Law of Georgia on Gender Equality

Consolidated versions (15/07/2020 - 15/12/2022)

საქართველოს კანონი

გენდერული თანასწორობის შესახებ

 

თავი I. ზოგადი დებულებანი

    მუხლი 1. კანონის რეგულირების სფერო

ეს კანონი ადგენს ქალისა და მამაკაცის საქართველოს კონსტიტუციით განსაზღვრული თანასწორი უფლებების, თავისუფლებებისა და შესაძლებლობების უზრუნველყოფის ძირითად გარანტიებს, განსაზღვრავს საზოგადოებრივი ცხოვრების შესაბამის სფეროებში მათი განხორციელების სამართლებრივ მექანიზმებსა და პირობებს.

    მუხლი 2. კანონის მიზნები

ამ კანონის მიზნებია: უზრუნველყოს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში დისკრიმინაციის დაუშვებლობა, სათანადო პირობების შექმნა ქალისა და მამაკაცის თანასწორი უფლებების, თავისუფლებებისა და შესაძლებლობების რეალიზაციისათვის, ხელი შეუწყოს დისკრიმინაციის თავიდან აცილებასა და აღმოფხვრას.

    მუხლი 3. კანონში გამოყენებულ ტერმინთა განმარტება

1. ამ კანონში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა:

ა) გენდერი – სქესთა შორის ურთიერთობის სოციალური ასპექტი, რომელიც გამოხატულია საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში და გულისხმობს სოციალიზაციით განპირობებულ შეხედულებებს ამა თუ იმ სქესზე;

ბ) გენდერული თანასწორობა – ადამიანის უფლებათა ნაწილი, რომელიც გულისხმობს ქალისა და მამაკაცის თანასწორ უფლება-მოვალეობებს, პასუხისმგებლობას და თანასწორუფლებიან მონაწილეობას პირადი და საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში;

გ) დისკრიმინაცია − ამ პუნქტის „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული ქმედებები;

დ) პირდაპირი დისკრიმინაცია − ისეთი მოპყრობა ან პირობების შექმნა, რომელიც პირს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებით სარგებლობისას სქესის ნიშნით არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს ანალოგიურ პირობებში მყოფ მეორე სქესის პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მოპყრობა ან პირობების შექმნა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად;

ე) ირიბი დისკრიმინაცია − ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ფორმით ნეიტრალური და არსით დისკრიმინაციული დებულება, კრიტერიუმი ან პრაქტიკა პირს სქესის ნიშნით არახელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებს  ანალოგიურ პირობებში მყოფ მეორე სქესის პირებთან შედარებით ან თანაბარ მდგომარეობაში აყენებს არსებითად უთანასწორო პირობებში მყოფ პირებს, გარდა ისეთი შემთხვევისა, როდესაც ამგვარი მდგომარეობა ემსახურება საზოგადოებრივი წესრიგისა და ზნეობის დასაცავად კანონით განსაზღვრულ მიზანს, აქვს ობიექტური და გონივრული გამართლება და აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ხოლო გამოყენებული საშუალებები თანაზომიერია ასეთი მიზნის მისაღწევად;

ვ) განსაკუთრებული ღონისძიება – ღონისძიება, რომელიც მიზნად ისახავს დისკრიმინაციული შედეგების გამოსწორებას და მიმართულია პირთა წრისადმი, რომელიც საჭიროებს განსაკუთრებულ დაცვას გენდერული თავისებურებებიდან გამომდინარე;

ზ) თანასწორი შესაძლებლობები – ქალისა და მამაკაცის უფლებებისა და თავისუფლებების თანასწორობის მიღწევის საშუალებებისა და პირობების სისტემა;

თ) თანასწორი მოპყრობა – განათლების, შრომისა და სოციალური პირობების დადგენისას, საოჯახო ურთიერთობებსა და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ცხოვრების სხვა სფეროებში ორივე სქესის პირთა თანასწორი უფლებებისა და შესაძლებლობების აღიარება, სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის დაუშვებლობა.

2. ამ კანონში სხვა ტერმინი, თუ არ არის სპეციალური მითითება, გამოიყენება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მნიშვნელობით.

საქართველოს 2014  წლის 2  მაისის კანონი №2394 - ვებგვერდი, 07.05.2014წ.

 

თავი II. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის გარანტიები

    მუხლი 4. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის გარანტიები

1. სახელმწიფო ხელს უწყობს და უზრუნველყოფს ქალისა და მამაკაცის თანასწორ უფლებებს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში.

2. გენდერული თანასწორობის დაცვის მიზნით, დისკრიმინაციის გარეშე უზრუნველყოფილია:

ა) ქალისა და მამაკაცის თანასწორი ინდივიდუალური უფლებები და თავისუფლებები;

ბ) ქალისა და მამაკაცისათვის განათლების მიღების თანაბარი ხელმისაწვდომობა და განათლების თავისუფალი არჩევანი სწავლების ყველა ეტაპზე;

გ) მეუღლეთა უფლებრივი თანასწორობა;

დ) შვილებთან დაკავშირებული თანასწორი უფლებები და მოვალეობები;

ე) ქალისა და მამაკაცის თანასწორი უფლება-მოვალეობები – იყვნენ ბავშვთა მეურვეები, მზრუნველები, რწმუნებულები, მშვილებლები;

ვ) ოჯახსა და საზოგადოებაში ძალადობის აღმოფხვრის ხელშეწყობა;

ზ) პროფესიის ან სამუშაოს სახეობის თავისუფლად არჩევა, თანამდებობრივი დაწინაურება, პროფესიული მომზადება/გადამზადება;

თ) საჯარო სამსახურში თანამდებობის დაკავება პროფესიული ნიშნის, უნარ-ჩვევებისა და კვალიფიკაციის შესაბამისად;

ი) თანასწორი მოპყრობა ქალისა და მამაკაცის მუშაობის ხარისხის შეფასებისას;

კ) თანაბარი სოციალური უზრუნველყოფა ქალისა და მამაკაცის ავადმყოფობისას და შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის დადგენის შემთხვევაში;

ლ) თანასწორი შესაძლებლობების შექმნა ქალისა და მამაკაცის ჯანმრთელობის დაცვისას;

მ) ქალისა და მამაკაცისათვის თანასწორი შესაძლებლობების შექმნა ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისას.

3. საქართველოს კანონმდებლობა გენდერული თანასწორობის შესახებ ემყარება საქართველოს კონსტიტუციას, საერთაშორისო ხელშეკრულებებსა და შეთანხმებებს, ამ კანონსა და სხვა ნორმატიულ აქტებს.

    მუხლი 5. გენდერულ სფეროში სტატისტიკის წარმოება

გენდერულ საკითხებთან დაკავშირებით ოფიციალურ სტატისტიკურ ანგარიშებში შეიტანება სქესის ნიშნით განცალკევებული მონაცემები.

    მუხლი 6. გენდერული თანასწორობა შრომითი ურთიერთობებისას

1. შრომითი ურთიერთობებისას დაუშვებელია:

ა) პირის შევიწროება − სქესის ნიშნით პირის დევნა, იძულება ან/და პირის მიმართ არასასურველი ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას;

ბ) სექსუალური შევიწროება − სექსუალური ხასიათის ნებისმიერი არასასურველი სიტყვიერი, არასიტყვიერი ან ფიზიკური ქცევა, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას ან მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას.

2. სახელმწიფო ხელს უწყობს დასაქმების თანაბარ ხელმისაწვდომობას ორივე სქესის პირთათვის.

3. დასაქმებისას და შრომითი მოვალეობების შესრულებისას დასაშვებია სქესის ნიშნით პირთა არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენება ან/და მათთვის უპირატესობის მინიჭება, რაც გამომდინარეობს სამუშაოს არსიდან, სპეციფიკიდან ან მისი შესრულების პირობებიდან, ემსახურება კანონიერი მიზნის მიღწევას და არის მისი მიღწევის თანაზომიერი და აუცილებელი საშუალება.

4. საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უზრუნველყოფილია ორსული ქალებისა და მეძუძური დედებისათვის შრომის ხელსაყრელი პირობების შექმნა, რაც გამორიცხავს მათ საქმიანობას მძიმე, მავნე და საშიშპირობებიან გარემოში, აგრეთვე ღამის საათებში.

საქართველოს 2014  წლის 2  მაისის კანონი №2394 - ვებგვერდი, 07.05.2014წ.

საქართველოს 2019 წლის 19 თებერვლის კანონი №4282 – ვებგვერდი, 25.02.2019წ.

    მუხლი 7. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის  სახელმწიფო გარანტიები განათლებისა და მეცნიერების სფეროებში

1. ყველას აქვს საკუთარი შესაძლებლობის გათვალისწინებით პროფესიისა და სპეციალობის თავისუფლად არჩევის უფლება. ამ თანასწორობის უზრუნველყოფა ხდება ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების თანაბარი ხელმისაწვდომობით, დისკრიმინაციის გარეშე.

2. სახელმწიფო უზრუნველყოფს ქალისა და მამაკაცის მიერ ყველა სახის საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ზოგადი, პროფესიული და უმაღლესი განათლების მიღებაში თანასწორი პირობების შექმნას, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო პროცესების განხორციელებაში მონაწილეობის ჩათვლით.

    მუხლი 8. საინფორმაციო რესურსების თანაბარი ხელმისაწვდომობა

სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის ორგანოები, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები ვალდებული არიან, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უზრუნველყონ მათთან დაცული საჯარო ინფორმაციის მიღების თანაბარი ხელმისაწვდომობა დაინტერესებული პირის სქესის ნიშნით განსხვავებულობის მიუხედავად.

საქართველოს 2020 წლის 15 ივლისის კანონი №6943-რს – ვებგვერდი, 28.07.2020წ.

    მუხლი 9. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფა ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ სფეროებში

1. ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ სფეროებში უზრუნველყოფილია მოსახლეობისათვის სამედიცინო დახმარების საყოველთაო და თანაბარი ხელმისაწვდომობა დისკრიმინაციის გარეშე.

2. დისკრიმინაციად არ განიხილება დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის დაცვის ხელშეწყობის, ოჯახის დაგეგმვისა და ქალთა რეპროდუქციული უფლებების დაცვის მიზნით განხორციელებული განსაკუთრებული ღონისძიებები, აგრეთვე ორსული ქალისა და დედობის დაცვისკენ მიმართული სახელმწიფო პოლიტიკა, გენდერული თავისებურებების გათვალისწინებით განხორციელებული სხვა ღონისძიებები.

    მუხლი 91. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფა საქონლის ან მომსახურების მიწოდებისას და ხელმისაწვდომობისას

ნებისმიერი საქონლის ან მომსახურების, მათ შორის, ფინანსური მომსახურების, მიწოდება და ხელმისაწვდომობა სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის გარეშე უნდა იყოს უზრუნველყოფილი. დაზღვევის მომსახურების მიწოდებისას სქესის, როგორც რისკფაქტორის, ისევე, როგორც ორსულობის/დედობის ფაქტორის, გამოყენებამ არ უნდა გამოიწვიოს განსხვავება დაზღვევის პრემიებისა და სადაზღვევო ანაზღაურების ოდენობების განსაზღვრისას.

საქართველოს 2019 წლის 19 თებერვლის კანონი №4282 – ვებგვერდი, 25.02.2019წ.

    მუხლი 10. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფა საოჯახო ურთიერთობებში

1. საოჯახო ურთიერთობებში, ქორწინებისა და განქორწინების დროს ქალი და მამაკაცი სარგებლობენ თანასწორი პირადი და ქონებრივი უფლებებით, მათ შორის, გვარის, პროფესიისა და საქმიანობის არჩევის უფლებით, და ეკისრებათ თანასწორი მოვალეობები. საოჯახო ურთიერთობებში არ დაიშვება უფლება-მოვალეობებთან დაკავშირებით დისკრიმინაცია ან უპირატესობის მინიჭება.

2. ოჯახში ქალსა და მამაკაცს თანასწორი უფლება აქვთ, დამოუკიდებლად გადაწყვიტონ შრომით და საზოგადოებრივ საქმიანობაში მონაწილეობის საკითხები.

3. შვილების აღზრდისა და ოჯახის სხვა საკითხებს მეუღლეები ერთად, ურთიერთშეთანხმებით წყვეტენ. გარანტირებული და უზრუნველყოფილია მეუღლეთა მიერ საქმიანობისა და შვილების აღზრდის თანასწორი შესაძლებლობები.

4. ოჯახში მეუღლეთა მიერ გაწეულ შრომასთან დაკავშირებული უფლება-მოვალეობები თანასწორია.

5. მეუღლეებს აქვთ ქონების ფლობის, შეძენის, მართვის, გამოყენებისა და განკარგვის თანასწორი უფლება.

6. მეუღლეებს თანასწორი უფლება აქვთ, მონაწილეობა მიიღონ დასვენებასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებში და კულტურული ცხოვრების ყველა სფეროში.

    მუხლი 11. თანასწორი საარჩევნო უფლებების გარანტიები

1. ყველას აქვს უფლება, მონაწილეობა მიიღოს არჩევნებში თანასწორი პირობებით, დისკრიმინაციის გარეშე.

2. წარმომადგენლობით ორგანოში არჩევის უფლების რეალიზაციისას უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს ორივე სქესის პირთა თანასწორი მონაწილეობის შესაძლებლობა.

3. ქალები და მამაკაცები შეიძლება არჩეულ იქნენ თანასწორი პირობებით, დისკრიმინაციის გარეშე.

 

თავი III. გენდერული თანასწორობის დაცვაზე ზედამხედველობა

    მუხლი 12. საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს მთავრობის მიერ გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფა

1. საქართველოს პარლამენტი საქართველოს კონსტიტუციის, საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების შესაბამისად განსაზღვრავს გენდერულ სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითად მიმართულებებს, უზრუნველყოფს გენდერული თანასწორობის სფეროში საკანონმდებლო ბაზის შექმნასა და განვითარებას, განიხილავს და ამტკიცებს შესაბამის სტრატეგიას, აკონტროლებს გენდერული თანასწორობის საკითხებზე საქართველოს პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოების საქმიანობას.

2. გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს შექმნის წესი, მისი შემადგენლობა, ფუნქციები და უფლებამოსილება განისაზღვრება საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით დადგენილი წესითა და გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს დებულებით.

3. (ამოღებულია - 06.12.2018, №3877).

4. (ამოღებულია - 06.12.2018, №3877).

5. (ამოღებულია - 06.12.2018, №3877).

6. საქართველოს მთავრობა გენდერულ და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა საკითხებზე სისტემური და კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად ქმნის გენდერული თანასწორობის, ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის საკითხებზე მომუშავე უწყებათაშორის კომისიას. უწყებათაშორისი კომისიის შემადგენლობა, სტატუსი, ფუნქციები, უფლებამოსილება და საქმიანობის წესი განისაზღვრება უწყებათაშორისი კომისიის დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს საქართველოს მთავრობა.

საქართველოს 2016 წლის 28  აპრილის კანონი 5069  - ვებგვერდი, 13.05.2016წ.

საქართველოს 2017 წლის  4 მაისის   კანონი  №780  - ვებგვერდი, 25.05.2017წ.

საქართველოს 2018 წლის 6 დეკემბრის  კანონი  №3877 - ვებგვერდი, 14.12.2018წ.

    მუხლი 121. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფა ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლების ორგანოების მიერ

1. ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლების ორგანოები საქართველოსა და ავტონომიური რესპუბლიკების კანონმდებლობების თანახმად შეიმუშავებენ და ახორციელებენ ღონისძიებებს შესაბამის ავტონომიურ რესპუბლიკაში დისკრიმინაციის გამოვლენისა და აღმოფხვრის უზრუნველსაყოფად.

2. ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოები საქართველოსა და ავტონომიური რესპუბლიკების კანონმდებლობების თანახმად შესაბამის ავტონომიურ რესპუბლიკაში გენდერულ საკითხებზე სისტემური და საქართველოს პარლამენტის მიერ შექმნილ გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედ საპარლამენტო საბჭოსთან კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად ქმნიან გენდერული თანასწორობის საბჭოს, რომლის შემადგენლობა, სტატუსი, ფუნქციები, უფლებამოსილება და საქართველოს პარლამენტის მიერ შექმნილ გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედ საპარლამენტო საბჭოსთან ურთიერთობა განისაზღვრება შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს რეგლამენტითა და გენდერული თანასწორობის საბჭოს დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო.

საქართველოს 2014 წლის 17 აპრილის კანონი №2290 - ვებგვერდი, 28.04.2014წ.

საქართველოს 2018 წლის 6 დეკემბრის  კანონი  №3877 - ვებგვერდი, 14.12.2018წ.

    მუხლი 13. გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფა მუნიციპალიტეტების მიერ

1. მუნიციპალიტეტის ორგანოები საქართველოს კონსტიტუციის, საერთაშორისო ხელშეკრულებების, საქართველოს ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“, ამ კანონის, საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებისა და მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების შესაბამისად შეიმუშავებენ და ახორციელებენ ღონისძიებებს ადგილებზე დისკრიმინაციის გამოვლენისა და აღმოფხვრის უზრუნველსაყოფად.

11. მუნიციპალიტეტის საკრებულო მუნიციპალიტეტში გენდერულ საკითხებზე სისტემური და საქართველოს პარლამენტის მიერ შექმნილ გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედ საპარლამენტო საბჭოსთან კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველსაყოფად ქმნის მუნიციპალურ გენდერული თანასწორობის საბჭოს, რომლის შემადგენლობა, სტატუსი, ფუნქციები და უფლებამოსილება განისაზღვრება მუნიციპალიტეტის საკრებულოს რეგლამენტითა და მუნიციპალური გენდერული თანასწორობის საბჭოს დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს შესაბამისი საკრებულო.

1 2. მუნიციპალიტეტში გენდერული თანასწორობის საკითხების შესწავლის, განსახორციელებელი საქმიანობის დაგეგმვის და ღონისძიებების კოორდინაციის მიზნით მუნიციპალიტეტის მერი განსაზღვრავს შესაბამის მერიაში გენდერული თანასწორობის საკითხებზე პასუხისმგებელ საჯარო მოსამსახურეს.

2. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი, სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრიორიტეტები, მუნიციპალური პროგრამები და გეგმები იმგვარად უნდა შემუშავდეს, რომ გამოირიცხოს ნებისმიერი ფორმის დისკრიმინაცია.

3. სახელმწიფო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში უწევენ ორგანიზაციულ, საინფორმაციო და სხვა სახის დახმარებას მუნიციპალიტეტის ორგანოებს მათ საქმიანობაში დისკრიმინაციის თავიდან აცილებისა და ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მიზნით.

    მუხლი 14. საქართველოს სახალხო დამცველის უფლებამოსილებები გენდერული თანასწორობის დაცვასთან დაკავშირებით

1. საქართველოს სახალხო დამცველი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფს გენდერული თანასწორობის დაცვის მონიტორინგს და რეაგირებას ახდენს გენდერული თანასწორობის დარღვევაზე.

2. საქართველოს სახალხო დამცველი გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის მიზნით ახორციელებს მისთვის „სახალხო დამცველის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით მინიჭებულ უფლებამოსილებებს.

 

თავი IV. გარდამავალი და დასკვნითი დებულებანი

    მუხლი 15. ამ კანონის ამოქმედებასთან დაკავშირებით გასატარებელი ღონისძიება

სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებმა, საჭიროების შემთხვევაში, ამ კანონის ამოქმედებიდან 6 თვის ვადაში განახორციელონ თავიანთი საქმიანობის სფეროში მოქმედი ნორმატიული აქტების ანალიზი.

    მუხლი 16. კანონის ამოქმედება

ეს კანონი ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

 

საქართველოს პრეზიდენტი მ. სააკაშვილი

თბილისი,

2010 წლის 26 მარტი.

№2844–Iს

 Контролный текст по состоянию на 15.07.2020 N6943

 

Закон Грузии

 

О гендерном равенстве

 

Глава I

Общие положения

 

Статья 1. Сфера регулирования Законом

Настоящий Закон устанавливает основные гарантии обеспечения равных прав, свобод и возможностей женщин и мужчин, определенных Конституцией Грузии, определяет правовые механизмы и условия их осуществления в соответствующих областях общественной жизни.

 

Статья 2. Цели Закона

Цели настоящего Закона: обеспечить недопустимость дискриминации во всех областях общественной жизни, создание надлежащих условий для реализации равных прав, свобод и возможностей женщин и мужчин, способствовать предотвращению и устранению дискриминации.

 

Статья 3. Толкование терминов, используемых в настоящем Законе

1. Используемые в настоящем Законе термины имеют следующие значения:

а) гендер -социальный аспект отношений между полами, проявляющийся во всех областях общественной жизни и подразумевающий взгляды на тот или иной пол, обусловленные социализацией;

б) гендерное равенство – часть прав человека, подразумевающая равные права и обязанности, ответственность и равноправное участие женщин и мужчин во всех областях личной и общественной жизни;

в) дискриминация – деяния, предусмотренные подпунктами «г» и «д» настоящего пункта;(2.05.2014 N2394)

 г) прямая дискриминация - обращение или создание условий, которые при пользовании установленными законодательством Грузии правами ставят лиц ввиду какого-либо из признаков, предусмотренных статьей первой настоящего Закона, в невыгодное положение по сравнению с другими лицами, находящимися в аналогичных условиях, либо ставят в равное положение лиц, находящихся по сути в неравных условиях, кроме случаев, когда подобное обращение или создание условий служит определенной законом цели –защите общественного порядка и нравственности, имеетобъективное и разумное оправдание и необходимо в демократическом обществе, а применяемые средства соразмерны достигаемой цели. (2.05.2014 N2394)

 д) косвенная дискриминация- положение, когда нейтральные поформе и дискриминационные по сути положения, критерии либо практика ставят лиц ввиду какого-либо из признаков, предусмотренных статьей первой настоящего Закона, в невыгодное положение по сравнению с другими лицами, находящимися в аналогичных условиях, либо ставят в равные условия лиц, находящихся по сути в неравных условиях, кроме случаев, когда подобное положение служит определенной законом цели – защите общественного порядка и нравственности, имеет объективное и разумное оправдание и необходимо в демократическом обществе, а применяемые средства соразмерныдостигаемой цели. (2.05.2014 N2394)

е) особая мера – мероприятие, преследующее целью исправление дискриминационных последствий и направленное на круг лиц, нуждающихся в особой защите исходя из гендерных особенностей;

ж) равные возможности – система средств и условий достижения равенства прав и свобод женщин и мужчин;

з) равный подход – признание равных прав и возможностей лиц обоих полов при установлении условий образования, труда и социальных условий в семейных отношениях и других областях общественно-политической жизни, недопустимость дискриминации по половому признаку.

2. Иные термины, если на то нет специального указания, используются в настоящем Законе в значениях, определенных законодательством Грузии.

 

Глава II

Гарантии обеспечения гендерного равенства

 

Статья 4. Гарантии обеспечения гендерного равенства

1. Государство оказывает содействие и обеспечивает равные права женщин и мужчин в политической, экономической, социальной и культурной жизни.

2. С целью защиты гендерного равенства без дискриминации обеспечиваются:

а) равные индивидуальные права и свободы женщин и мужчин;

б) равный доступ женщин и мужчин к получению образования и свободный выбор образования на всех этапах обучения;

в) правовое равенство супругов;

г) равные права и обязанности в отношении детей;

д) равные права и обязанности женщин и мужчин быть опекунами, попечителями, доверенными лицами и усыновителями детей;

е) содействие искоренению насилия в семье и обществе;

ж) свободный выбор профессии или рода деятельности, продвижение по службе, профессиональная подготовка/переподготовка;

з) занятие должности на публичной службе по профессиональному признаку, в соответствии с навыками, умениями и квалификацией;

и) равный подход к оценке качества работы женщин и мужчин;

к) равное социальное обеспечение женщин и мужчин в случае болезни и установления статуса ограниченных возможностей;

л) создание равных возможностей при охране здоровья женщин и мужчин;

м) создание женщинам и мужчинам равных возможностей при доступе к информации.

3. Законодательство Грузии о гендерном равенстве основывается на Конституции Грузии, международных договорах и соглашениях, настоящем Законе и других нормативных актах.

 

Статья 5. Ведение статистики в гендерной сфере

В официальные статистические отчеты по гендерным вопросам вносятся данные, разграниченные по половому признаку.

 

Статья 6. Гендерное равенство в трудовых отношениях

1. При трудовых отношениях не допускается: (19.02.2019 N4282)

а) притеснение лиц – преследование лиц по признаку пола, принуждение или (и) нежелательное поведение в отношении лица, ставящее целью или влекущее ущемление достоинства лица и создание для него устрашающей, враждебной, унижающей, ущемляющей достоинство или оскорбительной обстановки;

б) сексуальное притеснение – любые нежелательные вербальные, невербальные или физические действия сексуального характера, ставящие целью или влекущие ущемление достоинства лица или создание для него устрашающей, враждебной, унизительной, ущемляющей достоинство или оскорбительной обстановки.

2. Государство содействует равному доступу к занятости лиц обоих полов.

3. При трудоустройстве или выполнении трудовых обязанностей допускается поставление лиц в неравное положение или (и) предоставление им преимуществ по половому признаку, которое вытекает из сущности, специфики работы или условий ее выполнения, служит достижению законной цели и является соразмерным или необходимым средством ее достижения.

4. В порядке, установленном законодательством Грузии, обеспечивается создание благоприятных условий труда беременных женщин и кормящих матерей, что исключает их работу в тяжелой, вредной и опасной среде, а также в ночное время.

 

Статья 7. Государственные гарантии обеспечения гендерного равенства в областях образования и науки

1. Все имеют право на свободный выбор профессии и специальности с учетом собственных возможностей. Это равенство обеспечивается путем равного доступа к общему, профессиональному и высшему образованию, без дискриминации.

2. Государство обеспечивает создание равных условий для получения женщинами и мужчинами общего, профессионального и высшего образования в просветительных учреждениях всех видов, включая участие в осуществлении просветительных и научных процессов.

 

Статья 8. Равный доступ к информационным ресурсам (15.07.2020 N6943)

Государственные органы и органы муниципалитета, юридические лица публичного права обязаны в порядке, установленном законодательством Грузии, обеспечивать равный доступ к получению хранящейся у них публичной информации, независимо от различия заинтересованных лиц по половому признаку.

 

Статья 9. Обеспечение гендерного равенства в области здравоохранения и социальной сфере

1. В области здравоохранения и социальной сфере населению обеспечивается всеобщий и равный доступ к получению медицинской помощи, без дискриминации.

2. В качестве дискриминации не рассматриваются особые мероприятия, осуществляемые с целью содействия охране здоровья матерей и детей, планирования семьи и защиты репродуктивных прав женщин, а также государственная политика, направленная на защиту беременных женщин и материнства, иные мероприятия, осуществляемые с учетом гендерных особенностей.

 

Статья 91. Соблюдение гендерного равенства при поставке или обеспечении доступности товаров или услуг

(19.02.2019 N4282)

Поставка и доступность любых товаров или услуг, в том числе – финансовых услуг, должны обеспечиваться без дискриминации по признаку пола. При поставке услуг по страхованию учет в качестве риск-фактора фактора пола, равно как и беременности/материнства, не должен вызывать различий в определении размера страховых премий и страхового возмещения.

 

 Статья 10. Обеспечение гендерного равенства в семейных отношениях

1. В семейных отношениях, при заключении и расторжении брака женщины и мужчины пользуются равными личными и имущественными правами, в том числе - правом выбора фамилии, профессии и рода деятельности, и на них возлагаются равные обязанности. В семейных отношениях не допускаются дискриминация или предоставление преимуществ, связанных с правами и обязанностями.

2. Женщины и мужчины в семье имеют равное право самостоятельно решать вопросы участия в трудовой и общественной деятельности.

3. Вопросы, связанные с воспитанием детей, и другие семейные вопросы супруги решают совместно, по взаимному согласию. Гарантируются и обеспечиваются равные возможности деятельности супругов и воспитания детей.

4. Права и обязанности, связанные с трудом супругов в семье, равны.

5. Супруги обладают равным правом по владению, приобретению, управлению, использованию и распоряжению имуществом.

6. Супруги обладают равным правом по участию в мероприятиях, связанных с отдыхом, и во всех сферах культурной жизни.

 

Статья 11. Гарантии равных избирательных прав

1. Все имеют право участвовать в выборах на равных условиях, без дискриминации.

2. При реализации права избрания в представительный орган должна обеспечиваться возможность равного участия лиц обоих полов.

3. Женщины и мужчины могут избираться на равных условиях, без дискриминации.

 

Глава III

Надзор за соблюдением гендерного равенства

 

Статья 12. Обеспечение гендерного равенства Парламентом Грузии и Правительством Грузии

(4.05.2017 N780, ввести в действие с 1 июня 2017 года.)

1. Парламент Грузии в соответствии с Конституцией Грузии, международными договорами Грузии и другими законодательными и подзаконными нормативными актами Грузии определяет основные направления государственной политики в гендерной сфере, обеспечивает создание и развитие законодательной базы в сфере гендерного равенства, рассматривает и утверждает соответствующую стратегию, осуществляет контроль за деятельностью органов, подотчетных Парламенту Грузии, по вопросам гендерного равенства. (28.04.2016 N5069)

2. Порядок создания постоянно действующего Парламентского совета гендерного равенства, его состав, функции и полномочия определяются в порядке, установленном Регламентом Парламента Грузии и Положением о постоянно действующем Парламентском совете гендерного равенства. (6.12.2018 N3877, ввести в действие с принятием присяги Президентом Грузии, избранным в результате следующих выборов Президента Грузии.)

3. искл. (6.12.2018 N3877, ввести в действие с принятием присяги Президентом Грузии, избранным в результате следующих выборов Президента Грузии.)

4. искл. (6.12.2018 N3877, ввести в действие с принятием присяги Президентом Грузии, избранным в результате следующих выборов Президента Грузии.)

5. искл. (6.12.2018 N3877, ввести в действие с принятием присяги Президентом Грузии, избранным в результате следующих выборов Президента Грузии.)

6. Правительство Грузии для обеспечения системной и координированной работы по гендерным и другим вопросам, предусмотренным законодательством Грузии, создает Межведомственную комиссию по вопросам гендерного равенства, насилия в отношении женщин и насилия в семье. Состав, статус, функции, полномочия и порядок деятельности Межведомственной комиссии определяются Положением о Межведомственной комиссии, которое утверждает Правительство Грузии.(4.05.2017 N780, ввести в действие с 1 июня 2017 года.)

 

Статья 121. Обеспечение гендерного равенства органами власти автономных республик (17.04.2014 N2290)

1. Органы власти автономных республик согласно законодательствам Грузии и автономных республик разрабатывают и осуществляют мероприятия для обеспечения выявления и устранения дискриминации в соответствующей автономной республике.

2. Высшие представительные органы автономных республик согласно законодательствам Грузии и автономных республик с целью обеспечения в соответствующей автономной республике системной работы по гендерным вопросам, скоординированной с постоянно действующим Парламентским советом гендерного равенства, созданным Парламентом Грузии, создают Советгендерного равенства, состав, статус, функции, полномочия и отношения которого с постоянно действующим Парламентским советом гендерного равенства, созданным Парламентом Грузии, определяются регламентом высшего представительного органа и положением о Совете гендерного равенства соответствующей автономной республики, которое утверждает высший представительный орган соответствующей автономной республики. (6.12.2018 N3877, ввести в действие с принятием присяги Президентом Грузии, избранным в результате следующих выборов Президента Грузии.)

 

Статья 13. Обеспечение гендерного равенства муниципалитетами

(15.07.2020 N6943)

1.Органы муниципалитета в соответствии с Конституцией Грузии, международными договорами Грузии, Органическим законом Грузии «Кодекс о местном самоуправлении», настоящим Законом, другими законодательными актами Грузии и нормативными административно-правовыми актами Собрания муниципалитета разрабатывают и осуществляют мероприятия по обеспечению выявления и устранения дискриминации на местах. (28.04.2016 N5069)

11. Собрание муниципалитета в целях обеспечения в муниципалитете системной работы по гендерным вопросам, скоординированной с созданным Парламентом Грузии постоянно действующим Парламентским советом гендерного равенства, создает муниципальный совет гендерного равенства, состав, статус, функции и полномочия которого определяются регламентом Собрания муниципалитета и Положением о муниципальном совете гендерного равенства, которое утверждает соответствующее Собрание. (6.12.2018 N3877, ввести в действие с принятием присяги Президентом Грузии, избранным в результате следующих выборов Президента Грузии.)

12. В целях изучения вопросов гендерного равенства, планирования подлежащей осуществлению деятельности и координации мероприятий в муниципалитете мэр муниципалитета определяет публичного служащего, ответственного по вопросам гендерного равенства в соответствующей мэрии. (26.07.2017 N1260, ввести в действие со дня официального опубликования итогов очередных выборов органов местного самоуправления 2017 года.)

2. Бюджет муниципалитета, приоритеты социально-экономического развития, муниципальные программы и планы должны разрабатываться таким образом, чтобы исключить дискриминацию в любой форме. (15.07.2020 N6943)

3. Государственные органы в пределах своей компетенции оказывают органам муниципалитета организационную, информационную и иную помощь с целью предотвращения дискриминации в их деятельности и защиты общепризнанных прав и свобод человека. (15.07.2020 N6943)

 

Статья 14. Полномочия Народного Защитника Грузии в связи с соблюдением гендерного равенства

1. Народный Защитник Грузии в пределах своей компетенции обеспечивает мониторинг соблюдения гендерного равенства и осуществляет реагирование на нарушение гендерного равенства.

2. Народный Защитник Грузии с целью обеспечения гендерного равенства осуществляет полномочия, предоставленные ему Органическим законом Грузии «О Народном Защитнике».

 

Глава IV

Переходное и заключительное положения

 

Статья 15. Мероприятие, подлежащее проведению в связи с введением настоящего Закона в действие

Государственным органам и органам местного самоуправления в случае необходимости в 6-месячный срок после введения настоящего Закона в действие осуществить анализ нормативных актов, действующих в сфере их деятельности.

 

Статья 16. Введение Закона в действие

Настоящий Закон ввести в действие по опубликовании.

 

Президент Грузии             Михаил Саакашвили

 

Тбилиси

26 марта 2010 года

№ 2844-Ic