმოშობა და მისი ტიპები (იეროგლიფური, ლურსმული, ანბანური)

● დამწერლობა საქართველოში

● წიგნის ბეჭდვა მსოფლიოსა და საქართველოში

● სატრანსპორტო კომუნიკაციების განვითარება უძველესი დროიდან დღემდე (სახმელეთო, წყლის და საჰაერო)

●ბერძნული კოლონიზაციიდან ტრასეკამდე

● საინფორმაციო ტექნოლოგიები (ფოსტა, ტელეგრაფი, მასმედია, ინტერნეტი)

ბ) ვაჭრობა

● ნატურალური გაცვლა

● ვაჭრობა საქართველოსა და მსოფლიოში უძველესი დროიდან დღემდე

● კოლხური თეთრიდან ლარამდე

● შიდა და გარე ვაჭრობა

გ. მოგზაურობა და დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენები

● ძველი სამყაროს მოგზაურები

● დიდი გეგრაფიული აღმოჩენები

● მოგზაურობა დღეს (ტურიზმის ნაირსახეობანი)

4. მოსახლეობა, განსახლება, მიგრაცია, ურბანიზაცია

● მოსახლეობის ტერიტორიული განაწილება და სიმჭიდროვე

● მოსახლეობის დემოგრაფიული მახასიათებლები (შობადობა, მოკვდაობა, ბუნებრივი მატება, სქესობრივ-ასაკობრივი სტრუქტურა, აღწარმოების ტიპები)

● მიგრაციის ცნება, გამომწვევი მიზეზები და ფაქტორები

● ხალხთა დიდი გადასახლებები ძველ აღმოსავლეთში, ანტიკურ სამყაროში, შუა საუკუნეების ევროპასა და ამერიკაში

● მიგრაციული პროცესები საქართველოში უძველესი დროიდან დღემდე

● ურბანიზაცია

5. ხელოვნება

მხატვრობა, ქანდაკება, ლიტერატურა, მუსიკა, თეატრი და კინო საქართველოსა და მსოფლიოში უძველესი დროიდან დღემდე

ა) არქიტექტურა; გეოგრაფიული ფაქტორების გავლენა

ბ) მსოფლიოს კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვა – იუნესკო

6. განათლება

ა) საგანმანათლებლო ცენტრები საქართველოსა და მსოფლიოში. უძველესი დროიდან დღემდე

ბ) განათლების მნიშვნელობა დღეს.“

გ) მე-3 თავში სიტყვების „მე–X კლასი ისტორიის შესავალი“-ს შემდეგ დაემატოს „X კლასი – გეოგრაფიის მეცნიერების შესავალი და გეოგრაფიული კვლევა“, „X კლასი – სამოქალაქო განათლება“, „XI კლასი – საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია“, „XI კლასი – მსოფლიოს გეოგრაფია“ და „XI–XII კლასები – საზოგადოებრივი მეცნიერებები – არჩევითი კურსები“ შემდეგი რედაქციით:

„X კლასი – გეოგრაფიის მეცნიერების შესავალი და გეოგრაფიული კვლევა

შესავალი:

აღნიშნული კურსის მიზანია, გავაცნოთ მოსწავლეს გეოგრაფიის მეცნიერების საფუძვლები და კვლევის მეთოდები. კურსი აგებულია იმგვარად, რომ მოსწავლემ შეძლოს, საკუთარი ინტერესების და ასაკობრივი შესაძლებლობების შესაბამისად გეოგრაფიული საკითხის დამოუკიდებელი კვლევა და საკუთარი ნამუშევრის პრეზენტაცია (აუდიტორიის წინაშე ადვილად აღსაქმელი ფორმით წარმოჩენა). შეძლოს მომავალში გეოგრაფიული ცოდნისა და უნარ-ჩვევების გამოყენება.

გეოგრაფიის აღნიშნულ კურსში გამოიყოფა ორი ძირითადი მიმართულება: გეოგრაფიული კვლევა და კომუნიკაცია;

მიმართულებების დახასიათება:

1. გეოგრაფიული კვლევა. ამ მიმართულების მთავარი მიზანია, მოზარდმა გააცნობიეროს გეოგრაფიისა და გეოგრაფიული ცოდნის მნიშვნელობა ადამიანის საქმიანობის სხვადსხვა სფეროებისათვის. გაეცნოს გეოგრაფიული კვლევების ტრადიციულ (აღწერითი, შედარებით-გეოგრაფიული, კარტოგრაფიული) და უახლეს (მათემატიკური, აეროკოსმოსური, გეოინფორმაციული) მეთოდებს. შეისწავლოს გეოგრაფიული პროგნოზირების და მოდელირების საკითხები. შეძლოს შესაბამის პრობლემასთან დაკავშირებული თეორიული მასალის და წყაროების მოძიება; საველე პირობებში ინფორმაციის შეგროვება, მასალის ორგანიზაცია, ანალიზი და გეოგრაფიული თემის სტრუქტურის შემუშავება.

2. კომუნიკაცია. ამ მიმართულების მიზანია მოსწავლემ შეძლოს რუკებისა და სხვა გეოგრაფიული საშუალებების ანალიზი და მათი ანალოგების შექმნა; შეიძინოს გეოგრაფიული კვლევის ინდივიდუალური და ჯგუფური (სამუშაოს განაწილება, ჯგუფური განხილვა და სხვ.) მუშაობის უნარ-ჩვევები; ინდივიდუალური მუშაობის პროცესში წარმოქმნილი პრობლემების დასაძლევად მიმართოს საკითხით დაინტერესებულ თანატოლებს; კვლევის პროცესში დაამყაროს ურთიერთობები იმ პირებთან და ორგანიზაციებთან, რომელთაგანაც შესაძლებელია სასურველი ინფორმაციის მიღება. შეძლოს სხვადასხვა ტიპის აუდიტორიისთვის პრეზენტაციის მომზადება.

შედეგები მიმართულებების მიხედვით

გეოგ. X მიმართულება:

გეოგრაფიული კვლევა

კომუნიკაცია

1. განსაზღვრავს პრობლემას, გეოგრაფიული კვლევის მიზანს, მისი გადაჭრის გზებს და მიმართულებას.

2. აგროვებს გეოგრაფიული კვლევისთვის საჭირო ინფორმაციას.

3. გეოგრაფიული კვლევის განსახორციელებლად აანალიზებს და ამუშავებს მოპოვებულ ინფორმაციას.

4. იყენებს რუკებს და სხვა გეოგრაფიულ საშუალებებს ინფორმაციის მოსაძიებლად და საკუთარი მოსაზრებების გამოსახატავად.

5. ავლენს გეოგრაფიული კვლევის შედეგების წარმოჩენისათვის აუცილებელ უნარ-ჩვევებს.

რეკომენდირებული შინაარსი:

1. შესავალი

● გეოგრაფიის შესწავლის ობიექტი და მიზნები.

● თანამედროვე გეოგრაფიული მეცნიერების სისტემა.

● გეოგრაფიის ადგილი მეცნიერებათა სისტემაში.

● გეოგრაფიული იდეების ჩამოყალიბების (ფორმირების) ისტორია.

● გეოგრაფიის და გეოგრაფიული ცოდნის მნიშვნელობა

2. გეოგრაფიული კვლევა და მისი ორგანიზაცია.

დამოუკიდებელი გეოგრაფიული კვლევის უნარ-ჩვევების დაუფლება.

● გეოგრაფიული კვლევის მეთოდები: ტრადიციული (აღწერილობითი, შედარებით-გეოგრაფიული, კარტოგრაფიული) და თანამედროვე (მათემატიკური, აეროკოსმოსური, გეოინფორმაციული, მოდელირება)

● გეოგრაფიული პროგნოზირება

● პრობლემის აღქმა და შერჩევა

● დაკვირვება

● ჰიპოთეზების წამოყენება

● გეოგრაფიული თემის სტრუტურული ორგანიზაცია

● მონაცემთა ორგანიზაცია და ანალიზი

● პრობლემის გადაჭრა

3. კომუნიკაცია

● რუკა და გეოგრაფიული საშუალებები

● თემის დამუშავების პროცესში ჯგუფური მუშაობის უნარ-ჩვევების დაუფლება (სამუშაოს დანაწილება, ინდივიდუალური შესრულება, ჯგუფური განხილვა და სხვ.).

● გეოგრაფიული თემის დაწერა.

● დამუშავებული გეოგრაფიული თემის პრეზენტაციის მომზადება და წარდგენა.

X კლასი – სამოქალაქო განათლება

შედეგები მიმართულებების მიხედვით

მოქ.X მიმართულებები

პიროვნული განვითარება

ადამიანი და საზოგადოება

მოქალაქე და სახელმწიფო

1. აანალიზებს საკუთარ პიროვნულ თვისებებს.

2. განსაზღვრავს საკუთარ ადგილსა და მნიშვნელობას საზოგადოებაში.

3. გეგმავს თავის მომავალს.

4. შეისწავლის და აანალიზებს თანამედროვე საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან მოვლენებსა და პროცესებს.

5. საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებით გამოიმუშავებს და იცავს საკუთარ პოზიციას, აფასებს სხვა პოზიციებს.

6. თანამშრომლობს თანატოლებთან და მოზრდილებთან საერთო ინტერესების განსახორციელებლად.

7. აანალიზებს დემოკრატიული საზოგადოებისთვის დამახასიათებელი

ინსტიტუტების ფუნქციებს.

8. მონაწილეობს საზოგადოების კეთილდღეობის ხელშემწყობ საქმიანობაში.

რეკომენდებული შინაარსი

1. ადამიანი სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფებში

2. თვითშეფასება და მიზანდასახულობა

3. სამაგალითო პიროვნებები

4. შრომის ბაზარი და ტენდენციები

5. განათლების მიღებისა და პროფესიული მომზადების შესაძლებლობები

6. შრომის უფლებები საკუთარ ქვეყანაში და საზღვარგარეთ

7. სრულწლოვანება და ქორწინება

8. ოჯახი და სხვა სოციალური ჯგუფები

9. სოციალურად დაუცველები

10. თანამშრომლები და ლიდერები

11. კონფლიქტები და მათი მოგვარება

12. შეუზღუდავი და შეზღუდული ურთიერთობები

13. თანატოლებისა და უფროსების საზოგადოება

14. დემოკრატიული მმართველობის მოდელი

15. სინამდვილე და მისი შეფასება

16. საზოგადოებრივი აზრი და გადაწყვეტილებები

17. თანასწორობა - უმრავლესობა და უმცირესობა

18. მონაწილეობის კულტურა

19. კორუფცია და გულგრილობა

20. სასამართლო და სამართალდამცავები – ადამიანის უფლებების დაცვის საშუალებები

21. საზოგადოებრივი დაკვეთა და სახელმწიფო ვალდებულებები

22. მოქალაქე და მოხელე - პასუხისმგებლობათა განაწილება

XI კლასი – საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია

შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ისტ. XI მიმართულებები

გარემო და ეკონომიკა

სახელმწიფო მმართველობა და პოლიტიკა

ადამიანი და საზოგადოება

რელიგია და კულტურა

1. აანალიზებს საქართველოსა და მსოფლიოში მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ცვლილებებს

2. მოსწავლე აანალიზებს რესურსების და ეკონომიკის ურთიერთგავლენას

3 მოსწავლე აანალიზებს მმართველობითი სტრუქტურების ჩამოყალიბებასა და ცვლილებებს.

4. მოსწავლე იკვლევს საქართველოსა და მსოფლიოში საშინაო და საგარეო პოლიტიკურ პროცესებს.

5. მოსწავლე იკვლევს სოციალური სტრუქტურების ურთიერთმიმართებებს.

6.მოსწავლე აანალიზებს რელიგიის გავლენას მატერიალურ და სულიერ კულტურაზე.

7.მოსწავლე იკვლევს სხვადასხვა კულტურის ურთიერთობასა და ურთიერთგავლენას.

რეკომენდებული შინაარსი

1. პრეისტორიული ეპოქა

2. ძველი აღმოსავლეთი და საქართველო

3. საქართველო და მსოფლიო ანტიკურ ეპოქაში

4. საქართველო და მისი მეზობლები IV-VII სს-ში

5. არაბები; არაბთა ბატონობა საქართველოში

6. საქართველო, მახლობელი აღმოსავლეთი და ევროპა X-XVსს-ში

7. XV-XVIII საუკუნეები

ა) საქართველო და მეზობლები (ირანი, თურქეთი, რუსეთი)

ბ) ბიზანტიის დაცემა, დას. Eევროპა და აშშ-ს შექმნა

8. XIX საუკუნე

ა) საქართველო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში

ბ) ევროპა და აშშ

XI კლასი – მსოფლიოს გეოგრაფია

შედეგები მიმართულებების მიხედვით

გეო. XI მიმართულებები

დრო და სივრცე

სახელმწიფო მმართველობა და პოლიტიკა

გარემო და სოციალური სისტემები

1. აკავშირებს პოლიტიკური რუკის ფორმირებას მსოფლიოში მიმდინარე მნიშვნელოვან პროცესებთან.

2.აანალიზებს ქვეყნების ადგილს მსოფლიოში რიგი სოციალური და ეკონომიკური პარამეტრების მიხედვით.

3. აანალიზებს ტერიტორიული და გეოპოლიტიკური ფაქტორების გავლენას საზოგადოების განვითარებაზე.

4. იკვლევს მსოფლიოს მოსახლეობის განსახლების თავისებურებებს და აანალიზებს დემოგრაფიულ ვითარებას.

5. ქვეყნების კლასიფიკაციის საფუძველზე აანალიზებს მათ განვითარების პერსპექტივებს.

6. ადარებს ქვეყნებს სხვადა-სხვა მახასიათებლების მიხედვით და მსჯელობს მსგავსება-განსხვავების მიზეზებზე.

რეკომენდებული შინაარსი:

1. პოლიტიკური რუკის ფორმირების ეტაპები

● I ეტაპი – ძველი (უძველესი დროიდან V ს-მდე)

● II ეტაპი – შუა საუკუნეების (V ს-დან XV ს-მდე)

● III ეტაპი – ახალი (XVI ს-დან XX ს-ის დასაწყისამდე)

● IV ეტაპი – უახლესი (I მსოფლიო ომიდან 90-იან წწ-მდე)

● თანამედროვე ეტაპი (XXს-ის 90-იანი წწ-დან დღემდე)

2. მსოფლიოს დემოგრაფიული ვითარება (ისტორიული წარსულიდან დღემდე)

● რასები, ეთნიკური და რელიგიური სტრუქტურა (გავრცელება)

● რეგიონების და ქვეყნების სოციალურ-დემოგრაფიული კლასიფიკაცია (სიცოცხლის ხანგრძლივობა, შობადობა, მოკვდაობა, ჯანდაცვის და განათლების დონე)

● დემოგრაფიული გადასვლა

● დემოგრაფიული პოლიტიკა

3. პოლიტიკური გეოგრაფია და გეოპოლიტიკა

● ქვეყნები მმართველობის ფორმის და ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული მოწყობის მიხედვით

● ქვეყნები საერთაშორისო სტატუსის და საგარეო პოლიტიკური კურსის მიხედვით

● მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სამხედრო-პოლიტიკური და ეკონომიკური ორგანიზაციები (გაერთიანებები)

● ქვეყნები სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების დონის მიხედვით (ჰუმანური განვითარების ინდექსი)

1. გაეროს ქვეყნების ტიპოლოგია:

1. შვიდეულის ქვეყნები

2. დასავლეთ ევროპის სხვა განვითარებული ქვეყნები, ისრაელი, სარი, ავსტრალია და ახალი ზელანდია

3. ახალი ინდუსტრიის ქვეყნები

4. აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნები

5. რუსეთი და ყოფილი სსრკ-ს ქვეყნები (ბალტიისპირეთის გარდა)

6. ჩინეთი

7. დიდი ფართობის და ჭარბი მოსახლეობის განვითარებადი ქვეყნები (ინდოეთი, პაკისტანი, ინდონეზია)

8. ნავთობექსპორტიორი ქვეყნები, განვითარებული ტურიზმის, ტრანზიტის და პლანტატორული მეურნეობის მცირე ქვეყნები

9. განვითარებადი ქვეყნები (1000 აშშ დოლარი ერთ სულ მოსახლეზე)

10. უღარიბესი ქვეყნები (საშუალოდ 100 აშშ დოლარი ერთ სულ მოსახლეზე)

XI-XII კლასები – საზოგადოებრივი მეცნიერებები – არჩევითი კურსები

XI–XII კლასებში არჩევითი სასწავლო კურსები (108 სთ.) წარმოადგენენ საზოგადოებრივი მეცნიერებების სწავლების თითოეულ ძირითად მიმართულებას: ეკონომიკა, მმართველობა და მოქალაქეობა. ბოლო ტრიმესტრი ეთმობა მოსწავლეთა პრაქტიკულ მუშაობას სხვადასხვა სახის პროექტებზე, რომლებსაც ისინი პედაგოგთან და თანაკლასელებთან ერთად ირჩევენ. პროექტზე მუშაობა მოიცავს დაგეგმვის, კვლევის, პრაქტიკული აქტივობისა და შედეგების წარმოდგენის ეტაპებს არჩეული საკითხის შესაბამისად. პროექტი განხორციელებულად ჩაითვლება, თუკი მისი შედეგები თვალსაჩინოდ და დამაჯერებლად, კორექტული ფორმით არის წარმოდგენილი (მაგ: წერილობითი დოკუმენტი, მაკეტი, ინსცენირება, დებატები, აქცია, თანმიმდევრული ღონისძიებები და ა.შ.).

ეკონომიკა XI-XII კლასები

შედეგები

მიმართულება - ეკონომიკა

1. აანალიზებს სხვადასხვა ბაზრების ურთიეთკავშირსა და მოთხოვნა-მიწოდების წონასწორობის პირობებს.

2. ასაბუთებს ვაჭრობის მნიშვნელობას კეთილდღეობის გაუმჯობესებისთვის.

3. შეისწავლის კონკურენციის წარმოშობის მიზეზებს და მსჯელობს მისი ხელის შემშლელი თუ ხელის შემწყობი ფაქტორების შესახებ.

4. აანალიზებს საქართველოში ეკონომიკური საქმიანობის შესაძლებლობებს.

5. აფასებს საერთაშორისო ურთიერთობების მნიშვნელობას ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისთვის.

რეკომენდირებული შინაარსი:

1. როგორ იღებენ ადამიანები რაციონალურ გადაწყვეტილებებს

2. ცხოვრების დონე – საქონლისა და მომსახურეობის წარმოება

3. ინფლაცია თუ უმუშევრობა

4. ურთიერთდამოკიდებულება და ვაჭრობიდან მიღებული სარგებლობა

5. მოთხოვნა, მიწოდება და სამთავრობო პოლიტიკა

6. გადასახადები და მათი გავლენა ბაზარზე

7. მომხმარებლები, მწარმოებლები და ბაზრების ეფექტიანობა

8. სამომხმარებლო და მწარმოებლის დანაზოგი

9. ფასების ცვლილება და ბაზრის წონასწორობა

10. კეთილდღეობა - როგორ მოქმედებს გადასახადი ბაზრის მონაწილეებზე

11. ექსპორტი და იმპორტი

12. რაზეა დამოკიდებული სავაჭრო პოლიტიკა

13. მრავალმხრივი მიდგომა თავისუფალი ვაჭრობისადმი

14. საზოგადოებრივი საქონელი და რესურსები

15. საგადასახადო სისტემა – ეფექტიანობა და სამართლიანობა

16. ფირმები და კომპანიები კონკრეტულ ბაზრებზე

17. შემოსავლების განაწილება

18. უთანასწორობა და ეკონომიკური მობილურობა

19. შრომის სტიმულები

20. სიღარიბე და სოციალური დაზღვევა

21. მშპ და ეკონომიკური კეთილდღეობა

22. მშპ და ცხოვრების დონე სხვადასხვა ქვეყნებში

23. ცხოვრების ღირებულება

24. მონეტარული სისტემა

25. ეკონომიკაზე მოქმედი მოვლენები და ფაქტორები

26. მაკროეკონომიკური პოლიტიკა

მოქალაქეობა (პრაქტიკული სამართალი) XI-XII კლასები

შედეგები

მიმართულება - მოქალაქეობა

1. აანალიზებს მოქალაქეობის სოციალურ საფუძვლებს.

2. შეიმუშავებს და იცავს საკუთარ პოზიციას კანონიერების კულტურის განვითარების შესახებ.

3. იკვლევს მოქალაქის შესაძლებლობებს სამართლებრივ სახელმწიფოში.

4. თანამშრომლობს მოზრდილებთან და თანატოლებთან საზოგადოებისთვის სასარგებლო საქმიანობაში.

5. შეისწავლის დემოკრატიის, კანონის უზენაესობისა და სახელმწიფო მმართველობის ურთიერთკავშირს.

რეკომენდირებული შინაარსი:

1. ღირებულებები და მისწრაფებები

2. პიროვნება საზოგადოებაში – ინტერესები, სოციალური როლები და ქცევა

3. სამართალდარღვევა და მისი ტიპები

4. კანონიერება და მართლწესრიგი

5. სამართლის დარგები და მათი როლი საზოგადოების განვითარებაში

6. სახელმწიფოსა და სამართლის განვითარება საქართველოში

7. საქართველოს მოსახლეობის სტრუქტურა

8. საქართველოს კონსტიტუცია და მისი საფუძვლები

9. საქართველოს ხელისუფლება – სახელმწიფო ორგანოები და მათი ფუნქციები

10. გამოყენებითი სამართალი და სამოქალაქო პრაქტიკა

11. საზოგადოებრივი აზრი და სახელმწიფო მმართველობა

12. სამართლებრივი სახელმწიფო და მისი ნიშნები

13. დემოკრატიის არსი და მისი ძირითადი ინსტიტუტები

14. საერთაშორისო სამართალი და მისი მნიშვნელობა

სახელმწიფო XI-XII კლასები

შედეგები

მიმართულება - მმართველობა

1. აანალიზებს პოლიტიკური იდეებისა და სახელმწიფო მმართველობის ურთიერთკავშირს.

2. განიხილავს საქართველოს სოციალური და პოლიტიკური სისტემის ძირითად თავისებურებებსა და ურთიერთკავშირს.

3. აფასებს საქართველოში სახელმწიფოებრიობის განვითარების მნიშვნელოვან ეტაპებს.

4. იკვლევს დემოკრატიის, კანონის უზენაესობისა და სახელმწიფო მმართველობის ურთიერთკავშირს.

5. აფასებს საერთაშორისო ურთიერთობების მნიშვნელობას სახელმწიფოს განვითარებისთვის.

რეკომენდირებული შინაარსი:

1. ღირებულებები და მისწრაფებები

2. პიროვნება საზოგადოებაში – ინტერესები, სოციალური როლები და ქცევა

3. პოლიტიკური ცხოვრება და არჩევნები

4. საზოგადოებრივი აზრი და სახელმწიფო მმართველობა

5. სახელმწიფოსა და სამართლის განვითარება საქართველოში

6. საქართველოს მოსახლეობის სტრუქტურა

7. საქართველოს კონსტიტუცია და მისი საფუძვლები

8. საქართველოს ადმინისტარციულ-ტერიტორიული მოწყობა

9. საქართველოს ხელისუფლება – სახელმწიფო ორგანოები და მათი ფუნქციები

10. სამართლებრივი სახელმწიფო და მისი ნიშნები

11. დემოკრატიის არსი და მისი ძირითადი ინსტიტუტები

12. სახელმწიფოს ძლიერების ახალი მახასიათებლები და გლობალიზაცია

13. საერთაშორისო სამართალი და მისი მნიშვნელობა

14. საქართველო და საერთაშორისო საზოგადოება.“

დ) მე–3 თავში „I კლასი, ქართული შედეგები მიმართულებების მიხედვით“ შემდეგ დაემატოს „II კლასის სტანდარტი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში“ შემდეგი რედაქციით:

„II კლასის სტანდარტი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ზეპირმეტყველება

კითხვა

წერა

1. მოსწავლე ადეკვატურად რეაგირებს მარტივ სამეტყველო სიტუაციებში.

2. მოსწავლე ისმენს და იგებს ნაცნობ თემატიკაზე შექმნილ მცირე ზომის

ტექსტებს და გამოხატავს თავის დამოკიდებულებას.

3. მოსწავლე მეტყველებაში იყენებს აქტიურ ლექსიკასა და ძირითად ენობრივ ფორმებს.

4. მოსწავლე იყენებს კითხვის მარტივ სტრატეგიებს.

5. მოსწავლე კითხულობს და იგებს მცირე ზომის ტექსტებს.

6. მოსწავლე ამოიცნობს მარტივი ტექსტის არსებით ენობრივ-გრამატიკულ

ნიშნებს.

7. მოსწავლე ადრესატის გათვალისწინებით თხზავს მარტივი სახის საკომუნიკაციო და მიზნობრივ ტექსტებს.

8. მოსწავლე დამოუკიდებლად ადგენს მცირე მოცულობის ტექსტებს ნაცნობი ლექსიკის გამოყენებით.

9. მცირე მოცულობის ტექსტების შექმნისას მოსწავლე იყენებს ძირითად გრამატიკულ ელემენტებს.

10. მოსწავლე იყენებს ნაწერის გასწორების მარტივ ხერხებს.

II კლასის პროგრამის შინაარსი

1. ინფორმაციის გაგება, ანალიზი და შეფასება

ძირითადი თემატიკა:

ლექსიკოლოგიური ასპექტი: სიტყვები გამოხატავენ ნაირგვარ სემანტიკას: საგანს, თვისებას, მოქმედებას და სხვ.; შეიძლება ერთსა და იმავე სიტყვას სხვადასხვა მნიშვნელობა ჰქონდეს; სიტყვის შერჩევა შესაძლებელია (და აუცილებელი) შინაარსის მიხედვით, რათა აზრი უკეთ გადმოიცეს.

გრამატიკული ასპექტი: ხმოვანი და თანხმოვანი; სიტყვის ბგერითი ანალიზი და სინთეზი. სიტყვის ფორმობრივი ანალიზის საწყისი ჩვევების გამომუშავება; კავშირი და განსხვავება დონეებს შორის: სიტყვა – წინადადება – ტექსტი; მარტივი წინადადების აგება და ძირითადი სასვენი ნიშნების გამოყენება; წარმოთქმული წინადადების ინტონაციის გამოხატვა წერისას და დაწერილისა – პირიქით, წარმოთქმისას; სიტყვათა შინაარსობრივი კავშირი წინადადებაში; წინადადება – დასრულებული აზრი; მოცემული სიტყვებით წინადადების კონსტრუირება; თხრობითი, კითხვითი და ძახილის წინადადებები.

2. ენის კომუნიკაციური ასპექტები

ძირითადი თემატიკა: საუბრის თემა, ადრესანტი და ადრესატი; ეტიკეტური დიალოგები. მოსმენის სტრატეგიები (თემა, სათაური და საკვანძო სიტყვები). შესწავლითი კითხვა (სასწავლო ტექსტის კითხვის სტრატეგიები: სათაურისა და აბზაცების მიხედვით კითხვების დასმა, საკვანძო სიტყვების გამოყოფა); ტექსტის კორექტირების მარტივი ხერხები (ჩამატება, ამოღება). ტექსტი, როგორც თემატური და აზრობრივი ერთიანობა. სათაურის ტიპები. ტექსტის სტრუქტურულ-აზრობრივი ნაწილები: დასაწყისი, ძირითადი ნაწილი, დასასრული. აღწერა და მსჯელობა. მიზნობრივი და ზეპირი კომუნიკაციის მარტივი ტექსტები (წერილი, დიალოგი, განცხადება, გამაფრთხილებელი წარწერები).

3. მხატვრული ტექსტის გაგება და თვითგამოხატვა

ძირითადი თემატიკა: ლექსები, მოთხრობები და ზღაპრები თანატოლებზე, სამშობლოზე, მეგობრობაზე, სიმართლეზე, ადამიანურ ურთიერთობებზე, ადამიანისა და ბუნების ურთიერთობაზე, სიკეთესა და ბოროტებაზე.

საკითხავი მასალა: ლიტერატურული და ხალხური ზღაპრები, იგავ-არაკები; მცირე ფოლკლორული ჟანრები: ენის გასატეხები, გამოცანები, ანდაზები, ლექსები. ქართული და უცხოური საბავშვო კლასიკა, მოთხრობები, კომიქსები, ქართული საბავშვო ლექსები.“

ე) მე–3 თავში „VII კლასი, ქართული“–ს შემდეგ დაემატოს „VIII კლასის სტანდარტი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში“ შემდეგი რედაქციით:

„VIII კლასის სტანდარტი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ზეპირმეტყველება

კითხვა

წერა

1. მოსწავლე ისმენს მსჯელობას კონკრეტულ საკითხებზე და წარმოადგენს საკუთარ თვალსაზრისს აუდიტორიის წინაშე.

2. მოსწავლე ისმენს და აფასებს ორატორის გამოსვლას საკომუნიკაციო ამოცანისა და აუდიტორიის

გათვალისწინებით.

3. მოსწავლე ამოიცნობს და იყენებს მსჯელობის ძირითად ენობრივ მახასიათებლებს.

4. მოსწავლე ირჩევს და იყენებს ზეპირი გამოსვლის მომზადების სტრატეგიებს.

5. მოსწავლე კითხულობს ტექსტებს (მხატვრულს და არამხატვრულს), რომლებიც შეიცავენ გარკვეულ თვალსაზრისს ან მსჯელობას კონკრეტულ საკითხებზე და გამოხატავს საკუთარ დამოკიდებულებას წაკითხულის მიმართ.

6.მოსწავლე აანალიზებს ტექსტის შესაბამისობას კონკრეტულ მიზანსა

და აუდიტორიასთან.

7. მოსწავლე აანალიზებს ნაწარმოების ფუნქციონირების მნიშვნელოვან ასპექტებს.

8. მოსწავლე იყენებს ენობრივი მახასიათებლების ცოდნას ტექსტების სტრუქტურის ასახსნელად.

9. მოსწავლე იყენებს კითხვის მიზნის შესაბამის სტრატეგიებს

(გაცნობითი, შესწავლითი, ძიებითი კითხვა).

10. წერილობით გადმოსცემს საკუთარ თვალსაზრისს, მსჯელობს კონკრეტულ საკითხზე სათანადო არგუმენტების მოხმობით.

11. მოსწავლე ირჩევს წერილობითი ტექსტის ფორმასა და სტილს მიზნისა და აუდიტორიის გათვალისწინებით.

12. სხვადასხვა ტიპის ტექსტების შესაქმნელად მოსწავლე მართებულად

იყენებს ენობრივ-გრამატიკულ სტრუქტურებსა და ხერხებს.

13. მოსწავლე მიმართავს წერის სტრატეგიებს ნაწერის ეფექტური ორგანიზებისათვის.

VIII კლასის პროგრამის შინაარსი

1. ინფორმაციის გაგება, ანალიზი და შეფასება

ზოგადი ცნობები ქართული ენის შესახებ. ენის რაობა და ფუნქციები; ენა და აზროვნება; ენა და მეტყველება; ენათა ოჯახები; ქართული და მისი მონათესავე ენები; ქართული სალიტერატურო ენა და კილოები.

ლექსიკოლოგიური ასპექტები: სპეციფიკური ლექსიკა, სიტყვის პირდაპირი და გადატანითი მნიშვნელობით ხმარება; ერთ- და მრავალმნიშვნელობიანი სიტყვები; სიტყვის მნიშვნელობის გაფართოება-დავიწროება, სიტყვის კონტექსტური მნიშვნელობა; ფრაზეოლოგიზმები, მყარი შესიტყვებები; არასალიტერატურო ფორმების, ჟარგონისა და ბარბარიზმების არაკონვენციონალური გამოყენების ასპექტები; ლექსიკონებზე მუშაობა.

გრამატიკული ასპექტები: ბრუნვის ფორმათა გამოყენება ზმნური კონსტრუქციების კონტექსტში: სახელობითი, მოთხრობითი, მიცემითი ბრუნვების ფუნქციონირება; ზედსართავი სახელი და არსებითი სახელის ნათესაობითი ბრუნვა – მსაზღვრელი (მსაზღვრელის გამოყენება სხვადასხვა დატვირთვით – ინფორმაციულ ტექსტში, მხატვრულ ტექსტში (ეპითეტი, მეტაფორა); რიცხვში შეთანხმების საკითხები (რიცხვითი სახელი – არსებითი სახელი; სახელი – ზმნა); წოდებითი ბრუნვის საკითხი (საკუთარ და საზოგადო სახელებთან); ჩვენებითი ნაცვალსახელი (ეს – ეგ – ის, ასეთი –მასეთი – ისეთი; ასე – ეგრე – ისე დაპირისპირება), მეტყველების პროცესში ამ ერთეულთა გამოყენების ასპექტები; კუმშვა-კვეცის საკითხები მხოლობითი-მრავლობითის კონტექსტში; ზმნის დროითი და სივრცული პარამეტრები (ზმნიზედა ზმნისწინი) და ბრუნვის ფორმები (მოქმედებითი, ვითარებითი ბრუნვები, თანდებულიანი ფორმები – ზმნიზედურ კონსტრუქციებში); დროისა და მოვლენათა თანმიმდევრობის აღმნიშვნელი ენობრივ-გრამატიკული ერთეულები (პირველად, ჯერ, შემდეგ, ბოლოს, დასასრულს; მაშინ, როდესაც, დიდი ხნის წინათ და ა. შ.); ზმნის დროები (წარსულის, აწმყოსა და მომავლის გამომხატველი ზმნური ფორმები); გარკვეული მოდალობების გამომხატველი ზმნური ფორმები; ზმნის პირები და ნაცვალსახელთა სისტემასთან მიმართება; ზმნის პირის ნიშნებთან დაკავშირებული მართლწერის საკითხები; ქცევის არსი (ობიექტებთან მიმართებით). ქცევის ფუნქციები (როგორ ჩაენაცვლება თანდებულიანი სახელი: აშენებს თავისთვის – იშენებს; აშენებს სხვისთვის – უშენებს); კონტაქტი და მასთან დაკავშირებული მართლწერის წესები (რატომ გააკეთებინა, დააწერინა და არა გააკეთებია, დააწერია); გვარი (კონვერსიის არსის გააზრება და ფუნქციები ტექსტში); ზმნის დრო და შიდა კილოურ-ასპექტური დიფერენციაცია (სრული, უსრული, კილოური სხვაობა: ვკეცე, ვკეცე, ვერ დავკეცე ტიპისა და სხვა.).

2. ენის კომუნიკაციური ასპექტები

ძირითადი ცნებები: ზეპირი და წერილობითი კომუნიკაციის ცალმხრივი (ზეპირი გამოსვლა აუდიტორიის წინაშე) და მრავალმხრივი (კამათი, დისკუსია) ფორმები; საკომუნიკაციო სიტუაციის ელემენტები (ადრესატი, ადრესანტი) და მათი ფუნქციური მიმართება; საკომუნიკაციო ამოცანა, მისი გავლენა ტექსტის ფორმაზე; ზეპირი კომუნიკაციის არავერბალური ხერხები (ინტონაცია, ჟესტი, მიმიკა, ხმის სხვადასხვა დონე, პაუზა მეტყველებაში, მეტყველების სიჩქარე); კომუნიკაციის სახეები: არაოფიციალური, ოფიციალური.

მეტყველების ტიპები. მსჯელობა, დისკუსია,

ტექსტის სახეები. მიმოხილვითი ხასიათის ტექსტები; ნარკვევი, საგაზეთო სტატია, მარტივი პროექტი, ახსნა-განმარტებითი ხასიათის ტექსტები, ანგარიში, ჩანახატი, სცენარი როლური თამაშებისათვის, მცირე ზომის მოთხრობები.

სტრატეგიები. მოსმენისა და მეტყველების სტრატეგიები (პრობლემის განსაზღვრა, მოსაზრების ჩამოყალიბება, არგუმენტის დასახელება); კითხვის სტრატეგიები (მარკირების სისტემა, ინფორმაციის გადამოწმება, ენციკლოპედიებითა და ლ;ექსიკონებით საგებლობა რეზიუმისა და ცხრილების შედგენა), წერის სტრატეგიები (დაგეგმვა, მასალის შეგროვება, ნაწერის გადამუშავება, რედაქტირება, კორექტირება).

3. მხატვრული ტექსტის გაგება და თვითგამოხატვა

სტანდარტში ასახული ამოცანების გათვალისწინებით სასურველია შეირჩეს იმგვარი ლიტერატურული ნაწარმოებები, რომლებშიც გამოკვეთილი თემატიკა შეესატყვისება მოსწავლეთა შინაგან სამყაროს, მათ მოთხოვნილებებსა და ინტერესთა სფეროს. ტექსტებმა და მათში ასახულ საკვანძო, სადავო საკითხებზე მსჯელობამ ხელი უნდა შეუწყოს მოზარდში რეფლექსური აზროვნების ჩვევების გამომუშავებას; მხატვრული აზროვნების უნარის განვითარებას, თვითშემეცნების სურვილის გაღვივებას.

ისევე, როგორც VII კლასში, პროგრამის საყრდენს ამ ეტაპზეც წარმოადგენს ქართული კლასიკური და თანამედროვე მწერლობა, უცხოური ლიტერატურის საუკეთესო ნიმუშებთან ერთად.“

ვ) მე–3 თავში „X კლასი, ქართული“–ს შემდეგ დაემატოს „XI კლასის სტანდარტი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში“ და „საგნობრივი პროგრამა ქართულის, როგორც მეორე ენისათვის“ შემდეგი რედაქციით:

„XI კლასის სტანდარტი ქართულ ენასა და ლიტერატურაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ზეპირმეტყველება

კითხვა

წერა

1. მოსწავლე წარმოადგენს საჯარო მოხსენებას (ზეპირი გამოსვლა) კონკრეტული მიზნით კონკრეტული აუდიტორიის წინაშე.

2. მოსწავლე ისმენს და კრიტიკულად აფასებს საჯარო გამოსვლებს.

3. მოსწავლე ამოიცნობს და იყენებს საჯარო გამოსვლის ეფექტიანობის

გასაძლიერებელ საშუალებებს.

4. მოსწავლე იყენებს ზეპირი კომუნიკაციის სტრატეგიებს საჯარო გამოსვლის

მომზადების დროს.

5. მოსწავლე კითხულობს და აანალიზებს სხვადასხვა პერიოდის ტექსტებს მათში ასახული ინფორმაციის, თემების, იდეების და პრობლემატიკის თვალსაზრისით.

6. აანალიზებს, როგორ გამოიყენება მხატვრული/ არამხატვრული

ტექსტი ელემენტები მისი ინტერპრეტაციის დროს.

7. აანალიზებს მხატვრული ნაწარმოების ენობრივ საშუალებებს ფუნქციონირების თვალსაზრისით.

8. მოსწავლე ირჩევს და იყენებს კითხვის ეფექტურ სტრატეგიებს.

9. მოსწავლე წერს მხატვრული ნაწარმოების ანალიზს.

10. მოსწავლე წერს სხვადასხვა სახის ესეს.

11. მოსწავლე წერს რეცენზიას წაკითხულ წიგნზე ან მხატვრულ ნაწარმოებზე.

12. მოსწავლე წერს სხვადასხვა ხასიათის არამხატვრულ ტექსტებს.

13. სხვადასხვა ტიპის ტექსტების შესაქმნელად მოსწავლე ადეკვატურად იყენებს სათანადო ენობრივ-გრამატიკულ საშუალებებს.

14. მოსწავლე იყენებს წერის სტრატეგიებს ნაწერის ეფექტური

ორგანიზებისათვის.

XI კლასის პროგრამის შინაარსი

1. ინფორმაციის გაგება, ანალიზი და შეფასება

ლექსიკოლოგიური ასპექტები: პროფესიული და დარგობრივი ლექსიკა; დიალექტიზმების, არქაიზმების, ნეოლოგიზმების გამოყენება

გრამატიკული ასპექტები: დროში თანამიმდევრობისა (შემდეგ, მერე, მანამ...სანამ, მას შემდეგ, რაც...) და სივრცული განლაგების გამომხატველი ზმნიზედები, სიტყვათშეხამებანი და სიტყვა-კავშირები; მიზეზ-შედეგობრივი ურთიერთობის ამსახველი ენობრივ-გრამატიკული (ლექსიკური, მორფოლოგიური, სინტაქსური) საშუალებანი; მრავალმხრივი ინტერპრეტაციის შესაძლებლობის გამომხატველი მოდალური სიტყვები, კავშირები და წინადადების წყობა; ეპიკური და სცენური თხრობისთვის დამახასიათებელი სინტაქსური კონსტრუქციები; მხატვრული ნაწარმოების სტილის განმსაზღვრელი ფონოლოგიური (ალიტერაცია, ასონანსი), და სემანტიკური ფიგურები (მეტაფორა, ევფემიზმი, მეტანომია), სინტაქსური ფიგურები; თხრობითი, მსჯელობითი და აღწერითი ხასიათის ტექსტისთვის დამახასიათებელი სინტაქსური კონსტრუქციები და ამ კონსტრუქციების კავშირები, ზმნა-შემასმენლის დრო-კილოთა ფორმები, ჩართული სიტყვები და გამონათქვამები, ანაფორული ნაცვალსახელები და ზმნიზედები, სიტყვის ლექსიკური და სემანტიკური განმეორებები, სინონიმური და ანტონიმური ჩანაცვლებები, ავტორისეული პოზიციის გამომხატველ დამხმარე ზმნების სტრუქტურა და ფუნქციები;

2. ენის კომუნიკაციური ასპექტები

ზეპირი მოხსენება (საჯარო გამოსვლა). მოხსენების მიზანი, მოხსენების დაგეგმვა და მომზადება. ძირითადი თვალსაზრისები, არგუმენტები, დასკვნები. ზეპირი გამოსვლის აუდიტორია, მისი ცოდნის დონე და ინტერესები. ზეპირი გამოსვლის ეფექტის გამაძლიერებელი სტრატეგიები.

ტექსტის ტიპები. სხვადასხვა ხასიათის რეცენზია, პირადი და ოფიციალური წერილები, ოქმი, საინფორმაციო ანგარიში.

3. მხატვრული ტექსტის გაგება და თვითგამოხატვა

სწავლების ამ ეტაპზე შეირჩევა სხვადასხვა პერიოდის შედარებით რთული და მრავალფეროვანი ლიტერატურული მასალა, რათა მოსწავლემ შეძლოს სხვადასხვა პერიოდის ტექსტების ანალიზი და შედარება მათში ასახული ინფორმაციის, თემების, იდეებისა და პრობლემატიკის თვალსაზრისით. გააცნობიეროს, თუ რა თემები, იდეები და პრობლემებია დამახასიათებელი ამა თუ იმ ეპოქისათვის, რა გავლენას ახდენს კონკრეტული ეპოქა ლიტერატურულ ნაწარმოებში ასახული პრობლემის გადაჭრის გზებზე, რა ღირებულებებისა და ფასეულობების კონტექსტში უნდა განიხილებოდეს ეს პრობლემები. შერჩეული ტექსტები ჟანრობრივადაც მრავალფეროვანი უნდა იყოს: პოეზიის საუკეთესო ნიმუშებთან ერთად უნდა ისწავლებოდეს ეპიკური და დრამატული ჟანრის ნაწარმოებები, პუბლიცისტიკა, მემუარული და ავტობიოგრაფიული თხზულებები, ლიტერატურული ესეები, შესაძლებელია პოლიჟანრული ნაწარმოებების შეტანაც.

ქართული ლიტერატურის ნიმუშებთან ერთად სასურველია უცხოური ლიტერატურის (როგორც პოეტური ისე პროზაული ტექსტები) იმ ნიმუშების წარმოდგენაც, რომლებიც იმავე ეპოქაშია შექმნილი და ტიპოლოგიისა და პრობლემატიკის თვალსაზრისით ახლოს დგანან სწავლების ამ ეტაპისათვის შერჩეულ მხატვრულ ნაწარმოებებთან.

საგნობრივი პროგრამა ქართულის, როგორც მეორე ენისათვის

შესავალი

ქართულის, როგორც მეორე ენის სასწავლო პროგრამა განკუთვნილია იმ მოსწავლეებისათვის, ვინც ქართულს სწავლობს, როგორც სახელმწიფო ენას. ესენი არიან სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები, რომლებიც ძირითადად კომპაქტურად სახლობენ სხვადასხვა რეგიონში. სკოლაში ისინი მშობლიურ ენაზე სწავლობენ და სწავლის დაწყების პერიოდისათვის ქართული არ იციან. განსხვავებული ვითარებაა დიდ ქალაქებში, სადაც ქართულის როგორც მეორე ენის შემსწავლელებს სკოლაში შესვლის დროს ქართული ენის გარკვეული ცოდნა აქვთ. მიუხედავად განსხვავებული ეთნიკური წარმომავლობისა და ენის ცოდნისა, ეს მოსწავლეები ერთ ასაკობრივ ჯგუფს წარმოადგენენ, იწყებენ ქართულის შესწავლას I კლასიდან, 6-7 წლის ასაკიდან, და სწავლობენ მას სრული ზოგადი განათლების საშუალო საფეხურის დამთავრებამდე (12 წლის განმავლობაში). სასწავლო პროგრამამ უნდა უზრუნველყოს ის, რომ საშუალო საფეხურის დამთავრების შემდეგ მოსწავლეებს საკმარისად ჰქონდეთ განვითარებული ენობრივი და საკომუნიკაციო უნარები იმისათვის, რომ შეეძლოთ წარმატებული სოციალური და პერსონალური ურთიერთობა ქართულ ენაზე. ამისათვის მათ უნდა ისწავლონ ენის ეფექტური გამოყენება და ვინაიდან ქართული მათთვის მეორე ენაა, ამ მიზნის მისაღწევად, ბუნებრივია, უფრო მეტი დრო სჭირდებათ, ვიდრე ქართველ მოსწავლეებს.

მეორე ენის შემსწავლელები

მათ შორის გამოიყოფა ორი ძირითადი ჯგუფი:

● ისინი, ვინც კომპაქტურად სახლობენ რეგიონებში და სკოლაში ქართულის სწავლას იწყებენ ყოველგვარი საწყისი ცოდნის გარეშე

და

● ისინი, ვინც დიდ ქალაქებში (ქართულენოვან კომუნიკაციურ გარემოში) ცხოვრობენ და ქართულის სწავლას იწყებენ მცირე ან ელემენტარული ცოდნით.

ეროვნული სასწავლო გეგმა ითვალისწინებს ამ განსხვავებას.

სასწავლო პროგრამის მიზანი

ქართულის როგორც მეორე ენის სასწავლო პროგრამის მიზანია, ხელი შეუწყოს სრულფასოვანი მოქალაქის აღზრდას, რომელიც შეძლებს სამოქალაქო საზოგადოებაში ინტეგრაციას და საკუთარი წვლილის შეტანას მის განვითარებაში.

უფრო კონკრეტულად კი ქართულის როგორც მეორე ენის სასწავლო პროგრამამ უნდა უზრუნველყოს ქართული ენის იმგვარი ცოდნა, რომ მოსწავლემ შეძლოს:

● წარმატებული კომუნიკაცია ქართულ ენაზე;

● სხვადასხვა ტიპის ტექსტების გაგება და შექმნა;

● ქართული ენობრივ-კულტურული თვითმყოფადობისა და ღირებულებების გაცნობა, დაფასება და პატივისცემა;

● ქართული ენის ცოდნის შემდგომი გაღრმავება და გამდიდრება დამოუკიდებლად.

სასწავლო პროგრამის სტრუქტურა

დაწყებითი საფეხურის, I-VI კლასების, სასწავლო პროგრამა წარმოდგენილია ყოველი კლასის ბოლოს მისაღწევი შედეგების სახით, რომელთაც თან ახლავს შედეგის მიღწევის ინდიკატორები.

ე.ი.პროგრამა შედგება ორი ურთიერთდაკავშირებული ელემენტისაგან:

● სასწავლო შედეგები

● ინდიკატორები

სასწავლო შედეგები ასახავს იმ ცოდნისა და უნარ-ჩვევების ერთიანობას, რომლის დემონსტრირებაც უნდა მოახდინოს მოსწავლემ ამა თუ იმ კლასის ბოლოს. სასწავლო შედეგში გამოიყენება აქტიური მოქმედების ამსახველი ზმნები, რაც ხელს უწყობს შედეგის თვალსაჩინოებას. შედეგებს თან ახლავს ინდიკატორები, რომლებიც უიოლებენ მასწავლებელს იმის შემოწმებას, მიაღწია თუ არა მოსწავლემ შედეგს.

ზოგიერთ ინდიკატორს მეტი სიცხადისათვის თან ერთვის მაგალითები, რომლებიც შეიცავენ ტიპობრივ ლექსიკას და გრამატიკულ სტრუქტურებს.

პროგრამის შინაარსი შეიცავს სარეკომენდაციო მითითებებს, ენობრივ და გრამატიკულ მასალას, რომელზე დაყრდნობითაც შესაძლებელია ყოველი კლასის ბოლოს განსაზღვრული შედეგების მიღწევა.

საგნის სტრუქტურა

სასწავლო გეგმის მიხედვით, ენის სწავლებაში გამოიყოფა სამი ძირითადი მიმართულება: ზეპირმეტყველება, კითხვა და წერა და ქვემიმართულებები: კომუნიკაცია, ენობრივი (გრამატიკული) ასპექტები, ენა კონტექსტში და სწავლის სტრატეგიები (ქვემიმართულებები, სტრუქტურა რომ არ გაგვერთულებინა, პროგრამაში არ გამოგვიყვია, თუმცა სამუშაო სქემაში იგულისხმება).

დაწყებითი საფეხური

I კლასის სტანდარტი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ზეპირმეტყველება

კითხვა

წერა

1. მოსწავლე ახერხებს კომუნიკაციას საკლასო ოთახში. იყენებს შესწავლილ

ენობრივ ფორმულებს და მარტივ გამონათქვამებს.

2. ირჩევს კონტექსტის შესატყვის საკომუნიკაციო საშუალებებს.

3. იგებს ნაცნობი ლექსიკის შემცველი ლექსების, სიმღერების, დიალოგების და

ილუსტრირებული მცირე მოცულობის თხრობითი ტექსტების შინაარსს.

4. სწორად წარმოთქვამს ქართული ენისათვის დამახასიათებელ სპეციფიკურ

ბგერებს.

5. იყენებს კომუნიკაციისა და სწავლის ელემენტარულ სტრატეგიებს.

6. წარმოაჩენს იმის ცოდნას, რომ ხელნაწერ და ნაბეჭდ ტექსტში აზრი გამოხატულია სიმბოლოების მეშვეობით.

7. გამოხატავს ჩანაფიქრს, გადმოსცემს ამბავს და საკუთარ განცდებს ხატვის, გადმოხატვის (გადმოწერის) საშუალებით.

პროგრამის შინაარსი

სამეტყველო ფუნქციები
*რუბრიკა*	I კლასი
1.1. სოციალური ურთიერთობები
მისალმება	გამარჯობა! / გამარჯობა(თ)! დილა – მშვიდობისა! / გამარჯობა(თ)!
მოკითხვა	როგორ ხარ? / როგორ ხართ? – კარგად.
დამშვიდობება	ნახვამდის!
მადლობის გადახდა	გმადლობთ!
მობოდიშება	ბოდიში!
თავაზიანი მიმართვა	თქვენ... (როგორ ხართ?)
წარდგენა, გაცნობა	მე ვარ... / ეს არის...
მილოცვა	გილოცავ დაბადების დღეს! / გილოცავ ახალ წელს!
დათანხმება, უარი	დიახ / არა
წახალისება	ყოჩაღ! / კარგია!
ინტერაქცია სუფრასთან	მიირთვით! – დიდი მადლობა! / გმადლობთ!
თხოვნა	შეიძლება წავიდე? შეიძლება მოვიდე?შეიძლება გავიდე?
დამშვიდება
გაფრთხილება
ტელეფონით საუბარი
1.2.ინფორმაციის გაცვლა
პირადი მონაცემები: სახელი, გვარი, ასაკი, მისამართი	რა გქვია შენ? – მე მქვია... რა გვარი ხარ? – მე ვარ... რამდენი წლის ხარ? – მე ვარ 7 წლის... სად ცხოვრობ? – მე ვცხოვრობ...
ეროვნების და წარმომავლობის შესახებ
ტელეფონის ნომერი
დაბადების დღე
ოჯახი
საქმიანობა
იდენტიფიცირება პიროვნების / საგნის	ვინ არის ის? – ის არის ბიჭი, / გოგონა რა არის ეს? – ეს არის კატა...
ჯანმრთელობის შესახებ	როგორ ხარ? – კარგად / ცუდად
თარიღი
დროის აღრიცხვა
საქმიანობის, აქტივობის შესახებ	რას აკეთებ? – მე ვხატავ. რას აკეთებს გოგონა? – გოგონა ხატავს, წერს...
ამინდის შესახებ	როგორი ამინდია დღეს? – დღეს კარგი/ცუდი ამინდია... ცივა? – ცივა/ არ ცივა ცხელა? - ცხელა/არ ცხელა
სურვილის შესახებ	წყალი გინდა? – მინდა/ არ მინდა
თვითგამოხატვა	მე მომწონს ? მე არ მომწონს
საყიდლებზე ყოფნისას
თავისუფალი დროის შესახებ

1.3. აღწერა, დახასიათება
ადამიანის გარეგნობა	როგორია ის? – ის მაღალია,/დაბალია./ლამაზია
ადამიანის ჩაცმულობა
ადამიანის ხასიათი	როგორია ის? – ის კეთილია,/ჭკვიანია,/კარგია, ცუდია,/სულელია...
საგნის აღწერა	როგორია ის? ის არის დიდი,/პატარა,/მოკლე/გრძელი
ცხოველის აღწერა / რას შვება ცხოველი / ფრინველი?	ძაღლი, კატა... ლომი, მგელი... ცხოველია... ქათამი, ბატი... ბეღურა, ბულბული... ფრინველია...
1.4. გემოვნების გამოხატვა
1.5. შეფასება, დამოკიდებულება
მოწონება, არმოწონება	მოგწონს? – დიახ, მომწონს,/არა, არ მომწონს
დადებითი,უარყოფითი შეფასება	სწორია! არ არის სწორი!
საკუთარი პოზიციის გამოხატვა	როგორია? – კარგია/ცუდია...
გრძნობების, ემოციის გამოხატვა
1.6. შეგრძნებების გამოხატვა	გცივა(თ)? –მცივა,/არ მცივა გცხელა(თ)? – მცხელა,/არ მცხელა
1.7. საჭიროების, სურვილის გამოხატვა
საჭიროება	მე მინდა/არ მინდა
1.8. ემოციის გამოხატვა
სიხარული	რა კარგია!
სინანული	რა ცუდია!
ბრაზი
ეჭვი, ვარაუდი
გაკვირვება
შიში
ინტერესი
ინდიფერენტულობა
1.9. დროში ორიენტირება
დროში განთავსება	დღეს, / ახლა
ქრონოლოგია
სიხშირე
ხანგრძლივობა
1.10.სივრცეში ორიენტირება
ადგილმდებარეობა	სად არის ის?–ის არის ოთახში.სად არის წიგნი?–წიგნი არის მაგიდაზე
მიმართულება
1.11. ლოგიკური კავშირის გამოხატვა
მიზეზი, შედეგი, ოპოზიცია
1.12. ნებართვა, ვალდებულება, აკრძალვა	თუ შეიძლება? – შეიძლება, / არ შეიძლება
1.13. ინტერაქცია საკლასო ოთახში
მასწავლებლის მითითებები	ადექი(თ)! დაჯექი!/დასხედით! გადაშალე(თ) წიგნ(ებ)ი! გამოდი(თ) დაფასთან! წაშალე(თ) დაფა! სიჩუმე! ჩუმად! ითამაშე(თ)! შეხედე(თ)! მომისმინე(თ)! გავიმეოროთ ერთად! დახატე(თ)! ვინ არის დღეს?/ვინ არ არის დღეს?
მიმართვები, შეკითხვები მასწავლებლისადმი

ლექსიკა
*რუბრიკა*	I კლასი
2.1. ინდივიდი
სხეული	თავი, ტანი, თმა, სახე, თვალ(ებ)ი, ყურ(ებ)ი, ცხვირი, პირი, ხელ(ებ)ი, ფეხ(ებ)ი,
გარეგნობა	ლამაზი, უშნო, გრძელი, მოკლე, დიდი, პატარა, მაღალი, დაბალი, ახალგაზრდა, მოხუცი
დახასიათება	კარგი, ცუდი, კეთილი, ბოროტი, ჭკვიანი, სულელი, ძლიერი, სუსტი
ტანსაცმლის აქსესუარები	კაბა, შარვალი, ფეხსაცმელი, წინდა/წინდები, ქვედაკაბა, ზედატანი, პერანგი, პალტო, ქუდი, ჩანთა
ჰიგიენა	სავარცხელი პირსახოცი, საპონი, ჯაგრისი
ჯანმრთელობა/ავადმყოფობა	ექიმი, კარგად ვარ,/ ცუდად ვარ/ ავად ვარ
შეფასება და ემოციური რეაქციები	კარგად, ცუდად
2.2 ინდივიდის გარემოცვა
ადამიანები	კაცი, ქალი, ბავშვ(ებ)ი, ხალხი, ამხანაგი, ბიჭი, გოგო(ნა), ცხოველი, ლეკვი, კნუტი.
ოჯახი / ნათესავები	ოჯახი, დედა, მამა, შვილი, და, ძმა, ბებია, ბაბუა...
ცხოველთა სამყარო	ცხოველებია: ძაღლი, , კატა, , ცხვარი, ღორი, თხა, ცხენი, ძროხა; მელა, დათვი, მგელი, სპილო, ირემი, კურდღელი... თაგვი, ფრინველებია: ქათამი, მამალი, ბატი, იხვი. ჩიტი...
ზღაპრის სამყარო	მეფე, დედოფალი, უფლისწული, სასახლე, ჯადოქარი... პრინცი., პრინცესა
ბუნება	მზე, ცა, მთვარე, დედამიწა, ვარსკვლავ(ებ)ი, მდინარე, ქვა, ხე, ყვავილი, ფოთოლი, მზე ანათებს...
ბუნების მოვლენები	სიცხე, სიცივე, წვიმა, თოვლი, ქარი
გეოგრაფიული დასახელებები	საქართველო, ქალაქი, სოფელი
სახელმწიფოს ატრიბუტები
ქალაქი	ქალაქი, ქუჩა, მაღაზია, მანქანა, გზა, შენობა.
სოფელი	მინდორი, ყვავილი, ბალახი, ეზო
საცხოვრებელი ადგილი	სახლი, ოთახი, კედელი, ფანჯარა, კარი
ავეჯი, საყოფაცხოვრებო ნივთები.	მაგიდა, სკამი, სავარძელი, ტახტი, საწოლი, კარადა, თარო. ტელევიზორი, კომპიუტერი, სურათი.
აქსესუარები, ჭურჭელი	თეფში, ჭიქა, დანა, ჩანგალი, კოვზი, ფინჯანი, ლამბაქი.
სკოლა, პერსონალი	სკოლა, კლასი, მოსწავლე. ზარი, გაკვეთილი, დასვენება. მასწავლებელი, წერა, კითხვა, ხატვა, მოსმენა.
სასწავლო ნივთები	ჩანთა, წიგნი, რვეული, კალამი, ფანქარი,
სასწავლო საგნები
მომსახურების ობიექტები	მაღაზია, ბაზარი, გამყიდველი.
სურსათი	ნაყინი, კანფეტი, ნამცხვარი, ტორტი
კვება, კვების პროდუქტები	რძე,
ტრანსპორტი, პერსონალი	ავტობუსი, ტაქსი, ველოსიპედი.
კულტურული ობიექტები, პერსონალი	თეატრი, კინო, ცირკი, ზოოპარკი, სიმღერა, ცეკვა.
ფოსტა, პერსონალი
დღესასწაულები, ზეიმები	დაბადების დღე, ახალი წელი, საჩუქარი, ნაძვის ხე, გილოცავ დაბადების დღეს!/ახალ წელს!
გასართობი, თავისუფალი დრო,სათამაშოები, თამაშები	სათამაშო, თოჯინა, მანქანა, დოლი, ბურთი, ფერადი ფანქრები, ნახატი.
2.3. აქტივობები
შინ	არის, დგება, წვება, ჭამს, სვამს, ხედავს, ლაპარაკობს, უსმენს, იბანს, იცვამს, თმას ივარცხნის,
სკოლაში	ხატავს, წერს, კითხულობს, ადექი! დაჯექი! ეკითხება, პასუხობს, ითვლის.
სპორტი	თამაშობს, ცურავს, ვარჯიშობს...
დასვენება, გართობა	თამაშობს, ხატავს, აფერადებს, სეირნობს
მომსახურება	ყიდულობს
მგზავრობა, გადაადგილება	მიდის, მგზავრობს.
2.4. ინდივიდის ორიენტირები
დრო
სეზონები
კვირის დღეები
თვეები
დღე/ღამე	დილა, საღამო, დღე, ღამე
დროის განსაზღვრა
სივრცე
ადგილმდებარეობა
მახასიათებლები
ფერი	თეთრი, შავი, წითელი, მწვანე, ლურჯი, ყვითელი.
ზომა	დიდი, პატარა
ფორმა
წონა
რაოდენობა	ბევრი, ცოტა
ტემპერატურა
შემადგენლობა
რიცხვები	1–20

გრამატიკა
მეტყველების ნაწილები	I კლასი
არსებითი სახელი	სახელობითი ბრუნვა. მრავლობითი რიცხვი (-ებიანი მრავლობითი)
ზედსართავი სახელი	დადებითი ხარისხის ფორმა
რიცხვითი სახელი	რაოდენობითი რიცხვითი სახელი 1–20
ნაცვალსახელი	პირის ნაცვალსახელები (მე, შენ, ის, ჩვენ, თქვენ, ისინი)
ზმნა	ახლანდელი დროის ფორმა; არის ზმნის შეკვეცილი ფორმა. მომწონს...
ზმნიზედა	დროის ზმნიზედა (ახლა) ადგილის ზმნიზედა (აქ,იქ)
თანდებული	-ში, -ზე
ნაწილაკი	არა, დიახ, არ
კავშირი	და
შორისდებული
წინადადება
წინადადების ტიპები შედგენილობის მიხედვით	მარტივი წინადადება
წინადადების ტიპები მოდალობის მიხედვით	მტკიცებითი და კითხვითი წინადადებები

ფონეტიკა და ორთოეპია

ზეპირი მეტყველების დროს ყურადღება უნდა მიექცეს ქართული სპეციფიკური თანხმოვნების სწორად წარმოთქმას, მჟღერი, ყრუ მკვეთრი და ყრუ ფშვინვიერი თანხმოვნების ოპოზიციას (თ – ტ, დ – თ, პ – ფ, ქ – კ, ს – ზ, ყ, ჭ, წ, ჩ, ც, ძ, ჯ, ჰ...).“

ზ) მე–3 თავში „I კლასი – მათემატიკა“–ს შემდეგ დაემატოს „II კლასის მათემატიკის სტანდარტი“ შემდეგი რედაქციით:

„II კლასის მათემატიკის სტანდარტი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

მათ. II

მიმართულება:

რიცხვები და მოქმედებები

კანონზომიერებები და ალგებრა

გეომეტრია და სივრცის აღქმა

მონაცემთა ანალიზი, ალბათობა და სტატისტიკა

1. ერთმანეთს უსაბამებს რიცხვებს, რიცხვით სახელებს, რაოდენობებს და რიგს.

2. აკავშირებს თვლას, რიცხვებს, რიცხვით სახელებს შორის დამოკიდებულებებს და შეკრება-გამოკლების მოქმედებებს ერთმანეთთან.

3. ასრულებს განახევრება-გაორმაგების მოქმედებებს და აკავშირებს მათ შეკრება-გამოკლებასთან და ერთმანეთთან.

4. აფასებს და ადარებს რაოდენობებს 100-ის ფარგლებში.

5. იყენებს რიცხვებს და მათზე მოქმედებებს გამოთვლებზე ამოცანების ამოხსნისას

6. განავრცობს, წარმოადგენს და ადარებს საგნების ან ნახატების/ფიგურების პერიოდულ განლაგებებს (მიმდევრობებს)

7. იყენებს შეკრებას და გამოკლებას მარტივი მათემატიკური ამოცანის ამოხსნისას.

8. ორიენტირებს გარემოში და აღწერს ობიექტთა ურთიერთგანლაგებას

9. იყენებს თვისებრივ და რაოდენობრივ ნიშნებს ფიგურების აღსაწერად

10. ადარებს და ადგენს ფიგურათა ზომებს

11. აგროვებს თვისებრივ მონაცემებს მისი უშუალო გარემოცვის შესახებ

12. აწესრიგებს თვისებრივ მონაცემებს

13. აკეთებს თვისებრივ მონაცემთა ინტერპრეტაციას

პროგრამის შინაარსი მიმართულებების მიხედვით

ა) რიცხვები და მოქმედებები

1. 100-ზე ნაკლები ნატურალური რიცხვები

2. ათობითი პოზიციური სისტემა და მისი დემონსტრირება

3. არითმეტიკული მოქმედებები ნატურალურ რიცხვებზე და მათი დემონსტრირება

4. ეროვნული ფულის ნიშნები

ბ) კანონზომიერებები და ალგებრა

1. საგნების, ნახატების ან ფიგურების საშუალებით წარმოდეგენილი პერიოდული მიმდევრობები.

2. შეკრების/გამოკლების (არაუმეტეს ორი მოქმედების) შემცველი მთელრიცხოვანი გამოსახულებები და მათი ეკვივალენტობა.

3. შეკრების კომუტაციურობა და ასოციაციურობა (არაფორმალურად და შესაბამისი ტერმინების გარეშე).

4. ერთი უცნობი კომპონენტისა და შეკრების/გამოკლების ერთი მოქმედების შემცველი მთელრიცხოვანი ტოლობები.

გ) გეომეტრია და სივრცის აღქმა

1. ბრტყელი ფიგურები: წერტილი, მონაკვეთი, ტეხილი, მრუდი წირი.

2. ფიგურის შიგა და გარე არეები, ფიგურის საზღვარი.

3. საერთო საზღვრის მქონე ფიგურები, მათი საერთო გვერდები და წვეროები.

4. ტოლი ფიგურები.

5. მანძილი: ადიციურობა მონაკვეთზე, სიგრძის საზომი არასტანდარტული ერთეულები.

6. სიბრტყეზე ორიენტაცია და ობიექტთა ურთიერთგანლაგება.

დ) მონაცემთა ანალიზი, ალბათობა და სტატისტიკა

1. თვისებრივ მონაცემთა შეგროვების საშუალებანი: დაკვირვება, მონაცემთა ამოკრება მონაცემთა მონაცემთა სიიდან ან/და ცხრილიდან.

2. თვისებრივი მონაცემების ორგანიზაცია: მონაცემთა დაჯგუფება.

3. მონაცემთა მოწესრიგებული ერთობლიობების რაოდენობრივი და თვისებრივი ნიშნები: მონაცემთა საერთო რაოდენობა, განმეორება, პოზიცია და თანმიმდევრობა ერთობლიობაში.

4. მონაცემთა წარმოდგენის საშუალებანი თვისებრივი მონაცემებისთვის: სია, ცხრილი, პიქტოგრამა (რომელშიც ერთი სიმბოლო შეესაბამება ერთ მონაცემს ან მონაცემთა წყვილს).“

თ) მე–3 თავში „VII კლასი – მათემატიკა“–ს შემდეგ დაემატოს „VIII კლასის მათმატიკის სტანდარტი“ შემდეგი რედაქციით:

„VIII კლასის მათემატიკის სტანდარტი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

მათ. VIII

მიმართულება:

რიცხვები და მოქმედებები

კანონზომიერებები და ალგებრა

გეომეტრია და სივრცის აღქმა

მონაცემთა ანალიზი, ალბათობა და სტატისტიკა

1. იყენებს პოზიციურ სისტემას და რიცხვის ჩაწერის სტანდარტულ ფორმას

2. ასრულებს მოქმედებებს რაციონალურ რიცხვებზე და აფასებს მოქმედებათა შედეგს

3. იყენებს მსჯელობა-დასაბუთების ზოგიერთ ხერხს

4. ხსნის გამოთვლებთან დაკავშირებულ ამოცანებს

5. ამოიცნობს, აანალიზებს და გამოსახავს სიდიდეებს შორის წრფივ დამოკიდებულებას

6. აგებს, გამოსახავს და იკვლევს შესაბამისობას ორ სიმრავლეს შორის

7. იყენებს განტოლებათა სისტემებს და უტოლობებს პრობლემის გადაჭრისას

8. იყენებს ფიგურათა თვისებებს ფიგურათა სახეობების შედარებისა და კლასიფიცირებისთვის

9. პოულობს ფიგურის ან/და მისი ელემენტების ზომებს

10. ასაბუთებს გეომეტრიული დებულებების მართებულობას

11. მოიპოვებს მონაცემებს და წარმოადგენს მათ დასმული ამოცანის ამოსახსნელად ხელსაყრელი ფორმით

12. ამოიცნობს შემთხვევით მოვლენებს და ითვლის ხდომილობათა ალბათობებს

13. ფარდობით სიხშირესა და ალბათობას შორის კავშირის გამოყენებით აფასებს ხდომილობათა ალბათობებს და მსჯელობს ხდომილობათა მოსალოდნელობის შესახებ

პროგრამის შინაარსი მიმართულებების მიხედვით

ა) რიცხვები და მოქმედებები

1. რაციონალური რიცხვები და მათი ეკვივალენტური ფორმებით ჩაწერა.

2. 1-ზე ნაკლები / 100-ზე მეტი პროცენტი.

3. რიცხვის ჩაწერის სტანდარტული ფორმა და მისი კავშირი პოზიციურ სისტემასთან.

4. მთელმაჩვენებლიანი ხარისხი

5. არითმეტიკული ფესვი რიცხვიდან; კუბური ფესვი რიცხვიდან.

6. რიცხვებისა და რიცხვითი გამოსახულებების (მათ შორის ხარისხების ან არითმეტიკული ფესვების შემცველი გამოსახულებების) შედარება.

7. არითმეტიკული მოქმედებები რიცხვებზე; მოქმედებების შედეგის შეფასება.

8. ნაშთით გაყოფა; ნაშთი და გაყოფადობის ნიშნები.

9. ზომის ერთეულები, მათ შორის კავშირები და გამოყენება: მიმართება სიგრძისა და ფართობის ერთეულებს შორის; ერთი სისტემის ერთეულის სხვა სისტემის შესაბამისი ერთეულით გამოსახვა

10. „სამომხმარებლო არითმეტიკა“: მარტივად დარიცხული საპროცენტო განაკვეთი; სხვადასხვაგვარი ფასდაკლება; მარტივი ხარჯთაღრიცხვა

ბ) კანონზომიერებები და ალგებრა

1. წრფივი დამოკიდებულება და მისი გამოსახვა გრაფიკის, ცხრილის და განტოლების საშუალებით.

2. შესაბამისობები სასრულ სიმრავლეებს შორის და მათი გამოსახვის ხერხები; სიმრავლის ანასახი და წინასახე.

3. ორუცნობიან წრფივ განტოლებათა სისტემები და მათი გამოყენება ტექსტური ამოცანების ამოხსნისას.

4. ერთუცნობიანი წრფივი უტოლობები.

გ) გეომეტრია და სივრცის აღქმა

1. ოთხკუთხედები: ელემენტები, კლასიფიკაცია, თვისებები.

2. მართკუთხედის, პარალელოგრამის, ტრაპეციის, წესიერი მრავალკუთხედის ფართობი, მართი პრიზმისა და წესიერი პირამიდის ზედაპირის ფართობი.

3. პითაგორას თეორემა.

4. კოორდინატთა სისტემა: ორ წერტილს შორის მანძილი სიბრტყეზე, გამოყენება ფიგურათა თვისებების კვლევაში.

5. გეომეტრიული გარდაქმნები სიბრტყეზე: მობრუნება, გარდაქმნათა კომპოზიციები, მათი გამოყენება ფიგურათა ტოლობის დასადგენად.

დ) მონაცემთა ანალიზი, ალბათობა და სტატისტიკა

1. მონაცემთა შეგროვების საშუალებანი: კითხვარის/ანკეტის შედგენა და რესპონდენტთა გამოკითხვა (წარმომადგენლობითი ჯგუფის შერჩევის გარეშე); შემთხვევითი ექსპერიმენტი, შემთხვევითობის წარმომქმნელი მოწყობილობები – მონეტა, ურნა, კამათელი, რულეტი.

2. მონაცემთა მოწესრიგებული ერთობლიობების რაოდენობრივი და თვისებრივი ნიშნები: მონაცემთა ფარდობითი სიხშირე მონაცემთა წარმოდგენის საშუალებანი: წრიული დიაგრამა ფარდობითი სიხშირის დიაგრამა

3. ალბათობა: აუცილებელი და შეუძლებელი ხდომილობანი, მოცემული ხდომილობის საწინააღმდეგო ხდომილობა; ვარიანტების დათვლის ხერხების გამოყენება შემთხვევითი ექსპერიმენტის აღსაწერად (მაგალითად, ხისებრი დიაგრამა ან სხვა სქემები); ხდომილობის ალბათობა, ალბათობის თვისებები; ფარდობით სიხშირესა და ალბათობას შორის კავშირი და განსხვავება.“

ი) მე–3 თავში „X კლასი – მათემატიკა“–ს შემდეგ დაემატოს „XI კლასის მათმატიკის სტანდარტი“ შემდეგი რედაქციით:

„XI კლასის მათემატიკის სტანდარტი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

მათ. XI

მიმართულება:

რიცხვები და მოქმედებები

კანონზომიერებები და ალგებრა

გეომეტრია და სივრცის აღქმა

მონაცემთა ანალიზი, ალბათობა და სტატისტიკა

1. აკავშირებს რიცხვთა პოზიციურ სისტემებს / ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლეებს ერთმანეთთან

2. სხვადასხვა ხერხით ასრულებს მოქმედებებს ნამდვილ რიცხვებზე და აფასებს ამ მოქმედებების შედეგს

3. იყენებს მსჯელობა-დასაბუთების სხვადასხვა ხერხს

4. წყვეტს პრაქტიკული საქმიანობიდან მომდინარე პრობლემებს

5. იყენებს ფუნქციებსა და მათ თვისებებს რეალური ვითარების მოდელირებისას და მის შესასწავლად

6. იყენებს გრაფიკულ, ალგებრულ მეთოდებს ან/და ტექნოლოგიებს ფუნქციის / ფუნქციათა ოჯახის თვისებების შესასწავლად

7. იყენებს დისკრეტული მათემატიკის ცნებებსა და აპარატს მოდელირებისას და პრობლემების გადაჭრისას

8. ასრულებს ოპერაციებს ვექტორებზე და იყენებს ვექტორებს გეომეტრიული და საბუნებისმეტყველო პრობლემების გადაჭრისას

9. იყენებს დედუქციურ /ინდუქციურ მსჯელობას და/ან ალგებრულ ტექნიკას გეომეტრიულ დებულებათა დასამტკიცებლად

10. ახასიათებს გეომეტრიულ გარდაქმნებს და იყენებს მათ გეომეტრიული პრობლემების გადაჭრისას

11. იყენებს სივრცული ფიგურის კვეთებსა და გეგმილებს სივრცული ფიგურის შესასწავლად

12. მოიპოვებს დასმული ამოცანის ამოსახსნელად საჭირო მონაცემებს

13. წარმოადგენს მონაცემებს დასმული ამოცანის ამოსახსნელად ხელსაყრელი ფორმით და ახდენს მათ ინტერპრეტაციას

14. აღწერს შემთხვევითობას ალბათური მოდელების საშუალებით

15. აკეთებს მონაცემთა ანალიზს და აყალიბებს დასკვნებს

პროგრამის შინაარსი მიმართულებების მიხედვით

ა) რიცხვები და მოქმედებები

1. ნამდვილ რიცხვთა ქვესისტემები (რაციონალურ და ირაციონალურ რიცხვთა სიმრავლეები)

2. სხვადასხვა პოზიციური სისტემები და მათ შორის კავშირები.

3. სხვადასხვა სახით მოცემული რიცხვების შედარება/დალაგება.

4. ალგებრული მოქმედებები ნამდვილ რიცხვებზე

5. ნამდვილი რიცხვის დამრგვალება და არითმეტიკული მოქმედებების შედეგის შეფასება, არითმეტიკული მოქმედებების შედეგის მიახლოებითი მნიშვნელობის პოვნა

6. რიცხვის ხარისხი და ლოგარითმი (ნებისმიერი ფუძით)

7. ნაშთების არითმეტიკის ელემენტები.

8. უსასრულოდ დიდი და უსასრულოდ მცირე სიდიდეები და მათზე მოქმედებები (არამკაცრად)

9. მიმდევრობის ზღვარი (არამკაცრად)

ბ) კანონზომიერებები და ალგებრა

1. ტრიგონომეტრიული, უბან-უბან წრფივი, საფეხურებრივი, მაჩვენებლიანი, ლოგარითმული ფუნქციები: განსაზღვრის არე და მნიშვნელობათა სიმრავლე; ნულები, მაქსიმუმები და მინიმუმები; ზრდადობის/კლებადობის და ნიშანმუდმივობის შუალედები.

2. ფუნქციის პერიოდულობა და პერიოდი.

3. ფუნქციის გრაფიკის გეომეტრიული თვისებები.

4. წრფივი პროგრამირების ამოცანები სიბრტყეზე.

5. მათემატიკური ინდუქცია და მისი გამოყენება რეკურენტული წესით მოცემული რიცხვითი მიმდევრობის ზოგადი წევრის ფორმულის მისაღებად (მაგ. არითმეტიკული/გეომეტრიული პროგრესია).

გ) გეომეტრია და სივრცის აღქმა

1. წრფეებს შორის, წრფესა და სიბრტყეს შორის, სიბრტყეებს შორის მიმართებები სივრცეში.

2. ვექტორები და მათზე ოპერაციები (შეკრება, სკალარზე გამრავლება, სკალარული/ვექტორული ნამრავლი).

3. ვექტორებისა და ვექტორული ოპერაციების გამოსახვა კოორდინატებში.

4. გეომეტრიული გარდაქმნები სიბრტყეზე: გადაადგილებები და მსგავსების გარადქმნები.

5. ფიგურის (მრავალკუთხედის, წრის) ინვარიანტები გეომეტრიული გარდაქმნის მიმართ.

6. სივრცული ფიგურის კვეთები და გეგმილები.

დ) მონაცემთა ანალიზი, ალბათობა და სტატისტიკა

1. მონაცემთა შეგროვების საშუალებანი: კითხვარის/ანკეტის შედგენა და რესპონდენტთა გამოკითხვა (წარმომადგენლობითი ჯგუფის შერჩევის გარეშე)

2. მონაცემთა კლასიფიკაცია და ორგანიზაცია: რაოდენობრივ მონაცემთა დაჯგუფება სასრული რაოდენობის ინტერვალთა კლასებად

3. მონაცემთა მოწესრიგებული ერთობლიობების რაოდენობრივი და თვისებრივი ნიშნები: ტიპური და გამორჩეული (მაგ., ექსტრემალური, იშვიათი) მონაცემები; სიხშირეთა განაწილება; დაგროვილი სიხშირე, დაგროვილი ფარდობითი სიხშირე; მონაცემთა პოზიციის მახასიათებელი - რანგი.

4. მონაცემთა წარმოდგენის საშუალებანი თვისებრივი და რაოდენობრივი მონაცემებისთვის: დიაგრამის ნაირსახეობანი (ფოთლებიანი ღეროების მსგავსი დიაგრამები, ჰისტოგრამა, სიხშირული პოლიგონი, ოგივა, დაგროვილ ფარდობით სიხშირეთა დიაგრამა)

5. შემაჯამებელი რიცხვითი მახასიათებლები თვისებრივი და დაუჯგუფებელი რაოდენობრივი მონაცემებისთვის: მონაცემთა გაფანტულობის საზომები (სტანდარტული გადახრა)

6. ალბათობა: ოპერაციები ხდომილობებზე (ხდომილობათა გაერთიანება, თანაკვეთა); დამოუკიდებელ ხდომილებათა ალბათობების გამოთვლა ჯამის ალბათობისა და კომბინატორული ანალიზის გამოყენებით; გეომეტრიული ალბათობა მონაკვეთზე და ბრტყელ ფიგურაზე.“

კ) მე–3 თავში „I კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში“ შემდეგ დაემატოს „II კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში“ შემდეგი რედაქციით:

„II კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და

იდეების გამოხატვა

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

ს.გ.II.1 იყენებს სახვითი ხელოვნების რამდენიმე ძირითად ელემენტსა და პრინციპს ნამუშევრის შექმნისას

მოსწავლე

ს.გ.II.7 წარმოადგენს ინდივიდუალურ და ჯგუფურ ნამუშევრებს, გამოთქვამს აზრს საკუთარ და თანაკლასელთა ნაშრომებზე

მოსწავლე

ს.გ.II.12 განასხვავებს ერთმანეთისაგან სახვითი ხელოვნების დარგებს, ზოგიერთ ჟანრს და აკავშირებს მათ ყოველდღიურ ცხოვრებასთან

ს.გ.II.2 მიმართავს სხვადასხვა მასალას, ტექნიკას და პროცედურას ნამუშევრის შექმნისას

ს.გ.II.8 მოსწავლეს ესმის და წარმოაჩენს, რომ ხელოვნება არის იდეათა გამოხატვის საშუალება

ს.გ.II.13 აკავშირებს ნაწარმოების შინაარსს ყოველდღიურ ცხოვრებასა და საკუთარ გამოცდილებასთან

ს.გ.II.3 აკვირდება გარემოში სხვადასხვა ფერს, ფორმას და ასახავს მათ ნამუშევარში

ს.გ.II.9 პატივს სცემს საკუთარ და სხვის ნამუშევარს

ს.გ.II.4 გამოსახავს სხვადასხვა მოტივის საფუძველზე წარმოშობილ იდეებს

ს.გ.II.10 მონაწილეობს სხვადასხვა სახის ღონისძიებაში

ს.გ.II.5 ამჟღავნებს მარტივი შრომითი საქმიანობის ელემენტარულ უნარ–ჩვევებს

ს.გ.II.11 იცნობს და იყენებს ელემენტარულ ტერმინოლოგიასA

ს.გ.II.6 მუშაობს ინდივიდუალურად და სხვებთან ერთად

II კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

სახვითი ხელოვნების ძირითადი ელემენტები და პრინციპები:

ხაზი, ფერი (ცივი, თბილი); ფორმა (ორგანზომილებიანი (სიბრტყეზე); სიმეტრიული, ასიმეტრიული), მარტივი ორნამენტის შექმნა ნიმუშის (ელემენტის, დეტალის) განმეორებით, (განწყობილების გადმოცემა ხაზით, ფერით). კომპოზიციური განაწილების საფუძვლები (ვერტიკალური ან ჰორიზონტალური ფორმატის შერჩევა, გამოსახულების ზომის შერჩევა ფურცლის ზომის შესაბამისად, ძირითადის გამოყოფა ნახატში, ფორმატზე გამოსახულებების თანაბარად განაწილება), სიმეტრია.

მასალა და იარაღი:

ფანქარი, პასტელი, ფლომასტერი, გუაში, ფერადი ქაღალდი, მუყაო, პლასტილინი, ლითონის, პლასტმასის კოლოფები, ბუნებრივი და ხელოვნური მასალა (ნიჟარა, ხის ქერქი, ხავსი, ფერადი კენჭები, მძივები, ღილები და სხვ.); ფუნჯი, მაკრატელი, წებო.

ტექნიკა და პროცედურა:

ფერწერის, გრაფიკის სხვადასხვა ტექნიკა, ძერწვა, აპლიკაცია, ქაღალდის პლასტიკა, მოზაიკა, კოლაჟი, კონსტრუქცია; დახევა, დაჭრა, დაწებება.

დაკვირვება გარემოზე:

ფორმის, ფერის, ხაზების, ამოცნობა.

იდეების წყაროები:

გარემოზე დაკვირვების შედეგად მიღებული შთაბეჭდილებები (ხატვა ნატურიდან და მეხსიერებით),

ფანტაზია, მხატვრული ლიტერატურა, მხატვრული და ანიმაციური ფილმი,

საკონცერტო, თეატრალური, საცირკო წარმოდგენა.

სავარაუდო თემები:

„ზაფხულის არდადეგები”, „მეგობრობა”, „სოფელი შემოდგომაზე”, „შემოდგომის ნატურმორტი”, „ცირკში”, „ზოოპარკში” „ახალი წლის ღამე”, „ზამთრის პეიზაჟი”, „ფანტასტიკური ქალაქი”, „საყვარელი ზღაპრის გმირი” და სხვ.

შრომითი საქმიანობა:

აღჭურვილობის მოტანა-მოწესრიგება, დავალების ჩანიშვნა, სამუშაო ადგილის დალაგება, დროის ლიმიტისა და უსაფრთხოების წესების დაცვა.

მუშაობის სტრატეგია:

მუშაობა დამოუკიდებლად, მეწყვილესთან, გუნდურად.

ღონისძიებები:

საკლასო გამოფენა, ზეიმი, ექსკურსიები მუზეუმში, გალერეებში, ქალაქგარეთ კულტურული მემკვიდრეობის გაცნობის მიზნით.

წარდგინება:

ნაცნობი აუდიტორიის წინაშე ნამუშევრის წარდგენა (საუბარი ნამუშევარზე), კითხვების დასმა, პასუხის გაცემა, შთაბეჭდილებების გაზიარება (შეფასების მცდელობა), პატივისცემის გამომჟღავნება სხვისი ნამუშევრის და აზრის მიმართ, სხვისი აზრის ყურადღებით მოსმენა, ელემენტარული ტერმინოლოგიის გამოყენება.

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში:

სახვითი ხელოვნების დარგების (ფერწერა, გრაფიკა, ქანდაკება და სხვ.) და ჟანრების (პეიზაჟი, ნატურმორტი, პორტრეტი, ყოფითი ჟანრი) გაცნობა; ნამუშევრების დათვალიერება; საუბარი შთაბეჭდილებებზე, შინაარსზე; განწყობილების ამოცნობა, რეალისტური და პირობითი ნამუშევრების გარჩევა.“

ლ) მე–3 თავში „VII კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში“ შემდეგ დაემატოს „VIII კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში“ შემდეგი რედაქციით:

„VIII კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და იდეების გამოხატვა	კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია	ხელოვნების აღქმა კონტექსტში
მოსწავლე ს.გ.VIII.1 შემოქმედებითად იყენებს სახვითი ხელოვნების ელემენტებისა და პრინციპების ცოდნას კონკრეტული პრობლემის გადასაჭრელად ნამუშევრის შექმნისას	მოსწავლე ს.გ.VIII.7 წარმოადგენს ინდივიდუალურ და ჯგუფურ ნამუშევრებს და მიღებულ ცოდნაზე დაყრდნობით გამოთქვამს და ასაბუთებს საკუთარ აზრს ხელოვნების ნაწარმოების შესახებ	მოსწავლე ს.გ.VIII.10 ამოიცნობს და ადარებს ერთმანეთს სხვადასხვა ეპოქისა და კულტურის ხელოვნების ნიმუშებს
ს.გ.VIII.2 მიზანმიმართულად ირჩევს და შემოქმედებითად იყენებს სხვადასხვა მასალას, ტექნიკას და პროცედურას ნამუშევრის შექმნისას	ს.გ.VIII.8 ესმის და წარმოაჩენს, რომ ხელოვნება არის კულტურის თვითგამოხატვის და კომუნიკაციის საშუალება	ს.გ.VIII.11 ამოიცნობს განსხვავებულ კონტექსტს, რომელშიც იქმნებოდა ხელოვნების ნაწარმოები
ს.გ.VIII.3 აფართოებს გარემოში ობიექტებს შორის არსებული კავშირების ასახვის გზებს ნამუშევარში	ს.გ.VIII.9 გეგმავს და მონაწილეობს სხვადასხვა სახის ღონისძიებაში	ს.გ.VIII.12 ეცნობა ქართულ ხელოვნებას და ხელოვნების მოღვაწეებს
ს.გ.VIII.4 აფართოებს საკუთარი გრძნობების, განწყობილებების და იდეების გამოსახვის გზებს ნამუშევარში		ს.გ.VIII.13 იკვლევს, რა როლს ასრულებს ხელოვნება საზოგადოების ცხოვრებაში
ს.გ.VIII.5 გეგმავს და ასრულებს სხვადასხვა სახის სამუშაოს
ს.გ.VIII.6 მიმართავს ინდივიდუალური და ჯგუფური მუშაობის სხვადასხვა სტრატეგიას

VIII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

სახვითი ხელოვნების ძირითადი ელემენტები და პრინციპები:

სხვადასხვა ტიპის ხაზი, მონასმი; ფერი, ფორმა; შუქ-ჩრდილი, ფაქტურა, მოცულობა; მთლიანობა, პრორპორციები; სივრცე; სიმეტრია, რიტმი, წონასწორობა, კონტრასტი, დინამიკა (განწყობილების, ასოციაციების, ემოციების გადმოცემა სხვადასხვაგვარი ეფექტების საშუალებით).

მასალა და იარაღი:

ტუში, მელანი, ფანქარი, პასტელი, გუაში, აკვარელი, ტემპერა, ნახშირი, მუყაო, თიხა, ხე, ქსოვილი, ლითონი, მავთული, ბუნებრივი და ხელოვნური მასალა; ექსპერიმენტი სხვადასხვა მასალით;

ტექნიკა და პროცედურა:

ფერწერის, გრაფიკის სხვადასხვა ტექნიკა, ანაბეჭდი, ძერწვა, ქაღალდის პლასტიკა, კოლაჟი, კონსტრუქცია, კომპიუტერული ტექნოლოგიები;

იდეების გამოხატვა:

საგნებსა და მათ ფუნქციებს შორის კავშირების, ასოციაციების გადმოცემა, მრავალი დეტალის ამოცნობა და ასახვა; იდეების წყაროები: სხვადასხვა კულტურის, პერიოდის ხელოვნების ნიმუშები, ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები, ბუნების მოვლენები, ცხოვრებაში ნანახი სცენები, წარმოსახვა, ისტორიული ფაქტები, მხატვრული ლიტერატურა, ფილმი, წარმოდგენა (თეატრალური, საბალეტო, საოპერო დადგმა, კონცერტი და სხვ.), საინფორმაციო საშუალებები.

სავარაუდო თემები:

„დილა/საღამო ქალაქში/სოფელში," „წვიმიანი დღე ტყეში, ქალაქში, სოფელში", „პირველი თოვლი", რელიგიური დღესასწაულები, „სიყვარული", „საყვარელი მითოლოგიური პერსონაჟი”, „მირობა” და სხვ.

შრომითი საქმიანობა:

დეკორატიული და გამოყენებითი საგნები, წიგნების (აკინძვა, მაკეტის შექმნა), თეატრალური რეკვიზიტი (კოსტუმისა და დეკორაციის დეტალები); ინტერიერის ესკიზები, ინვენტარის შეკეთება, სკოლის ეზოს დეკორატიული გაფორმება, მცენარეების დარგვა-მოვლა.

მუშაობის სტრატეგია:

მუშაობა დამოუკიდებლად, მეწყვილესთან, გუნდურად.

კომუნიკაცია:

ნამუშევრის წარდგენა ფართო აუდიტორიის წინაშე, (მსჯელობა ჩანაფიქრზე, ემოციაზე, მიზნებზე, ამოცანებზე), შთაბეჭდილებების, დაკვირვების, გამოცდილების გაზიარება, შეფასება და მისი დასაბუთება, სათანადო ტერმინოლოგიის გამოყენება;

საუბარი ნამუშევრის შექმნის მოტივებზე, ჯგუფის მიერ დასახულ მიზნებზე; ნამუშევრის შეფასება მხატვრული ხერხების მიხედვით; საუბარი სხვადასხვა კულტურის დამახასიათებელ ნიშნებზე, ნამუშვრიდან მიღებულ ინფორმაციაზე;

გამოფენა, სპექტაკლი, აქცია, შეხვედრები ხელოვნების მოღვაწეებთან, ექსკურსიები.

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში:

სახვითი ხელოვნების ცნობილი ნამუშევრების დათვალიერება, ამოცნობა და დაკავშირება ეპოქასთან და კულტურასთან; პირობითი და რეალისტური ნამუშევრების შედარება; ხელოვნების ნიმუშის კვლევა რელიგიურ, სოციალურ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ასპექტში;

ინფორმაცია ხელოვნების ქართველ მოღვაწეებზე და მათ შემოქმედებაზე; ქართული ხელოვნების დარგები: კედლის მხატვრობა, არქიტექტურა, მინანქარი, ოქრომჭედლობა, ჭედურობა და სხვ.“

მ) მე–3 თავში „X კლასის სტანდარტი სახვით და გამოყენებით ხელოვნებაში/შრომით სწავლებაში“ შემდეგ დაემატოს „XI-XII კლასების არჩევითი კურსები – სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება“ შემდეგი რედაქციით:

„XI-XII კლასების არჩევითი კურსები–სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება

(პრაქტიკული კურსი)

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და

იდეების გამოხატვა

Kკომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

ხ.პ.XI,XII.1 ატარებს ექსპერიმენტს ხელოვნების ელემენტების, პრინციპების, სხვადასხვა მასალის, ტექნიკისა და პროცედურის გამოყენებით ნამუშევრის შექმნისას

მოსწავლე

ხ.პ.XI,XII.5 აღწერს და აანალიზებს ხელოვნების ნიმუშს

მოსწავლე

ხ.პ.XI,XII.7 ამოიცნობს და ადარებს ერთმანეთს სხვადასხვა ეპოქისა და სტილის ნამუშევრებს

ხ.პ.XI,XII.2 ასახავს ნამუშევარში გარემოზე დაკვირვების შედეგებს, ავითარებს გამომსახველობით ხერხებს

ხ.პ.XI,XII.6 წარადგენს საკუთარ და სხვის ნამუშევარს აუდიტორიის წინაშე

ხ.პ.XI,XII.8 იკვლევს საქართველოს სხვადახვა კუთხის ხელოვნების ნიმუშებს და მსჯელობს მათ შესახებ

ხ.პ.XI,XII.3 იყენებს შთაგონების სხვადასხვა წყაროს იდეების გენერირებისათვის

ხ.პ.XI,XII.9 აანალიზებს თანამედროვე ხელოვნებას

ხ.პ.XI,XII.4 მონაწილეობს პროექტებში

ხ.პ.XI,XII.10 იკვლევს და აანალიზებს ხელოვნების როლს საკუთარ და საზოგადოების ცხოვრებაში

სასწავლო პროგრამის შინაარსი

სახვითი ხელოვნების ძირითადი ელემენტები და პრინციპები:

ხაზი, ფერი, შუქ-ჩრდილი, ფაქტურა, ფორმა, მოცულობა; პრორპორციები; კომპოზიციური განაწილების საფუძვლები: მთლიანობა, სივრცე (ხედვის წერტილი, ჰორიზონტის ხაზი, პერსპექტივა, თავშეყრის წერტილი, წინა და უკანა პლანი) სიმეტრია, რიტმი, წონასწორობა, კონტრასტი, (განწყობილების, ემოციების გადმოცემა სხვადასხვაგვარი ეფექტების და მხატვრული ხერხების საშუალებით).

მასალა და იარაღი:

ტუში, ფანქარი, პასტელი, გუაში, აკვარელი, ტემპერა, ნახშირი, თიხა, ქსოვილი, ძაფი, თოკი, მავთული, ლითონი, ბუნებრივი და ხელოვნური მასალა; ექსპერიმენტი სხვადასხვა მასალით; სადურგლო, სამეთუნეო, საქსოვი, სამკერვალო იარაღი.

ტექნიკა და პროცედურა

ანაბეჭდი, ძერწვა, კოლაჟი, ფარდაგი, თექა, გობელენი, ნაქარგობა, ქარგვა, ქსოვა, კერვა, ხეზე კვეთა, კომპიუტერული ტექნოლოგიები; ხელოვნების ცნობილი ნიმუშების ასლების გაკეთება; ექსპერიმენტი შერჩეულ სფეროში (მხატვრობა, დიზაინი, ფოტოგრაფია); ექსპერიმენტი მასალით, ტექნიკით.

ინტეგრაცია სხვა საგნებთან:

სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნება – მუსიკა – ლიტერატურა–ისტორია–საბუნებისმეტყველო საგნები.

მონაწილეობა პროექტებში:

პროექტის იდეის განსაზღვრა (გამოფენა, აქცია, ხელოვნების ფესტივალი, ვიქტორინა, ექსპედიცია, ექსკურსია საქართველოს რომელიმე კუთხეში); პროექტის დაგეგმვა, ფუნქციების განაწილება: ორგანიზება, ფინანსური გათვლა, სპონსორის მოძიება, საზოგადოებასთან ურთიერთობა, მასალით მომარაგება; ვიზუალური დღიურის წარმოება; პროექტის წარდგენა, შეფასება.

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია:

ხელოვნების ნიმუშის აღწერა, ანალიზი და შეფასება სახვითი ხელოვნების ელემენტებისა და პრინციპების ცოდნაზე დაყრდნობით; ნამუშევრით გამოწვეულ ემოციებზე და შთაბეჭდილებებზე მსჯელობა, კრიტერიუმების განსაზღვრა, შესაბამისი ტერმინოლოგიის გამოყენება; ნამუშევრის წარდგენა აუდიტორიის წინაშე, შერჩეული კრიტერიუმებით ნამუშევრის შეფასება.

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში:

სხვადასხვა ეპოქის და სტილის ნამუშევრების შედარება და ანალიზი; (სტილი, თემა, ჟანრი და სხვ.) მხატვრის ინდივიდუალური მანერა; საქართველოს სხვადასხვა კუთხის ხელოვნება, ხალხური შემოქმედება; ხელოვნების როლის ანალიზი საკუთარ და საზოგადოების ცხოვრებში.

ხელოვნების ისტორია

(თეორიული კურსი)

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

ხ.თ.XI,XII.1 აღწერს და აანალიზებს ხელოვნების ნიმუშს

მოსწავლე

ხ.თ.XI,XII.2 ირჩევს და იკვლევს რომელიმე ეპოქის ხელოვნებას

ხ.თ.XI,XII.3 ირჩევს და იკვლევს ქართული ხელოვნების რომელიმე პერიოდს/დარგს/შემოქმედს

ხ.თ.XI,XII.4 იკვლევს თანამედროვე ხელოვნებას

ხ.თ.XI,XII.5 იკვლევს და აანალიზებს ხელოვნების როლს საკუთარ და საზოგადოების ცხოვრებაში

სასწავლო პროგრამის შინაარსი

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია: ხელოვნების ნიმუშის აღწერა, ანალიზი და იდეის ამოკითხვა ხელოვნების ელემენტებისა და პრინციპების ცოდნაზე დაყრდნობით; სხვადასხვა ფაქტორის (დრო, კლიმატი, შენახვის პირობები, ისტორიული მოვლენები) ზეგავლენის კვლევა ხელოვნების ნაწარმოებზე. ხელოვნების ნიმუშის შეფასება შერჩეული კრიტერიუმებით (ემოცია, ესთეტიკური და მატერიალური ღირებულება); შესაბამისი ტერმინოლოგიის გამოყენება;

ხელოვნების აღქმა კონტექსტში:

ეპოქის (მაგ. ძველი აღმოსავლეთი, ანტიკური ხანა, შუასაუკუნეები, XV–XIX საუკუნეების დასავლეთ ევროპა) არჩევა და კვლევა (სტილისტური ნიშნები, თემატიკა, რომელი დარგი იყო განვითარებული და რატომ); არჩეული ეპოქის ისტორიული, სოციალური, რელიგიური და პოლიტიკური კონტექსტის კვლევა და მისი გავლენის ანალიზი მომდევნო პერიოდის ხელოვნებაზე; ხელოვნების დარგებში (ფერწერა, გრაფიკა, ქანდაკება, არქიტექტურა, დიზაინი) მომხდარი ცვლილებების ანალიზი (მე–20 საუკუნის დასაწყისიდან დღემდე) ცნობილი ნიმუშების მაგალითზე; ამ პერიოდში მოღვაწე ხელოვნების ცნობილი წარმომადგენლების შემოქმედების კვლევა თანამედროვე ხელოვნების კონცეფციების, მიმდინარეობები და ფორმების (ტექნოლოგიები, თეორიები, გამომსახველობითი ხერხები, მასალა, მასალა) შესწავლა; ხელოვნების როლის კვლევა და ანალიზი საკუთარ და საზოგადოების ცხოვრებაში.

თეატრალური ხელოვნება

(არჩევითი კურსი)

თეატრალური ხელოვნების შესწავლა, წარმოსახვითი სამყაროს შექმნა და ცხოვრება ამ სამყაროში (როლების გათამაშება) საკუთარი თავისა და ირგვლივ არსებული გარემოს შემეცნების უნიკალური გზაა. თეატრალური ხელოვნების შესწავლის დროს შეძენილი უნარ-ჩვევები დაეხმარება მოსწავლეს როგორც ადამიანებთან ურთიერთობაში, კერძოდ, საკუთარი და სხვისი განცდების, შეხედულებების, დამოკიდებულებების გაგებაში, ისე სამყაროს შესახებ მიღებული ცოდნის გაღრმავებასა და შემდგომი პროფესიული უნარ-ჩვევების განვითარებაში. გარდა ამისა, სპექტაკლის შექმნა, წარმოდგენა და ანალიზი გუნდური საქმიანობაა. აქედან გამომდინარე, რეალურ და წარმოსახვით სამყაროში კომუნიკაციის მეშვეობით მოსწავლეს უვითარდება მოსმენის, საუბრის, ადამიანებთან ურთიერთობის, განსხვავებული აზრისა და მსოფლმხედველობის მიმართ შემწყნარებლური დამოკიდებულების და სხვის მიმართ თანაგრძნობის უნარს.

წარმოდგენილ კურსში დრამატული ხელოვნების შესწავლა სამი მიმართულებით იშლება. ესენია:

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და იდეების გამოხატვა. ამ მიმართულების ფარგლებში მოსწავლეები ქმნიან და წარმოადგენენ დრამატულ ნამუშევრებს. იკვლევენ ხასიათებსა და მოვლენებს ტექსტსა და საკუთარ გამოცდილებაზე დაყრდნობით.

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია. მოსწავლეები აანალიზებენ დრამატულ ნამუშევრებს, აფასებენ საკუთარ და სხვების სამსახიობო არჩევანს.

თეატრალური ხელოვნება კონტექსტში. მოსწავლეები შეისწავლიან თეატრალური ხელოვნების თეორიულ და ისტორიულ ასპექტებს, დრამის წარმოშობას და მის როლს საზოგადოების ცხოვრებაში.

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და

იდეების გამოხატვა

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია

თეატრალური ხელოვნების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

თ.ხ..XI,XII 1. იყენებს თეატრალური ხელოვნების ელემენტებს და პრინციპებს შემოქმედებითი აქტივობისას

მოსწავლე

თ.ხ.. XI,XII 3. აანალიზებს ეტიუდს, სცენას, სპექტაკლს

მოსწავლე

თ.ხ.. XI,XII 5. იკვლევს ქართული თეატრის ისტორიის ძირითად ეტაპებს

თ.ხ.. XI,XII 2. მონაწილეობს სპექტაკლში

თ.ხ.. XI,XII 4. მონაწილეობს თეატრალურ ცხოვრებაში

თ.ხ.. XI,XII 6. იკვლევს და აანალიზებს თეატრალურ ხელოვნებას

თ.ხ.. XI,XII 7. იკვლევს თეატრალური ხელოვნების როლს საკუთარ და საზოგადოების ცხოვრებაში

სასწავლო პროგრამის შინაარსი

თეატრალური ხელოვნების ელემენტები და პრინციპები: ინტონაცია, რიტმი, დინამიკა, მიმიკა, ჟესტი, ლოგიკური მახვილი, პაუზა, სხეულის პლასტიკა, ვოკალური მონაცემები (ლიტერატურული ტექსტის კითხვა; ემოციების, განწყობილების გადმოცემა; მხატვრული სახის განსახიერება; სცენის გათამაშება; იმპროვიზაცია, სიმღერის, ცეკვის შესრულება)

სპექტაკლში მონაწილეობა: პრობლემის დასმა, თემის შერჩევა, პიესის შექმნა, როლების განაწილება, პირობითი სამყაროს შექმნა (მხატვართან, მუსიკალურ გამფორმებელთან თანამშრომლობა).

კომუნიკაცია და ინტერპრეტაცია: დასწრება თეატრალურ წარმოდგენებზე, რეპეტიციებზე; თეატრალური წარმოდგენის, მისი ფრაგმენტის ანალიზი შესაფერისი ტერმინოლოგიის გამოყენებით ზეპირად და წერილობით; სპექტაკლის იდეის, თემის, პრობლემის, კომპოზიციური წყობის და გამოყენებული თეატრალური ხერხების განხილვა; მსახიობის ოსტატობით და თეატრალური ხელოვნების სხვადასხვა ელემენტებით შექმნილი მხატვრული სახის ანალიზი; შეხვედრა თეატრალური ხელოვნების

მოღვაწეებთან თეატრალური ხელოვნება კონტექსტში: ისტორიული, სოციალური და პოლიტიკური ვითარების გავლენის კვლევა თეატრზე ქართული თეატრის ისტორიის შერჩეული პერიოდის მაგალითზე; ქართული თეატრის მოღვაწეების შემოქმედების განხილვა; მსჯელობა თეატრალური ხელოვნების განსხვავებულ ფორმებსა და მიმდინარეობებზე, თეატრსა და კინოს შორის არსებულ მსგავსება-განსხვავებებზე, თეატრის მუშაკების როლზე თეატრში; საუბარი თეატრთან დაკავშირებულ პროფესიებზე, თანამედროვე ტექნოლოგიების გავლენაზე; თეატრალური ჟანრების დახასიათება, ძველი და ახალი თეატრალური ფორმების შედარება; თეატრის როლის ანალიზი საკუთარ და საზოგადოების ცხოვრებაში.“

ნ) მე–3 თავში „I კლასის სტანდარტი მუსიკაში“ შემდეგ დაემატოს „II კლასის სტანდარტი მუსიკაში“ შემდეგი რედაქციით:

„II კლასის სტანდარტი მუსიკაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და იდეების

გამოხატვა

კომუნიკაცია, ინტერპრეტაცია

მუსიკალური ნაწარმოების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

მუს.II.1.

ამოიცნობს და იყენებს ზოგიერთ მუსიკალურ ელემენტს რიტმულ-

ინტონაციური სავარჯიშოების დროს

მოსწავლე

მუს.II.5.

უსმენს და დამოკიდებულებას გამოხატავს მუსიკალური ნაწარმოების

მიმართ

მოსწავლე

მუს.II.10.

იცნობს სხვადასხვა შემოქმედებით პროფესიებს და უკავშირებს მათ ხელოვნების კონკრეტულ ნიმუშებს

მუს.II.2.

მღერის მარტო და სხვებთან ერთად

მუს.II.6.

იცნობს და იყენებს მარტივ მუსიკალურ ტერმინებს

მუს.II.11.

აკავშირებს ყოველდღიურობასთან მოსმენილ ნაწარმოებებს

მუს.II.3.

მიმართავს გამოხატვის სხვადასხვა ფორმებს გარკვეული განწყობილების გადმოსაცემად

მუს.II.7.

მონაწილეობს სხვადასხვა სახის ღონისძიებაში

მუს.II.12.

იცნობს ზოგიერთ მუსიკალურ საკრავს

მუს.II.4.

იმეორებს ზოგიერთი ცეკვის მარტივ ილეთებს

მუს.II.8.

პატივისცემით ეკიდება სხვის შემოქმედებას და აზრს

მუს.II.13.

უსმენს და ასხვავებს ხმებს გარემოში

მუს.II.9.

ესმის და წარმოაჩენს, რომ მუსიკა გრძნობების და განწყობილებების გამოხატვის საშუალებაა

II კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

რიტმულ-ინტონაციური სავარჯიშოები:

● მუსიკალური ელემენტების გამოხატვა

● ბგერა, ხმოვანების სიძლიერე, რიტმი (რიტმული ნახაზი, რომელიც შედგება მთელი, ნახევარი, მეოთხედი გრძლიობებისაგან), ტემპი (ნელი - ჩქარი)...

სიმღერა:

● ერთხმიანი სიმღერები საბავშვო და ხალხური რეპერტუარიდან

● სიმღერა თანხლებით და მის გარეშე

ცეკვა:

● ქართული და ისტორიულ-ყოფითი ცეკვები

● რამდენიმე მარტივი ილეთის განმეორება

განწყობილების გადმოცემა:

● მიმიკით, ჟესტით, მოძრაობით

● ეტიუდების შესრულება

მოსასმენი მასალა:

● ხალხური სიმღერები

● ფრაგმენტები კლასიციზმის ეპოქის, ქართული კლასიკური ნაწარმოებებიდან

● საბავშვო მუსიკალური პროგრამული პიესები, სახასიათო ფრაგმენტები ცნობილი მუსიკალური ნაწარმოებებიდან

მუშაობის ფორმები:

● ინდივიდუალური და ჯგუფური

ხმის წარმოქმნის წყაროს გარკვევა:

● სახლი, ბუნება, ქუჩა, საკონცერტო დარბაზი...

ღონისძიებები:

● კლასის ზეიმი თემაზე – ახალი წელი, გაზაფხული, შემოდგომა.

● სკოლის საანგარიშო კონცერტი

მუსიკალური ნაწარმოების აღქმა კონტექსტში:

● ინფორმაცია: ტექსტი, სიუჟეტი

● განწყობილების ამოცნობა

● შემოქმედებითი პროფესიების გაცნობა (მხატვარი, კომპოზიტორი, პოეტი,...) და მათი კონკრეტულ ადამიანებთან დაკავშირება

საკრავები:

● ხალხური და კლასიკური ინსტრუმენტების ამოცნობა (ვიოლინო, ქსილოფონი, ფანდური...) ფოტოზე და კლასში.“

ო) მე–3 თავში „VII კლასის სტანდარტი მუსიკაში“ შემდეგ დაემატოს „VIII კლასის სტანდარტი მუსიკაში“ შემდეგი რედაქციით:

„VIII კლასის სტანდარტი მუსიკაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და იდეების

გამოხატვა

კომუნიკაცია, ინტერპრეტაცია

მუსიკალური ნაწარმოების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

მუს.VIII.1.

იყენებს მუსიკალურ ელემენტებს და საკრავებს იმპროვიზაციული სავარჯიშოების დროს

მოსწავლე

მუს.VIII.8.

უსმენს მუსიკალურ ნაწარმოებს და საუბრობს მის შესახებ

მოსწავლე

მუს.VIII.11.

განიხილავს მუსიკათან

დაკავშირებულ

პროფესიებს

მუს.VIII.2.

მღერის მარტო და სხვებთან შეთანხმებულად

მუს.VIII.9.

ესმის და წარმოაჩენს, რომ მუსიკა იდეათა გამოხატვის და კომუნიკაციის საშუალებაა

მუს.VIII.12. შეისწავლის ქართული და მსოფლიო მუსიკალური ხელოვნების

ცნობილ ნიმუშებს და მათ ავტორებს

მუს.VIII.3. განსაზღვრავს და გადმოსცემს განწყობილებას, სიუჟეტს, თემას

მუს.VIII.10. მონაწილეობს სხვადასხვა სახის ღონისძიებაში

მუს.VIII.13.

ასხვავებს მუსიკალურ საკრავებს

მუს.VIII.4.

ასრულებს განსხვავებული სტილის ცეკვების ილეთებს

მუს.VIII.5.

ამოიცნობს და ჩაწერს სანოტო სისტემის ნიშნებს

მუს.VIII.6. თანამშრომლობს სხვებთან

მუს.VIII.7.

აწყობს ღონისძიებებს

VIII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

იმპროვიზაციული სავარჯიშოები:

● მუსიკალური ელემენტების გამოხატვა დაკვრით, სიმღერით

● მელოდიების, რიტმების შესრულება ,,ინსტრუმენტულ’’ ანსამბლში

სიმღერა:

● ერთხმიანი და მარტივი ორხმიანი სიმღერების, კანონის ტიპის მელოდიების შესრულება გუნდში

● წყვილში და ანსამბლში

● თეატრალური წარმოდგენების მუსიკალური გაფორმება

ცეკვა:

● ქართული, სახასიათო და ისტორიულ-ყოფითი ცეკვები

● ცეკვის ნახაზის შესწავლა, შესრულება

● ცეკვა პარტნიორთან და წყვილში

კომპოზიცია:

● განწყობილების გადმოცემა

● სცენების გათამაშება

მუსიკალური ნაწარმოებები:

● ფრაგმენტები სხვადასხვა ეპოქის კომპოზიტორთა ცნობილი ნაწარმოებებიდან

● ქართული ხალხური და პროფესიული ნაწარმოებების მოსმენა, ამოცნობა

სანოტო სისტემა:

● ბანის გასაღები

● ნოტების, მელოდიის წაკითხვა მცირე, I, II ოქტავაში

● მთელი, ნახევარი, მეოთხედი, მერვედი გრძლიობის ნოტები, პაუზები

● მარტივი რიტმის წაკითხვა

ღონისძიებები:

● სკოლის საანგარიშო კონცერტი

● კლასის სპექტაკლი

● ვიქტორინა

● საჯარო კონცერტი, სპექტაკლი

● რესურსების შექმნა

მუშაობის ფორმები:

● ინდივიდუალური და ჯგუფური

მუსიკალური ფორმები:

● ორნაწილიანი, კუპლეტური, მარტივი სამნაწილიანი...

მუსიკალური ნაწარმოების აღქმა კონტექსტში:

● მუსიკასთან დაკავშირებული პროფესიები

● განწყობილების ამოცნობა, საუბარი შთაბეჭდილებებზე

● ინფორმაცია ნაწარმოების და ავტორის შესახებ – პროგრამა, ჟანრი, ბიოგრაფიული ცნობები...“

პ) შეტანილ იქნეს ცვლილებები მე–3 თავში „X კლასის სტანდარტი მუსიკაში“ და ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით:

„X კლასის სტანდარტი მუსიკაში

X კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი მუსიკაში

სიმღერა:

● სიმღერები თანამედროვე, ქართული ხალხური და ქალაქური რეპერტუარიდან

● ფრაგმენტები ქართველ და უცხოელ კომპოზიტორთა ცნობილი ნაწარმოებებიდან

კომპიუტერული პროგრამები:

● Cakewalk

● Finale

● Sibelius

● Voyetra

იმპროვიზაცია:

● ხელთ არსებული ინსტრუმენტების, საგნების საშუალებით, ვოკალური ხმის, სხეულის მოძრაობის გამოყენებით შემოქმედებით პროცესში ჩართვა

ცეკვა:

● ქართული, ისტორიულ-ყოფითი, თანამედროვე ცეკვები

პროექტები:

● კონცერტის ორგანიზება

● სპექტაკლის, ტელე - / რადიო გადაცემის დადგმა

● წიგნი-რვეულის, ჟურნალის მომზადება

მოსმენა:

● სხვადასხვა ეპოქების ცნობილი ნაწარმოებების მოსმენა, ამოცნობა

● ქართული ხალხური და პროფესიული მუსიკის ცნობილი ნიმუშების მოსმენა, ამოცნობა

● განწყობილების ამოცნობა, შთაბეჭდილების გაზიარება, საკუთარ შეხედულებებზე საუბარი

მუშაობის ფორმები:

● ჯგუფური

● ინდივიდუალური

მუსიკის აღქმა კონტექსტში:

● ინფორმაცია ნაწარმოების და ავტორის შესახებ – პროგრამა, ეპოქა, სტილი, ჟანრი, ფორმა, ბიოგრაფიული ცნობები...

● მოხსენების მომზადება ამა თუ იმ ნაწარმოების ან მუსიკოსის შესახებ

● მუსიკისა და მუსიკოსის როლი

ინფორმაცია მუსიკალური ხელოვნების შესახებ:

● მუსიკალური ტერმინები

● ხალხური და კლასიკური საკრავები

● ვოკალური ტემბრები

● სხვადასხვა სახის მუსიკალური კოლექტივები

● ცნობილი მუსიკალური კოლექტივების, ცნობილი კომპოზიტორების და შემსრულებლების გაცნობა.“

ჟ) მე–3 თავში „X კლასის სტანდარტი მუსიკაში“ შემდეგ დაემატოს „XI ან XII კლასის არჩევითი კურსის სტანდარტი მუსიკაში“ შემდეგი რედაქციით:

„XI ან XII კლასის არჩევითი კურსის სტანდარტი მუსიკაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები

პრაქტიკული უნარ-ჩვევები და იდეების

გამოხატვა

კომუნიკაცია, ინტერპრეტაცია

მუსიკალური ნაწარმოების აღქმა კონტექსტში

მოსწავლე

მუს.XI, XII.1.

ჩაბმულია შემოქმედებით საქმიანობაში

მოსწავლე

მუს.XI, XII.2.

უსმენს და აანალიზებს მუსიკალურ ნაწარმოებს

მოსწავლე

მუს.XI, XII.5.

იკვლევს გარკვეულ ეპოქას / მიმდინარეობას

მუს.XI, XII.3.

მონაწილეობს მუსიკალურ ღონისძიებაში

მუს.XI, XII.6.

იკვლევს ქართული მუსიკალური ხელოვნების რომელიმე სფეროს

მუს.XI, XII.4. განიხილავს საკუთარ და სხვის შემოქმედებას.

მუს.XI, XII.7.

იკვლევს და აანალიზებს მუსიკის როლს საზოგადოების

ცხოვრებაში

XI / XII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

სიმღერა:

● ქართული ხალხური, ქალაქური და თანამედროვე რეპერტუარი

● ფრაგმენტები ქართველ და უცხოელ კომპოზიტორთა ცნობილი ნაწარმოებებიდან

● აკომპანემენტით და მის გარეშე

დაკვრა:

● ქართველ და უცხოელ კომპოზიტორთა ნაწარმოებების შესრულება: სოლო, ინსტრუმენტულ ანსამბლში, ორკესტრში

● აკომპანემენტი ხმისა ან სოლო საკრავისათვის

ცეკვა:

● ქართული, ისტორიულ-ყოფითი, თანამედროვე ცეკვები

კომპოზიცია:

● გარკვეული იდეის გამოსახატად

კომპიუტერული პროგრამები:

● Finale

● Sibelius

მუშაობის ფორმები:

● ჯგუფური

● ინდივიდუალური

ღონისძიებები:

● კონცერტის, მეჯლისის ორგანიზება

● ცეკვის დადგმა

მოსმენა და ანალიზი:

● მსჯელობა გამომსახველობით საშუალებებზე და ხერხებზე - მელოდია, რიტმი, დინამიკა, მეტრი, ტემბრი, კილო, ფორმა...

● საკუთარი შთაბეჭდილების გაზიარება

● საუბარი შესრულების თავისებურებებზე

ეპოქის კვლევა:

● ეპოქების/მიმდინარეობების – ბაროკო, კლასიციზმი, რომანტიზმი, იმპრესიონიზმი, მოდერნიზმი... და მათი მუსიკალური ხელოვნების დახასიათება

● გარკვეული ეპოქის შერჩევა და თავისი არჩევანის დასაბუთება

● ისტორიული მდგომარეობის დახასიათება და ამ ეპოქაში ხელოვნების სხვა დარგების მიმოხილვა

ქართული მუსიკალური ხელოვნების კვლევა:

● ქართული მუსიკალური ხელოვნების კონკრეტული სფეროს შერჩევა – ხალხური მუსიკა, საეკლესიო გალობა, პროფესიული მუსიკა, ქალაქური სიმღერა, ესტრადა და მისი ზოგადი დახასიათება

● არჩეული სფეროს ცნობილი ნიმუშების და მოღვაწეების შესახებ ინფორმაციის მოძიება

● ლიტერატურული ტექსტის კვლევა

● პარალელები თანამედროვე ლიტერატურის და ხელოვნების, ასევე სხვა ეპოქების და ქვეყნების მუსიკალურ ნაწარმოებებთან

მუსიკის როლის და მნიშვნელობის კვლევა:

● საუბარი ყოველდღიურ / საზოგადოების ცხოვრებაში მუსიკის ზეგავლენაზე

● მუსიკოსის განათლების შესაძლებლობები, თანამედროვე ტექნოლოგიების ზეგავლენა მუსიკაზე.“

რ) მე–3 თავში „6. სპეციალური ნაწილი საგანში ფიზიკური აღზრდა I კლასი – შედეგები მიმართულებების მიხედვით“ შემდეგ დაემატოს „II კლასის სტანდარტი ფიზიკურ აღზრდაში“ შემდეგი რედაქციით:

„II კლასის სტანდარტი ფიზიკურ აღზრდაში

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ჯანმრთელობა და უსაფრთხოება

მოძრაობა და მოტორული უნარ-ჩვევები

აქტიური მონაწილეობა

1. მოსწავლე იცავს პირადი ჰიგიენისა და უსაფრთხოების ელემენტარულ წესებს.

2. მოსწავლე წარმოაჩენს ფიზიკურ აქტივობაში მონაწილეობისათვის აუცილებელ სამოძრაო უნარ-ჩვევებს (გადაადგილება – ხტუნვა, სირბილი, დაბალი სიმაღლიდან დახტომა; მანიპულირება – გადაგდება, დაჭერა, მიზანში სროლა; წონასწორობის შენარჩუნება – ერთ ხაზზე სვლა, ცალ ფეხზე დგომა).

3. მოსწავლე მონაწილეობს ისეთ ძირითად ფიზიკურ აქტივობებში, რომლებიც აუმჯობესებენ მის ჯანმრთელობას.

4. ფიზიკურ აქტივობებში მონაწილეობისას მოსწავლე იძენს ე.წ. სასიცოცხლო უნარ-ჩვევებს (პრობლემის გადაჭრა, გადაწყვეტილების მიღება, მიზნის დასახვა, ადამიანებთან ურთიერთობა).

ს) მე–3 თავში „I კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი“–ს შემდეგ დაემატოს „II კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი“ შემდეგი რედაქციით:

„II კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ცოცხალი სამყარო

სხეულები და მოვლენები

დედამიწა და გარესამყარო

ადამიანი და გარემო

1. მოსწავლე აღწერს მცენარის და ცხოველის Qძირითად გარეგან ნაწილებს

2. მოსწავლე ამოიცნობს და აღწერს ზრდის პროცესს

3. მოსწავლე აღწერს ადვილად დაკვირვებად მოძრაობებს

4. მოსწავლე განარჩევს და აღწერს სინათლის და სითბოს ბუნებრივ და ხელოვნურ წყაროებს.

5. მოსწავლე ორიენტირებს ნაცნობ გარემოში

6. მოსწავლე ახასიათებს მზეს, დედამიწას და მთვარეს

7. მოსწავლე ამოიცნობს და განასხვავებს ლოკალური გარემოს გეოგრაფიულ ობიექტებს

8. მოსწავლე აკვირდება, ახასიათებს და აღწერს ამინდის კომპონენტებს

9. მოსწავლე იცავს პირადი ჰიგიენისა და უსაფრთხო ქცევის წესებს

10. მოსწავლე აღწერს მცენარეებისა და ცხოველების მნიშვნელობას ადამიანისათვის

II კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

მცენარეები და ცხოველები

სხეულის ნაწილები: ფესვი, ღერო, ფოთოლი, ყვავილი, ნაყოფი; თავი, ტანი, მოძრაობის ორგანოები, კუდი;

სხეულის ნაწილების მრავალფეროვნება: ფორმა, ფერი, ზომა.

ორგანიზმების ზრდა

ზრდისთვის აუცილებელი ფაქტორები: ჰაერი, წყალი, საკვები, სინათლე;

ცხოველების ნაშიერები.

ადვილად დაკვირვებადი მოძრაობები

სხეულთა მოძრაობის სახეები;

მოძრაობის სისწრაფე: სწრაფი – ნელი;

მოძრაობის საშუალებები. მაგ.: ბორბლები, ფეხები, ფრთები;

ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს სხეულის დაძვრა, მოძრაობასა და გაჩერებაზე. მაგ.: ფორმა, ფორმა,ზომა, სიმძიმე, ზედაპირი.

სინათლე და სითბო

სინათლისა და სითბოს მნიშვნელობა;

სინათლისა და სითბოს ბუნებრივი წყარო – მზე;

სინათლისა და სითბოს ხელოვნური წყაროები, მაგ.: ნათურა, გამათბობელი.

ორიენტირება ნაცნობ გარემოში

გზა სახლიდან სკოლამდე და ნაცნობ ადგილებამდე;

გზა სახლიდან ნაცნობ ადგილებამდე;

ორიენტირები;

საორიენტაციო მარტივი ინსტრუქციები.

მზე, დედამიწა, მთვარე

მზის მდებარეობა დღის მანძილზე;

მზის და მთვარის ,,ნათება’’;

დედამიწის ფორმა.

გეოგრაფიული ობიექტები

წყალი და ხმელეთი გლობუსსა და რუკაზე;

წყლის ობიექტები, მაგ.: ტბა, ზღვა, მდინარე;

ხმელეთის ობიექტები, მაგ.: მთა, ბორცვი, ვაკე.

ამინდი და მისი კომპონენტები

ამინდის კომპონენტები, მაგ.: ნალექები, ქარი, სითბო, სიცივე;

ამინდი სეზონების მიხედვით;

თვეები და სეზონები;

კალენდარი;

ამინდის დღიური;

ამინდი და ცოცხალი ორგანიზმების ქცევა.

უსაფრთხო ქცევის წესები და პირადი ჰიგიენა

უსაფრთხოება სახლსა და ქუჩაში;

სინათლისა და სითბოს წყაროების უსაფრთხო გამოყენების წესები;

პირადი ჰიგიენის ელემენტარული წესები;

მიმდინარე დღის რეჟიმი;

ფიზიკური ვარჯიშის მნიშვნელობა;

ჯანსაღი კვება და მისი მნიშვნელობა.

მცენარეების და ცხოველების მნიშვნელობა ადამიანისთვის

ადამიანის მიერ მცენარეებისა და ცხოველების გამოყენება (მაგ., საკვები, ტანსაცმელი, სამშენებლო მასალა);

მცენარეებისა და ცხოველების მოვლა.

ადამიანის საქმიანობა და გარემო

ცოცხალი ორგანიზმების დაცვა;

ადამიანის საქმიანობით დაბინძურებული გარემო (მაგ.,საყოფაცხოვრებო ნარჩენები).“

ტ) მე–3 თავში „VII კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი“–ს შემდეგ დაემატოს „VIII კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი“ შემდეგი რედაქციით:

„VIII კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები მიმართულებების მიხედვით

ცოცხალი სამყარო

ფიზიკური მოვლენები

ქიმიური მოვლენები

1. მოსწავლე აკავშირებს უჯრედის სტრუქტურას ფუნქციასთან

2. მოსწავლე იკვლევს ორგანიზმების განვითარების თავისებურებებს

3. მოსწავლე აღწერს ეკოსისტემებში ენერგიის გადაცემასა და ნივთიერებათა მიმოქცევას.

4. ორგანიზმების მრავალფეროვნებას უკავშირებს ევოლუციის პროცესს

5. მოსწავლე აღწერს სხეულთა აჩქარებულ მოძრაობას

6. მოსწავლე აღწერს სხეულთა მოძრაობას და ურთიერთქმედებებს

7. მოსწავლე ახასიათებს სხეულთა წონასწორობას

8. მოსწავლე ახასიათებს დამუხტულ სხეულთა ურთიერთქმედებას

9. მოსწავლე აღწერს ელექტრული დენის სითბურ, ქიმიურ და მაგნიტურ მოქმედებას

10. მოსწავლე აღწერს კავშირს მარტივ და რთულ ნივთიერებებს შორის.

11. მოსწავლე იყენებს პერიოდულ სისტემას ელემენტთა დასახასიათებლად

12. მოსწავლე ნივთიერებათა თვისებებს უკავშირებს ატომის ელექტრონულ აღნაგობას და ქიმიური ბმის ხასიათს.

13. მოსწავლე აწარმოებს რაოდენობრივ გამოთვლებს ქიმიური ამოცანების ამოსახსნელად.

VIII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

სიცოცხლის ორგანიზაციის დონეები.

უჯრედი – ორგანიზმის სტრუქტურული და ფუნქციური ერთეული.

უჯრედის ძირითადი სტრუქტურული კომპონენტები. ვირუსის, პროკარიოტული და ეუკარიოტული უჯრედების სტრუქტურული ერთეულები.

უჯრედის შემადგენელი ორგანული და არაორგანული ნივთიერებები. დიფუზია, ოსმოსი.

მიტოზი. მეიოზი. სქესობრივი და უსქესო გამრავლება. სასიცოცხლო ციკლი.

კვებითი კავშირები. ფოტოსინთეზი. ავტოტროფული და ჰეტეროტროფული ორგანიზმები;

წყლისა და ელემენტების მიმოქცევა ეკოსისტემაში;

ბუნებრივი გადარჩევა. ადაპტაცია. ხელოვნური გადარჩევა. კულტურული მცენარეები და შინაური ცხოველები.

წრფივი თანაბარაჩქარებული მოძრაობა, სიჩქარე, აჩქარება და გადაადგილება თანაბარაჩქარებული მოძრაობის დროს, აჩქარების ერთეული. სიჩქარისა და აჩქარების გრაფიკები.

მრუდწირული მოძრაობა. სიჩქარე მრუდწირული მოძრაობისას. ბრუნვის სიხშირე, პერიოდი.

მოძრაობის ფარდობითობა, სიჩქარეთა შეკრება.

სხეულთა ინერტულობა, მასა. ათვლის ინერციული სისტემები, ნიუტონის კანონები. სიმძიმის ძალა. მასა და წონა. მსოფლიო მიზიდულობის კანონი. იმპულსი, იმპულსის მუდმივობის კანონი.

სიმძიმის ცენტრი, წონასწორობა (მდგრადი, არამდგრადი, განურჩეველი).

ბერკეტი. მექანიკის ოქროს წესი. ძალის მომენტი.

ორგვარი ელექტრული მუხტი. ელექტრული ველი, ელ. ველის ძალწირები, დამუხტული სხეულების ურთიერთქმედება. ელ. მოვლენები ბუნებაში.

ელექტრული დენი. ელექტროგამტარები და იზოლატორები. დენის წყაროები. დენის სითბური და ქიმიური მოქმედება.

მაგნიტური ველი, წრფივი დენის მაგნიტური ველი, ველის ძალწირები, დენის მაგნიტური მოქმედება.

მარტივი და რთული ნივთიერებები: მეტალები და არამეტალები, ოქსიდები, ფუძეები, მჟავები და მარილები, მათი მიღების ხერხები და თვისებები. კავშირი სხვადასხვა კლასის ნაერთებს შორის ქიმიური რეაქციის ტიპები: შეერთების, დაშლის, ჩანაცვლების და მიმოცვლის. ნივთიერების რაოდენობა – მოლი, მოლური მასა.

ავოგადროს კანონი.. აირის მოლური მოცულობა, აირის ფარდობითი სიმკვრივე, მოცულობითი წილი.

ატომის ბირთვის შედგენილობა, ატომური რიცხვი და მასური რიცხვი, იზოტოპი.

ქიმიური ელემენტების ატომებში ელექტრონების განაწილება, ელექტრონული ფორმულები (პერიოდული სისტემის პირველი 20 ელემენტი), ლუისის სიმბოლოები

ქიმიური ელემენტების პერიოდული სისტემა და პერიოდულობის კანონი

პერიოდულობის კანონის აღმოჩენა, მისი თანამედროვე ფორმულირება

პერიოდული სისტემა და ატომის აღნაგობა, პერიოდული სისტემის აგებულება: ჯგუფები და პერიოდები.“

უ) მე–3 თავში „X კლასის ბუნებისმეტყველების სტანდარტი“–ს შემდეგ დაემატოს „XI/XII კლასების ბიოლოგიის სტანდარტი“, „XI/XII კლასების ფიზიკის სტანდარტი“ და „XI/XII კლასების ქიმიის სტანდარტი“ შემდეგი რედაქციით:

„XI/XII კლასების ბიოლოგიის სტანდარტი

(გარდამავალი)

2007-2010 სასწავლო წლებისთვის

არჩევითი კურსი

სტანდარტი გათვალისწინებულია იმ მოსწავლეთათვის, ვინც მეცხრე კლასის ჩათვლით სწავლობდა 1997 წლის სტანდარტის შესაბამისად, ხოლო X კლასიდან – ახალი სტანდარტის მოთხოვნების მიხედვით.

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები:

ბიოლ.XI/XII

მიმართულება: ცოცხალი სამყარო

1. მოსწავლე ახასიათებს ეკოსისტემაში მიმდინარე ნივთიერებათა მიმოქცევის და ენერგიის ცვლის პროცესებს

2. მოსწავლე იკვლევს ეკოლოგიური ფაქტორების ზეგავლენას ეკოსისტემების ფორმირებაზე

3. მოსწავლე ამყარებს კავშირს უჯრედის სტრუქტურას, ქიმიურ შედგენილობასა და ფუნქციას შორის

4. მოსწავლე ახასიათებს მემკვიდრეობითობას და ცვალებადობას

5. მოსწავლე იყენებს ევოლუციის კონცეფციას ორგანულ სამყაროში მიმდინარე ცვლილებების ასახსნელად

XI/XII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

ბიოსფერო. ეკოსისტემა. ეკოლოგიური ფაქტორები (ბიოტური, აბიოტური, ანტროპოგენური). კვებითი კავშირები. ეკოლოგიური პირამიდა (რიცხვთა, ბიომასის, ენერგიის).

პოპულაცია. მისი მახასიათებლები. პოპულაცია, როგორც ევოლუციის ერთეული. სახეობა.

უჯრედი. უჯრედის ქიმური შედგენილობა (არაორგანული და ორგანული ნივთიერებები). პლასტიკური და ენერგეტიკული ცვლა. სუნთქვა/ ფოტოსინთეზი. მატრიცული რეაქციები.

ზრდა და გამრავლების ფორმები (სქესობრივი და უსქესო).

მიტოზი. მეიოზი. ონტოგენეზი.

ნიშანთვისებების დამემკვიდრება. დათიშვის მოვლენა. გენთა დამოუკიდებელი განაწილება. გენთა შეჭიდულობა. მემკვიდრული დაავადებები.

ნიშანთვისებების ცვალებადობა (მემკვიდრული ცვალებადობა,

მოდიფიკაციური ცვალებადობა)

ევოლუცია. ევოლუციის პროცესზე მოქმედი ფაქტორები. ბუნებრივი გადარჩევა. მუტაციები. გენების დრეიფი. მიგრაციები.

ევოლუციის შედეგები. ორგანიზმების შეგუებულობა. სახეობათა მრავალფეროვნება.

ანთროპოგენეზი.

ხელოვნური გადარჩევა. თანამედროვე ბიოტექნოლოგიები. გენური ინჟინერია.

XI/XII კლასების ფიზიკის სტანდარტი

(გარდამავალი)

2007-2010 სასწავლო წლებისთვის

არჩევითი კურსი

სტანდარტი გათვალისწინებულია იმ მოსწავლეთათვის, ვინც მეცხრე კლასის ჩათვლით სწავლობდა 1997 წლის სტანდარტის შესაბამისად, ხოლო X კლასი ისწავლა ახალი სტანდარტის მოთხოვნების მიხედვით.

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები:

ფიზ.XI/XII

მიმართულება: ფიზიკური მოვლენები

1. მოსწავლე აკავშირებს ტექნოლოგიურ პროცესებს მექანიკის ძირითად კანონებთან

2. მოსწავლე იკვლევს მექნიკური ტალღების თვისებებს

3. მოსწავლე იკვლევს სინათლის ორმაგ ბუნებას

4. მოსწავლე ხსნის სითბურ პროცესებს თერმოდინამიკის კანონების გამოყენებით

5. მოსწავლე იკვლევს ელექტრულ და მაგნიტურ ურთიერთქმედებას

6. მოსწავლე აღწერს ბირთვული ენერგიის მიღებისა და გამოყენების გზებს

7. მოსწავლე აფასებს თანამედროვე ფიზიკის განვითარების მნიშვნელობას

XI/XII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

მექანიკის ძირითადი კანონები (ნიუტონის კანონები, ენერგიის შენახვის კანონი, მსოფლიო მიზიდულობის კანონი, იმპულსის მუდმივობის კანონი) ტექნოლოგიური პროცესების განვითარება.

ტალღების არეკვლა, გარდატეხა, ინტერფერენცია, დიფრაქცია. დოპლერის ეფექტი.

ინფრაბგერა და ულტრაბგერა, რეზონანსი.

სინათლის გავრცელების სიჩქარე (სხვადასხვა მკვლევართა მიერ ჩატარებული გაზომვები), სინათლის ტალღური ბუნება, ელექტრომაგნიტური ტალღების სკალა, ფოტოეფექტი, სინათლის კვანტური ბუნება.

შინაგანი ენერგია, თერმოდინამიკის I და II კანონი, შექცევადი და შეუქცევადი პროცესები, სითბური ძრავები, ძრავის მქკ. აბსოლუტური ტემპერატურა, აბსოლუტური ნული.

დენის ძალა, ძაბვა, წინაღობა; ომის კანონი წრედის უბნისათვის; ელექტრული სქემები; ცვლადი დენი, ცვლადი დენის გენერატორი, ელ. მაგნიტური ინდუქციის მოვლენა, თვითინდუქცია.

რეზერფორდის ცდა, ატომის პლანეტარული მოდელი, ბორის პოსტულატები. ატომის ბირთვის აღნაგობა, ბირთვული ძალები, ბირთვული რეაქტორი, ჯაჭვური რეაქცია, თერმობირთვული რეაქციები. რადიოაქტივობა, β და β გამოსხივება.

ფარდობითობის თეორიის ელემენტები. თანამედროვე საკომუნიკაციო სისტემები. ლაზერის გამოყენება.

XI/XII კლასების ქიმიის სტანდარტი

(გარდამავალი)

2007-2010 სასწავლო წლებისთვის

არჩევითი კურსი

წლის ბოლოს მისაღწევი შედეგები:

ქიმ..XI/XII

მიმართულება: ქიმიური მოვლენები

1. მოსწავლე აღწერს ატომის აღნაგობას და მასში მიმდინარე პროცესებს.

2. მოსწავლე ახასიათებს ჟანგვა-აღდგენით პროცესებს

3. მოსწავლე ნივთიერებათა თვისებებს უკავშირებს ატომის ელექტრონულ აღნაგობას და ქიმიური ბმის ხასიათს

4. მოსწავლე ახასიათებს ქიმიურ რეაქციას კინეტიკური მაჩვენებლების მიხედვით, განჭვრეტს ქიმიური რეაქციის წონასწორობის გადახრის მიმართულებას

5. მოსწავლე ახასიათებს ქიმიური ელემენტებისა და მათი ნაერთების თვისებებს, მსჯელობს მათი მნიშვნელობის შესახებ

6. მოსწავლე ახასიათებს ორგანულ ნაერთებს, მსჯელობს მათი მნიშვნელობის შესახებ

XI/XII კლასის სასწავლო პროგრამის შინაარსი

მოკლე ცნობები ატომის აღნაგობაზე მეცნიერთა შეხედულებების შესახებ.

კვანტური რიცხვები და ორბიტალები. პაულის პრინციპი, უმცირესი ენერგიის პრინციპი, ჰუნდის წესი. ელექტრონული ფორმულები, ორბიტალური დიაგრამები. s- , p- , d-, f- ელემენტები.

რადიოაქტიურობა. ალფა, ბეტა და გამა გამოსხივება. ატომბირთვული რეაქციები. მასის დეფექტი.

სტაბილური და არასტაბილური იზოტოპები.

ჟანგვის რიცხვი, ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები, მათი კლასიფიკაცია და მაგალითები. ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების ტოლობების შედგენა.

სტანდარტული ელექტრონული პოტენციალების რიგი, გალვანური ელემენტები. ელექტროლიზი, ფარადეის კანონები, ელექტროლიზის როლი წარმოებაში.

ელექტრონული ორბიტალების ჰიბრიდიზაცია. სიგმა და პი ბმები.

კოვალენტური ბმის წარმოქმნის დონორ-აქცეპტორული მექანიზმი. მეტალური ბმა, წყალბადური ბმა.

ბმის მახასიათებლები – ბმის სიგრძე, ბმის ენერგია, ჯერადობა, ნაჯერობა, გეზურობა.

ქიმიური რეაქციის მყისიერი სიჩქარე. მოქმედ მასათა კანონი. შექცევადი და შეუქცევადი რეაქციები.

ქიმიური წონასწორობა, ლე-შატელიეს პრინციპი. ქიმიურ წონასწორობაზე მოქმედი ფაქტორები.

პერიოდული სისტემის მთავარი ქვეჯგუფების ზოგადი დახასიათება.

ელემენტები: ჰალოგენები, ჟანგბადი, გოგირდი, აზოტი, ფოსფორი, ნახშირბადი, სილიციუმი, ნატრიუმი, კალიუმი, მაგნიუმი, კალციუმი, ალუმინი, რკინა, მანგანუმი და მათი შესაბამისი მარტივი და რთული ნივთიერებები: გავრცელება, მიღება, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, გამოყენება.

ორგანული ნაერთების აღნაგობის თეორიის ძირითადი დებულებები. ნახშირწყალბადები (ალკანები, ალკენები, ალკინები, ალკადიენები, ციკლოალკანები, არომატული ნახშირწყალბადები), ერთ- და მრავალატომიანი სპირტები, ალდეჰიდები, კეტონები, კარბონმჟავები, ამინები. ორგანულ ნაერთთა კლასებს შორის ურთიერთკავშირი, ჰომოლოგიური რიგი, იზომერია, ნომენკლატურა, აღნაგობა, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები, მიღება და გამოყენება, მარკოვნიკოვის წესი, ატომთა ურთიერთგავლენა მოლეკულაში. ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები, მათი მონომერები, აგებულება, თვისებები, როლი ბუნებაში. სინთეზური მაღალმოლეკულური ნაერთები.“

ფ) შეტანილ იქნეს ცვლილებები მე–3 თავში „VI. საგნობრივი პროგრამა უცხოურ ენებში (ინგლისური, რუსული, ფრანგული, გერმანული)“ და ჩამოყალიბდეს შემდეგი რედაქციით:

„VI. საგნობრივი პროგრამა უცხოურ ენებში

(ინგლისური, რუსული, ფრანგული, გერმანული)

საგნობრივი პროგრამა უცხოური ენებში

შესავალი

საქართველო, როგორც ევროსაბჭოს წევრი ქვეყანა, ენობრივად და კულტურულად მრავალფეროვან სივრცეში შევიდა. უცხოური ენების ცოდნის გარეშე შეუძლებელია ამ სივრცეში ინტეგრირება და საკუთარი პიროვნული შესაძლებლობების სრულფასოვანი რეალიზება. ამიტომაც, ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის ეროვნული სასწავლო გეგმა ორი ან სამი უცხოური ენის სწავლებას ითვალისწინებს.

უცხოური ენის ცოდნის დამადასტურებელი საერთაშორისო დიპლომების მოპოვების ხელშესაწყობად სასწავლო გეგმაში განსაზღვრულია სასკოლო სტანდარტის შესაბამისობა ევროსაბჭოს მიერ დადგენილ დონეებთან და მითითებულია, სწავლების რომელი საფეხური შეესატყვისება ევროსტანდარტის ამა თუ იმ დონეს.

უცხოური ენის სწავლების მიზნები და ამოცანები

უცხოური ენა, როგორც ეროვნული სასწავლო გეგმის განუყოფელი ნაწილი, სასკოლო განათლების მთავარი სახელმწიფო მიზნის განხორციელებას ემსახურება – ეროვნულ და საკაცობრიო ღირებულებებთან ნაზიარები, თავისუფალი პიროვნების აღზრდას, რომელიც შეძლებს თავისი წვლილის შეტანას სამოქალაქო საზოგადოების ჩამოყალიბებასა და განვითარებაში.

ჩვენი მიზანია მოსწავლეს მივცეთ ისეთი განათლება, რომ მან შეძლოს:

● ორ ან სამ უცხოურ ენაზე მეტყველება

● წარმატებული კომუნიკაცია სხვა კულტურის წარმომადგენლებთან

● განსხვავებული კულტურული კონტექსტების და ტექსტების გაგება

● ნებისმიერი ენობრივ-კულტურული თვითმყოფადობის დაფასება და პატივისცემა

● ცოდნის დამოუკიდებლად გაღრმავება და გამდიდრება ენობრივი თუ კულტურული თვალსაზრისით

ამ მიზნების მიღწევა 3 ტიპის ამოცანის გადაჭრას გულისხმობს:

1. მოსწავლემ უნდა აითვისოს როგორც ენობრივი, ისე კულტურული ინფორმაცია.

2. მოსწავლემ უნდა შეიძინოს სხვადასხვა კატეგორიის უნარ-ჩვევა:

● სამეტყველო უნარ-ჩვევები (მოსმენა, ლაპარაკი, კითხვა, წერა)

● უცხო კულტურის გაგების უნარი

● უცხოური ენის სწავლის უნარ-ჩვევები (სწავლის სწავლა)

● სასიცოცხლო უნარ-ჩვევები (თანამშრომლობა, თავისუფალი არჩევანის გაკეთება, თვითსრულყოფა, შემოქმედებითობა და სხვა)

3. მოსწავლეს უნდა ჩამოუყალიბდეს სხვადასხვა ტიპის დამოკიდებულება:

● ინდივიდუალურ განსხვავებათა დაფასება და პატივისცემა

● ენობრივ-კულტურული კუთვნილების განცდა

● მშობლიური კულტურული გარემოს თვითმყოფადობის, მისი განუმეორებლობის დაფასება და პატივისცემა

● პოზიტიური დამოკიდებულება როგორც კულტურული, ისე ინდივიდუალური მრავალფეროვნების მიმართ და მისი, როგორც სამყაროს მრავალფეროვნების კერძო გამოვლინების აღქმა

● ინტერესი უცხო სამყაროს მიმართ

● უცხოური ენების სწავლის სურვილი

უცხოური ენა

დაწყებით, საბაზო და საშუალო საფეხურზე

უცხოური ენის სწავლებას სკოლის სხვადასხვა საფეხურზე სხვადასხვა აღმზრდელობითი და საგანმანათლებლო მიზნები აქვს.

უცხოური ენის სწავლება დაწყებით საფეხურზე

დაწყებით საფეხურზე უცხოური ენის სწავლების აღმზრდელობითი მიზანია მოზარდის მომზადება მომდევნო – საბაზო საფეხურზე წარმატებული სწავლისათვის. ამისათვის მან უნდა უზრუნველყოს:

● მოზარდის გონებრივი და ფსიქო-ემოციური პოტენციალის ამოქმედება და განვითარება (მეხსიერება, ფანტაზია, წარმოსახვა, მრავალგვარი აზროვნება* და სხვა)

● დადებითი დამოკიდებულებების ჩამოყალიბება საკუთარი თავის, სხვების, სწავლის, საგნის, უცხო სამყაროს მიმართ.

● სასიცოცხლო უნარ-ჩვევების განვითარება, რომელთაგან სწავლის ამ ეტაპზე პრიორიტეტულია ნებისყოფა, ყურადღების მობილიზება, წესების დაცვა და პატივისცემა, სასწავლო ნივთების/საქმიანობის მოწესრიგება, თანამშრომლობა (მუშაობა წყვილად, გუნდურად, ურთიერთდახმარება), შემოქმედებითობა.

რაც შეეხება უცხოური ენების სწავლების საგანმანათლებლო მიზანს, სწავლის ამ ეტაპზე პრიორიტეტული ადგილი მიეკუთვნება უცხოურ ენაზე ზეპირმეტყველებას (მოსმენა-ლაპარაკი) და კულტურული ინფორმაციის ათვისებას.

დაწყებით საფეხურზე სწავლების მთავარი ამოცანაა მოსწავლის ინტერესის სტიმულირება, მოტივაციის გაძლიერება: მოზარდებმა უნდა შეიყვარონ ენის სწავლის პროცესი და თვით უცხოური ენა და კულტურა. სწავლის პროცესში წარუმატებლობის, მარცხის განცდა უნდა გამოირიცხოს. ამისათვის სწავლების მეთოდიკამ უნდა გაითვალისწინოს მოსწავლეთა ფსიქიკური განვითარების თავისებურებები და გამოიყენოს სწავლების შესატყვისი ხერხები*.

უცხოური ენის სწავლება საბაზო საფეხურზე

საბაზო საფეხური სავალდებულო სწავლების დამამთავრებელი ციკლია: საბაზო საფეხურის დამთავრების შემდეგ, მოსწავლეთა ერთი ნაწილი ტოვებს სკოლას და აქტიურ ცხოვრებაში ერთვება. ამ საფეხურზე უცხოური ენის მთავარი აღმზრდელობითი მიზანია მოსწავლეში მოქალაქეობრივი შეგნებისა და შემოქმედებითი უნარ-ჩვევების განვითარება (ტოლერანტობა, პირადი და საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა, დამოუკიდებლობა, თვითგანვითარება, კრიტიკული აზროვნება, თვითგამოხატვა. . . ).

უცხოური ენის საგანმანათლებლო მიზანია მოსწავლის აღჭურვა ბაზისური ცოდნით, რომელიც მას ხელს შეუწყობს გზა გაიკვალოს თანამედროვე ცხოვრებაში. კერძოდ, ამ ციკლის ბოლოს მოსწავლეს უნდა შეეძლოს:

● ზეპირი და წერილობითი კომუნიკაცია ორ უცხოურ ენაზე ყოველდღიურ ყოფით სიტუაციებში

● ცოდნის დონის დამოუკიდებლად ამაღლება ამა თუ იმ მიმართულებით (მოსმენა, ლაპარაკი, კითხვა, წერა, კულტურა)

● ინტერაქცია განსხვავებულ კულტურულ თუ სოციოკულტურულ კონტექსტებში

საბაზო საფეხურზე სწავლების მთავარი ამოცანაა მოსწავლის მომზადება ისეთი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილების მისაღებად, როგორიცაა გეზის არჩევა (აქტიურ ცხოვრებაში ჩაბმა, პროფესიული განათლების მიღება, სკოლაში სწავლის გაგრძელება). ამის უზრუნველსაყოფად სწავლების მეთოდიკაში უნდა დაინერგოს ისეთი სტრატეგიები, რომლებიც გამოავლენს მოსწავლის პოტენციალის თავისებურებებს (მრავალმხრივი შეფასება*).

უცხოური ენის სწავლება საშუალო საფეხურზე

ამ საფეხურზე უცხოური ენის მთავარ აღმზრდელობით მიზნად რჩება მოსწავლეში მოქალაქეობრივი შეგნებისა და შემოქმედებითი უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბება.

მოსწავლეს, რა სფეროც უნდა აირჩიოს მან პროფესიული საქმიანობისათვის, უცხოური ენა დასჭირდება როგორც ცოდნის გამდიდრებისა და გამოცდილების გაზიარების საშუალება. ამდენად, საშუალო საფეხურზე უცხოური ენის სწავლების საგანმანათლებლო მიზანია მოსწავლის უზრუნველყოფა ისეთი ცოდნით, რომ მან შეძლოს ერთ ან ორ უცხოურ ენაზე:

● სხვადასხვა ხასიათის ზეპირი თუ წერილობითი ტექსტების (რეპორტაჟი, საქმიანი წერილი, ინტერვიუ, რეფერატი, ბიოგრაფია, პუბლიცისტური წერილი, მხატვრული ნაწარმოები და სხვა) გაგება, დამუშავება, გაანალიზება

● ზეპირი თუ წერილობითი ახსნა-განმარტების, საკუთარი აზრის, დამოკიდებულების გამოხატვა და დასაბუთება

● მეგობრული თუ საქმიანი წერილების შედგენა

● დოკუმენტაციის შექმნა (დოკუმენტების მოპოვება, დახარისხება, ორგანიზება, გამოყენება)

საშუალო საფეხურის მთავარი ამოცანაა მოსწავლეთა მომზადება ამა თუ იმ სფეროში სწავლის ან მუშაობის გასაგრძელებლად. ამიტომ სწავლება ორიენტირებულია შედეგზე და, აქედან გამომდინარე, რეკომენდებულია სისტემური შემაჯამებელი შეფასებების* ჩატარება.

უცხოური ენის სასწავლო გეგმა სკოლის სხვადასხვა საფეხურზე

ეროვნულ სასწავლო გეგმა დაწყებით საფეხურზე მხოლოდ ერთი უცხოური ენის სწავლებას ითვალისწინებს, საბაზოსა და საშუალოზე – ორს. თუ სკოლას რამდენიმე ენის სწავლების შესაძლებლობა აქვს, მაშინ მოსწავლე სურვილისამებრ აირჩევს ერთ-ერთს. მაგ., თუ სკოლას აქვს სათანადო ადამიანური რესურსი ფრანგული, რუსული და ინგლისური ენის სწავლებისათვის, დაწყებით საფეხურის მოსწავლეთა ერთ ჯგუფს შეუძლია აირჩიოს რუსული, მეორეს – ფრანგული, მესამეს - ინგლისური. მოსწავლეები, რომლებმაც დაწყებითში ფრანგულის შესწავლა დაიწყეს, საბაზო საფეხურზე მეორე ენად აირჩევენ რუსულს ან ინგლისურს და ა.შ. საშუალო საფეხურზე დასაშვებია მოსწავლემ შეწყვიტოს პირველი უცხოურის ენის შესწავლა და მის ნაცვლად მესამე უცხოური ენის შესწავლა წამოიწყოს, თუკი სკოლას აქვს საშუალება ასეთი არჩევანისა (იხ. ცხრილი 1 და 2).

ცხრილი 1

	დაწყებითი				საბაზო			საშუალო
კლასი	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
უცხოური ენა 1	+	+	+	+	+	+	+	+	+	+
უცხოური ენა 2	-	-	-	-	+	+	+	+	+	+

ცხრილი 2

	დაწყებითი				საბაზო			საშუალო
კლასი	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12
უცხოური ენა 1	+	+	+	+	+	+	+	-	-	-
უცხოური ენა 2	-	-	-	-	+	+	+	+	+	+
უცხოური ენა 3	-	-	-	-	-	-	-	+	+	+

მესამე უცხოურ ენად რეკომენდებულია რომელიმე არაევროპული ენა (სასაზღვრო ზონებში ეს შეიძლება იყოს მეზობელი სახელმწიფოს ენა).

სავალდებულო სწავლების ფარგლებში ორივე უცხოურ ენაში მოსწავლის მიერ ცოდნის თანაბარი დონის მიღწევის უზრუნველსაყოფად, საბაზო საფეხურის საათობრივ ბადეში მეტი საათი დაეთმობა მეორე უცხოურ ენას (ანუ - უცხოურ ენა 2-ს). საშუალო საფეხურის საათობრივ ბადეში კი იქნება ალტერნატიული ვარიანტები: სკოლა თვითონ აირჩევს, თუUრომელ ენას მიაკუთვნებს მეტს.

უცხოური ენის საგნობრივი პროგრამა სამი კომპონენტისაგან შედგება: შესავალი, სტანდარტი და პროგრამის შინაარსი. წინამდებარე დოკუმენტში წარმოდგენილია შესავალი და სტანდარტი.

სტანდარტი საერთოა ნებისმიერი უცხოური ენისათვის, რომელიც შეიძლება სკოლაში ისწავლებოდეს. იგი განსაზღვრავს უცხოური ენის სწავლების მოსალოდნელ შედეგებს სწავლების თითოეული საფეხურისათვის.

ეროვნულ სასწავლო გეგმაში გათვალისწინებულია უცხოური ენის 3 განსხვავებული სტანდარტის ჩადება:

1. სტანდარტი უცხოურ ენა 1-სთვის, ანუ იმ ენებისთვის, რომლებიც მე-3 კლასიდან იწყება.

2. სტანდარტი უცხოურ ენა 2-სთვის, ანუ იმ ენებისთვის, რომლებიც მე-7 კლასიდან იწყება.

3. სტანდარტი უცხოურ ენა 3-სთვის, ანუ იმ ენებისთვის, რომლებიც მე-10 კლასიდან იწყება.

ასე რომ, სკოლას შეუძლია ესა თუ ის ენა, ვთქვათ ფრანგული, ასწავლოს როგორც უცხოური ენა 1, ანუ მე-3 კლასიდან, ან როგორც უცხოური ენა 2, ანუ მე-7 კლასიდან, ან როგორც უცხოური ენა 3, ანუ მე-10 კლასიდან. იგივე ითქმის ნებისმიერი უცხოურ ენების სწავლებაზეც.

საგნობრივი პროგრამის მესამე ნაწილი, რომელიც სარეკომენდაციო (და არა სავალდებულო) ხასიათისაა, ცალკე კრებულშია დაბეჭდილი (იხ. უცხოური ენის პროგრამის შინაარსი ფრანგული, გერმანული, ინგლისური და რუსული ენებისთვის). პროგრამის შინაარსი წარმოადგენს იმ ენობრივი მასალისა და სოციო-კულტურული თემატიკის სარეკომენდაციო ჩამონათვალს, რომლითაც შეიძლება სტანდარტით განსაზღვრული უნარ-ჩვევების განვითარება.

ეროვნული სასწავლო გეგმის ფარგლებში პროგრამის შინაარსი განისაზღვრა ოთხი უცხოური ენისათვის (ფრანგული, გერმანული, რუსული, ინგლისური). სკოლებს, რომლებთაც სხვა უცხოური ენების სწავლება აქვთ დაგეგმილი, მხოლოდ სტანდარტით იხელმძღვანელებენ.

სასკოლო სტანდარტის შესაბამისობა ევროსაბჭოს მიერ დადგენილ ენის ცოდნის დონეებთან

ევროსაბჭოს განათლების კომიტეტისა და უცხოური ენების განყოფილებამ უცხოური ენების სწავლა/სწავლებისა და შეფასებისათვის შეადგინა და გამოსცა საერთო ევროპული სარეკომენდაციო ჩარჩო. ამ ჩარჩოს მიზანია შექმნას წევრ-ქვეყნებისათვის საერთო ბაზა ენის ცოდნის კვალიფიკაციის განსასაზღვრად და ხელი შეუწყოს მასწავლებლების, პროგრამების შემდგენლების, სერტიფიკატის გამცემი ორგანიზაციებისა და უცხოური ენების სწავლების ადმინისტრატორების შეთანხმებულ მოქმედებას.

სარეკომენდაციო ჩარჩო განსაზღვრავს ენის ცოდნის 3 ძირითად დონეს:

● A – ძირითადი მომხმარებელი (ენის ელემენტარული ცოდნა)

● B – დამოუკიდებელი მომხმარებელი (ენის კარგი ფლობა)

● C – სპეციალისტი (ენის თავისუფალი ფლობა)

ეს 3 დონე 6 განშტოებად იყოფა : A1 (გასაღები), A2 (საფუძველი), B1 (ზღვრული), B2 (ზღვრული განვითარებული), C1 (მაღალი), C2 (სრულყოფილი). ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის უცხოური ენის სტანდარტი მიზნად ისახავს B1 (ზღვრული) დონის დაძლევას.

	კლასი	ევროსაბჭოს სტანდარტის დონე (რეცეპცია - მოსმენა, კითხვა)	ევროსაბჭოს სტანდარტის დონე (პროდუცირება-ლაპარაკი, წერა)
უცხოური ენა 1	III-IV	A1	A1
	V-VIII	A2	A2
	IX-XII	B1+	B1
უცხოური ენა 2	VII	A1+	A1
	VIII	A2+	A2
	IX–XII	B1+	B1
უცხოური ენა 3	X	A1+	A1+
	XI	A2	A2
	XII	A2+	A2

უცხოური ენის სწავლების მიმართულებები

და მათი შინაარსი

დასახული მიზნების უზრუნველსაყოფად უცხოური ენის სწავლება დაწყებით და საბაზო საფეხურზე 6 მიმართულებით გაიშლება: მოსმენა, ლაპარაკი, კითხვა, წერა, სწავლის სწავლა, კულტურათა დიალოგი. საშუალო საფეხურზე ამ მიმართულებებს კიდევ ერთი დაემატება – მედიაცია.

მოსმენა, ლაპარაკი, კითხვა, წერა

პირველი 4 მიმართულება (მოსმენა, ლაპარაკი, კითხვა, წერა) ემსახურება უცხოურ ენაზე სამეტყველო უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბებას. სასკოლო კონტექსტში უცხოურ ენაზე კომუნიკაცია 2 ტიპის სიტუაციაში ხორციელდება: პირველი გახლავთ ხელოვნურად შექმნილი (სიმულაციურ) სიტუაციები, რომლებიც მოსწავლემ უნდა მიიღოს, როგორც თამაშის წესი. მოსწავლე დაუბრკოლებლად რომ ჩაებას ამ თამაშში, სასურველია, ეს სიტუაციები თავისი შინაარსით, პერსონაჟებით იყოს მისთვის მიმზიდველი, მისი ასაკობრივი თავისებურებებისა და სასიცოცხლო ინტერესების შესაფერისი.

მეორე ტიპის სიტუაცია რეალური საკომუნიკაციო სიტუაციაა, როცა

ენა არის საშუალება (და არა მიზანი), რომლითაც ხორციელდება გაკვეთილის მსვლელობისას წამოჭრილი სხვადასხვა სახის პრობლემის მოგვარება. სასურველი შედეგების მისაღებად მნიშვნელოვანია იმთავითვე მივაჩვიოთ მოსწავლეები გაკვეთილზე უცხოური ენის საკომუნიკაციო ენად გამოყენებას.

სწავლა/სწავლების სხვადასხვა ეტაპზე მოსმენას, ლაპარაკს, კითხვას, წერას განსხვავებული დიდაქტიკური დატვირთვა აქვს, ამიტომ ამ მიმართულებებს სწავლების ეტაპების მიხედვით დავახასიათებთ. ეროვნული სასწავლო გეგმის ფარგლებში უცხოური ენის სწავლების 3 ძირითადი ეტაპი გამოიყოფა:

პირველი (საწყისი) ეტაპი:

● უცხოური ენა 1 – III-IV კლასები

● უცხოური ენა 2 – VII კლასი

● უცხოური ენა 3 – X კლასი

მეორე (შუა) ეტაპი:

● უცხოური ენა 1 – V-VIII კლასები

● უცხოური ენა 2 – VIII კლასი

● უცხოური ენა 3 – XI -XII კლასი

მესამე (ბოლო) ეტაპი:

● უცხოური ენა 1 – IX-XII კლასები

● უცხოური ენა 2 – IX-XII კლასები

სწავლების პირველი ეტაპი

მოსმენა – ამ ეტაპზე მოსმენას, როგორც უცხოური ენის ათვისების მთავარ არხს, პრიორიტეტული მნიშვნელობა მიენიჭება. სიტყვიერ ჯაჭვში ბგერების, სიტყვების, მარტივი წინადადებების სმენით გარჩევას განსაკუთრებული მნიშვნელობა დაეთმობა, რადგან უცხოური ენისათვის დამახასიათებელ ჟღერადობებზე სმენის გამახვილება აუცილებელია გაგების უნარისა და სწორი გამოთქმის ჩამოსაყალიბებლად, რაც წარმატებული ინტერაქციის საფუძველს წარმოადგენს. ფონემატური სმენის განვითარება შინაარსიან კონტექსტში მოხდება. ტექსტებს უხვად უნდა ახლდეს თვალსაჩინო მასალა (სურათები, საგნები, ნახატები, ფოტოები და სხვა) და ბგერითი ინდიკატორები (რაიმე ხმაური, მკაფიოდ გამოხატული ინტონაციები და სხვა), რომლებზე დაყრდნობითაც მოსწავლეს გაუადვილდება ტექსტის გაგება.

დაწყებით ეტაპზე მოსწავლეებს არც ტექსტის ამომწურავად გაგება მოეთხოვებათ (საკმარისია საკომუნიკაციო სიტუაციისა და არსებითი ინფორმაციის გაგება) და არც გამოთქმების დესტრუქტურიზაცია და ლინგვისტური თვალსაზრისით გაანალიზება.

პირველ, ისევე როგორც მეორე ეტაპზე მოსმენილი ტექსტები გამოიყენება ნიმუშებად ზეპირმეტყველებისათვის. ამიტომ:

● ტექსტები არ უნდა იყოს უცხო ლექსიკითა და გრამატიკული კონსტრუქციებით გადატვირთული, სასურველია მოსწავლეებისათვის დიდაქტიზებული* ტექსტების შეთავაზება

● ტექსტების ენა ფუნქციურ ენას უნდა შეესატყვისებოდეს და იცავდეს თანამედროვე ენის ნორმებს.

ლაპარაკი – პირველ ეტაპზე მოსწავლის ალაპარაკება გაჭირდება. სწავლების სტრატეგია რეპროდუცირებისკენ იქნება მიმართული. რეპროდუცირების მიზანია, სწორი გამოთქმის ჩამოყალიბება და ლექსიკური მარაგის გამდიდრება/განმტკიცება. რეპროდუცირებისთვის გამოიყენება ლექსები, გათვლები (პატარებისათვის), სიმღერები, დიალოგები, სკეტჩები.

პროდუცირება ძალიან შეზღუდული სახით მიმდინარეობს - მოსწავლეები დასწავლილი ლექსიკური მასალის გამოყენებით დასვამენ/უპასუხებენ კითხვებს და ნიმუშების მიხედვით გაითამაშებენ მარტივ სცენებს.

კითხვა – საწყის ეტაპზე აუცილებელია განვასხვავოთ ორი უნარი: ხმამაღალი კითხვა, ანუ ტექნიკურ-მოტორული ჩვევა და ჩუმი კითხვა, ანუ წაკითხულის შინაარსის გაგების უნარი. ასაკობრივი თავისებურებების გათვალისწინებით კითხვის უნარის განვითარება სხვადასხვაგვარად მოხდება დაწყებითი (III-IV) და საბაზო/საშუალო (VII, X) სკოლის მოსწავლეებში.

დაწყებითი საფეხური (III–VI კლასები) – კითხვის მოტორული ჩვევის სისტემური განვითარება – ხმამაღლა წაკითხვა სიტყვების, წინადადებების, მოკლე ტექსტების – სწავლების მხოლოდ მეორე წელს (IVკლასში) დაიწყება, პირველ წელს მოსწავლეებს მხოლოდ ასოებისა და ზეპირმეტყველებაში ნასწავლი ცალკეული სიტყვების ამოცნობა მოეთხოვებათ.

საბაზო/საშუალო საფეხური (VII/X კლასები) – რამდენადაც ამ ეტაპზე, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, მოსმენა პრიორიტეტულია, კითხვის უნარ-ჩვევაზე მინიმალური აქცენტი გაკეთდება. მოსწავლეები:

1. წაიკითხავენ მოსმენილ ტექსტებს, ანუ ნაწერში ამოიცნობენ მოსმენილს, რაც გაუადვილებთ მათ კითხვაში გაწაფვას.

2. წაიკითხავენ მოკლე ტექსტებს (ილუსტრირებული ტექსტები, სავარჯიშოს ინსტრუქციები, აბრები, განცხადებები და სხვა). აუცილებელია ეს ტექსტები დაეფუძნოს ზეპირმეტყველებაში ნასწავლ ლექსიკური მასალას.

წერა – აქაც სწავლება მთლიანად რეპროდუცირებას დაეფუძნება.

კითხვის მსგავსად, წერის უნარის განვითარება სხვაგვარად წარიმართება დაწყებითი საფეხურის III-IVკლასებში, რამდენადაც მოსწავლეებს ჯერ კიდევ აქვთ ტექნიკურ-მოტორული ხასიათის პრობლემები. ამის გათვალისწინებით, დაწყებით საფეხურზე სწავლების პირველ წელს განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა წერის ტექნიკურ-მოტორული უნარ-ჩვევის ჩამოყალიბებას. მოსწავლე გამოწერს ასოებს, ნასწავლ სიტყვებს; დაეუფლება ასოების გადაბმის ტექნიკას.

საწყის ეტაპზე რეპროდუცირება რომ მოსაწყენი არ გახდეს, მნიშვნელოვანია, მრავალფეროვანი, სახალისო და, რაც მთავარია, შინაარსიანი კონტექსტების შეთავაზება. (მაგ.: კითხვარის შევსება, სადაც ჩაწერს რომელი საჭმელი უყვარს და რომელი – არა).

წერითი რეპროდუცირება ხელს შეუწყობს როგორც კითხვის უნარის გაუმჯობესებას, ისე ენობრივი მასალის დამახსოვრებას.

სწავლები მეორე (შუა) ეტაპი

მოსმენა: – მეორე ეტაპზე გამოიყენება როგორც დიდაქტიზებული, ისე ნახევრად ავთენტური ტექსტები, რომელთა მოცულობა და სირთულის დონე აღემატება წინა დონის ტექსტებისას. ოდნავ შემცირდება თვალსაჩინოებათა როლი.

გაგების თვალსაზრისით მოთხოვნა გაიზრდება: მოსწავლეებს მოეთხოვებათ ტექსტის უფრო ამომწურავად გაგება და ენობრივი მოვლენების შესწავლა/გაანალიზება.

ლაპარაკი – მეორე ეტაპზე პრიორიტეტული ამოცანაა მოსწავლის ალაპარაკება. უფრო მრავალფეროვანი ხდება საკომუნიკაციო სიტუაციები, რომლებშიც იგი მონაწილეობს როგორც მსმენელი ან მოქმედი პირი. იწყებს ენობრივი მარაგის უფრო თავისუფლად გამოყენებას როგორც სიმულაციური, ისე რეალური კომუნიკაციის დროს.

კითხვა – მეორე ეტაპზე უნდა მთლიანად დასრულდეს კითხვის ტექნიკურ-მოტორული ჩვევის ჩამოყალიბება და თანდათანობით განვითარდეს წაკითხულის გაგების უნარი. მოსწავლეებს მოეთხოვებათ სხვადასხვა ტიპის ფუნქციური ტექსტების გაგება. ტექსტები იქნება ჯერ კიდევ მცირე მოცულობის, ნახევრადავთენტიკური* ან ავთენტიკურს მიმსგავსებული დიდაქტიზებული.

მოსწავლეები დასმული ამოცანის შესაბამისად ისწავლიან კითხვის სხვადასხვა სტრატეგიისა თუ სახეობის გამოყენებას (გაცნობითი, შესწავლითი, ძიებითი).

წერა – მეორე ეტაპზე ყურადღება რეპროდუცირებიდან თანდათანობით გადადის პროდუცირებაზე. მოსწავლეები სწავლობენ ნიმუშების მიხედვით მცირე მოცულობის ფუნქციური ტექსტების შედგენას, სადაც ისინი იძენენ ამბების, ფაქტების, მოვლენების თანამიმდევრულად გადმოცემისა და შეფასების უნარ-ჩვევებს, რომლებიც მომდევნო ეტაპზე უფრო მეტად გაიშლება და დაიხვეწება. მოტივაციის ასამაღლებლად სასურველია ისეთი აქტივობების შეთავაზებაც, სადაც მოსწავლეს მოუწევს, ასე ვთქვათ, ენასთან თამაში და ენობრივი მარაგის შემოქმედებითად გამოყენება (მაგ.: აკროსტიქის შეთხზვა გარკვეული მოცემულობების მიხედვით)

სწავლების მესამე (ბოლო) ეტაპი

მოსმენა - თუკი აქამდე მოსასმენი ტექსტები გამოიყენებოდა ზეპირმეტყველების ნიმუშებად, ახლა მეტყველება და მოსმენა აღარ არის ურთიერთგადაჯაჭვული, ურთიერთდაქვემდებარებული. ამდენად, თავისუფლად შეიძლება გამოვიყენოთ ავთენტიკური ტექსტები და საშუალება მივცეთ მოსმენის უნარს ზეპირმეტყველებისგან დამოუკიდებლად, უფრო სწრაფად და ღრმად განვითარდეს. ამ ეტაპზე მოსწავლეები მიეჩვევიან ტექსტის გაგებას მხოლოდ აკუსტიკურ ხატზე დაყრდნობით.

ლაპარაკი – უფრო მდიდრდება საკომუნიკაციო სიტუაციის ტიპები. საკლასო ოთახში კომუნიკაცია მთლიანად უცხოურ ენაზე მიმდინარეობს. სწავლების სტრატეგიები მიმართულია თვითგამოხატვის უნარის დახვეწისა, მისი დაზუსტებისა და გამდიდრებისაკენ.

კითხვა – პირველ ორ ეტაპზე სამეტყველო უნარ-ჩვევების წინსვლა ძირითადად მოსმენაზე იყო დაფუძნებული, ბოლო ეტაპზე ზეპირი თუ წერითი მეტყველების უნარის განვითარების მთავარი წყარო კითხვა ხდება. მისი საშუალებით მოსწავლე ენობრივ მარაგს ამდიდრებს და სწავლაში უფრო დამოუკიდებელი ხდება. მოიმატებს ტექსტების მოცულობა და სირთულის დონე. მოსწავლეებს მოეთხოვებათ ავთენტიკური, სხვადასხვა ჟანრისა თუ ტიპის, ლიტერატურული თუ ფუნქციური ტექსტების გაგება და გაანალიზება.

წერა – ბოლო ეტაპზე მოსწავლე უნდა დაეუფლოს ისეთი ფუნქციური ტექსტების ტიპების წერას, რომელიც მას ცხოვრების ასპარეზზე გასვლისას ყველაზე მეტად დასჭირდება (საქმიანი/პირადი წერილი, რეფერატი და სხვა). მოსწავლე ისევ ნიმუშებით სარგებლობს, თუმცა ოდნავ უფრო დიდი მოცულობის ტექსტებს თხზავს, სადაც იგი თხრობის, აღწერის, აზრის თანამიმდევრულად გადმოცემის, დასაბუთების უნარ-ჩვევებს იძენს.

სწავლის სწავლა

ამ მიმართულების საგანი თავად სასწავლო პროცესია. მოსწავლეებმა უნდა ისწავლონ სასწავლო საქმიანობის დამოუკიდებლად მართვა. ამისათვის იმთავითვე უნდა შევაჩვიოთ სასწავლო მიზნებისა და ამოცანების გააზრებას, შედეგების დამოუკიდებლად შეფასებას, გარკვეულ საკითხებთან დაკავშირებით პასუხისმგებლობის საკუთარ თავზე აღებას, სხვადასხვა სტრატეგიების გამოყენებას, იმ ფაქტორების გამოწვევას, რომლებიც დადებითად მოქმედებს სასწავლო პროცესზე და სხვა. სწავლის უნარ-ჩვევის გასავითარებლად მოსწავლეებს უნდა შევთავაზოთ სხვადასხვა ტიპის აქტივობა: მაგ.: კითხვარები*, რომლებიც საშუალებას მისცემს მათ გააცნობიერონ საკუთარი და ალტერნატიული მიდგომა კონკრეტული ამოცანის გადაჭრისას, სხვადასხვა შინაარსის თვითშეფასების სქემები*, ფსიქოლოგიური ხასიათის ტესტები*, სადაც გაიაზრებს სხვადასხვა ტიპის ფაქტორს, რომელიც დადებით ან უარყოფით ზეგავლენას ახდენს სასწავლო პროცესზე და სხვა.

კულტურათა დიალოგი

უცხოური ენის სწავლა ნიშნავს უცხო სამყაროში შესვლას, ცხოვრების განსხვავებული წესების, ტრადიციების აღმოჩენას, განსხვავებული ღირებულებების, მენტალობების გაგებას. ამდენად, წარმატებული კომუნიკაცია დამოკიდებულია არა მხოლოდ სამეტყველო უნარ-ჩვევებზე, არამედ განსხვავებული კულტურული კონტექსტების გაგებისა და პატივისცემის უნარზეც. სწორედ ამ უნარებისა და დამოკიდებულებების ჩამოყალიბებას ემსახურება მიმართულება „კულტურათა დიალოგი".

მოსწავლეთა ყურადღება გამახვილდება უცხო კულტურის თავისებურებებზე. მოსწავლეებს საშუალება მიეცემათ, გამოხატონ თავიანთი დამოკიდებულება, გამოთქვან შეფასებები, გაავლონ პარალელები საკუთარ კულტურულ გამოცდილებასა თუ გარემოსთან. ასეთი სახის აქტივობები მოსწავლეებს გაუღრმავებს კულტურული კუთვნილების განცდას, გააცნობიერებინებს კულტურულ მრავალფეროვნებას, ასწავლის საკუთარი და უცხო კულტურის დაფასებას.

ყურადღება უნდა მიექცეს პიროვნებათშორის ურთიერთობებსაც. გაკვეთილზე მოსწავლეებს უნდა მიეცეთ საშუალება ისაუბრონ საკუთარ თავზე, გამოავლინონ თავიანთი პიროვნების სხვადასხვა მხარე – იქნება ეს განცდები, გატაცებები, გემოვნება, შეხედულებები, ოცნებები, საყვარელი საქმიანობა, საყვარელი პერსონაჟები, ცხოვრებისეული ისტორიები, თვალსაზრისები თუ სხვა; ისინი გაეცნობიან თანაკლასელთა თუ უცხოენოვან თანატოლთა სულიერ სამყაროს და ამ გზით შეძლებენ განიცადონ საკუთარი და სხვისი ინდივიდუალობის განუმეორებლობა, ისწავლონ სხვა პიროვნებათა დაფასება, ერთმანეთის მოსმენა, ურთიერთგაგება, ურთიერთთანადგომა. ეს ხელს შეუწყობს მოსწავლეებს გახდნენ უფრო შემწყნარებელნი ერთმანეთისა და სხვების მიმართ.

სტანდარტში მითითებული ინდექსები

სტანდარტში გაწერილ თითოეულ შედეგს წინ ინდექსი აქვს დართული. მაგ., უცხ.III.1. – პირველი ნიშანი უცხ მიუთითებს საგანს (უცხ = უცხოური ენა), მეორე ნიშანი III მიუთითებს კლასს (III = მესამე კლასი), მესამე, ბოლო ნიშანი 1. კი შედეგის რიგს (1 = პირველი შედეგი)

სარეფორმო სტანდარტები და სარეფორმო გარდამავალი სტანდარტები

ეროვნული სასწავლო გეგმა ამ ეტაპზე სამ სტანდარტს ითვალისწინებს:

● დაწყებითი საფეხურის სტანდარტი, რომელიც მოიცავს III-VI კლასებს. მისი დანერგვა დაგეგმილია 2008-2009 წლებში. პირობითად დავარქვათ მას A სტანდარტი

● საბაზო საფეხურის სტანდარტი, რომელიც მოიცავს VII-IX კლასებს. მისი დანერგვა დაგეგმილია 2006-2007 წლებში. პირობითად დავარქვათ მას B საბაზო სტანდარტი

● საშუალო საფეხურის სტანდარტი, რომელიც მოიცავს X–XII კლასებს.

მისი დანერგვა დაგეგმილია ასევე 2006-2007 წლებში. პირობითად დავარქვათ მას C საშუალო სტანდარტი

A, B, C სტანდარტები ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელია, ანუ ისინი ერთმანეთს არ ეფუძნებიან. მათგან B საბაზო და C საშუალო სტანდარტები გარდამავალია, რაც იმას ნიშნავს, რომ:

° 2009-10 წლებში, როცა მოსწავლეები გაივლიან B საბაზო სტანდარტს და გადავლენ X კლასში, C საშუალო სტანდარტი გაუქმდება და მოსწავლეები სწავლას გააგრძელებენ B საშუალო სტანდარტით, რომელიც იქნება B საბაზო სტანდარტის გაგრძელება.

° 2012-13 წლებში, როცა მოსწავლეები გაივლიან A დაწყებით სტანდარტს და გადავლენ VII კლასში, გაუქმდება B საბაზო სტანდარტი და მოსწავლეები სწავლას გააგრძელებენ A საბაზო სტანდარტით, რომელიც იქნება A დაწყებითი სტანდარტის გაგრძელება. სწორედ ამ დროს ამოქმედდება მეორე სტანდარტიც უცხოურ ენა 2-სთვის.

° 2015-16 წლებში, როცა მოსწავლეები გაივლიან A საბაზო სტანდარტს და გადავლენ X კლასში, გაუქმდება B საშუალო სტანდარტს და მოსწავლეები სწავლას გააგრძელებენ A საშუალო სტანდარტით, რომელიც იქნება A საბაზო პროგრამის გარძელება. ამ დროს ამოქმედდება მესამე სტანდარტიც უცხოური ენა 3-თვის.

ცხადია, იგივე ითქმის დაწყებითი, საბაზო და საშუალო საფეხურის პროგრამის შინაარსებზე, რომლებიც გარდამავალი სტანდარტების მოთხოვნებს ესაბამება.“

ქ) მე–3 თავში „4. სპეციალური ნაწილი საგანში ინგლისური ენა საბაზო საფეხურისათვის“ შემდეგ დაემატოს „საბაზო საფეხურის რუსული ენის პროგრამის შინაარსი“ შემდეგი რედაქციით:

„საბაზო საფეხურის რუსული ენის პროგრამის შინაარსი

VII-IX კლასი

პანორამა

სამეტყველო ფუნქციები

● სოციალური ურთიერთობის დამყარება-მისალმება, დამშვიდობება, მოკითხვა, პიროვნების წარდგენა, თავაზიანი მიმართვა, მობოდიშება, მადლობის გადახდა და სათანადო პასუხი, თხოვნის გამოხატვა, გაფრთხილება, ცუდად გაგებულის გარკვევა, კეთილი სურვილების გამოხატვა, წახალისება\ შექება, მილოცვა, შეთავაზება, დაპატიჟება, დათანხმება, უარის თქმა, ინტერაქცია სუფრასთან( სახლსა და საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში), ინტერაქცია სავაჭრო ობიექტებში, ინტერაქცია მგზავრობისას, კამათისას პოზიციის გამოხატვა, დასაბუთება, საკუთარი პოზიციის დაცვა, სხვისი აზრის გაზიარება ან უარყოფა, სატელეფონო საუბარი, არაოფიციალური\ ოფიციალური წერილი

● ინფორმაციის გაცვლა ---საკუთარ თავზე ან პიროვნებაზე პირადი მონაცემების შესახებ (სახელი, გვარი, ასაკი, მისამართი, ტელეფონის ნომერი), ეროვნებისა და წარმომავლობის შესახებ, თავისუფალი დროის გატარება, პროფესიის\ხელობის შესახებ, ჯანმრთელობის შესახებ, ამინდის შესახებ, სურვილის შესახებ,

● აღწერა/დახასიათება – ადამიანის გარეგნობა, ჩაცმულობა, ხასიათი; საგნის, ცხოველის შესახებ

● თხოვნის გამოხატვა

● გემოვნების გამოხატვა\ გატაცებები

● ემოციების, გრძნობების გამოხატვა—ბრაზი, უკმაყოფილება, სინანული, გაღიზიანება, გაკვირვება, ინტერესი, ინდეფერენტულობა, სიხარული, აღფრთოვანება, კმაყოფილება

● შეგრძნებების გამოხატვა

● დამოკიდებულებების\ შეფასებების გამოხატვა

● დროში ორიენტირება—ლოკალიზება, სიხშირე, ხანგრძლივობა, ქრონოლოგია,

● სივრცეში განთავსება---ადგილმდებარეობის მითითება, გზის, მიმართულების , დანიშნულების ადგილის მითითება,

● ლოგიკური კავშირები – ოპოზიცია, ირიბი ნათქვამი

● ნებართვა, ვალდებულება, აკრძალვა, რჩევის მიცემა

● ინტერაქცია საკლასო ოთახში

ლექსიკა

● ინდივიდი – გარეგნობა, ხასიათი, ჰიგიენა\აქტივობები, ჯანმრთელობა/ავადმყოფობა/აქტივობები, შეფასება და ემოციური რეაქციები

● აქტივობები – აღქმა და ინტელექტუალური აქტივობები, ტელეფონით სარგებლობა

● ინდივიდის გარემოცვა – ადამიანები, ოჯახი, საზოგადოება და სახელმწიფო, განათლება, ენა, საცხოვრებელი ადგილი\ აქტივობები, ავეჯი/საყოფაცხოვრებო ნივთები/აქტივობები, სავაჭრო ობიექტები/პერსონალი/აქტივობები, სურსათი, კვების ობიექტები/აქტივობები, მგზავრობა-გადაადგილება, კულტურული ობიექტები/პერსონალი/აქტივობები, ბანკი\პერსონალი\აქტივობები, მედია, გასართობები\ თავისუფალი დრო\აქტივობები,

● ორიენტირები – დრო: სეზონები, თვეები, კვირის დრეები, დღის მონაკვეთები, საათი სივრცე: ქვეყნის მხარეები, ადგილმდებარეობა. მახასიათებლები: ფერი, ფორმა, ზომა,ქონა, რაოდენობა, ტემპერატურა, შემადგენლობა, მასალა რიცხვები

გრამატიკა

ორთოეპია

სოციოკულტურული და კულტურის სფეროს თემატიკა

სამეტყველო ფუნქციები

ლინგვისტური რეალიზების ნიმუშები

VII კლასისთვის

ლინგვისტური რეალიზების ნიმუშები

VIII კლასი

ლინგვისტური რეალიზების ნიმუშები

IX კლასი

სოციალური ურთიერთობის დამყარება

მისალმება

Здравствуй(-те)! Привет! Доброе утро! Добрый день! Добрый вечер!

Какая встреча!

Рад(а) вас (тебя) видеть!

დამშვიდობება

До свидания!

Пока!

До встречи. До встречи в Новом году!

Всего доброго! Увидимся.

Прощайте!

მოკითხვა

Как дела? Хорошо. Неплохо. Так себе.

Нина, как твои дела?

Как успехи?

Что нового?

Как ваше (твое) здоровье?

Как поживаешь(-ете)? Как жизнь?

პიროვნების წარდგენა

(По)знакомьтесь (-ся) , это мой (-я) друг( сестра)!

Познакомьтесь с моим другом (моей сестрой)! Очень приятно.

Приятно (с вами) познакомиться!

Мы уже встречались. Вы(ты) меня не узнаёте(-ёшь)?

●

თავაზიანი მიმართვა

Ирина Константиновна, вы что-то сказали?

Скажите, пожалуйста,...

Молодой человек,... Девушка,...

Извините, вы не (под)скажете,...?

Будьте добры, ...

მობოდიშება

Извини(-те), где Виктор?

Простите, я (не) хотела бы...

Простите, пожалуйста...

Извини(те) за беспокойство. Прости(те) за...

მადლობის გადახდა და სათანადო პასუხი

Спасибо. Большое спасибо. Пожалуйста.

Спасибо тебе \ вам за... Не за что.

Спасибо за то, что ты помог мне.

Не стоит благодарности.

თხოვნის გამოხატვა

Дай(-те)(возьмите), пожалуйста, этот журнал...

Прошу тебя...

Ты мне поможешь?

Ты не мог(ла) бы мне помочь?

У меня к тебе ( к вам ) (не)большая просьба.

გაფრთხილება

Осторожно!

Будь осторожен(на)!

Хочу тебя предупредить.

Хочу тебе напомнить о...

Предупреждаю, это опасно.

ცუდად გაგებულის გარკვევა

Прости(те), я не понял(а). Повтори(те), пожалуйста.

Не понял (-а), что?

Вы не могли бы повторить?

Извини(те), что ты (вы) сказал(-и)?

Кажется, я вас(тебя) неправильно понял.

Я не совсем тебя понял. Повтори, пожалуйста, я не расслышал.

კეთილი სურვილების გამოხატვა

Приятного аппетита! Спокойной ночи!

Будьте здоровы!

Приходите ещё!

Желаю счастья, успехов, здоровья!

Добро пожаловать! Счастливого пути!

Ни пуха ни пера!

დამშვიდება

Успокойся, не плачь.

Всё будет хорошо.

Не волнуйся (не волнуй-тесь).

წახალისება \ შექება

Молодец! Ты здорово придумал!

Хорошая (отличная) идея!

Ты (вы ) отлично выглядишь(ите).

Ты в отличной форме!

მილოცვა

Поздравляю!

Поздравляю вас (тебя) с праздником! ( С Новым годом! С Рождеством, с Женским днем , с Днем матери, с 8-ым марта, с днем рождения)

Христос воскрес!

Воистину!

Поздравляю от всего сердца \ от всей души! Разреши( те) поздравить тебя (вас) с победой на конкурсе.

შეთავაზება, დაპატიჯება,

დათანხმება, უარის თქმა

Пожалуйста, возьми...

Вот, возьми.

На, держи.

Спасибо, с удовольствием. Конечно.

Спасибо уже не нужно.

Приглашаю тебя\ вас на мой день рождения.

Можно тебя пригласить (на..., в...) ?

Жду вас в семь у себя дома.

С удовольствием (с радостью, охотно.)

შეხვედრის დანიშვნა,

დათანხმება, უარის თქმა

У меня встреча с ребятами.

Я не приду, у меня дела. Ладно, я приду.

Давайте встретимся у стадиона (в парке, на станции...)… в 5.... вечера. Договорились. Согласен(-сна).

ინტერაქცია სუფრასთან (სახლში და საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში)

Передай(-те), пожалуйста, салат с майонезом. Возьмите.

Спасибо.

На здоровье.

Принесите, пожалуйста, чашечку кофе \ 3 порции сливочного мороженого...

Попробуй(-те) вот это. Угощайся (-тесь). Приятного аппетита. Очень вкусно!

Вам\тебе еще добавить \ налить кока-колу? Спасибо, нет .

Я проголодался(-лась). На первое ( на второе, на десерт) у нас ....

Не хотите попробовать?

У тебя нет аппетита? Почему ты ничего не ешь?

ინტერაქცია სავაჭრო ობიექტებში

Сколько стоит...?

Дайте \ взвесьте, пожалуйста, пачку (2 кг-ма ) муки, (полкило сливочного масла\ сыра...)

Заплатите в кассу.

Мне надо( нужно) выбрать подарок.

Я хочу купить обувь (открытку, сувениры...) Вы не скажете, сколько стоят эти джинсы?

Где можно примерить?

Платить здесь или в кассу?

Хочу выбрать подарок для мамы (друга,...).

Я хочу приобрести новый (новую) видеомаг-нитофон ( кассету...).

Какой это размер ? Какого размера этот свитер ?

Цена и размер на этикетке.

Сколько с меня?

С вас 50... рублей.

ინტერაქცია მგზავრობისას

На чем ты едешь...?

Я еду домой на такси (автобусе, метро...)

Мой дедушка всегда ходил на работу пешком

Мы поехали в деревню на машине,...

Вы выходите?

Я выхожу на следующей (остановке).

Предъявите билет. Передайте билет, пожалуйста.

Поезд отходит ( прибы-вает ) вечером ( в 7 .... часов).

Можно заказать два билета на 15-ое число? Такси свободно?

Я хочу заказать такси.

პოზიციის გამოხატვა კამათისას,დასაბუთება, საკუთარი აზრის დაცვა, სხვისი აზრის გაზიარება ან უარყოფა

Я тоже так думаю.

Я так не думаю.

Ничего подобного.

Я уверен.

По-моему (по-твоему),... Мне кажется, ...

Я с тобой (с вами ) (не) согласен.

По моему мнению...

Я думаю,что (это)...

Может, я ошибаюсь.

Я (не) верю, что...

(Не) сомневаюсь,что...

სატელეფონო საუბარი

Алло! Здравствуй(-те)! Попросите, пожалуйста, (к телефону) Нину (Виктора Николаевича).

Кто говорит?

Его (ее) нет дома.

Извините за беспокойство. Не стоит.

Да, слушаю!

Кто говорит?

Это квартира Ивановых?

Говори, пожалуйста, медленно ( громче), плохо слышно.

Будьте любезны, попросите, Нину.

Её нет.

Перезвоните попозже.

პირადი წერილი

Здравствуй, мамочка (...)!

Целую. Твой сын (...)!

Уважаемый ...!

С уважением....

Дорогой Дима (Милая Маша)!

ინფორმაციის გაცვლა

მონაცემები საკუთარ თავზე ან პიროვნების შესახებ: სახელი, გვარი, ასაკი, მისამართი, ტელეფონის ნომერი,

Кто это? Это моя соседка. Вас зовут Нина \Нина? Очень приятно.

Моя фамилия Иванов.

Мне 14 лет.

(А) сколько тебе лет

Она учится в 7-ом классе ( в школе\ университете, в России, в Москве...)

Мой (Ваш\ твой) номер телефона...

Мой (твой, ...) адрес...

Познакомьтесь, это моя подруга.

Моему брату \ моей сестре 21 \24 год\ года... Я (он...) старше (младше)... на.... года (лет)

ეროვნებისა და წარმომავლობის შეასახებ

Я грузин. Я живу в Батуми.

Она русская, из Москвы.

თავისუფალი დროის გატარება

В свободное время я много читаю.

Я люблю проводить свободное время на дискотеке.

პროფესიის /ხელობის შესახებ

Кем ты (он\она ) хочешь (хочет) стать?

Он (она )хочет стать врачом (юристом, экономистом, балериной...).

ჯანმრთელობის შესახებ

У меня ( него\неё) болит...

У тебя (неё...) температура?

Дыши!

Открой рот!

Горло болит?

Покажи язык!

Измерь температуру! Я(ты,он...) заболел(а).

Вам( тебе) больно?

Что у тебя болит?

Где болит?

Я простудилась (у меня был грипп).

Мне плохо.

У меня кружится голова.

Меня знобит.

Кажется, поднимается температура.

Надо вызвать врача. Доктор прописал лекарство.

Надо уметь оказать первую помощь.

Вызови «скорую (помощь)»!

Надо лечь в больницу на операцию.

ამინდის შესახებ

Какая сегодня погода? Сегодня тепло.

Дует\ дул сильный\ холодный ветер.

Сегодня облачно.

Какая погода (какой день) был(а) вчера (будет завтра)?

Вчера было облачно.

В этом (прошлом) году была самая теплая (холодная) зима .

Какой прогноз погоды на сегодня (на неделю)?

По радио (телевизору) объявили облачную погоду.

Температура воздуха минус 28 градусов.

სურვილის შესახებ

Что ты хочешь?

Я хочу яблоко (конфету...) Хочешь, пойдем в кино?

Я хочу надеть (купить...) этот свитер (эти туфли...) Я хочу (можно) посмотреть (примерить) эту обувь.

Чего тебе\ему\ей хочется?

Мне хочется купить этот диск ( посетить Петродворец...)

აღწერა - დახასიათება

ადამიანის გარეგნობა,

ჩაცმულობა, ხასიათი

Как он\она выглядит ?

Какого он\она роста? Высокий (-ая)(среднего роста).

Его (ее) рост 172.

Сколько ты весишь?

Какие у него( нее) волосы\глаза ? .

Какое лицо?

Какая улыбка ?

საგნის, ცხოველის შესახებ

Это мебель ( книга(-и), лев...) Это что ?\ Что это?

Это кто? \ Кто это?

Какой он формы?

Стол круглый

Какого цвета (какой это цвет)?

Какого размера (какой это размер?)

Из какого материала (это сделано)?

Из чего это сделано?

Это (сделано) из дерева

( металла ...).

თხოვნის გამოხატვა

Пожалуйста,...

Прошу тебя (вас)...

Если можно (пожалуйста), передайте деньги водителю.

Если вам не трудно,...

გემოვნების გამოხატვა

\გატაცებები

Какие фрукты вы (ты) любите (-ишь) ?

Я (очень) люблю (не люблю) фрукты.

Ненавижу\ обожаю

Какие клипы тебе нравятся ?

Что ты (он) любишь(ит) делать?

Виктор любит играть в шахматы (плавать...)

Мне нравится этот торт\гамбургер.

Тебе нравится это платье (этот костюм)?

ემოციების, გრძნობების გამოხატვა

ბრაზი, უკმაყოფილება, სინანული, გაღიზიანება

Фу!

Какой кошмар (ужас)! Глупости!

Очень жаль!

Просто ужас!

Как тебе (вам) не стыдно!

Тебе (вам ) не стыдно? Довольно!

Хватит!

Прекрати!

გაკვირვება

Правда?!

Удивительно!

Неужели?!

Вот это да!

Разве?!

Что вы говорите?!

Не может быть!

Откуда мне знать!

Откуда я знаю!

ინტერესი

Это что ( кто, какой, который... )?

Как это называется? Что происходит (произошло)?

Что случилось?

Как это случилось?

Что это значит?

Откуда ты знаешь? Каким образом?

Почему ...?

Зачем ...?

В чем причина?

ინდეფერენტულობა

Вам (тебе ) не скучно? Мне скучно.

სიხარული, აღფრთოვანება, კმაყოფილება

Отлично!

Здорово!

Прекрасно!

Это прекрасно!

Как я рад(а)!

Я очень доволен(а)!

Мне весело.

შეგრძნებების გამოხატვა

Я хочу пить ( есть, спать...)

Мне жарко.

Здесь так холодно (тепло).

Тебе не холодно?

დამოკიდებულების \შეფასების გამოხატვა

Правильно (неправильно)!

Верно\ неверно!

Здорово!

Это хорошо (плохо)! Глупости!

Это (очень) интересно! Очень оригинально !

Как это неприятно!

Это так легко!

Я обожаю\ ненавижу ( мне очень нравится) эту рок-группу (эта певица...)!

Уважаю нашу

(-его) учительницу (соседа....).

დროში ორიენტირება

ლოკალიზება

(საათი, დღე, დღე-ღამის მონაკვეთი, თვე, თარიღი, წელი, წელიწადის დრო)

Когда ?

Вчера мы были на экскурсии.

Утром вся семья завтракает. Зимой в Москве очень холодно.

В понедельник у меня тренировка.

В январе у нас каникулы. В начале/ конце месяца

( семестра)...

В прошлом ( в будущем) году мы отдыхали ( будем отдыхать) в Батуми.

სიხშირე,

Всегда.

Часто.

Иногда.

Редко.

Никогда.

Каждый час (день\ месяц \год).

Постоянно.

Периодически родители проверяют мой дневник.

Я несколько раз тебе звонил.

ხანგრძლივობა

Долго.

Не очень долго.

Быстро.

Целый день идет (шел ) дождь...)

Я занимался вольной борьбой целый год.

Во время урока...

За час ( за неделю\ за месяц\ за год )...

За это время...

ქრონოლოგია

До – после.

До обеда я пойду на тренировку, а после сделаю уроки.

Сначала - потом. Сначала я иду на тренировку, а потом на день рождения.

Сначала – затем. Сначало было тепло, а потом погода испорти-лась.

სივრცეში განთავსება

ადგილმდებარეობის მითითება

Скажите, пожалуйста, где сейчас Антон?

В школе, на работе.

Он здесь? Там.

Вы не скажите, где находится ...

Это далеко?

Нет, совсем близко.

У \ около (дома...).

Слева (справа) от... Позади (впереди) кого-нибудь.

Позади дома (перед школой)

На правой стороне... Наверху\Внизу.

გზის, მიმართულების, დანიშნულების ადგილის მითითება

(მიმართულება)

Нам туда?

Иди сюда.

Выйти вперед.

Я вернулся назад.

Скажите, пожалуйста, как пройти к ....?

Это здесь (направо\ налево).

Скажите, пожалуйста, куда идёт этот автобус? На площадь, к базару,....

Идите по правой\левой стороне.

ლოგიკური კავშირები

Mმიზეზი, შედეგი

Я опоздал на автобус, потому что проспал.

Из-за дождя мы не поехали на экскурсию.

ოპოზიცია

Мои одноклассники пошли в кино, а я домой.

Погода плохая, но мы пойдем гулять.

ირიბი ნათქვამი

Я спросил, который час.

Мама напомнила мне, чтобы я не забыл зайти в магазин.

ნებართვა, ვალდებულება,

აკრძალვა, რჩევის მიცემა

Разрешите войти (выйти\сесть\ позвонить\ передать\положить...)

Можно войти?

Можно ещё одно яблоко?

Я должен (обязан) помочь (написать, подумать...)

Надо/нужно сделать (нарисовать, написать...)

Можно мне сказать (позвонить\ принести..)?

ინტერაქცია სასწავლო ოთახში

Составьте вопросы к тексту, читайте текст про себя, просмотрите текст и найдите в нём ..., подумайте, как можно назвать текст, читайте следующий абзац...

Можно мне ответить потом?

Я не готов(а) сегодня.

Я забыла тетрадь.

Обратите внимание на заголовок и ключевые слова, озаглавьте части текста, составьте план к тексту...

Можно я повторю?

Что значит ...?

Как будет по-русски ...?

В тексте много незнакомых слов...

Докажите свою точку зрения, старайтесь пересказать своими словами..., напишите коротко о...

План может состоять из 3-х вопросов?

Сколько пунктов должно быть в плане?

Я не поняла,что нужно сделать в упражнении.

ლექსიკა

ინდივიდი

	VII კლასი	VIII კლასი	IX კლასი
სხეული	Голова, рука, нога, ухо, глаз, живот, грудь, cердце, кровь, пальцы, шея, горло, ногти...	●
გარეგნობა	Высокий, широкие\узкие плечи, прямой нос...	Модная причёска, короткая стрижка...	●
ხასიათი	Смелый\ храбрый\ трусливый, вежливый\ грубый, честный, гордый, (не)аккуратный, симпатичный...	Внимательный, скромный, принципи-альный, рассеянный, справедливый, мужественный, упрямый, большая умница...	●
ტანსაცმელი\ აქსესუარები \აქტივობები		Одежда, обувь, колготки, новое пальто, туфли, пуловер, свитер, платье, пальто, зонтик... Потерять(порвать, постирать, зашить...) носок(чек), носовой платок... Снять\надеть, почистить, погладить что-либо Одеться(ваться), обуться(ваться)	Спортивный костюм, джинсовая куртка, кожаный пояс... Домашняя одежда, одеваться не по сезону... Одеть (кого-либо) \надеть (что-либо)...
ჰიგიენა\ აქტივობები	Причёсываться, умываться, закаляться, проветривать комнату перед сном... Расческа, мыло, мочалка, крем...	Шампунь для ..... волос, мыло, шариковый дезадорант, крем для бритья... Соблюдать личную гигиену, принимать холодный душ...	●
ჯანმრთელობა\ ავადმყოფობა \აქტივობები		Заболеть, грипп, пить лекарство, простудиться, лечиться, вызвать врача, лежать в постели... Прописать (прини-мать) лекарство, сделать укол, заболеть ангиной, кашель, сломать руку...	Больница, медсестра, нянечка, поликлиника, вызвать «скорую помощь», перелом руки, жар, озноб, жаловаться на боль в спине...
შეფასება და ემოციური რეაქციები		Прекрасно, интересно, глупо, легко... Очень, не очень... (Ис)пугаться, смеять-ся, (об)радоваться, удивляться...	Радость, стыд, страх, удивление, обида... Оригинально, сложно... Не особенно, так себе, совсем, чуть-чуть... Расстроиться, переживать, волноваться...

აქტივობები

ნიმუშები VII კლასისთვის

ნიმუშები VIII კლასისთვის

ნიმუშები IX კლასისთვის

აღქმა და ინტელექტუალური

აქტივობები

Увидеть, услышать, вспомнить, понять, подумать, посчитать, придумать, составить...

Проанализировать, вычислить, чувство-вать, успокоиться, волноваться ...

Вникнуть, продумать, предвидеть, отвлечься, переосмыслить...

ტელეფონით სარგებლობა

Позвонить, взять трубку, слушать, ответить, набрать номер, попросить к телефону...

Телефонная книга (кабина), опустить жетон, созвониться, перезвонить, бросить (положить) трубку, занято, короткие гудки, телефон на автоответ-чике...

ინდივიდის გარემოცვა

ნიმუშები VII

კლასისთვის

ნიმუშები VIII კლასისთვის

ნიმუშები IX კლასისთვის

ადამიანები\ ცხოვრების ეტაპები

Мужчина, женщина, дети, старушка, старик(-ок)...

Родился, умер

Человек\люди, парень, Взрослые, подросток, сосед(-ка, -ди), знакомые, одноклассник(-ница)...

Рождение, смерть, детство...

ოჯახი, ნათესავები

Родители, дети, мать(мама), отец( папа), сын, дочь, брат, дедушка, тётя...

Родственник(-ница), родные, близкие, племянник(-ница), младшая сестра...

Муж, жена, супруги, двоюродный брат(сестра)...

Свадьба, женился, вышла замуж, венчание...

ბუნება და ბუნების მოვლენები\ აქტივობები

Дерево, лес, река, гора, ветер, луна, солнце, собирать грибы (ягоды)...

Капает(идет) дождь(ик), выпал снег, дует ветер...

Животные, звери, рыбы, птицы...

Ручей, родник, берёза, кусты, малина...

Пустыня, материк, остров, океан, побережье...

Защищать природу, посадить дерево...

Насекомые, мелкий/ крупный зверь,...

Ботаник, зоолог, биолог...

Прогноз погоды...

Космос, планеты, Млечный путь, созвездие...

Листопад, снегопад, осадки, метель, оттепель, заморозки ...

გეოგრა-ფიული დასახე-ლებები \ეროვნებები\ რელიგიური მწარმსი

Россия, Грузия, Москва, Санкт-Петербург, Кура, Нева...

Кахетинец, имеретинец... , армянин(-ка), азербайджанец (-ка)...

Чёрное море, Каспийское море, Северный Кавказ, Терек, Сибирь, река Волга, озеро Байкал, Франция, Кахети...

Француз, англичанин, американец...

Христиане, мусульмане

●

საზოგადო-ება და სახელმწიფო

Страна, столица, герб, гимн, флаг, президент, экономика, политика, война, деньги, рубль, заработная плата (зарплата), стипендия, пенсия...

Студент, пенсионер...

Правительство, политическая партия, парламент, суд, армия, полиция, министерство, министр, департамент... Парламентарий, чиновник ...

ქალაქი და სოფელი\

აქტივობები

Город, шоссе, улица, проспект, парк, магазин, транспорт, машина, ехать, покупать, работать...

Деревня, сад, лес, поле, дорога, урожай, фруктовый сад, огород, колодец, изба, пастух, стадо, телега, лодка, крестьянин(янка), ловить рыбу, охотиться...

Высокие дома, широкая улица(шоссе), детский сад, зоопарк, цирк, рынок, поликлиника, университет, кинотеатр, храм, площадь, строить...

Мэрия, здание, городской житель, полиция, тюрьма, патрулировать, аэропорт, вокзал, порт, корабль, торговать, разгружать, арестовать...

საცხოვრებელი ადგილი/ აქტივობები

Наш дом, твоя квартира, моя комната, кухня, туалет, двор, стена, дверь, микрорайон, лифт, лестница, гараж, скамейка, балкон, потолок...

Жить, есть(кушать), убирать, помогать, смотреть, готовить, подметать, резать...

Переулок, лавочка, детская площадка, ванная, спальня, гостиная, на первом этаже ...

Просыпаться,умываться, готовить завтрак, ужинать, мыть посуду...

Домохозяйка

Прихожая, гостиная, железная дверь...

Встретить, поздороваться, гладить, подметать, чистить картошку, вытирать пыль...

ავეჯი/საყოფაცხოვრებო ნივთები/აქსესუარები

Стол, стул, кровать, диван, кресло,телевизор, радио, шкаф, тумбочка...

Стакан, тарелка, чашка, блюдце, миксер...

Книжные полки, цветной телевизор, вешалка...

Глубокая тарелка, столовый нож, кофейная чашка, столовый прибор, кастрюля, сковорода(ка), хлебница, солонка...

Одеяло, подушка...

Ковер, плита, ванна, раковина, унитаз, веник, совок, зеркало...

Холодильник, утюг, музыкальный центр, кухонный комбайн, соковыжималка, пылесос...

Постельное белье, простыня, наволочка...

სკოლა/

ინფრა-სტრუქტურა/ პერსონალი/ სასკოლო ნივთები/

სასწავლო საგნები/

სასკოლო აქტივობები

Учитель(-ница), ученик(-ница) ...

Класс, урок, перемена, спортивный зал, буфет...

Иностранный (русский) язык, алгебра,физика, химия, география, история...

Задание, упражнение, расписание, текст, тесты, вопросник, анкета, учебник русского языка (геометрии), тетрадь, ручка, дневник...

Читать вслух, писать, отвечать, спрашивать, выучить...

Педагог иностранного языка, завуч, организатор, секретарша, классный руководитель, сторож, лаборант, уборщица...

Решить задачу, контроль-ная, написать сочинение, задавать вопросы, читать про себя, пересказывать, подсказывать, рассказ стихотворение, роман...

Плакаты, географические карты, наглядные пособия, компьютер...

Учительская, актовый зал, кабинет директора (математики, биологии, рисования), музыкальная студия, лаборатория, спортплощадка, раздевалка, мастерская, школьный музей...

Педсовет, открытый урок, хор, литературный кружок, музыкальные инструмен-ты, живой уголок...

სავაჭრო ობიექტები/ პერსონალი/ აქტივობები

Супермаркет, вход, выход, прилавок, рынок, сдача, касса ...

Примерить, взвесить, заплатить, отрезать, купить,упаковать, завернуть, выбить чек...

Продавец(-щица),

кассир(-ша)...

Продуктовый (книжный) магазин, универмаг, гастроном, получить товар, обеденный перерыв, отдел электротоваров, распродажа, булочная, пекарня, печь булки, пекарь...

სურსათი\

აქტივობები

Продукты, хлеб, масло, сыр, колбаса...

Овощи, капуста, морковь, зелень...

Фрукты, яблоко, персики, виноград...

Напитки, чай, кофе, лимонад... Сварить сосиски (суп, яйцо...), приготовить салат(кофе)...

Жареное мясо, свежий сыр, овощной салат, фруктовый компот, шоколадное мороженое...

Зажарить мясо, рыбные (мясные) консервы, маринованные(-ая) огурцы (капуста), нарезать говядину, бутерброд, заварить чай, подсолнечное (оливковое) масло, испечь пирог (торт...)...

კვების ობიექტები\ პერსონალი\ აქტივობები

Кафе, столовая, меню, чашечка кофе...

Официант(ка)...

Попросить счёт

Кафе-бар, пицерия, шоколадная, ресторан... Пицца, коктейль, первое блюдо, десерт, порция, национальная кухня, уха, окрошка...

Заказать фирменное блюдо, взять прибор(нож, вилку, ложку)...

Бармен, повар, посудомойка...

Праздничный обед, холодные и горячие закуски, напитки, блинчики с мясом, пирожки с мясом, расстегаи, пироги с начинкой, пельмени, черная икра, восточные сладости, пирожное...

Заведующий, управляющий...

ტრანსპორტი/აქტივობები/ პერსონალი

Транспорт, светофор, правила уличного движения, подняться в автобус (маршрутку...), сходить, заплатить за проезд, конечная (следующая) остановка, уступить место …

Водитель автобуса( такси...), шофёр, таксист...

Платный\ бесплатный проезд, метро, «Кольцевая», оштрафовать нарушителя, «час пик», «проездной», приезжий, прохожий, пешеходная дорожка, взять( поймать) такси...

Машинист (поезда), дежурный полицейский...

Легковая машина, бензозаправка, залить полный бак, скорый поезд, вокзал, камера хранения, спускаться по эскалатору, загородная электричка...

Проводник(-ница), контролер, заправщик, мойщик стёкол, матрос...

კულტურუ-ლი ობიექტები/ აქტივობები/ პერსონალი

Опера, декорация, антракт, пьеса, занавес, главная роль, талант, аншлаг, музей, оркестр, галерея, выставка, портрет, масляные (акварельные) краски, монумент, шедевр ...

Выйти на бис, поставить пьесу, писать красками,

Пианист, гитарист, трубач, композитор, архитектор, скульптор, художник-декоратор, дирижер, гардеробщик...

●

მომსახურე-ბის ობიექტები/ პერსონალი/ აქტივობები

Аптека, почта, переговорный пункт, баня, ателье, парикмахерская, жэк (жилищно-эксплуатационная контора)...

Отдать в починку, починить, постричься, сделать прическу (маникюр), получить (отпра-вить) письмо (телеграмму, бандероль), обратный адрес, наклеить марку...

Сапожник, оператор, фармацевт, парикмахер, маникюрша, косметолог, массажист, аптекарь, электрик, сантехник...

Почтовая корреспонденция, почтовый бланк, почтовая квитанция, заказное письмо, письмо до востребования, предъявить документ (при получении), деловая переписка, почтовый индекс, расписаться в получении, абонентный ящик...

●

მედია

Пресса, газета, журнал, статья, заголовок, заметка, интервью, репортаж, хроника, награждение, сенсация, преступление... Журналист, учёный, корреспондент, респондент...

Переодика, публицистика, «желтая пресса», гороскоп, знаки Зодиака, письма читателей, общественно-политические (научные, финансовые...) издания, «Аргументы и факты», «Независимая газета», «Юность», «Наука и жизнь»...

Внештатный (собственный...) корреспондент, следователь...

VIIკლასი

VIII კლასი

IX კლასი

გასართობი|\

თავისუფალი დრო\სპორტი\ აქტივობები

Пойти на дискотеку (в кино, театр...), поболтать в кафе с подругой, интернет-кафе...

Теннис, футбол, волейбол, городки...

Заниматься спортом (теннисом), ходить на плавание, тренироваться, команда, победа, тренировка, гол, выиграть\ проиграть, завоевать золотую медаль, занять второе место...

Спортсмен, тренер, чемпион, футболист, теннисист(ка), судья...

Ходить в походы, ночевать в палатках, разжечь костёр, походные песни, КВН, репетиции...

Выигрыш, проигрыш, ничья, фигурное катание, лыжный спорт, художественная гимнастика...

Фигурист(ка), лыжник(-ница), турист...

დღესასწაულები და ზეიმები

Отмечать Рождество, Восьмое марта, Женский день, подарить цветы, справлять именины, красить яички, покупать вербу ...

Семейный (церковный) праздник, праздничное угощение, встречать гостей, подготовка к празднику, гостить, иллюминация, народное гулянье, в кругу друзей...

Первоапрельская шутка, проводы зимы, всенародный праздник, катание на тройке, Масленица, гостеприимство, День Победы, военный парад, ветераны, отмечать совершеннолетие, традиционный праздник...

ორიენტირები

	VII კლასი	VIII კლასი	IX კლასი
დრო
სეზონები	●Зима, весна, лето, осень, зимой, весной, летом, осенью	●Зимний (весенний...) сезон	●
თვეები	●Январь,февраль...	●В январе, в феврале...	●
კვირის დღეები	●Неделя,понедельник, вторник....	●В понедельник, в среду, рабочие дни, выходные...	●
დღის მონაკვეთები\ დღე-ღამე	●Утро, день, вечер, ночь, утром , днём, вечером, ночью	●Сутки, полдень...	●
საათი	●Час, два, три, четыре часа	●Пять,.... двенадцать часов	●
დროის განსაზღვრა	●Сейчас,сегодня, вчера, завтра, начало, продолжение, конец	●Иногда, долго, всегда, часто, недолго (быстро)... Никогда, каждый день (месяц,год)...	●На той (на прошлой) неделе, в прошлом (будущем) году (месяце) ...
სივრცე	●
ქვეყნის მხარეები	●	●Север, юг, восток, запад ●Северный (южный) полюс, экватор... ●На север,..., с севера... на севере,на юге...
ადგილმდება-რეობა	●В школе(сумке...), на столе (стене...), там, здесь, далеко, близко...	●Около (у) дома (школы...), слева, впереди, наверху, рядом...	●На расстоянии ... метров (километров...), на высоте ... метров, на глубине...
მახასიათებ-ლები	●
ფერი	●Красный(ая),зелёный (ые)....,тёмный(ая), светлый(ая)...	Пёстрый, красного цвета, бледно-голубой, тёмно-синий...	В клетку, в полоску, в горошек, бежевый...
ფორმა	●	Треугольный, круглый, квадратный, овальный...
ზომა	●Большой,маленький, длинный, короткий, высокий, низкий...	Огромный, самый большой, самый маленький...	Выше, ниже, тоньше,... Высочайший, наивысший...
წონა, რაოდენობა,	●Один/одна/ одно/одни, два/две, трое, четверо... Килограмм, литр, метр ...	Полкило, пол-литра... 1,21,41... килограмм( литр,метр), 2,3,4 , 23,54.... килограмма (литра,метра) 5...20,37,88.. килограммов ( литров,метров)
ტემპერატურა	●Холодно, тепло, жарко, мороз...	1,21,41... градус , 2,3,4 , 23,54... градуса 5...20,37,88... градусов Самый тёплый,жаркий, плюс\минус ... градусов по Цельсию
შემადგენლობა/მასალა	Из пластмассы, из дерева, из бумаги, из меха, из ткани...	Пластмассовый, деревянный, бумажный...
რიცხვები	1-10 20-100	Сотня, тысяча, миллион	Первое, третья, двенадцатый...

გრამატიკა

გრამატიკის სწავლება საკომუნიკაციო მიზნებს უნდა მოემსახუროს. ამიტომ, სასურველია, მისი კონტექსტში (და არა კონტექსტიდან მოწყვეტილად) სწავლება. არ არის რეკომენდებული გრამატიკის აღწერით-თეორიული სწავლება, გრამატიკული წესებისა და ტერმინების ზეპირად დასწავლა. მოსწავლეს საშუალება უნდა მიეცეს დააკვირდეს, ამოიცნოს, გაიაზროს და კონტექსტში გამოიყენოს გრამატიკული თავისებურებები და კონსტრუქციები. ამისათვის სასურველია:

● გრამატიკული მასალის სახალისო, ადვილად გასაგებ ზეპირ თუ წერილობით საკომუნიკაციო სიტუაციებში მიწოდება, დიდაქტიზებული ტექსტების მეშვეობით, რომელიც კონცეტრირებული იქნება მხოლოდ და მხოლოდ ასათვისებელ ენობრივ მასალაზე

● მრავალფეროვანი აქტივობებისა Dდა სავარჯიშოების შეთავაზება

დაწყებითი საფეხურის სწავლების პირველ ორ წელს მოსწავლეები გრამატიკულ კონსტრუქციებს ენობრივი ნიმუშების დამახსოვრებასთან ერთად სპონტანურად, გაანალიზების გარეშე აითვისებენ. გრამატიკული სტრუქტურების დაშლა მათი გაანალიზებისა და გააზრების მიზნით თანდათანობით დაიწყება სწავლების მომდევნო წლებში.

Морфология и орфография

Самостоятельные части речи

Имя существительное

Род

Число

Склонение

Правописание падежных окончаний

Согласование с определяемыми словами

Имя прилагательное

Склонение

Степени сравнения

Правописание падежных окончаний прилагательных с мягкой и твердой

основой

Правописание притяжательных прилагательных

Имя числительное

Склонение количественных и порядковых имен числительных

Правописание количественных и порядковых числительных

Сочетание количественных числительных с существительными

Местоимение

Склонение местоимений

Правописание неопределенных и отрицательных местоимений

Глагол

Вид глагола

Времена глагола

Лицо и число глагола

Возвратные глаголы

Спряжение глаголов

Правописание личных окончаний глаголов

Правописание мягкого знака в глагольных формах.

Наречие

Сравнительная степень наречий.“

ღ) მე–3 თავში „9. სპეციალური ნაწილი საგანში ინგლისური ენა საშუალო საფეხურისათვის“ შემდეგ დაემატოს „საშუალო საფეხურის რუსული ენის პროგრამის შინაარსი“ შემდეგი რედაქციით:

„საშუალო საფეხურის რუსული ენის პროგრამის შინაარსი

პანორამა

სამეტყველო ფუნქციები

● სოციალური ურთიერთობის დამყარება –მისალმება, დამშვიდობება, მოკითხვა, პიროვნების წარდგენა, თავაზიანი მიმართვა, მობოდიშება, მადლობის გადახდა, თხოვნის გამოხატვა, გაფრთხილება, ცუდად გაგებულის გარკვევა, კეთილი სურვილების გამოხატვა, წახალისება\ შექება, მილოცვა, შეთავაზება, დაპატიჟება, დათანხმება, უარის თქმა,შეხვედრის დანიშვნა, დათანხმება\უარის თქმა, ინტერაქცია სუფრასთან( სახლსა და საზოგადოებრივი კვების ობიექტებში), ინტერაქცია სავაჭრო ობიექტებში, ინტერაქცია მგზავრობისას, კამათისას პოზიციის გამოხატვა, დასაბუთება, საკუთარი პოზიციის დაცვა, სხვისი აზრის გაზიარება ან უარყოფა, სატელეფონო საუბარი, არაოფიციალური\ ოფიციალური წერილი

● აღწერა/დახასიათება - ადამიანის გარეგნობა, ჩაცმულობა, ხასიათი; საგნის, ცხოველის შესახებ

● თხოვნის გამოხატვა

● გემოვნების გამოხატვა\ გატაცებები

● შეგრძნებების გამოხატვა

● დამოკიდებულებების\ შეფასებების გამოხატვა

● დროში ორიენტირება—ლოკალიზება, სიხშირე, ხანგრძლივობა, ქრონოლოგია

● სივრცეში განთავსება---ადგილმდებარეობის მითითება, გზის, მიმართულების, დანიშნულების ადგილის მითითება

● ლოგიკური კავშირები – ოპოზიცია, ირიბი ნათქვამი

● ნებართვა, ვალდებულება, აკრძალვა, რჩევის მიცემა

● ინტერაქცია საკლასო ოთახში

ლექსიკა

● ინდივიდი – გარეგნობა, ხასიათი, ჰიგიენა \აქტივობები, ჯანმრთელობა/ავადმყოფობა/აქტივობები, შეფასება და ემოციური რეაქციებ

● აქტივობები – აღქმა და ინტელექტუალური აქტივობები, ტელეფონით სარგებლობა

● ინდივიდის გარემოცვა – ადამიანები, ოჯახი, ნათესავები, საზოგადოება და სახელმწიფო, განათლება, ენა, საცხოვრებელი ადგილი\ აქტივობები, სავაჭრო ობიექტები/პერსონალი/აქტივობები, კვების ობიექტები, პერსონალიაქტივობები, მგზავრობა-გადაადგილება, კულტურული ობიექტები/პერსონალი/აქტივობები, ბანკი\პერსონალი\აქტივობები, მედია, გასართობები\ თავისუფალი დრო\აქტივობები

● ორიენტირები – დრო: სეზონები, თვეები, კვირის დრეები, დღის მონაკვეთები, საათი, დროის განსაზღვრა.

● სივრცე: ქვეყნის მხარეები, ადგილმდებარეობა. მახასიათებლები: ფერი, ფორმა, ზომა,ქონა, რაოდენობა, ტემპერატურა, შემადგენლობა, მასალა.

● რიცხვები

გრამატიკა

ორთოეპია

სოციოკულტურული და კულტურის სფეროს თემატიკა

სამეტყველო ფუნქციები

ლინგვისტური რეალიზების ნიმუშები

X კლასი

ლინგვისტური რეალიზების ნიმუშები

XI კლასი

ლინგვისტური რეალიზების ნიმუშები

XII კლასი

სოციალური ურთიერთობის დამყარება

●

მისალმება

● Доброе утро!

● Добрый день!

● Добрый вечер!

● Какая встреча!

● Рад(а) вас (тебя) видеть!

●

დამშვიდობება

● До встречи.

● До встречи в Новом году!

● Всего доброго!

● Прощайте!

მოკითხვა

● Как дела? Хорошо.

● Неплохо. Так себе.

● Нина, как твои дела? ● Как успехи?

● Что нового?

● Как ваше (твое) здоровье?

პიროვნების წარდგენა

● Познакомьтесь с моим другом (моей сестрой)!

● Очень приятно.

● Приятно с вами познакомиться!

● Мы уже встречались. Вы(ты) меня не узнаёте

(-ёшь)?

თავაზიანი მიმართვა

● Ирина ● Константиновна, вы что-то сказали?

● Скажите, пожалуйста,...

● Молодой человек,... ● Девушка,...

● Извините, вы не (под)скажете,...?

● Будьте добры, ...

მობოდიშება

● Извини(-те), где Виктор?

● Простите, я (не) хотела бы...

● Простите, пожалуйста...

● Извини(те) за беспокойство.

● Прости(те) за...

მადლობის გადახდა

● Спасибо тебе \ вам за...

● Не за что.

● Пожалуйста.

● Спасибо за то, что ты помог мне

● Благодарю вас.

● Не стоит благодарности.

თხოვნის გამოხატვა

● Дай(-те) (возьмите), пожалуйста, этот журнал...

● Ты мне поможешь?

● Ты не мог(ла) бы мне помочь.

● У меня к тебе( к вам ) (не)большая просьба.

გაფრთხილება

● Осторожно!

● Будь осторожен(на)!

● Хочу тебя предупредить о...

● Хочу напомнить о...

ცუდად გაგებულის გარკვევა

● Простите, я не понял(а). Повторите пожалуйста.

● Кажется, я вас(тебя) неправильно понял.

● Я не совсем тебя понял.

კეთილი სურვილების გამოხატვა

● Приятного аппетита! Спокойной ночи!

● Будьте здоровы!

● Приходите ещё!

Желаю счастья,

● успехов, здоровья!

● Добро пожаловать!

● Счастливого пути!

● Ни пуха ни пера!

წახალისება| შექება

● Молодец!

● Ты здорово придумал!

● Отличная идея!

● Ты хорошо выглядешь.

მილოცვა

● Поздравляю вас (тебя) с праздником! ( С Новым годом, с Рождеством, с Женским днем , с Днем матери, с 8-ым марта, с днем рождения)

● Поздравляю от всего сердца \ от всей души! Разреши( те) поздравить тебя (вас) с победой на конкурсе.

შეთავაზება, დაპატიჯება,

დათანხმება, უარის თქმა

● Пожалуйста, напиши (принеси, возьми...)

● С удовольствием. Конечно.

● Приглашаю тебя\ вас на свой день рождения.

● Жду вас в семь у себя дома.

● С удовольствием (с радостью, охотно)

● Предлагаю собраться вечером у меня.

● Жаль, что я не смогу.

შეხვედრის დანიშვნა,

დათანხმება, უარის თქმა

● У меня встреча с ребятами.

● Ладно.

● Я не приду, у меня дела.

● Давайте встретимся у стадиона (в парке, на станции...).

● Не опаздывай!

● Давай встретимся у метро «Площадь

● Свободы» в 5 вечера.

Договорились.

● Согласен(-сна).

ინტერაქცია სუფრასთან (სახლში და საზოგადო-ებრივი კვების ობიექ-ტებში)

● Передай(-те), пожалуйста, салат с майонезом.

Возьмите.

● Спасибо.

На здоровье.

Принесите, пожалуйста, 2 чашечки кофе \ 3 порции сливочного мороженого...

● Попробуй(-те) вот это.

● Угощайся (-тесь). Приятного аппетита.

● Очень вкусно!

● Вам\тебе еще добавить \ налить кока-колы?

● Я проголодался(-лась). На первое ( на второе, на десерт).

● Не хотите попробовать.

● У тебя нет аппетита?

ინტერაქცია სავაჭრო ობიექტებში

● Сколько стоит...?

Дайте \ взвесьте, пожалуйста, пачку( 2 кг-ма )муки, (полкило сливочного масла\ сыра...)

● Заплатите в кассу.

Мне надо( нужно) выбрать подарок.

Я хочу купить обувь (открытку, сувениры...)

● Вы не скажете, сколько стоят эти джинсы?

● Где я могу примерить?

● Платить здесь или в кассу?

● Какой это размер ?

● Какого размера этот свитер ?

● Цена и размер на этикетке. Сколько с меня?

● С вас 50 рублей.

● Я хочу приобрести новый (новую) видеомагнитофон ( кассету...).

ინტერაქცია მგზავრობისას

● На чем ты едешь...?

● Я еду домой на такси (автобусе, метро...)

● Мой дедушка всегда ходил на работу пешком Мы поехали в деревню на машине...

● Вы сходите?

Я схожу на следующей (остановке).

Предъявите билет.

● Передайте билет, пожалуй-ста.

Поезд отходит (прибывает) вечером ( в 7 часов).

● Они плыли по реке ( на лодке...).

● Можно заказать два билета на 15-ое число? ● Такси свободно?

● Я хочу заказать такси.

კამათისას პოზიციის გამოხატვა, დასაბუთება, საკუთარი აზრის დაცვა, სხვისი აზრის გაზიარება ან უარყოფა

● Я с тобой (с вами ) (не) согласен.

● Я тоже так думаю.

● По-моему (по-твоему), ...

● Я думаю,что (это)...

Мне кажется, ...

სატელეფონო საუბარი

● Алло! Здравствуй(-те)!

● Попросите, пожалуйста, (к телефону) Нину (Виктора Николаевича).

● Его (ее) нет дома. Извините за беспокойство.

● Не стоит.

● Да, слушаю!

● Кто говорит?

● Это квартира Ивановых?

● Говори, пожалуйста, медленно ( громче), плохо слышно.

● Будьте любезны, попросите, Нину. Её нет.

Aარაოფიციალური |ოფიციალური წერილი

● Здравствуй, мамочка (...)! Жду ответа.

● Целую.

● Твой сын (...)!

● Уважаемый ...!

● С уважением....

● Дорогой Дима (Милая Маша)!

● Передавай привет Диме.

● С приветом.

Крепко вас обнимаю.

ინფორმაციის გაცვლა

საკუთარ თავზე ან პიროვნებაზე პირადი მონაცემების შესახებ; სახელი, გვარი, ასაკი, მისამართი, ტელეფონის ნომერი,

● Кто это?

Это моя соседка. Вас зовут Нина?

● Очень приятно.

● Моя фамилия Иванов.

Мне 14\ 15 лет.

(А) сколько тебе лет?

● Где ты учишься?

Она учится в 7-ом классе ( в школе\ университете в России, в Москве...)

● Мой (Ваш\ твой) номер телефона...

● Мой (твой, ...) адрес...

● Познакомьтесь, это моя подруга.

● Моему брату \ моей сестре 21 \24 год\ года...

● Я (он...) старше (младше)... на.... года (лет)

ეროვნებისა და წარმომავლობის შეასახებ

● Я грузин.

● Я живу в Батуми.

● Она русская, из Москвы.

თავისუფალი დროის გატარება

● В свободное время я много читаю.

● Я люблю проводить свободное время на дискотеке.

● У меня мало свободного времени.

პროფესიის /ხელობის შესახებ

● Она кто? Переводчица.

● Он\она уже юрист

● Кем ты (он\она ) хочешь (хочет) стать?

● Он (она )хочет стать врачом (юристом, экономистом, балериной...).

● Он работает врачом (юристом, экономистом...).

ჯანმრთელობის შესახებ

● У меня ( него\неё) болит...

● У тебя (неё...) температура?

● Дыши!

● Открой рот!

● Горло болит?

● Покажи язык!

● Измерь температуру! Я(ты,он...) заболел(а).

● Я простудилась (у меня был грипп).

● Мама вызвала врача.

● Доктор прописал лекарство.

ამინდის შესახებ

● Какая сегодня погода?

● Сегодня тепло.

● Дует\ дул сильный\ холодный ветер.

● Сегодня облачно.

● Какая погода (какой день) был(а) вчера (будет завтра)?

● Вчера было облачно.

● В этом (прошлом) году была самая теплая (холодная) зима .

● Какой прогноз погоды на сегодня (на неделю)?

● По радио (телевизору) объявили мороз (облачную погоду).

● Температура воздуха минус 28 градусов.

● Сегодня теплее, чем вчера.

სურვილის შესახებ

● Что ты хочешь?

● Я хочу яблоко (конфету...)

● Хочешь, пойдем в кино?

● Я хочу надеть (купить...) этот свитер (эти туфли...)

● Я хочу (можно) посмотреть (примерить) эту обувь.

აღწერა დახასიათება

ადამიანის გარეგნობა,

ჩაცმულობა, ხასიათი

● Как он\она выглядит ?

● Какого он\она роста? ● Высокий (-ая)(среднего роста).

● Его (ее) рост 172.

● Какие у него( нее)

● волосы\глаза ? .

● Какое лицо?

● Какая улыбка ?

საგნის, ცხოველის შესახებ

● Это мебель ( книга(-и), лев...)

● Это что ?\ Что это?

● Это кто? \ Кто это?

● Какого цвета (какой это цвет)?

● Какого размера (какой размер?)

● Из какого материала?

● Из чего это сделано?

● Это кожаный (кожаная ) костюм (сумка).

● Это сделано из дерева ( металла ...).

თხოვნის გამოხატვა

● Пожалуйста,...

● Прошу тебя (вас)...

● Если можно (пожалуйста), передайте …

● Если вам не трудно,...

გემოვნების გამოხატვა

\გატაცებები

● Что вы (ты) любите (-ишь) ?

● Я (очень) люблю (не люблю) фрукты

● Ненавижу кашу!

● Что ты (он) любишь(ит) делать?

● Виктор любит играть в шахматы( плавать...)

● Что тебе нравится?

● Мне нравится этот торт\гамбургер.

● Тебе нравится это платье (этот костюм)?

ემოციების, გრძნობების გამოხატვა

ბრაზი, უკმაყოფილება, სინანული, გაღიზიანება

● Очень жаль!

●Фу, какой кошмар (ужас)! Глупости!

● Просто ужас!

● Как тебе (вам) не стыдно! Тебе (вам ) не стыдно? Чепуха!

● Какая ерунда!

გაკვირვება

● Удивительно!

● Неужели?!

● Вот это да!

● Не может быть!

ინტერესი

● Это (очень) интересно!

● Это не интересно!

● Что случилось?

● Что происходит

( произoшло)?

● А это что ( кто, который)?

● Как это случилось?

● А как это называется?

● Откуда ты знаешь?

ინდეფერენტულობა

● Вам (тебе ) не скучно? ● Мне скучно.

● Какая скука!

სიხარული, აღფრთოვანება, კმაყოფილება

● Отлично!

● Здорово!

● Прекрасно!

● Это прекрасно!

● Как я рад(а)!

● Я очень доволен(а)!

● Мне весело.

შეგრძნებების გამოხატვა

● Я хочу пить ( есть, спать...)

● Мне жарко.

● Здесь так холодно (тепло). Тебе не холодно?

● Мне (это) неприятно.

დამოკიდებულების \შეფასების გამოხატვა

Правильно (неправильно)!

Глупости!

Верно!

Очень хорошо!

Это интересно!

Глупо!

Здорово!

Легко!

დროში ორიენტირება

ლოკალიზება

(საათი, დღე, დღე-ღამის მონაკვეთი, თვე, თარიღი, წელი, წელიწადის დრო)

● Когда ?

Вчера мы были на экскурсии.

● Утром вся семья завтракает

● Зимой в Москве очень холодно.

● В понедельник у меня тренировка.

● В январе у нас каникулы.

● В прошлом ( в будущем) году они отдыхали ( будут отдыхать) в Батуми.

სიხშირე,

● Всегда.

● Часто.

● Иногда.

● Редко.

● Никогда.

● Каждый час (день\ месяц \год).

● Периодически родители проверяют мой дневник.

● Я несколько раз тебе звонил.

ხანგრძლივობა

● Долго.

● Не очень долго.

● Быстро.

● Целый день идет (шел ) дождь...)

● Я занимался вольной борьбой целый год.

● За час ( за неделю\ за месяц\ за год ).

ქრონოლოგია

● До – после.

● До обеда я иду на тренировку, а после сделаю уроки.

● Сначала - потом.

● Сначала я иду на тренировку, а потом на день рождения.

Сначала – затем.

Сначалa было тепло, а потом погода испортилась.

სივრცეში განთავსება

ადგილმდებარეობის მითითება

● Скажите, пожалуйста, где сейчас Антон?

● В школе (на работе...). Здесь\ Там.

● Далеко\Близко.

● У (дома\около дома...).

● Слева\Справа.

● Позади\Впереди.

● Наверху\Внизу.

გზის, მიმართულე-ბის, დანიშნულების ადგილის მითითება

(მიმართულება)

● Туда\Сюда.

● Вперед\Назад.

● Скажите, пожалуйста, как пройти к ● Третьяковке? Это здесь (направо\ налево).

Скажите, пожалуйста, куда идёт этот автобус?

● На Дворцовую площадь.

Lლოგიკური კავშირები

Mმიზეზი, შედეგი

● Я опоздал на автобус, потому что проспал.

● Из-за дождя, мы не поехали на экскурсию

ოპოზიცია

● Мои одноклассники пошли в кино, а я пошла домой.

● Погода плохая, но мы пойдем гулять.

ირიბი ნათქვამი

● Я спросил, который час.

● Мама напомнила мне, чтобы я не забыл зайти в магазин.

ნებართვა, ვალდებულება,

აკრძალვა, რჩევის მიცემა

● Разрешите, войти (выйти\сесть\ позвонить\ передать\положить...)

● Можно войти?

● Можно ещё одно яблоко?

● Я должен (обязан) помочь (написать, подумать...)

● Надо/нужно сделать (нарисовать, написать...)

● Можно мне сказать (позвонить\ принести..)?

ინტერაქცია საკლასო ოთახში

● Составьте вопросы к тексту, читайте текст про себя, просмотрите текст и найдите в нём ..., подумайте, как можно назвать текст, читайте следующий абзац...

● Я не готов(а) сегодня.

● Я забыла тетрадь.

● Можно мне ответить в другой раз?

● Обратите внимание на заголовок и ключевые слова, озаглавьте части текста, составьте план к тексту...

● Можно я повторю?

● Что значит ...?

● Как будет по-русски ...? ... В тексте много незнакомых слов...

● Докажи(-те) свою точку зрения, напишите коротко о..., постарайтесь пересказать своими словами...

● План может состоять из вопросов?

● Сколько пунктов в плане?

● Я не поняла,что нужно сделать в упражнении.

ლექსიკა

ინდივიდი

	X კლასი	XI კლასი	XII კლასი
გარეგნობა	●Высокий, худой, широкие плечи, прямой нос, модная причёска, модно одетый, короткая стрижка, стриженый, кудрявый, лысый...	●	●
ხასიათი	●Смелый\храбрый\ трусливый, вежливый\ грубый, честный, гордый, (не)аккуратный, ●симпатичный, внимательный, справедливый, большая умница...	●	●
ჰიგიენა\აქტივობები	●Причёсываться, умываться, закаляться, проветривать комнату перед сном, соблюдать личную гигиену, принимать холодный душ... ●Расческа, мыло, мочалка, крем, шампунь для сухих волос, туалетное мыло, шариковый дезодорант, крем для бритья...	●	●
ჯანმრთელობა\ავადმყოფობა \აქტივობები	●Заболеть, грипп, пить лекарство, простудиться, лечиться, вызвать врача, лежать в постели,беспокоит кашель (боль в спине, насморк...), перелом...	●Регистратура, жар, озноб, перелом, записаться на прием к врачу, медсестра, санитарка, направление на анализ, жаловаться на боль (сыпь, кашель...)...	●
შეფასება და ემოციური რეაქციები	●Прекрасно, интересно, глупо, легко... ●Очень, не очень... (Ис)пугаться, смеяться, (об)радоваться, удивляться...	●Радость, стыд, страх, удивление, обида... ●Оригинально, сложно... ●Не особенно, так себе, совсем, чуть-чуть... ●Расстроиться, переживать, волноваться, замкнуться...	●Прыгать от радости, плакать от жалости, обидно до слёз... Ни капельки, очень даже, не совсем так, точно ... ●Легче, проще, сложнее, сложнейший, простейший, самый сложный... ●Духовный мир человека

აქტივობები

ნიმუშები X კლასისთვის

ნიმუშები XI კლასისთვის

ნიმუშები XII კლასისთვის

აღქმა და ინტელექტუალური

აქტივობები

●Увидеть, услышать, слушать, вспомнить, забыть, понять, подумать...

●Проанализировать, чувствовать, волноваться, успокоиться, отвлечься, мечтать, строить планы на будущее...

●Вникнуть, продумать, предвидеть, отвлечься,...

Слух, зрение, обоняние, осязание, слух

ტელეფონით სარგებლობა

●Позвонить, взять трубку, слушать, ответить, набрать номер, попросить к телефону...

●Телефонная книга (кабина), опустить жетон, созвониться, перезвонить, бросить (положить) трубку, занято, короткие гудки, телефон на автоответчике...

●Мобильный (сотовый), отключить мобильный, абонент, абонентская плата, входящие (исходящие звонки), перезарядить батарею, батарея села, отключили за неуплату...

ინდივიდის გარემოცვა

X კლასი

XI კლასი

XII კლასი

ადამიანები

●Мужчина, женщина, мальчик, девочка, старушка, старик(-ок)...

●Родился, умер

●Человек\люди, парень, Взрослые, подросток, сосед(-ка), знакомые, одноклассник (-ница)...

●Рождение, смерть, детство...

Г●ражданин(-ка), приятель(-ница), иностранец(-ка), народ...

●Детство, юность молодость, старость, состарился, скончался, соболезнование...

ოჯახი, ნათესავები

●Родители, дети, мать(мама), отец( папа), сын, дочь, брат, дедушка, тётя, родственник(-ница), родные, близкие...

●Муж, жена, супруги...

(Не)женат\ (не) замужем, выйти замуж, невеста...

●Свадьба, венчание, похороны...

●

საზოგადოება და სახელმწიფო

●Страна, столица, герб, гимн, флаг, президент, экономика, политика, война, промышленность, сельское хозяйство, торговля, доход, прибыль, мирный договор, деньги, рубль, пенсия, заработная плата (зарплата), стипендия,...

●Студент, пенсионер...

●Правительство, пресса, политическая партия, парламент, суд, армия, вооружение, миротворческие войска, полиция, министерство, министр, департамент... Парламентарий, чиновник ...

განათლება

●Класс, урок, перемена, спортивный зал, буфет... алгебра,физика, химия, география, история...

●Задание, упражнение, текст, тесты, вопросник, анкета, тетрадь, ручка, дневник...

●Педагог иностранного языка, завуч,организатор, секретарша, классный руководитель, сторож, лаборант...

●Учительская, актовый зал, кабинет директора (математики, биологии, рисования), музыкальная студия, лаборатория, спортплощадка, раздевалка, мастерская, школьный музей...

●Педсовет, открытый урок, хор, литературный кружок, музыкальные инструменты, живой уголок...

●Выбор профессии, среднее образование, профессиональное образование, высшее образование, единый госэкзамен, заочное обучение, аттестат о среднем (о неполном среднем) образовании...

●Начальная школа, базовая школа, средняя школа, колледж, лицей, гимназия, ВУЗ, институт, университет...

●Студент, лектор, преподаватель...

ენა

●Иностранный (русский) язык, учебник русского языка, читать вслух, читать про себя, пересказывать, писать, буква, точка, запятая, знаки препинания, слово, предложение, словарь, переводить, значить, диалог, разговорник, ошибка, выучить наизусть, понятно, текст, воспоминание, личный дневник, биография, рассказ, писатель, поэт, читатель...

საცხოვრებელი ადგილი/ აქტივობები

●Наш дом, твоя квартира, моя комната, кухня, прихожая, гостиная, железная дверь...

●туалет, двор, стена, дверь, микрорайон, лифт, лестница, гараж, скамейка, балкон, потолок...

●Жить, есть(кушать), убирать, помогать, смотреть, готовить, подметать, резать просыпаться,умываться, готовить завтрак, ужинать, мыть посуду...

...

●Переулок, лавочка, детская площадка, ванная, спальня, гостиная, на первом этаже...

●Встретить, поздороваться, гладить, подметать, чистить картошку, вытирать пыль...

Домохозяйка

სავაჭრო ობიექტები/ პერსონალი/ აქტივობები

●Супермаркет, отдел одежды, магазин, вход, выход, прилавок, рынок, сдача, касса ...

●Примерить, взвесить, заплатить, отрезать, купить,упаковать, завернуть, выбить чек...

●Продавец(-щица),

кассир(-ша)...

●Продуктовый (книжный) магазин, универмаг, гастроном, получить товар, обеденный перерыв, отдел электротоваров, распродажа, булочная, пекарня, печь булки, пекарь...

კვების ობიექტები\ პერსონალი\ აქტივობები

●Кафе, столовая, меню, чашечка кофе...

Блюдо, закуски, напитки, вкус, порция...

●Жареное мясо, свежий сыр, овощной салат, фруктовый компот, шоколадное мороженое...

Официант(ка)...

●Попросить счёт

●Кафе-бар, пицерия, шоколадная, ресторан... ●Пицца, коктейль, десерт, нацональная кухня, уха, окрошка, мочёные яблоки...

Заказать фирменное блюдо, взять прибор (нож, вилку, ложку)...

●Бармен, повар, посудомойка...

●Праздничный обед, холодные и горячие закуски, блинчики с шоколадом, пирожки с мясом, расстегаи, пельмени, черная икра, восточные сладости, пироженое...

●Заведующий, менеджер...

მგზავრობა-გადაადგილება

●Транспорт, светофор, правила уличного движения, подняться в автобус (маршрутку...), сходить, заплатить за проезд, конечная (следующая) остановка, уступить место, припарковать, парковка, затормозить, забронировать билет на Москву...

●Водитель автобуса (такси...), личный шофёр, проводник (-ница)...

●Легковая машина, бензозаправка, залить полный бак, скорый поезд, вокзал, перрон, аэропорт, камера хранения, спускаться по эскалатору, загородная электричка,отпуск, путешествие, агентство, достопримечательности...

●Проводник(ца), контролер, заправщик, мойщик стёкол, матрос, туроператор, гид,...

●Места для детей и инвалидов, держаться за поручень, пользоваться услугами Аэрофлота, припарковать, парковка, затормозить, таможен-ный контроль, соблюдать визовый режим, продлить визу в посольстве, остановить-ся в гостинице, заказать обед в номер...

●Дежурная по этажу, горничная, таможенник, охранник, носильщик, бортпроводница...

კულტურული ობიექტები/პერსონალი/ აქტივობები

●Музей, редкий экспонат, художественная галерея, монумент, живопись, искусство, портрет, писать красками, масляные (акварельные) краски, выставка-продажа современная эстрада...

●Художник, пианист, гитарист, поп- звезда, скульптор ...

●Кинофестиваль, жюри, эпизод из фильма, сыграть спектакль (в спектакле), главная роль, опера, оркестр под руководством..., балет...

●Балерина (балерон), оперный певец...

●Художественный театр, концертный зал, билеты в партер, новая постановка,дебют, шедевр, декорация, поставить пьесу, антракт, оркестр...

●Композитор, архитектор, скульптор, декоратор...

ბანკი/პერსონალი/ აქტივობები

●Обмен валюты, курс доллара (рубля), обменная форточка, информация о валютном курсе...

●Пользоваться услугами банка, обналичить чек, наличные, банкомат, набрать код, кредитная карточка...

●Управляющий банком, служащий, кассир...

●Вынести из банка кредит, целевой кредит, положить на книжку деньги, срочный вклад, внести деньги в сберкассу...

●Инкасатор...

მედია

●Пресса, газета, журнал, бюллетень, статья, заметка, интервью, репортаж, хроника, уголовная хроника, авария, дорожно-транспортное происшествие, преступление, убийство, организованная преступность, переодика, реклама, публицистика, «желтая пресса», письма читателей, общественно-политические (научные, финансовые...) издания, «Аргументы и факты», «Независимая газета», «Юность», «Огонек»,

● «Наука и жизнь», художественный фильм, реклама...

●Журналист, учёный, историк, популярный артист, режиссер, сценарист, оператор, юморист, спортивный комментатор, эстрадный певец...

●Телевидение, радио, теле- и радиовещание России, канал, программа телепередач, программа теленовостей, экстренные сообщения, стихийные бедствия, экологическая катастрофа, научно-популярная (публицистичесская) передача, сериал, концерт, выступление президента, студия-диалог, телемост...

●Ведущий, тележурналист, эколог, внештатный (собственный...) корреспондент...

●Интернет, электронная почта, имейл («емеля»), онлайн, пользоваться интернетом, завести себе имя, ●региональный поиск, беспроводный доступ в интернет...

გასართობები\თავისუფალი დრო\ სპორტი\აქტივობები

●Пойти на дискотеку (в кино, театр, интернет-кафе...)

● Теннис, футбол, волейбол, городки...

●Заниматься спортом (тенниссом), ходить на плавание, тренироваться, команда, победа, тренировка, гол, выиграть\проиграть,увлекаться туризмом, туристический буклет ...

●Спортсмен, тренер, чемпион, судья...

●Ходить в походы, ночевать в палатках, разжечь костёр, походные песни, КВН, репетиции...

Выигрыш, проигрыш, ничья, фигурное катание, лыжный спорт, художественная гимнастика, завоевать золотую медаль, занять второе место...

●Футболист, теннисист (ка), фигурист(ка), лыж-ник(-ница), турист...

●Провести свободное время, поболтать в кафе с подругой, массовый вид спорта, выступать на олимпиаде (на соревно-ваниях), участвовать в ●Олимпийских играх...

ორიენტირები

	X კლასი	XI კლასი	XII კლასი
დრო
სეზონები	●Зима, весна, лето, осень,зимой, весной, летом, осенью	●Зимний (весенний...) сезон
თვეები	●Январь,февраль...	●В январе, в феврале...
კვირის დღეები	●Неделя,понедельник, вторник....	●В понедельник, в среду, рабочие дни, выходные,
დღის მონაკვეთები\ დღე-ღამე	●Утро, день, вечер, ночь, утром, днём, вечером, ночью	●Сутки, полдень...
საათი	●Час, два, три, четыре часа	●Пять,.... двенадцать часов
დროის განსაზღვრა	●Сейчас,сегодня, вчера, завтра	●Иногда, долго, всегда, часто, недолго (быстро)... Никогда, каждый день (месяц,год)...	●На той (на прошлой) неделе, в прошлом (будущем) году (месяце), в течение недели (дня...)...
სივრცე	●	●	●
ქვეყნის მხარეები	●	●Север, юг, восток, запад ●На север,с севера... на севере,на юге...	●
ადგილმდება-რეობა	●В школе(сумке...), на столе (стене...), там, здесь, далеко, близко...	●Около (у) дома (школы...), слева, впереди, наверху, рядом...	●На расстоянии ... метров (километров...), на высоте ... метров, на глубине...
მახასიათებ-ლები	●	●	●
ფერი	●Красный(ая), зелёный (ые)...., тёмный(ая), светлый(ая)...	●Пёстрый, красного цвета, бледно-голубой, тёмно-синий...	●В клетку, в полоску, в горошек, в крапинку, бежевый...
ფორმა	●	Треугольный, круглый, квадратный, овальный, треугольный...	●
ზომა	●Большой,маленький...	●Огромный, самый большой, самый маленький...	●Выше,ниже, тоньше, самый высокий, самый тонкий, высочайший, наивысший...
წონა, რაოდენობა,	●Один/одна/ одно/одни, два/две, трое, четверо...	●Полкило, поллитра... ●1,21,41... килограмм( литр,метр), ●2,3,4 , 23,54.... килограмма (литра,метра) ●5...20,37,88.. килограммов ( литров,метров)	●
ტემპერატურა	●Холодно, тепло, жарко	●1,21,41... градус , ●2,3,4 , 23,54... градуса ●5...20,37,88... градусов ●Самый тёплый,жаркий, плюс\минус ... градусов по Цельсию	●
შემადგენლობა/მასალა	●	●Из пластмассы, из дерева, из бумаги... Пластмассовый, деревянный, бумажный...	●
რიცხვები	●1-100	●100-1000 ●Сотня, тысяча, миллион	●Первое, третья, двенадцатый...

გრამატიკა

● მრავალფეროვანი აქტივობებისა Dდა სავარჯიშოების შეთავაზება

Морфология и орфография

Самостоятельные части речи

Имя существительное

Род

Число

Склонение

Правописание падежных окончаний

Согласование с определяемыми словами

Имя прилагательное

Склонение

Степени сравнения

Правописание падежных окончаний прилагательных с мягкой и твердой

основой

Правописание притяжательных прилагательных

Имя числительное

Склонение количественных и порядковых имен числительных

Правописание количественных и порядковых числительных

Сочетание количественных числительных с существительными

Местоимение

Склонение местоимений

Правописание неопределенных и отрицательных местоимений

Глагол

Вид глагола

Времена глагола

Лицо и число глагола

Возвратные глаголы

Спряжение глаголов

Правописание личных окончаний глаголов

Правописание мягкого знака в глагольных формах.

Наречие

Сравнительная степень наречий

Причастие

Действительные и страдательные причастия настоящего и прошедшего

времени

Краткие страдательные причастия

Склонение

სოციო-კულტურული და კულტურული თემატიკა

X, XI, XII კლასი

● ტრადიციები, ზნე-ჩვეულებები

● განათლება

● ახალგაზრდათა ცხოვრება (თავისუფალი დრო/გართობა/დასვენება; მონაწილეობა ● საზოგადოებრივ ცხოვრებაში; ურთიეთობები; გატაცებები; ახალგაზრდული პრესა/გადაცემები; სხვა)

● ევროპის კავშირი (ზოგადი ცნობები)

● გეოგრაფიული ცნობები ქვეყნის შესახებ

● ქვეყნის პოლიტიკური წყობა, ადმინისტრაციული მოწყობა

● დედაქალაქი, მისი ისტორია, მისი ღირსშესა-ნიშნაობები

● ცნობილი ადამიანები (მეცნიერი, მომღერალი, სპორსტმენი)

● ისტორია - მნიშვნელოვანი ისტორიული ეპოქები/მოვლენები,, ცნობილი ისტორიული პირები

● ხელოვნების სხვადასხვა დარგის წარმომად-გენლები

● ლიტერატურა – სხვადასხვა ლიტერატურულ მიმდინარეობათა წარმომადგენლები და ნაწყვეტები მათი ნაწარმოებებიდან

● რეგიონალური თავისებურებები

● ცნობები რუსეთისა და საქართველოს ურთიერთობებიდან

ყ) მე–3 თავში „11. სპეციალური ნაწილი საგანში გერმანული ენა საშუალო საფეხურისათვის“ დაემატოს „ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები“ შემდეგი რედაქციით:

„ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები

შესავალი

ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების (ისტ) ეროვნული

სასწავლო გეგმა შეიქმნა ჩვენი სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიზნებიდან, მოთხოვნებიდან და ინტერესებიდან გამომდინარე. იგი ეფუძნება სასწავლო პროცესში ისტ-ის ადგილისა და მისი გამოყენების შესახებ ჩვენს ქვეყანასა და მის ფარგლებს გარეთ არსებულ თანამედროვე და საყოველთაოდ გაზიარებულ შეხედულებებს და საუკეთესო პრაქტიკულ მიღწევებს. ისტ-ის სასწავლო გეგმა წარმოადგენს ეროვნული სასწავლო გეგმის განუყრელ ნაწილს და ემსახურება განათლების სამინისტროს მიერ ფართო საზოგადოებასთან შეთანხმებული ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემის ფარგლები დასახული მიზნების განხორციელებას.

როგორც ადამიანური აქტივობის ნებისმიერ სხვა სფეროში, ისტ-ის მოხმარებისა და გამოყენების თვალსაზრისით, ჩვენი საზოგადოებისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ზოგადსაგანმანათლებლო სისტემის საფუძველზე ხელსაყრელი პირობების შექმნას ეროვნული და ზოგადსაკაცობრიო ღირებულებების მატარებელი, ისეთი თავისუფალი პიროვნების ჩამოსაყალიბებლად, რომელიც ღირსებით ეკიდება განსხვავებებს ადამიანებსა და მათ ჯგუფებს შორის; ცდილობს გაუგოს მათ და ნაყოფიერად ითანამშრომლოს ნებისმიერ მათთან.

ისტ-ის როლი და მიზნები სასწავლო პროცესში

ჩვენ ყოველდღიურად მოვიხმართ ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებს: ვსარგებლობთ მობილური ტელეფონით, ვუკავშირდებით ერთმანეთს ელექტრონული ფოსტის საშუალებით, მოვიძიებთ ინფორმაციას ინტერნეტში, ერთმანეთს ვუზიარებთ და ვუცვლით ინფორმაციას. ჩვენი ყოველდღიური თუ პროფესიული საქმიანობა სულ უფრო მეტად მოითხოვს ისტ-ის ცოდნასა და სისტემატურ გამოყენებას, ციფრულ-ტექნოლოგიურ განათლებას. ეს უკანასკნელი შეიძლება განსაზღვრულ იქნას, როგორც ციფრული ტექნოლოგიების, საკომუნიკაციო საშუალებებისა და/ან ქსელებისეთიკურად, პასუხისმგებლობით გამოყენების უნარი სასურველი ინფორმაციის მოპოვების, შენახვის, ერთმანეთთან დაკავშირების, შეფასების, ანალიზის, ახლის შექმნისა და გადაცემის შესაძლებლობისთვის - იმ მიზნით, რომ სრულფასოვნად ვიმოქმედოთ თანამედროვე საზოგადოებაში.

შესაბამისად, ისტ-ის ინტეგრირებული კურსი ემსახურება ეთიკური, ინფორმირებული, კანონთა პატივისმცემელი და ტექნოლოგიური მიღწევების ეფექტურად გამოყენების უნარის მქონე პიროვნების აღზრდას; პიროვნებისა, რომელიც შეძლებს ინფორმაციის დამოუკიდებლად მოპოვებას, მართვას, მის დამუშავებას, შეფასებას, ანალიზს და შემდგომში გადაწყვეტილების დამოუკიდებლად მიღებას - იმ მიზნით, რომ გააცნობიეროს თავისი პასუხისმგებლობა ქვეყნის ინტერესების, ტრადიციებისა და ღირებულებების წინაშე; თავად შექმნას ღირებულებები და თავისი წვლილი შეიტანოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

მსგავსად სხვა დისციპლინებისა, ისტ-ის ინტეგრირებული კურსის ერთ-ერთი მიზანი ისიც არის, რომ საზოგადოების მომავალ წევრს განუვითაროს ზოგადი საკომუნიკაციო ინფრომაციის შექმნის, საორგანიზაციო და ჯგუფური მუშაობის უნარ-ჩვევები. მათ შორის, იმასაც, ვისთვისაც საქართველოს სახელმწიფო ენა მშობლიური ენა არ არის.

ისტ-ის ინტეგრირებული კურსი მიზნად ისახავს მოსწავლეთათვის ისეთი პირობების შექმნას და საშუალებების გაცნობას, რომელთა საშუალებითაც ისინი გამოავლენენ და განახორციელებენ საკუთარ შესაძლებლობებსა და ინტერესებს. ისტ-ის კურსმა მათ უნდა შესძინოთ ახალი ცოდნა და უნარ-ჩვევები, რომელთა განვითარებასაც მომავალში დამოუკიდებლად შეძლებენ; იმ მიზნით, რომ მოსწავლეებს გაუადვილდეთ არჩევანი სწავლების შემდგომ საფეხურზე ან პროფესიულ საქმიანობებს შორის; შეძლონ საკუთარი შესაძლებლობების მაქსიმალურად რეალიზება, როგორც საქართველოში, ისე მის საზღვრებს გარეთ.

კურსში განსაკუთრებული ადგილი ეთმობა ინდივიდზე, საზოგადოებაზე და გარემომცველ სამყაროზე ტექნოლოგიების გამოყენების გავლენას. მოსწავლეები თავიდანვე უნდა შეეჩვიონ ისტ-ის პასუხისმგებლობით მოხმარებას, ასევე - ბუნებრივი გარემო პირობების შენარჩუნებისა და დაცვისთვის ზრუნვას. მოზარდმა უნდა იცოდეს, როგორ ბუნებრივ გარემოში ცხოვრობს, როგორ შეინარჩუნოს და დაიცვას იგი ტექნოლოგიური ნარჩენებით დანაგვიანებისგან.

როგორც სათაურიდან ჩანს, ისტ-ის სწავლება მოწყვეტილი არ არის სასწავლო დისციპლინების კონტექსტს. ისტ-ის სასწავლო გეგმა უნდა რეალიზდეს ყოველ ცალკეულ სასწავლო დისციპლინაში. უფრო მეტიც, ამ ინსტრუმენტით შესაძლებელია ერთმანეთთან სასწავლო დისციპლინების ეფექტური დაკავშირება.

ძირითადი უნარ-ჩვევები, რომელთა გამომუშავებასაც ხელს უწყობს ისტ-ის ინტეგრირებული სასკოლო კურსი

ეროვნულ სასწავლო გეგმაში საგნობრივი პროგრამების სწავლება განიხილება, როგორც ინფორმაციულ და ზოგადი უნარ-ჩვევებს შორის მჭიდრო ინტეგრაციული კავშირების სისტემა. თუ თითოეული საგანი სპეციფიკურ უნარ–ჩვევებს უვითარებს მოსწავლეებს, აღნიშნულ საგნებს შორის არსებული კავშირის დანიშნულებაა იმ ზოგადი უნარ–ჩვევების გამოკვეთაა, რომლებიც მოსწავლის ცნობიერებაში სხვადასხვა საგანს ერთმანეთთან აახლოებს. ეროვნული სასწავლო გეგმა გულისხმობს საგაკვეთილო და კლასგარეშე საქმიანობის ერთიანობასაც.

შესაბამისად, ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაში, სხვადასხვა სასწავლო დისციპლინაში, ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ინტეგრაცია მიზნად ისახავს მოსწავლეთათვის შემდეგი ზოგადი უნარ-ჩვევებისა და აზროვნების ტიპების განვითარებას, რომელთაც ჩვენ ისტ-ისკუთხით განვიხილავთ.

1. გაგების უნარი – გულისხმობს ისტ-ის საშუალებებისა და მათი ფუნქციონირების შესახებ ფაქტების, ცნებების და იდეების ცოდნას; მათი დანიშნულების ინტერპრეტირებას და ურთიერთშედარებას.

2. კომუნიკაციის უნარი – ისტ-ის საშულებების გამოყენებას, ინფორმაციის მიღების, მოპოვებისა და გაცვლის მიზნით.

3. ანალიტიკური აზროვნების უნარი – გულისხმობს ისტ-ის საშუალებათა შეფასებას, უკვე მოცემულ ან მოპოვებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით; მათ შორის კანონზომიერებების დადგენას, შემადგენელი კომპონენტების ამოცნობას, ფრაგმენტების ორგანიზებას.

4. სინთეზური აზროვნების უნარი – გულისხმობს ისტ-ის საშუალებებით ინფორმაციის დიდი მოცულობიდან საჭირო ფრაგმენტების ამორჩევის, მიზნობრივად მათი ურთიერთდაკავშირების უნარს და ჩამოყალიბებულ ჩვევებს, ისე, რომ მიღებული შედეგი გამოყენებადი და გასაგები იყოს როგორც თავად მოსწავლისთვის, ასევე სხვებისთვის.

5. შემოქმედებითი აზროვნება – გულისხმობს ისტ-ის საშუალებების გამოყენებით, რეალობიდან მომდინარე პრობლემების გადაჭრისთვის ეფექტური გზების მიგნებას, ახალი კითხვების დასმას და მათზე პასუხის ძიებას.

6. კრიტიკული აზროვნების უნარი – გულისხმობს უკვე მოცემული ან მოპოვებული ინფორმაციის შეფასებას შინაარსის, დანიშნულების და ხარისხის მიხედვით, მისი გამოყენების საზღვრების დადგენას.

ისტ-ის ძირითადი საშუალებები და მისაღწევი შედეგები. სიახლე ეროვნულ სასწავლო გეგმაში

● საგანმანათლებლო პროცესის ცენტრში დგას მოსწავლე და მიღწეული შედეგი. (მნიშვნელოვანია არა იმდენად ის, თუ რის სწავლებას ცდილობს მასწავლებელი, არამედ ის, თუ რა ისწავლა მოსწავლემ);

● გათვალისწინებულია მოსწავლის ფიზიკური და ფსიქიკურიშესაძლებლობები და ასაკის შესატყვისი ინტერესები;

● სწავლა ნიშნავს არა ინფორმაციის შეძენას, არამედ ინფორმაციის, უნარ–ჩვევებისა და დამოკიდებულებების განვითარებას;

● სწავლება გულისხმობს არა ერთ კონკრეტულ გზას, არამედ მასწავლებლის და მოსწავლის მიერ ერთობლივად შერჩეული ოპტიმალური ვარიანტის ძიებას. სკოლას აქვს მეტი უფლებები, შესთავაზოს განსხვავებული გზები საკუთარ მოსწავლეებს;

● მთავარი ორიენტირი ხდება არა ცოდნის ოდენობა, არამედ ხარისხი. მნიშვნელოვანია არა მარტო ის, თუ რა ისწავლა მოსწავლემ, არამედ - ის, თუ როგორ ისწავლა და როგორ შეუძლია ამ ცოდნის გამოყენება.

ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების (ისტ) სასწავლო დისციპლინებში ინტეგრირების გეგმაში გამოყოფილია ექვსი მიმართულებამისაღწევი შედეგების, ტექნოლოგიური საშუალებების ფლობისა და გამოყენების თვალსაზრისით. მოსწავლე უნდა გაეცნოს, დაეუფლოს და იყენებდეს ისტ-ის თითოეული ტიპის საშუალებას. მოსწავლე უნდა ახდენდეს თითოეული მათგანის მოხმარებისა და გამოყენების დემონსტრირებას იმ ინდიკატორებზე დაყრდნობით, რომლებიც ქვემოთ ცალკე არის გამოყოფილი. ამ ჩარჩოს გამოყენებით ხდება დასახულ მიზნებამდე (შედეგებამდე) გაგმაზომიერი სვლის პროცესის შეფასება და მიღწეული მიზნების შედეგთა გაზომვა (ინდიკატორები). სკოლებს და კონკრეტულად მასწავლებლებლებს

შეუძლიათ წინამდებარე დოკუმენტი გამოიყენონ, როგორც მეგზური ისტ-ის საშუალებების სასწავლო დისციპლინებში დასანერგად, ამ საშუალებებით სასწავლო დისციპლინების ერთმანეთთან ინტეგრირებაზე ორიენტირებული აქტივობების, გაკვეთილის გეგმის და კურიკულუმის შესაქმნელად. ჩარჩო მიზნად ისახავს ისეთი შინაარსისა და მასალის შექნის ხელშეწყობას, რომელიც ითვალისწინებს მოსწავლის მოთხოვნებს და შეესაბამება მის ინტერესებს; მოსწავლეს სასწავლო პროცესში ჩამოუყალიბებს და განუვითარებს სასიცოხლო უნარებს-ჩვევებს.

ქვემოთ მოყვანილია ექვსი ძირითადი მიმართულება და მისაღწევი შედეგები თითოეული მიმართულების მიხედვით. შედეგები არ განსახვავდება სწავლების პირველ (დაწებითი), მეორე (საბაზო) და მესამე (საშუალო) საფეხურებზე. სამაგიეროდ, სწავლების სხვადასხვა საფეხურზე განსხვავებულია მათი მიღწევის ხარისხი და სიღრმე, რასაც შედეგების მიხედვით მოყვანილი ინდიკატორები ასახავს. ინდიკატორების დიდი ნაწილი ზომავს ორი ან მეტი შედეგის მიღწევის ხარისხს, თუმცა ხშირად ფოკუსირებულია ერთ კონკრეტულ შედეგზე. ინდიკატორების მცირე ნაწილი კონკრეტული შედეგის სიღრმისეულ შევსებას ასახავს.

სწავლების ყოველ საფეხურზე მისაღწევევი შედეგები

1. ძირითადი ცნებები და ოპერაციები

Ø ახდენს ისტ-ის საშუალებების დანიშნულებისა და მათი მოქმედების ძირითადი პრინციპების გაგების დემონსტრირებას (კომპიუტერის ჩართვა, გადატვირთვა, გამორთვა);

Ø სწორად იყენებს ისტ-ის საშუალებებთან ურთიერთქმედების, შეტანა-გამოტანის მოწყობილობებს ამ საშუალებების წარმატებით ფუნქციონირებისთვის (თაგუნა, კლავიატურა, მონიტორი, პრინტერი და სხვა);

Ø ახდენს ისტ-ის საშულებების მარჯვედ მოხმარების დემონსტრირებას.

2. სოციალური, ეთიკური, გარემოს დაცვასთან და ადამიანურ ფაქტორთან დაკავშირებული პრობლემები

Ø აცნობიერებს ისტ-ის საშუალებების გამოყენების ეთიკურ, კულტურულ და გარემოს დაცვასთან დაკავშირებულ პრობლემებს;

Ø ეთიკისა და არსებული კანონმდებლობის დაცვით, იყენებს ისტ-ის

საშუალებებს, იფორმაციასა და პროგრამულ უზრუნველყოფას;

Ø ავლენს დადებით დამოკიდებულებას ისტ-ის საშუალებების, როგორც თანამშრომლობის, საკუთარი ცოდნის გაღრმავების, ინტერესების და მისწრაფებების განხორციელების, ნაყოფიერი შრომის მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტის მიმართ.

3. ისტ.-ის პროდუქტის შესაქმნელი ტექნოლოგიური საშუალებები

Ø იყენებს ისტ-ს სწავლის გასაუმჯობესებლად და შემოქმედებითი პროცესის წასახალისებლად;

Ø იყენებს ისტ-ის საშუალებებს, თანაკლასელებთან ერთად ტექნოლოგიური თვალსაზრისით გაუმჯობესებული მოდელების შექმნისას; ამზადებს და გამოსცემს ორიგინალურ ნამუშევარს, წარმოდგენილს ელექტრონული ფორმატით; იყენებს ისტ-ს საგამომცემლო და სხვა შემოქმედებით საქმიანობაში (მაგ. ფოტოგრაფიული გამოფენა ვებ-გვერდზე).

4. კომუნიკაციის ტექნოლოგიური საშუალებები

Ø იყენებს ისტ-ის საშუალებებს სხვადასხვა შეტყობინებების, განცხადებების გამოსაქვეყნებლად თანატოლებთან, მასწავლებლებთან თუ სხვებთან ურთიერთობისთვის;

Ø იყენებს საზოგადოებასთან მის მიერ შექმნილი ინფორმაციის გაცვლის განსხვავებულ ფორმატს;

5. კვლევის ტექნოლოგიური საშუალებები

Ø იყენებს ისტ-ის საშულებებს (მაგ. საძიებო სისტემა) ინფორმაციის სხვადასხვა წყაროებიდან მიღების, მათი შემდგომი შეფასებისა და ანალიზისთვის;

Ø იყენებს ისტ-ის საშულებებს ინფორმაციის შენახვის, მონაცემთა დამუშავებისა და ანალიზისთვის, შემდგომში შედეგის სხვებისთვის მიწოდების მიზნით;

Ø აფასებს და ეფექტურად იყენებს ისტ-ის სფეროში არსებულ სიახლეებს (მაგ. ახალი პროგრამული უზრუნველყოფა) და რესურსებს მის წინაშე დასმული ამოცანის შესაბამისად.

6. პრობლემების გადაჭრისა და გადაწყვეტილების მიღების ტექნოლოგიური საშუალებები

Ø იყენებს ისტ-ის საშუალებებსა და ელექტრონულ ფორმატში არსებულ ინფორმაციას პრობლემების გადაჭრისა და გონივრული გადაწვეტილებების მიღებისას/არჩევანის გაკეთებისას;

Ø იყენებს ისტ-ის საშუალებებს საყოფაცხოვრებო ამოცანების ამოხსნის, რეალური სიტუაციის შესატყვისი პრობლემების გადაჭრის გზების დაგეგმვისა და განხორციელების მიზნით.

ინდიკატორები

დაწყებითი საფეხური (1 - 6 კლასები)

შედეგები მიღწეულია, თუ მოსწავლე

1. იყენებს ისტ-თან ურთიერთქმედების მოწყობილობებს

● იყენებს შეტანისა (თაგვი, კლავიატურა) და გამოტანის მოწყობილობებს

(მონიტორი, პრინტერი) ისტ -ის საშულებების წარმატებით

ფუნქციონირებისთვის (1)

● იყენებს ისტ-ის საშუალებებს მასწავლებლის მიერ ჩატარებული ან

დამოუკიდებელი სასწავლო აქტივობისას. (1, 3)

● ამოიცნობს და ასახელებს სხვადასხვა ისტ-საშუალებებს და მათზე საუბრისას ასაკის შესაბამისად იყენებს სწორ ტერმინოლოგიას. (1)

● იყენებს ინტერნეტში ამ ასაკობრივი ჯგუფისთვის შესაბამის არსებულ რესურსებს (მაგ. საგანმანათლებლო პროგრამები, ინტერაქტიური წიგნები,

ნახატები და სხვა) სწავლების პროცესში. (1)

● ისტ-ის საშუალებების გამოყენებისას ჯგუფში თანამშრომლობს როგორც თანაკლასელებთან, ასევე მშობლებთან და მასწავლებლებთან საკლასო ოთახის გარეთ (ელ. ფოსტა). (2)

● ისტ-ის გამოყენებისას ახდენს დადებითი სოციალური და ეთიკური ქცევის დემონსტრირებას, სკოლის ლოკალური ქსელით და ინტერნეტით სარგებლობის დროს. (2)

● მსჯელობს ისტ -ის საშუალებებისა და პროგრამული უზრუნველყოფისეთიკურად მოხმარების შესახებ. (2)

● ქმნის მისი ასაკობრივი ჯგუფისთვის შესაფერის მულტიმედიურ პროდუქტს თანაკლასელების, მასწავლებლის ან მშობლების დახმარებით. (3)

● იყენებს ისტ-ის ინფორმაციულ რესურსებს (მაგ. ვიზუალური მასალა, საგანმანათლებლო თამაშები) ამოცანების ამოხსნის, ცნებების, იდეებისა და ისტორული მოვლენების თვალსაჩინოდ წარმოდგენის მიზნით. (3, 4, 5, 6)

● ახდენს ინფორმაციის მოპოვებას და მის სხვებთან გაცვლას კომუნიკაციის საშუალებების გამოყენებით, მათ შორის თანაკლასელების, მასწავლებლის ან მშობლის დახმარებით. (4)

საბაზო საფეხური (7-9 კლასები)

შედეგები მიღწეულია, თუ მოსწავლე

● იყენებს კლავიატურას, შეტანისა (თაგვი, დისტანციური მართვის პულტი და სხვა) და გამოტანის მოწყობილობებს (მონიტორი, პრინტერი), მათ შორის სხვადასხვა ტიპის ადაპტერებს (USB) ისტ -ის წარმატებით ფუნქციონირებისა და ეფექტურად მოხმარებისთვის. (1)

● მოჰყავს ისტ-ის ყოველდღიური გამოყენების მაგალითები; მსჯელობს მათ უპირატესობაზე და ნაკლზე, გამოყენების საზღვრებზე. (1, 2)

● მსჯელობს ისტ-ის საშუალებებისა და ინფორმაციის ეთიკურად მოხმარების პრობლემებზე და აღნიშნავს არაეთიკურად მოხმარების შედეგებს, პირადი ან სხვისი გამოცდილების საფუძველზე (მაგ. საინფორმაციო მედიით ან სკოლის ქსელით არასანქცირებული სარგებლობა). (2)

● იყენებს ისტ-ის საშუალებებსა და გლობალურ ქსელში არსებულ ინფორმაციას ზოგადი უნარების დასახვეწად და ძირითად სასწავლო დისციპლინებში საკუთარი მიღწევების გასაუმჯობესებლად. (3)

● იყენებს ისტ-ის საშუალებებს ( მულტიმედიის დამუშავების საშუალებები, პროგრამული უზრუნველყოფა, საპრეზენტაციო და ვებგვერდების რედაქტორები, სკანერი) ინდივიდუალური და ჯგუფური სამუშაოსთვის, რომელიც მიზნად ისახავს ელექტრონულ ფორმატში ბეჭდვას, კომუნიკაციას, სგამომცემლო და შემოქმედებით საქმინობას, რათა შეიქმნას საგანმანათლებლო ღირებულების მქონე პროდუქტი აუდიტორიისთვის, როგორც სკოლის შიგნით, ასევე მის გარეთ (ლიტერატურული პროექტები). (3, 4)

● იყენებს კომუნიკაციის ტექნოლოგიურ საშუალებებს დისტანციური ინფორმაციის ხელმისაწვდომად, ამ ინფორმაციის შენახვის, დამუშავების, ანალიზისა და შემდგომი გადაცემის მიზნით, რათა პირდაპირ თუ არაპირდაპირ დაეხმაროს მას სასწავლო პროცესში, ან პირადი ინტერესებისა და მისწრაფებების განხორციელებაში. (4)

● იყენებს ისტ-ის საშუალებებსა და გლობალურ ქსელს (ელექტრონული ფოსტა, ღია ფორუმები, ინტერნეტი) ასაკობრივი ჯგუფის შესატყვისიინტერესების, მისწრაფებების განხორციელების, პრობლემების გადაჭრის, სხვებთან ურთიერთობის და თანამშრომლობის მიზნით; მათ შორის ფართო აუდიტორიისთვის განკუთვნილი ნამუშევრის შექმნის მიზნით. (4, 5)

● იყენებს ისტ-ის რესურსებსა და ელექტრონულ ინფორმაციას (კალკულატორი, მონაცემთა შეგროვების მოწყობილობები, საგანმანათლებლო ვიდეო და აუდიო მასალა) ამოცანების ამოხსნის, პრობლემების გადაჭრისა და სხვა საკლასო ან კლასგარეშე აკადემიური აქტივობებისთვის. (5, 6)

● მსჯელობს როდის არის ისტ-ის საშუალებების გამოყენება ეფექტური და მიზანშეწონილი; ირჩევს შესაბამის საშუალებას და იყენებს მას სხვადასხვა დავალებების შესრულებისა და დასახული მიზნების განსახორციელებლად. (5, 6)

● აფასებს ელექტრუნულ ფორმატში არსებული რესურსების, ინფორმაციის სიზუსტეს, ობიექტურობას, მის მიზნობრიობას და დანიშნულებასთან შესატყვისობას. (6)

საშუალო საფეხური, მე-10, მე-11 და მე-12 კლასები

შედეგები მიღწეულია, თუ მოსწავლე

● ამოიცნობს და გამოჰყოფს თანამედროვე და მოწინავე ისტ-ის შესაძლებლობებს, მათი გამოყენების ფარგლებს, შეარჩევს ისტ-ის საშუალებებიდან შესაბიმისს და მიზნობრივად გამოიყენებს მას პირადი ან სასწავლო პროცესის მოთხოვნებიდან გამომდინარე. (2)

● აკეთებს გონივრულ არჩევანს ისტ-ის რესურსებსა და მომსახურეობის ერთსა და იმავე ან სხვადასხვა საშუალებებს შორის. (1, 2)

● აანალიზებს და მსჯელობს ისტ-ის ფართო და მზარდი გამოყენების უპირატესობასა და ნაკლზე, ადამიანის საქმიანობის სფეროებში და ზოგადად თანამედროვე საზოგადოებაში. (2)

● იყენებს ისტ-ის საშუალებებს ყოვედღიურ საქმიანობაში, ინფორმაციის მართვისა და კომუნიკაციისთვის (ფინანსური ინფორმაცია, განრიგი, მისამართები, ელ-ფოსტით მიმოწერა და სხვა). (3, 4)

● ეცნობა და აფასებს ისტ-ზე დაფუძნებულ დისტანციური და განაწილებული სწავლების შესაძლებლობებს და იყნებეს მათ სწავლების შემდგომი ეტაპისთვის მზადების პროცესში. (5)

● •სისტემატურად და ეფექტურად იყენებს ელექტრონულ რესურსებს სხვებთან თანამშორმლობისთვის, საგანმანათლებლო დანიშნულების მასალის კვლევის, გამოცემის, კომუნიკაციის და საზოგადებაში საკუთარი წვლილის სხვა ფორმით შეტანისთვის (მაგ. ლიტერატურული პროექტები). (4, 5, 6)

● შეარჩევს და იყენებს ისტ-ის საშუალებებს სასწავლო დისციპლინებში კვლევის, ინფორმაციის ანალიზის, პრობლემების გადაჭრის მიზნით. (მაგ. ელექტრონული ცხრილები). (4, 5)

● ეცნობა და აფასებს სხვადასხვა სერვერ-კლიენტის ტიპის, სიმულირების პროგრამებს (მაგ. ვირტუალური ლაბორატორია, აპლეტები მათემატიკასა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში); თავადაც მოიძიებს და იყენებს მათ რეალურ, ვითარების შესატყვის სიტუაციაში. (3, 5, 6)

● თანამშრომლობს თანაკლასელებთან, მასწავლებლებთან და სხვა დაინტერესებულ პირებთან ისტ-ის საშუალებების გამოყენებით, შინაარსთან დაკავშირებული ეროვნული რესურსების მოძიების, ელექტრონულ ფორმატში მათი დამუშავების, შექმნის, გამოცემისა და გავრცელების მიზნით. (4, 5, 6)“

2. ბრძანება ძალაში შევიდეს გამოქვეყნებისთანავე.

ა. ლომაია