საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტის დამტკიცების შესახებ

„დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის, მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის, მე-9 მუხლის მე-7 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის და „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ პუნქტის შესაბამისად, ვბრძანებ:

დამტკიცდეს საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი ამ ბრძანებაზე თანდართული ფორმით.

1. ეს ბრძანება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე.

დანართი

საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი

მუხლი 1. საინვესტიციო პრინციპები

1. საპენსიო სააგენტო (შემდგომში – სააგენტო) აქტივების მართვისას ხელმძღვანელობს შემდეგი საინვესტიციო პრინციპებით, რომლებიც გავლენას ახდენენ საინვესტიციო გადაწყვეტილების მიღების პროცესებზე, სტრატეგიული პრიორიტეტებისა და მმართველობითი ჩარჩოს ფორმირებაზე:

ა) აქტივების განთავსების გრძელვადიანი სტრატეგია საინვესტიციო მიზნების მიღწევის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია. აქტივების კლასების სტრატეგიულ განაწილებას, გრძელვადიანი საინვესტიციო ჰორიზონტისა და მიზნების გათვალისწინებით, უფრო დიდი ზეგავლენა აქვს ამონაგებზე, ვიდრე ეს ცალკეული ფასიანი ქაღალდისა თუ ინვესტირების სწორი დროის შერჩევას შეიძლება ჰქონდეს.

ბ) რისკის აღება ინვესტირებისთვის აუცილებელი პირობაა, შესაბამისად გრძელვადიანი საინვესტიციო მიზნების მისაღწევად შესაბამისი რისკის აღება აუცილებელია, რაც საინვესტიციო პროცესის განუყოფელი ნაწილია.

გ) გამომდინარე იქიდან, რომ სააგენტოს აქვს გრძელვადიანი საინვესტიციო ჰორიზონტი და მინიმალური მოკლევადიანი ლიკვიდურობის საჭიროება, გრძელვადიან აქტივებში ინვესტირებით სააგენტო ცდილობს ისარგებლოს ფინანსურ ინსტრუმენტებში არსებული არალიკვიდობისა და ვადიანობის პრემიუმებით, რაც გრძელვადიანი მიზნების მიღწევისათვის საუკეთესო მიდგომაა.

დ) ინდივიდუალური საინვესტიციო შესაძლებლობები არსებობს, თუმცა ისინი უნდა იმართებოდეს გონივრულად და დადგენილი ლიმიტების გათვალისწინებით – სააგენტო იყენებს აქტივების აქტიური მართვის პრინციპებს და ყურადღებით აკვირდება მსოფლიო ბაზრებზე განვითარებულ მოვლენებს, რათა შეძლოს მომგებიანი შესაძლებლობების იდენტიფიცირება. დროდადრო ბაზარი შეიძლება იყოს არაეფექტური, თუმცა მსგავსი შესაძლებლობები შეზღუდულია. სააგენტო აქტიური ამონაგების სტრატეგიებს იყენებს, განსაკუთრებით კი საქართველოში, სადაც სააგენტო კონკურენტული უპირატესობით სარგებლობს.

ე) დივერსიფიკაცია აუცილებელია რისკის მართვისთვის – დივერსიფიკაციის მნიშვნელოვნება აქტივის კლასების, გეოგრაფიული, სექტორული და საინვესტიციო სტრატეგიების მიხედვით საყოველთაოდ აღიარებულია. სათანადოდ დივერსიფიცირებული პორტფელი ინდივიდუალური ფასიანი ქაღალდების რისკის გავლენას ამცირებს და ეკონომიკური კრიზისებისა და ბაზრის მერყეობასთან მიმართებით პორტფელის მდგრადობას აუმჯობესებს.

ვ) ხარჯების სწორი მართვა უმნიშვნელოვანესია წმინდა მომგებიანობის მაქსიმიზაციისათვის – საინვესტიციო ხარჯებს პირდაპირი გავლენა აქვს პორტფელის წმინდა ამონაგებზე. ხარჯები უნდა იყოს მინიმუმამდე დაყვანილი, მაგრამ ეს არ უნდა მოხდეს საინვესტიციო შესაძლებლობების ხარისხის გაუარესების ხარჯზე. ყველა სტრატეგია, რომელსაც სააგენტო ახორციელებს, მიმართული უნდა იყოს რისკის მიხედვით კორექტირებული შემოსავლიანობის ზრდისაკენ.  

მუხლი 2. მიზანი

1. საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი განსაზღვრავს საპენსიო სააგენტოს საინვესტიციო საბჭოს მიერ  დადგენილ საპენსიო აქტივების მართვისა და ინვესტირების ჩარჩოს, დაგროვებითი საპენსიო სქემის მონაწილეთა საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით.

2. საინვესტიციო საბჭო საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტს შეიმუშავებს „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული საინვესტიციო მანდატის შესაბამისად. ამგვარად, პოლიტიკის ეს დოკუმენტი განხილულ უნდა იქნეს შესაბამის კანონმდებლობასთან და საქართველოს ეროვნული ბანკის მარეგულირებელ აქტებთან ან მათ შემცვლელ სამართლებრივ აქტებთან ერთობლიობაში. 

3. საბჭო საჭიროებისამებრ, პერიოდულად, თუმცა არანაკლებ წელიწადში ერთხელ, გადასინჯავს, როგორც საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტს, ასევე აქტივების განთავსების სტრატეგიას და საჭიროების შემთხვევაში, განაახლებს მათ. საბჭოს აქვს აქტივების განთავსების სტრატეგიისა და მის შედეგად მიღებული ბენჩმარკ პორტფელების განსაზღვრის სრული დისკრეცია, თუ ის შეესაბამება კანონს.

მუხლი 3. ტერმინთა განმარტებები

1. ამ პოლიტიკაში გამოყენებულ ტერმინებს აქვთ იგივე მნიშვნელობა, რაც განსაზღვრულია კანონით, თუ ამ პოლიტიკაში სხვაგვარად არ არის განმარტებული ან კონტექსტიდან სხვაგვარად არ გამომდინარეობს.

2. ამ პოლიტიკის მიზნებისათვის, ქვემოთ მოცემული ტერმინები განიმარტება შემდეგნაირად:

ა) ბენჩმარკ პორტფელი – აქტივების განთავსების სტრატეგიის პროცესის შედეგად შექმნილი პორტფელი, რომელიც:

ა.ა) წარმოადგენს საინვესტიციო საბჭოს აქტივების განაწილების გრძელვადიან სტრატეგიას, რისკის აპეტიტის, საინვესტიციო მიზნებისა და საინვესტიციო ჰორიზონტის გათვალისწინებით, რომელიც შეიძლება შეიცვალოს აღნიშნულ პარამეტრებთან ერთად;

ა.ბ)  გამოიყენება ფაქტობრივი საინვესტიციო პორტფელისა და საინვესტიციო სამსახურის მიერ განხორციელებული შესაბამისი ნამეტი ღირებულების მომტანი საქმიანობის ეფექტიანობისა და რისკების შეფასებისათვის;

ბ) საინვესტიციო პორტფელი – დროის ნებისმიერ მომენტში არსებული ფაქტობრივი საინვესტიციო პორტფელი;

გ) აქტიური რისკი (tracking error)  – საინვესტიციო პორტფელის გადახრა ბენჩმარკ პორტფელიდან, რომელიც იზომება ბენჩმარკ პორტფელისა და საინვესტიციო პორტფელის ამონაგების სხვაობის წლიური სტანდარტული გადახრით;

დ) სასესხო ფასიანი ქაღალდები და სხვა საპროცენტო ინსტრუმენტები – ფულადი სახსრები, საბანკო დეპოზიტები და სადეპოზიტო სერტიფიკატები, სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდები, აგრეთვე მუნიციპალიტეტის ან სახელმწიფო სააგენტოს მიერ გამოშვებული ფასიანი ქაღალდები, თუ ის სათანადოდ არის გარანტირებული შესაბამისი სახელმწიფოს მიერ, საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების მიერ გამოშვებული სასესხო ფასიანი ქაღალდები, სახელმწიფოს საბანკო მარეგულირებლის მიერ ლიცენზირებული კომერციული ბანკების მიერ გამოშვებული იპოთეკით დაცული ობლიგაციები და კორპორაციული სასესხო ფასიანი ქაღალდები, რომლებიც რეგისტრირებულია შესაბამისი მარეგულირებლის მიერ და განთავსებულია საჯარო ან კერძო შეთავაზების გზით;

ე) კანონი – „დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონი;

ვ) პოლიტიკა – საპენსიო სააგენტოს საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტი, როგორც განსაზღვრულია კანონით;

ზ) რისკის აპეტიტი – რისკის აგრეგირებული დონე და რისკის ტიპები, რომელთა აღებაც სურს საპენსიო სააგენტოს იმისათვის, რომ მიაღწიოს დასახულ სტრატეგიულ და საინვესტიციო მიზნებს;

თ) რისკის ლიმიტები – საინვესტიციო საბჭოს მიერ დადგენილი რაოდენობრივი ზომები საინვესტიციო პორტფელებში რისკების გასაკონტროლებლად. აღნიშნული მოიცავს ბენჩმარკიდან გადახრის ლიმიტებს, კონცენტრაციის ლიმიტებს აქტივების კლასის, კონტრაგენტისა და სხვა შესაბამისი კატეგორიების მიხედვით, რაც უზრუნველყოფს საპენსიო სააგენტოს საერთო რისკის მისი რისკის აპეტიტთან შესაბამისობას;

ი) ბრძანება №258/04 – „დაგროვებითი საპენსიო სქემის საინვესტიციო ფინანსური ინსტრუმენტების მინიმალური დასაშვები საკრედიტო რეიტინგისა და დაგროვებითი საპენსიო სქემის აქტივების ღირებულების გამოთვლის მეთოდოლოგიის მიმართ მოთხოვნების შესახებ წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2018 წლის 30 ნოემბრის №258/04 ბრძანება;

კ) აქტივების რეალოკაცია – ფულადი სახსრების გადატანის გარეშე პორტფელებს შორის აქტივების გადანაწილების პროცესი;

ლ) ბრძანება №22/04 – „საპენსიო აქტივების ღირებულების გამოთვლის მეთოდოლოგიის შესახებ წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2022 წლის 11 მარტის №22/04 ბრძანება.

მუხლი 4. საინვესტიციო მანდატი და დასაშვები აქტივები

1. საინვესტიციო მანდატი განისაზღვრება კანონითა და საქართველოს ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტებით, რომლის შესაბამისადაც საინვესტიციო საბჭო წარმართავს საინვესტიციო საქმიანობას.

2. კანონი და ბრძანება №258/04 განსაზღვრავს ინვესტიციებისთვის დასაშვები და დაუშვებელი აქტივების ჩამონათვალს.

მუხლი 5. სტრატეგიული მიზნები

1. საინვესტიციო საქმიანობის მთავარი მიზანია მონაწილეთა საპენსიო აქტივებზე მაღალი რეალური ამონაგების მიღება ფინანსურად უსაფრთხო და კარგად დივერსიფიცირებული ინვესტიციების მეშვეობით, გამჭვირვალე და კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპების დაცვით, საოპერაციო, შესაბამისობისა და რეპუტაციული მოთხოვნების გათვალისწინებით. აღნიშნულის მისაღწევად და კანონის შესაბამისად, დადგენილია შემდეგი სტრატეგიული მიზნები:

ა)  საინვესტიციო მიზანი  – ინვესტიციები იმგვარად უნდა დაიგეგმოს, რომ საინვესტიციო ჰორიზონტის ბოლოს 95%-იანი სანდოობის დონით მოსალოდნელი იყოს ინვესტიციებიდან დადებითი რეალური ამონაგების მიღება. საინვესტიციო საბჭო მოელის, თუმცა არა გარანტირებულად, რომ საინვესტიციო ჰორიზონტის განმავლობაში მიიღწევა მინიმუმ 2% წლიური დადებითი რეალური ამონაგები. საინვესტიციო პორტფელის მართვის პროცესზე ვრცელდება „კეთილსაიმედო ინვესტირების პრინციპი“ იმგვარად, რომ საპენსიო აქტივების ინვესტირება განხორციელდეს ყურადღებით, ექსპერტული უნარების გამოყენებით, გონივრულად და  სათანადო გულისხმიერებით; 

ბ) ლიკვიდურობის მიზანი  – საინვესტიციო პროცესი იმგვარად უნდა დაიგეგმოს, რომ ბაზარზე თუნდაც სავარაუდო, მაგრამ  ძლიერი რყევების დროსაც კი უზრუნველყოფილი იყოს საჭირო ლიკვიდურობის მობილიზება და ფულადი ნაკადების ვალდებულებების შესრულება.

მუხლი 6. აქტივების განთავსების სტრატეგია

1. აქტივების განთავსების გრძელვადიანი სტრატეგია არის საინვესტიციო პროცესის ძირითადი საყრდენი, რომელიც მაქსიმუმამდე ზრდის იმის ალბათობას, რომ საინვესტიციო პორტფელი საინვესტიციო ჰორიზონტის განმავლობაში გამოიმუშავებს მაქსიმალურ ამონაგებს, შესაბამისი რისკის აპეტიტისა და სამართლებრივი და მარეგულირებელი შეზღუდვების გათვალისწინებით.

2.  ბენჩმარკ პორტფელი იქმნება შემდეგი პრინციპების გათვალისწინებით:

ა) ის მოიცავს მხოლოდ  აქტივების კლასებს და არა ცალკეულ ფასიან ქაღალდებს;

ბ) მისი რისკისა და ამონაგების მახასიათებლები შეესაბამება პოლიტიკის სტრატეგიულ მიზნებს;

გ) ბაზარზე ხელმისაწვდომია მყისიერად, დაბალი ხარჯებით;

დ) ის ასახავს საქართველოს კაპიტალის ბაზრების  განვითარების არსებულ დონეს.

3. ბენჩმარკ პორტფელის შემადგენლობა და აქტივების განთავსების სტრატეგია გადაისინჯება პერიოდულად და შეიცვლება იმ შემთხვევაში, თუ  შეიცვალა:

ა)   საინვესტიციო მიზნები, საინვესტიციო ჰორიზონტი ან რისკის აპეტიტი;

ბ) კანონითა და საქართველოს ეროვნული ბანკის რეგულაციებით განსაზღვრული საინვესტიციო შეზღუდვები;

გ) დაშვებები რისკისა და ამონაგების ბალანსის გრძელვადიანი თანაფარდობის შესახებ;

დ) საქართველოს კაპიტალის ბაზრებზე ხელმისაწვდომი საინვესტიციო აქტივების კლასები.

4. „აქტივების განთავსების სტრატეგიის  ჩარჩო“, რომელიც დანართი №1-ის სახით თან ერთვის ამ პოლიტიკას და წარმოადგენს მის ნაწილს, მოიცავს აქტივების განთავსების სტრატეგიის პროცესის უფრო დეტალურ აღწერას.

5. მთავარ საინვესტიციო ოფიცერს არ მოეთხოვება ბენჩმარკ პორტფელების ყოველთვის ზუსტად რეპლიკაცია. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უფლებამოსილია გადაიხაროს ბენჩმარკ პორტფელიდან ამ პოლიტიკის დანართი №1-ის ცხრილი №1-ით განსაზღვრული გადახრის დასაშვები ნორმების ფარგლებში.

6. ამ პოლიტიკის დანართი №1-ში განსაზღვრული ბენჩმარკ პორტფელები გამოყენებულ იქნება შესაბამისი საინვესტიციო პორტფელის შემოსავლიანობის და რისკების შეფასებისთვის.

მუხლი 7. საინვესტიციო პორტფელის ფორმირება

1. აქტივების კლასებში ინვესტირება უნდა განხორციელდეს ამ პოლიტიკის დანართი №1-ის მიხედვით განსაზღვრული დასაშვები გადახრებისა და საინვესტიციო საბჭოს მიერ განსაზღვრული რისკის ლიმიტებთან შესაბამისობის დაცვით. საინვესტიციო პორტფელის მიზანია დინამიურად ასახოს საბაზრო ცვლილებები და არ მოხდეს მათი დაშორება ბენჩმარკ პორტფელებთან.

2. ფაქტობრივ საინვესტიციო პორტფელში მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი ცდილობს ბენჩმარკ პორტფელთან შედარებით გამოიმუშაოს ნამატი ღირებულება სტრატეგიული გადახრისა და აქტიური ამონაგების სტრატეგიების საშუალებით, როგორც ეს „საინვესტიციო პორტფელის ფორმირების ჩარჩოშია“ განსაზღვრული, რომელიც დანართი №2-ის სახით თან ერთვის ამ პოლიტიკას.

3. „საინვესტიციო პორტფელის ფორმირების ჩარჩო“ წარმოადგენს ამ პოლიტიკის განუყოფელ ნაწილს და მოიცავს პორტფელის ფორმირებისა და რებალანსირების პროცესის უფრო დეტალურ აღწერას.

 

მუხლი 8. რისკის მართვა და მონიტორინგი

1. რისკის აღება საინვესტიციო საქმიანობის განუყოფელი ნაწილია. საინვესტიციო საბჭო იყენებს რისკის მართვის ფუნქციას იმ მიზნით, რომ უზრუნველყოს მონაწილეთათვის მაქსიმალური ღირებულების შექმნა ადეკვატური რისკის მართვის პრაქტიკის დამკვიდრებისა და საოპერაციო და საინვესტიციო გადაწყვეტილების მიღების პროცესებში წარმატებული შედეგების ალბათობის გაზრდის გზით. საინვესტიციო საბჭო აცნობიერებს, რომ შეუძლებელია რისკის სრულად აღმოფხვრა, თუმცა ის მკაფიოდ უნდა იყოს გაცნობიერებული იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნას მოსალოდნელ ამონაგებსა და რისკს შორის მიზნობრივი ბალანსი.

2. რისკი იმგვარად უნდა იმართოს, რომ:

ა) უზრუნველყოფილი იყოს მთლიანი საინვესტიციო რისკების მართვის ერთიანი პროცესი, საინვესტიციო საქმიანობაზე მოქმედი ყველა ოპერაციული რისკების გათვალისწინებით;

ბ) მოხდეს საინვესტიციო პორტფელთან და აქტივების თითოეულ კლასთან დაკავშირებული საინვესტიციო რისკების იდენტიფიცირება, გაზომვა და კომუნიკაცია;

გ) უზრუნველყოს ინვესტიციაზე ამონაგებისა და  აღებული რისკების მონიტორინგი, იმისათვის, რომ შეფასდეს, რამდენად ადეკვატურად არის კომპენსირებული გაწეული რისკები; და

დ) უზრუნველყოფილი იყოს საინვესტიციო რისკის გამოთვლის სისტემებისა და ფუნქციების სათანადო ორგანიზაციული დამოუკიდებლობა  საინვესტიციო გადაწყვეტილების მიღების ფუნქციებისგან.

3. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი შეიმუშავებს და საინვესტიციო საბჭო ითანხმებს  საინვესტიციო სამსახურის ორგანიზაციულ სტრუქტურას, რომელიც უზრუნველყოფს ადეკვატური შიდა კონტროლის მექანიზმების არსებობას და გარანტირებულად უზრუნველყოფს ინტერესთა კონფლიქტის შემცველი საქმიანობების ფუნქციურ და იერარქიულ გამიჯვნას.

4. საინვესტიციო რისკის მონიტორინგის სამსახურის სტრუქტურას, საინვესტიციო საბჭოსთან შეთანხმებით, შეიმუშავებს საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცერი.

5. საინვესტიციო პოლიტიკის, აქტივების განთავსების სტრატეგიის, აქტივების მმართველი კომპანი(ებ)ის შერჩევისა და მათი სტრუქტურის განსაზღვრისას, ასევე მათთან გაფორმებული ხელშეკრულებების პირობებისა და საპენსიო აქტივების მართვისას წარმოშობილი სხვა საკითხების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას, საინვესტიციო საბჭო მხედველობაში მიიღებს რისკების როგორც ხარისხობრივ, ასევე რაოდენობრივ მახასიათებლებს.

6. საპენსიო სააგენტოს ორგანიზაციული სტრუქტურა ეფუძნება „დაცვის სამი ხაზის“ მოდელს, რომელიც უზრუნველყოფს სიცხადეს და გამჭირვალობას რისკების ფლობასთან და რისკებზე ანგარიშვალდებულებასთან დაკავშირებით. საპენსიო სააგენტოს დებულება განსაზღვრავს იმ ორგანიზაციულ წყობას, რომლის მიხედვითაც  საინვესტიციო საბჭო, სამეთვალყურეო საბჭო და მენეჯმენტი ადგენს და იღებს გადაწყვეტილებებს საპენსიო სააგენტოს რისკების სტრატეგიასთან და რისკების მართვის მიდგომასთან დაკავშირებით. საინვესტიციო სამსახური, როგორც დაცვის პირველი ხაზი, პასუხისმგებელია საინვესტიციო საქმიანობის შედეგად წარმოშობილი რისკების მართვაზე და ანგარიშგებაზე. საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცერი, როგორც დაცვის მეორე ხაზი, პასუხისმგებელია გაზომოს, შეაფასოს, მონიტორინგი გაუწიოს და მოახდინოს შესაბამისობის ანგარიშგება მიმდინარე საინვესტიციო პორტფელის რისკის პროფილის  საპენსიო სააგენტოს რისკის აპეტიტთან და რისკის ლიმიტებთან მიმართებაში. აღნიშნული რისკების ანგარიშგება ნათლად უნდა ასახავდეს მიმდინარე რისკის პოზიციებს, ხელმოწერილი უნდა იყოს საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცრის მიერ და დროულად უნდა იქნას გაზიარებული საინვესტიციო საბჭოსთვის, მთავარი საინვესტიციო ოფიცრისთვის, დირექტორისა და ეროვნული ბანკისთვის.

7. „პორტფელის რისკის მართვის ჩარჩო“, რომელიც ამ პოლიტიკას თან ერთვის დანართი №3-ის სახით, წარმოადგენს მის ნაწილს და აღწერს რისკის აპეტიტისა და რისკის ლიმიტების განსაზღვრის პროცესს.

8. საინვესტიციო საბჭო განსაზღვრავს რისკის აპეტიტს და რისკის ლიმიტებს როგორც ეს ამ პოლიტიკაშია აღნიშნული და მოელის, რომ საინვესტიციო სამსახური არ დაარღვევს აღნიშნულ ლიმიტებს.

9. საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცრის მიერ წარმოდგენილი რეკომენდაციები სავალდებულო ხასიათის არ არის მთავარი საინვესტიციო ოფიცრისათვის. რისკის ანგარიშებში ასახული ნებისმიერი საგანგაშო მაჩვენებლები დაუყოვნებლივ უნდა იქნეს განხილული საინვესტიციო საბჭოს მიერ, რომელიც ყოველთვის იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას საინვესტიციო საქმიანობასთან დაკავშირებით, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მისი დამოუკიდებლობა კანონის შესაბამისად.

მუხლი 9. ინვესტიციების ღირებულების შეფასება

1. საპენსიო აქტივების ინვესტირება, ადმინისტრირება და მენეჯმენტი უნდა განხორციელდეს გონივრულად, ყველა მონაწილის სასარგებლოდ, კანონმდებლობის  დაცვით.

2. კანონისა და ბრძანება №258/04-ის შესაბამისად, საპენსიო სააგენტოს ფინანსური ანგარიშები უნდა მომზადდეს  „სამართლიანი ღირებულების“  პრინციპის დაცვით, ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (IFRS), აგრეთვე სერტიფიცირებულ ფინანსურ ანალიტიკოსთა (CFA) ინსტიტუტის მიერ შემუშავებული პორტფელის შეფასების პრინციპებისა და  საინვესტიციო პორტფელის შემოსავლიანობასთან დაკავშირებული გლობალური სტანდარტების (GIPS) გათვალისწინებით. სამართლიანი ღირებულება განისაზღვრება როგორც ფასი, რასაც გამყიდველი მიიღებდა ბაზრის მონაწილისგან შეფასების დღეს.

3. შეფასების დღისათვის მთლიანი საპენსიო აქტივები განისაზღვრება როგორც საპენსიო სააგენტოს  ნომინალურ მფლობელობაში არსებული ყველა აქტივის ჯამი. საპენსიო  აქტივების წმინდა ღირებულება განისაზღვრება, როგორც საპენსიო აქტივებსა და საპენსიო ვალდებულებებს შორის სხვაობა, ბრძანება №258/04-ის მე-4 მუხლის შესაბამისად.

4. განსხვავებით ამ მუხლის მე-2 პუნქტისგან, საინვესტიციო პორტფელში შემავალი საბანკო დეპოზიტები და სადეპოზიტო სერტიფიკატები უნდა შეფასდეს შეფასების დღეს არსებული საბალანსო ღირებულებით (ნომინალურ ღირებულებას დამატებული დარიცხული სარგებელი შეფასების დღის მდგომარეობით და გამოკლებული ნებისმიერი გაუფასურება). IFRS 9 სტანდარტით მოთხოვნილი ბიზნეს მოდელისა და მხოლოდ ძირი თანხისა და სარგებლის გადახდის (SSPI) ტესტები უნდა ჩატარდეს სულ მცირე წელიწადში ერთხელ, რათა გაანგარიშებულ იქნას ფინანსური ინსტრუმენტების ღირებულება საბალანსო ღირებულებით.

5. უცხოურ ვალუტაში დენომინირებული საინვესტიციო პორტფელის აქტივების შეფასება უნდა განხორციელდეს ბრძანება №258/04-ის შესაბამისად.

6. ფასიანი ქაღალდების სამართლიანი ღირებულება შეიძლება დადგინდეს სხვადასხვა მიდგომით და სხვადასხვა წყაროდან მიღებულ ინფორმაციაზე დაყრდნობით. ფასების წყაროს იერარქიის განსაზღვრისას საინვესტიციო საბჭო ითვალისწინებს მონაცემების სიზუსტეს, სანდოობას, ერთიანობასა და მის ამომწურავ ხასიათს. მონაცემების ხსენებული იერარქია კლებადი თანმიმდევრობით მოცემულია ქვემოთ. შესაძლო მონაცემებიდან ინვესტიციის სამართლიანი ღირებულების განსაზღვრისათვის გამოიყენება ის მონაცემები, რომელიც მათ შორის ყველაზე მაღალ იერარქიულ საფეხურზე დგას.

ა) დონე 1: კვოტირებული ფასები აქტიურ ბაზრებზე   იმავე აქტივებისთვის

ბ) დონე 2: ბაზარზე დაკვირვებადი სხვა მონაცემები  (ე.ი. კვოტირებული ფასების გარდა);

გ) დონე 3: ის მონაცემები, რომელთა იდენტიფიცირებაც ვერ ხერხდება ბაზარზე.

7. კვოტირებული საბაზრო ფასის მქონე ინვესტიციები მოიცავს ნებისმიერ ინვესტიციას, რომელიც დაშვებულია ლისტინგში და აქტიურად ივაჭრება რეგულირებად ბირჟაზე ან ალტერნატიულ სავაჭრო პლატფორმაზე. ასეთ აქტივებს განეკუთვნება და არ შემოიფარგლება, მაგალითად, აქციები, ფიქსირებული შემოსავლის მქონე ინსტრუმენტები, ფიუჩერსები, ოფციები და სხვა.

8. თუ ფასიანი ქაღალდებით არ ხდება აქტიურად ვაჭრობა, ფასიანი ქაღალდის შეფასება უნდა მოხდეს ბაზარზე დაკვირვებადი სხვა მონაცემების მიხედვით, ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების (IFRS) შესაბამისად, სადაც ბაზარზე დაკვირვებადი მონაცემები მოიცავს, მაგრამ არ შემოიფარგლება შემდეგით: საპროცენტო განაკვეთები, საკრედიტო სპრედი, ასევე შედარებადი ინვესტიციების ფასები, რომლებიც აქტიურად ივაჭრება ბაზრებზე და სხვა. ამ დონის შეფასებებისათვის შემუშავდება რისკზე დაფუძნებული შეფასების მეთოდები, რათა უზრუნველყოფილი იქნას ინვესტიციების სათანადო და სამართლიანი შეფასება. ამ ტიპის ინვესტიციებისათვის საინვესტიციო აქტივის სამართლიანი ღირებულება შეიძლება მიღებულ იქნეს ალტერნატიული წყაროდან და აღნიშნული წყარო უნდა ეცნობოს სპეციალიზებულ დეპოზიტარს. აღნიშნული მითითებები შეიძლება იყოს ორი სახის:  

ა) შიდა ფასწარმოქმნის მეთოდი – საინვესტიციო სამსახური სპეციალიზებულ დეპოზიტარს პირდაპირ აძლევს მითითებებს დეტალური შეფასების მეთოდის თაობაზე მის მიერ შემუშავებული  შეფასების შიდა მეთოდებზე დაყრდნობით. 

ბ) კონკრეტულ ფასის წყაროზე მითითება – საინვესტიციო სამსახური სპეციალიზებულ დეპოზიტარს მიუთითებს მესამე მხარის ფასწარმოქმნის წყაროზე, როგორიცაა, მაგალითად, ბროკერები, კონტრაჰენტები ან სხვა დამოუკიდებელი შემფასებლები.

9. მონაცემები, რომელთა იდენტიფიცირებაც ბაზარზე ვერ ხდება (მე-3 დონის მონაცემები), თავისი სუბიექტურობის გამო წარმოადგენს ყველაზე უმნიშვნელო და ნაკლებად საიმედო ფაქტორს სამართლიანი ღირებულების განსაზღვრისას. საჯარო ლისტინგში დაშვებული ფინანსური ინსტრუმენტების შემთხვევაში, ამ კატეგორიის მონაცემების გამოყენება, შესაძლებლობის ფარგლებში, მინიმუმამდე უნდა იქნეს დაყვანილი.

10. საინვესტიციო პორტფელში შემავალი საინვესტიციო ფონდების სამართლიანი ღირებულება განისაზღვრება ბრძანება №22/04-ით.

11. არასაბირჟო (OTC) დერივატივების სამართლიანი ღირებულება უნდა დადგინდეს  შიდა ფასწარმოქმნის მეთოდის გამოყენებით, ან კონკრეტულ წყაროზე მითითების გზით.

12. იმ შემთხვევაში, თუ ფასების დონის იერარქიიდან პირველი და მეორე დონე არ იქნება გამოსადეგი, შესაძლებელია მესამე მხარის, დამოუკიდებელი შემფასებლების (ფასის მომწოდებლები) შერჩევა, პრიორიტეტების მინიჭება და განხილვა, ყველაზე შესაფერისი და ზუსტი შეფასების მიზნებისათვის. დამოუკიდებელი შემფასებლები უნდა შეირჩეს საინვესტიციო საბჭოს მიერ და მათი შეფასება უნდა მოხდეს სხვადასხვა კუთხით, მათ შორის და არამხოლოდ, კვალიფიკაციის, გამოცდილების, შესაძლებლობის, საერთაშორისო რეპუტაციის, დამოუკიდებლობისა და სხვა კრიტერიუმების გათვალისწინებით. 

13. საპენსიო სააგენტოს აქტივების წმინდა ღირებულების გაანგარიშება ხდება ყოველი სამუშაო დღისთვის და მისი შედეგები სათანადო წესით უნდა ეცნობოს სპეციალიზებულ დეპოზიტარს, რომელიც პასუხისმგებელია შეამოწმოს აღნიშნული გაანგარიშებების შესაბამისობა კანონთან, საქართველოს ეროვნული ბანკის მარეგულირებელ აქტებთან, საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტთან და საპენსიო სააგენტოს შიდა დოკუმენტებთან.

14. ყველა მონაცემი, რომელიც გამოიყენება სამართლიანი ღირებულების გამოსათვლელად, განახლდება ისეთი პერიოდულობით, რაც გამომდინარეობს პრაქტიკული მიზანშეწონილობიდან, მონაცემების ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებული შეზღუდვების და სხვა ნებისმიერი შემაფერხებელი ფაქტორის გათვალისწინებით. ძირითადი ინვესტიციების კატეგორიების შეფასებისას გამოყენებული მონაცემების განახლების მინიმალური სიხშირე წარმოდგენილია ქვემოთ მოცემულ ცხრილში (მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული, რომ შეფასების სიხშირის მიუხედავად, ინვესტიციის სამართლიანი ღირებულების მნიშვნელოვანი ცვლილების ნებისმიერი შემთხვევის გამოძიება დაუყოვნებლივ მოხდება):

 

სამართლიანი ღირებულების იერარქია	მინიმალური სიხშირე
დონე 1	ყოველ სამუშაო დღეს
დონე 2	ყოველთვიური
დონე  3	წლიური ან ბრძანება №22/04-ის შესაბამისად

 

15. საპენსიო აქტივების შეფასებისას გამოყენებული მიდგომების, შეფასებისას გამოყენებული მონაცემების განახლების სიხშირისა და მესამე მხარის დამოუკიდებელი შემფასებლის აყვანის პროცესის პრინციპების დეტალური აღწერა საინვესტიციო საბჭოსთან შეთანხმებით შემუშავებულია მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ  და დამტკიცებულია ეროვნული ბანკის ბრძანება №22/04-ით.

16. შეფასების მეთოდოლოგიის გაუმჯობესება უნდა განხორციელდეს უწყვეტად და უნდა განახლდეს საჭიროებისამებრ, კაპიტალის ბაზრის განვითარებასთან ერთად და საინვესტიციო აქტივების სახეობების ზრდისას.

მუხლი 10. სპეციალიზებული დეპოზიტარი

1. სპეციალიზებულ დეპოზიტარს ავტორიზაციას ანიჭებს საქართველოს ეროვნული ბანკი. სპეციალიზებული დეპოზიტარი ახორციელებს საპენსიო აქტივების შენახვას, აღრიცხვას, ვერიფიკაციასა და კასტოდიანურ მომსახურებას. ასევე, სპეციალიზებული დეპოზიტარი  ამოწმებს საპენსიო აქტივების კანონთან, საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტთან და სხვა მარეგულირებელ აქტებთან შესაბამისობას, რაც დამატებითი დაცვის ხაზია და აძლიერებს საპენსიო აქტივების უსაფრთხოებას.

2. საინვესტიციო საბჭო ირჩევს სპეციალიზებულ დეპოზიტარს, აფორმებს/ წყვეტს მასთან შესაბამის ხელშეკრულებას, ახორციელებს სპეციალიზებული დეპოზიტარის საქმიანობის მონიტორინგსა და შეფასებას სპეციალიზებულ დეპოზიტართან  გაფორმებული შესაბამისი ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად და მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ არანაკლებ წელიწადში ერთხელ წარდგენილი ანგარიშების საფუძველზე.

3. თუ სხვაგვარად შეუძლებელია სპეციალიზებული დეპოზიტარის მომსახურების მიღება ან ეს მოითხოვს არაგონივრულ ძალისხმევას ან/და ხარჯებს, საინვესტიციო საბჭო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება საქართველოს ეროვნულ ბანკთან სპეციალიზებული დეპოზიტარის  მომსახურების ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ.

მუხლი 11. პასუხისმგებლიანი ინვესტირების ჩარჩო

1. საპენსიო სააგენტოს სურვილია მხარი დაუჭიროს კომპანიებსა და ორგანიზაციებს ისეთი პოლიტიკისა და პრაქტიკის დამკვიდრებაში, რომელიც აძლიერებს მათ გრძელვადიანი ფინანსური შედეგების გაუმჯობესებით, მათ შორის პასუხისმგებლიანი კორპორატიული და ორგანიზაციული ქცევის წახალისებით, რაც გულისხმობს  გარემოსდაცვით, სოციალურ და მმართველობით („ESG”) ფაქტორებს. საპენსიო სააგენტოს მიაჩნია, რომ კომპანიები, რომლებიც ეფექტიანად მართავენ „ESG“ ფაქტორებს, უფრო მეტი ალბათობით ქმნიან ღირებულებას გრძელვადიან პერსპექტივაში. აღსანიშნავია, რომ „ESG“ ფაქტორების მნიშვნელობა განსხვავებულია სხვადასხვა ინდუსტრიისა და გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით.

2. საპენსიო სააგენტო მხარს უჭერს პასუხისმგებლიან საქმიანობას იმ კომპანიებში, რომლებშიც ახორციელებს ინვესტიციებს. საპენსიო სააგენტო კომპანიებში ინვესტირებას, პირდაპირ ან სხვა მსგავსი საინვესტიციო მიზნების მქონე ინვესტორებთან ერთად, მიიჩნევს ეფექტიან საშუალებად, რომ დადებითი ცვლილებები გამოიწვიოს კომპანიაში და დაეხმაროს მათ გრძელვადიანი ფინანსური შედეგების გაუმჯობესებაში.  ზოგადად, საპენსიო სააგენტოს მიაჩნია, რომ კორპორატიული ჩართულობა და ESG ფაქტორების ინტეგრირება საჯარო და კერძო ინვესტიციების შეფასებასა და მართვაში უფრო უკეთესად შეესატყვისება საპენსიო სააგენტოს საინვესტიციო მიზნებს, ვიდრე კომპანიების გამორიცხვა სკრინინგის კრიტერიუმებით.

3. საინვესტიციო საბჭო და საინვესტიციო სამსახური ცდილობს „ESG“ ფაქტორების ინტეგრირებას ინვესტიციის გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, რადგან მათ სწამთ, რომ ეს არსებითია გრძელვადიანი ამონაგების მისაღებად. გარდა ამისა, საინვესტიციო საქმიანობა განხორციელდება იმგვარად, რომ ხელი შეუწყოს ზოგადად საქართველოს კაპიტალის ბაზრის განვითარებას.

4. როგორც გრძელვადიანი მფლობელი და კრედიტორი, როგორც საქართველოში, ისე მსოფლიოს მასშტაბით, საპენსიო სააგენტოს ვალდებულებაა აღნიშნული აქტივების დაცვა კარგი მმართველობისა და საოპერაციო ანგარიშვალდებულების გზით. ამიტომ, საინვესტიციო საბჭომ უნდა შეიმუშაოს „ESG“ პოლიტიკა, რომელიც გამოყენებული იქნება საინვესტიციო საქმიანობაში. „ESG“ პოლიტიკას, ყოველწლიურად გადახედავს საინვესტიციო საბჭო.

მუხლი 12. ანგარიშგება

1. სრულყოფილი ანგარიშგება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რამდენადაც ის ყველა დაინტერესებულ მხარეს, მათ შორის საინვესტიციო საბჭოს, სამეთვალყურეო საბჭოს,  და ეროვნულ ბანკს  აძლევს შემოსავლიანობის, აქტივების განაწილების, სტრატეგიებისა და მთლიანად ფონდთან დაკავშირებული საკითხების შეფასების შესაძლებლობას.

2. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი და საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცერი პერიოდულად და რეგულარულად აწარმოებენ და წარუდგენენ შესაბამის შიდა ანგარიშებს/ინფორმაციას საინვესტიციო საბჭოს, რათა უზრუნველყონ საინვესტიციო საბჭოს ეფექტური ფუნქციონირება.

3. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უზრუნველყოფს საინვესტიციო პორტფელების შედეგების ყოველთვიური საჯარო ანგარიშების მომზადებას, რომელიც მოიცავს რისკებისა და შემოსავლიანობის ანალიზს.

დანართი №1. აქტივების განთავსების სტრატეგიის ჩარჩო

მუხლი 1. შესავალი

1. აქტივების განთავსების სტრატეგია არის ხარისხობრივი და რაოდენობრივი სამუშაო, რაც განსაზღვრავს ისეთ ოპტიმალურ გრძელვადიან საინვესტიციო სტრატეგიას, რომელიც კანონმდებლობით ან საინვესტიციო საბჭოს მიერ დადგენილი საინვესტიციო შეზღუდვების დაცვით აღწევს სასურველ სტრატეგიულ მიზნებს.

2. ხარისხობრივი მსჯელობა შედგება, მაგრამ არ შემოიფარგლება, ისეთი გადაწყვეტილებებით, როგორიცაა ბენჩმარკის დონის აქტივების კლასების განსაზღვრა, ოპტიმიზაციის ტექნიკის შერჩევა და სტრეს ტესტებისთვის სცენარების შემუშავება. რაოდენობრივი მსჯელობის ზოგიერთი მაგალითია: აქტივების კლასების მოსალოდნელი ამონაგებისა და რისკის განსაზღვრა, საჭირო ლიკვიდობის პროგნოზირება, პორტფელის ოპტიმიზაცია, მონტე-კარლოს სიმულაციები.

3. აქტივების განთავსების სტრატეგია იმართება საინვესტიციო საბჭოს მიერ, ხოლო საინვესტიციო სამსახური და საპენსიო სააგენტოს სხვა სტრუქტურული ერთეულები საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფენ საინვესტიციო საბჭოს საჭირო მხარდაჭერით ამ პროცესში.

4. აქტივების განთავსების სტრატეგია უნდა შესრულდეს თითოეული საინვესტიციო პორტფელისთვის.

5. ეს ჩარჩო აღწერს აქტივების განთავსების სტრატეგიის პროცესს და არის საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტის განუყოფელი ნაწილი და წაკითხული უნდა იქნას მასთან ერთად.

მუხლი 2. აქტივების განთავსების სტრატეგიის პროცესი

1. აქტივების განთავსების სტრატეგია არის მრავალსაფეხურიანი პროცესი, რაც მოიცავს რაოდენობრივ და ხარისხობრივ მსჯელობას შემდეგ საკითხებზე:

ა) სტრატეგიული მიზნები, რასაც უნდა უპასუხოს აქტივების განთავსების სტრატეგიამ;

ბ) რისკის აპეტიტი და საინვესტიციო ჰორიზონტი;

გ) დასაშვები აქტივების კლასები და საბაზრო პარამეტრების დაშვებები აღნიშნული აქტივების კლასებისთვის;

დ) პორტფელის ოპტიმიზაცია;

ე) აქტივების განთავსების სტრატეგიის შედეგების შეფასება და ინტერპრეტაცია.

2. აქტივების განთავსების სტრატეგია შესაძლოა შესრულდეს იტერაციებად, სადაც პროცესი უბრუნდება წინა საფეხურ(ებ)ს, რათა გადაიხედოს წინა საფეხურ(ებ)ზე გამოყენებული პარამეტრების ან/და მიღებული შედეგების ვალიდურობა.

მუხლი 3. სტრატეგიული მიზნები

1. სტრატეგიული მიზნები უნდა შეესაბამებოდეს საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტსა და კანონს.

2. სტრატეგიული მიზნები უნდა შეესაბამებოდეს საინვესტიციო პორტფელის შინაარსს და შესაძლოა განსხვავდებოდეს საინვესტიციო პორტფელების მიხედვით.

3. ლიკვიდურობის მიზნებისთვის საინვესტიციო პორტფელის ყველა მოსალოდნელი შემოდინება და გადინება გათვალისწინებული უნდა იქნას საბაზისო ლიკვიდურობის სცენარში. დამატებით, სტრესული სცენარები უნდა შემუშავდეს და განხილულ იქნას, რათა დაიგეგმოს საჭირო ლიკვიდურობა.

4. სხვა სტრატეგიული მიზნები შესაძლოა განისაზღვროს საინვესტიციო საბჭოს მიერ კონკრეტული საინვესტიციო პორტფელის შესაბამისად.

მუხლი 4. რისკის აპეტიტი და საინვესტიციო ჰორიზონტი

1. რისკის აპეტიტი უნდა იყოს რისკის აგრეგირებული დონე რომლის აღებაც სურს საინვესტიციო საბჭოს, იმისთვის რომ მიაღწიოს დასახულ სტრატეგიულ მიზნებს და ის უნდა შეესაბამებოდეს კანონს.

2. საინვესტიციო ჰორიზონტი თითოეული საინვესტიციო პორტფელისთვის უნდა შეესაბამებოდეს აღნიშნული პორტფელის სტრატეგიულ მიზნებს. სხვადასხვა საინვესტიციო პორტფელს შესაძლოა ჰქონდეს განსხვავებული საინვესტიციო ჰორიზონტი.

მუხლი 5. დასაშვები აქტივების კლასები და საბაზრო პარამეტრების დაშვებები

1. ბენჩმარკის დონის აქტივების კლასებისთვის კრიტერიუმები განსაზღვრულია საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტში.

2. საინვესტიციო საბჭო თითოეული აქტივის კლასისთვის განსაზღვრავს კონკრეტულ ინდექსს (ინდექსებს), რომელიც უნდა იყოს ვაჭრობადი ინსტრუმენტი (ან ინსტრუმენტების ერთობლიობა, თუ საჭიროა) ან ინდექსი (ინდექსები), რომელიც გამოყენებული იქნება აქტივების განთავსების სტრატეგიის რაოდენობრივი ანალიზის პროცესში.

3. თითოეული აქტივის კლასისთვის, რომელიც წარმოდგენილია ინდექსით (ინდექსებით), განისაზღვრება საბაზრო პარამეტრების დაშვებები, რომელიც მინიმუმ უნდა მოიცავდეს მოსალოდნელი ამონაგების, რისკის და ინდექსებს შორის კორელაციას.

4. საბაზრო პარამეტრების დაშვებები შესაძლოა შემუშავდეს ისტორიულ მონაცემებზე დაყრდნობით, ან მომავალზე ორიენტირებული მოლოდინების გამოყენებით, ან ორივე მიდგომის ერთობლიობით.

5. თითოეული ინდექსის (ინდექსების) ღირებულების გამოთვლის მეთოდოლოგია უნდა შეესაბამებოდეს ამ პოლიტიკას და კანონმდებლობას.

მუხლი 6. პორტფელის ოპტიმიზაცია

1. ოპტიმალური ბენჩმარკ პორტფელ(ებ)ის განსაზღვრისთვის გამოყენებული უნდა იყოს საინვესტიციო საბჭოს მიერ მითითებული ოპტიმიზაციის ტექნიკა, რომელშიც პარამეტრებად გამოიყენება წინა საფეხურზე განსაზღვრული მონაცემები (მინიმუმ საბაზრო პარამეტრების დაშვებები – მოსალოდნელი ამონაგები, რისკი და კორელაციები).

2. ოპტიმიზაციის პროცესის შედეგი არის ეფექტური მრუდი, პორტფელების ერთობლიობა, რომლითაც მიიღწევა მაქსიმალური მოსალოდნელი ამონაგები რისკის მოცემული დონისთვის.

3. ეფექტურ მრუდზე განთავსებული თითოეული პორტფელისთვის მოცემული უნდა იყოს მინიმუმ შემდეგი ინფორმაცია: წლიური მოსალოდნელი ამონაგები, წლიური სტანდარტული გადახრა, შარპეს ფარდობა, მოსალოდნელი რეალური ამონაგები საინვესტიციო ჰორიზონტისთვის 95% სანდოობის დონით. ურისკო განაკვეთად შესაძლებელია განისაზღვროს მოკლევადიანი სამთავრობო ფასიანი ქაღალდების შემოსავლიანობა.

4. სცენარული ანალიზი/სიმულაციები შესაძლოა ჩატარდეს ეფექტურ მრუდზე განთავსებულ ყველა პორტფელზე, ან შერჩეულ პორტფელებზე.

მუხლი 7. აქტივების განთავსების სტრატეგიის შედეგების შეფასება

1. აქტივების განთავსების სტრატეგიის შედეგების შეფასებისას საინვესტიციო საბჭომ უნდა განიხილოს ეფექტურ მრუდზე განთავსებული მინიმუმ შემდეგი პორტფელები, რომლებიც შეესაბამება რისკის აპეტიტს: მინიმალური ვარიაციის მქონე პორტფელი, უმაღლესი მოსალოდნელი ამონაგების მქონე პორტფელი და უმაღლესი შარპეს ფარდობის მქონე პორტფელი. საბჭომ შესაძლოა აგრეთვე განიხილოს სხვა პორტფელები.

2. საინვესტიციო საბჭო ამოწმებს თითოეული პორტფელის გონივრულობას, რათა დარწმუნდეს, რომ პორტფელის აგება პრაქტიკაში შესაძლებელია.

3. საინვესტიციო საბჭომ უნდა აირჩიოს ისეთი ბენჩმარკ პორტფელი, რომელიც საუკეთესოდ შეესაბამება კონკრეტული საინვესტიციო პორტფელის სტრატეგიულ მიზნებს.

4. ბენჩმარკ პორტფელის შერჩევის შემდეგ საინვესტიციო საბჭო განსაზღვრავს მასში შემავალი აქტივების კლასების განთავსების მიზნობრივი მაჩვენებლიდან დასაშვები გადახრის ზღვრებს, რაც ეფუძნება რისკიანობით და ამონაგებით მსგავსი სხვა პორტფელების მახასიათებლების ანალიზს.

მუხლი 8. მოთხოვნები აქტივების განთავსების სტრატეგიის პროცესში გამოყენებული მონაცემების მიმართ

1. ყველა მონაცემი, რაც გამოიყენება აქტივების განთავსების სტრატეგიაში, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ  მოთხოვნებს:

ა) მონაცემების ხელმისაწვდომობა და სანდოობა უნდა გაანალიზდეს ყველა მონაცემისთვის, რაც გამოიყენება აქტივების განთავსების სტრატეგიაში.

ბ) მსჯელობაში და გამოთვლებში გამოყენებული უნდა იყოს შესაბამისი წარსული მონაცემები. თუ წარსული დაკვირვების პერიოდში აშკარაა ბაზრის სტრუქტურული ცვლილებები, საინვესტიციო სამსახური/საპენსიო სააგენტო საინვესტიციო საბჭოს თანხმობით ან უგულებელჰყოფს შეუსაბამო წარსულის მონაცემებს, ან მოახდენს მონაცემების საჭირო კალიბრაციას რომ თავსებადად იქნას მონაცემები გამოყენებული დროის დიდ მონაკვეთებზე.

გ) საჭიროების შემთხვევაში, ისტორიული მონაცემები შესაძლოა შეფასდეს ან მოდიფიცირდეს მაშინ, როცა მონაცემები არ არის ხელმისაწვდომი, ან მონაცემთა სანდოობა საეჭვოა. თუმცა მონაცემების შეფასება/მოდიფიცირება შესაძლო მინიმუმამდე უნდა იქნას დაყვანილი და შეფასებული/მოდიფიცირებული მონაცემები ყოველთვის გარკვევით უნდა იქნას გაცხადებული.

დ) ისტორიული ანალიზის ჩატარებისას, საბაზრო პარამეტრების ისეთი დაშვებების განსაზღვრისთვის, როგორიცაა მოსალოდნელი ამონაგები, რისკი და ამ აქტივის კლასებს შორის კორელაციები, ყველა აქტივის კლასისთვის გამოყენებული უნდა იყოს ერთმანეთთან შესაბამისი დროის მონაკვეთი.

მუხლი 9. ჩანაწერების წარმოება

1. აქტივების განთავსების სტრატეგია სათანადოდ უნდა იქნას დოკუმენტირებული და შენახული ნებისმიერი მომავალი საჭიროებისთვის, რაც მოიცავს კონკრეტულად გამოყენებულ მეთოდოლოგიებს აქტივების განთავსების სტრატეგიის ყოველი სამუშაოსთვის.

ცხრილი №1: ბენჩმარკ პორტფელები

კონსერვატიული (ნაკლებრისკიანი), დაბალანსებული (საშუალორისკიანი) და დინამიკური (მაღალრისკიანი) საინვესტიციო პორტფელებისთვის დამტკიცებული ბენჩმარკ პორტფელები, მათი აქტივების კლასების განთავსების მიზნობრივი მაჩვენებლებით და მიზნობრივი მაჩვენებლებიდან გადახრის დასაშვები ნორმებით განისაზღვრება შემდეგნაირად:

ა) კონსერვატიული (ნაკლებრისკიანი) საინვესტიციო პორტფელის ბენჩმარკ პორტფელი:

 

აქტივის კლასი	განთავსების მიზნობრივი მაჩვენებლები	მიზნობრივი მაჩვენებლებიდან გადახრის დასაშვები ნორმები აქტივის კლასის მიხედვით
საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდები	20%	+/- 5 პროცენტული პუნქტი
დეპოზიტები/სადეპოზიტო სერტიფიკატები ლარში	62%	+8/- 12 პროცენტული პუნქტი
უცხოური აქციები	18%	+2/- 8 პროცენტული პუნქტი

 

ბ) დაბალანსებული (საშუალორისკიანი) საინვესტიციო პორტფელის ბენჩმარკ პორტფელი:

აქტივის კლასი	განთავსების მიზნობრივი მაჩვენებლები	მიზნობრივი მაჩვენებლებიდან გადახრის დასაშვები ნორმები აქტივის კლასის მიხედვით
საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდები	5%	+/- 5 პროცენტული პუნქტი
დეპოზიტები/სადეპოზიტო სერტიფიკატები ლარში	60%	+/- 10 პროცენტული პუნქტი
უცხოური აქციები	35%	+/- 10 პროცენტული პუნქტი

 

გ) დინამიკური (მაღალრისკიანი) საინვესტიციო პორტფელის ბენჩმარკ პორტფელი:

აქტივის კლასი	განთავსების მიზნობრივი მაჩვენებლები	მიზნობრივი მაჩვენებლებიდან გადახრის დასაშვები ნორმები აქტივის კლასის მიხედვით
საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდები	5%	+/- 5 პროცენტული პუნქტი
დეპოზიტები/სადეპოზიტო სერტიფიკატები ლარში	40%	+/- 10 პროცენტული პუნქტი
უცხოური აქციები	55%	+5/-10 პროცენტული პუნქტი

 

კონსერვატიული (ნაკლებრისკიანი), დაბალანსებული (საშუალორისკიანი) და დინამიკური (მაღალრისკიანი) საინვესტიციო პორტფელების ბენჩმარკ პორტფელების შემოსავლიანობის და რისკების შეფასების მიზნით გამოიყენება შემდეგი ინდექსები:

 

აქტივის კლასი	ინდექსი
საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდები	მიმოქცევაში არსებული ყველა სახაზინო ფასიანი ქაღალდი
დეპოზიტები/სადეპოზიტო სერტიფიკატები ლარში	დისკონტური (უკუპონო) დეპოზიტები / სადეპოზიტო სერტიფიკატები, 5 წლამდე ვადიანობით
უცხოური აქციები	შეწონილი ინდექსი: 20% – Vanguard FTSE Pacific ETF (კოდი VPL) 20% – Vanguard FTSE Europe ETF (კოდი VGK) 40% – SPDR S&P500 ETF (კოდი SPY) 20% – Vanguard Emerging Markets Stock Index (კოდი VWO)

 

ამ პოლიტიკის მიზნებისთვის, საინვესტიციო ჰორიზონტად განისაზღვრა კონსერვატიული (ნაკლებრისკიანი) საინვესტიციო პორტფელისათვის – 5 წელი, დაბალანსებული (საშუალორისკიანი) საინვესტიციო პორტფელისათვის – 10 წელი და  დინამიკური (მაღალრისკიანი) საინვესტიციო პორტფელისათვის – 15 წელი. ყოველგვარი ეჭვის გამორიცხვის მიზნით, საინვესტიციო ჰორიზონტი არ მოიაზრება, როგორც საინვესტიციო პორტფელში შემავალი ინდივიდუალური ინვესტიციების მაქსიმალური ხანგრძლივობის ან დაფარვის ვადის ლიმიტი.

 

დანართი №2. საინვესტიციო პორტფელის ფორმირების ჩარჩო

მუხლი 1. შესავალი

1. საინვესტიციო პორტფელის ფორმირების ჩარჩო ასრულებს ერთგვარი სტრატეგიული გზამკვლევის როლს საინვესტიციო გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში. მისი მთავარი მიზანია უზრუნველყოს სტრუქტურული მიდგომა აქტივების განთავსებისა და ინვესტიციების გადაწყვეტილების მიღების პროცესებთან დაკავშირებით.

2. აღნიშნული ჩარჩო მიმოიხილავს საინვესტიციო გადაწყვეტილების მიღების პროცესს, რომელიც საინვესტიციო პორტფელების ფორმირებისა და რებალანსირების დროს გამოიყენება და რომელიც მიმართულია საინვესტიციო საქმიანობის სტრატეგიულ მიზნებთან შესაბამისობისკენ.

3. აღნიშნული ჩარჩო არის საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტის ნაწილი და მასთან ერთად განიხილება.

მუხლი 2. ნამატი ღირებულების სტრატეგიები

1. აქტივების განთავსების სტრატეგიის მიხედვით, საინვესტიციო საბჭო განსაზღვრავს ბენჩმარკ პორტფელს, რომელიც საინვესტიციო საქმიანობის დაგეგმვის პროცესში საწყის წერტილს წარმოადგენს. პორტფელის ფაქტობრივი შემადგენლობა მოიხსენიება, როგორც საინვესტიციო პორტფელი, რომელიც შეიძლება განსხვავდებოდეს ბენჩმარკ პორტფელისგან. ბენჩმარკ და საინვესტიციო პორტფელებს შორის სხვაობა წარმოადგენს აქტიურ რისკს, რომელიც ნამატი ღირებულების სტრატეგიიდან გამომდინარეობს და რასაც მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი ახორციელებს.

2. ფაქტობრივ საინვესტიციო პორტფელში მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი ცდილობს ბენჩმარკ პორტფელთან შედარებით გამოიმუშაოს ნამატი ღირებულება შემდეგი ორი გზით – სტრატეგიული გადახრის და აქტიური ამონაგების სტრატეგიებით.

3. სტრატეგიული გადახრა მოიცავს მიზანმიმართულ, საშუალოვადიან გადახრებს გრძელვადიანი აქტივების განთავსების სტრატეგიიდან, რომელიც ეფუძნება მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ შეფასებულ საბაზრო მოლოდინებს. მისი მიზანია, გამოიყენოს ბაზარზე არსებული შესაძლებლობები და ბაზრის არაეფექტურობა სხვადასხვა აქტივებთან მიმართებით. აღნიშნული გადახრები ხორციელდება ბენჩმარკ პორტფელის განთავსების მიზნობრივი მაჩვენებლებიდან გადახრის დასაშვები ნორმების ფარგლებში, რაც უზრუნველყოფს მათ თავსებადობას პორტფელის მთლიან რისკიანობასა და აქტივების განთავსების გრძელვადიან სტრატეგიასთან.

4. აქტიური ამონაგების სტრატეგია ხორციელდება მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ ბენჩმარკ პორტფელთან მიმართებით ნამეტი შემოსავლიანობის მიღების მიზნით, დასაშვები აქტივების კლასებში. აღნიშნული სტრატეგია მიზნად ისახავს კონკრეტული საინვესტიციო შესაძლებლობებისა და რისკის პრემიის იდენტიფიკაციას, რომელიც არაა ხელმისაწვდომი ბენჩმარკ პორტფელში.

5. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი აყალიბებს ნამატი ღირებულების სტრატეგიებს საინვესტიციო სამსახურის დახმარებით,  რაც საინვესტიციო შესაძლებლობების მუდმივ კვლევას ეფუძნება. სტრატეგიების განხორციელებამდე მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უზრუნველყოფს, რომ საინვესტიციო რისკების მონიტორინგის სამსახური ინფორმირებულია აღნიშნულის შესახებ. ახალი საინვესტიციო შესაძლებლობების ანალიზი უნდა მოიცავდეს, როგორც მინიმუმ, სტრატეგიის განხორციელების რაციონალსა და რისკებისა და მოსალოდნელი შემოსავლიანობის შესახებ ანალიზს.

6. საინვესტიციო სამსახური და საინვესტიციო რისკების მონიტორინგის სამსახური ცალ-ცალკე ახორციელებენ ზემოაღნიშნული სტრატეგიების მონიტორინგს ყოველკვარტლურად, რათა უზრუნველყონ ფაქტობრივი საინვესტიციო პორტფელის საინვესტიციო მიზნებისა და აქტივების განთავსების სტრატეგიასთან შესაბამისობა. აღნიშნული ვადა ასევე საკმარისია ბაზრის ტენდენციებისა და ეკონომიკური გავლენის შესაფასებლად ისე, რომ გადახრები შეესაბამებოდეს დასაშვებ ლიმიტებს. ყოველკვარტალური მიმოხილვა უნდა მოიცავდეს სტრატეგიის შეფასებას, მის შესაბამისობას დაშვებული რისკის პარამეტრებთან და ბაზრის ნებისმიერი მნიშვნელოვანი განვითარების ან საინვესტიციო პერსპექტივის ცვლილების განხილვას. მონიტორინგის პროცესი ასევე უნდა ითვალისწინებდეს საჭიროებისამებრ წარმოქმნილი  რისკების ან საინვესტიციო შესაძლებლობების მიხედვით სტრატეგიების კორექტირებას და ბაზრის მუდმივ მონიტორინგს.

მუხლი 3. პორტფელის რებალანსირების პოლიტიკა

1. რებალანსირება არის სისტემატური პროცესი, რომელიც მნიშვნელოვანია საინვესტიციო და ბენჩმარკ პორტფელების წონებს შორის თანაფარდობის შესანარჩუნებლად. ეს პროცესი მოიცავს ფაქტობრივი პორტფელის წონების კორექტირებას, რათა არ მოხდეს ფაქტობრივი საინვესტიციო პორტფელის არასასურველი გადახრა აქტივების განთავსების გრძელვადიანი სტრატეგიისა ან/და ნამატი ღირებულების სტრატეგიების მიერ განსაზღვრულ სამიზნე მაჩვენებლებისგან, რომელიც კანონითა და სხვა რეგულაციებით დადგენილი ლიმიტების ფარგლებშია. რებალანსირების პროცესი უზრუნველყოფს სასურველი რისკიანობით კორექტირებული შემოსავლიანობის მიღებას საბაზრო პირობებისა და ინვესტიციების განვითარებადი პერსპექტივების გათვალისწინებით.

2. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უზრუნველყოფს საინვესტიციო პორტფელის სისტემატურ გადახედვას მიზნობრივ წონებთან მიმართებაში, რათა შეძლოს არსებული გადახრების იდენტიფიცირება. აღნიშნული გადახედვის შედეგად საინვესტიციო სამსახური ამზადებს რეკომენდაციებს რებალანსირებისთვის, როგორც სტრატეგიული გადახრის, ისე ნამატი ღირებულებების სტრატეგიების გათვალისწინებით და წარუდგენს მას მთავარ საინვესტიციო ოფიცერს. საინვესტიციო პორტფელის რებალანსირების ზომა მნიშვნელოვანია და მას შეუძლია საინვესტიციო პორტფელის ამონაგებზე მნიშვნელოვანი ზეგავლენის მოხდენა.  საინვესტიციო პორტფელში აქტივების განთავსების ვიწრო დიაპაზონში შესანარჩუნებლად ბრმად რებალანსირება ზრდის ტრანზაქციის ხარჯებს შემოსავლიანობის ზრდის გარეშე. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული რეკომენდაციების შემუშავებისას, საინვესტიციო სამსახური  ითვალისწინებს ტრანზაქციულ ხარჯებს, რათა მოახერხოს საინვესტიციო პორტფელის სამიზნე წონებთან დაახლოება ისე რომ ტრანზაქციის ხარჯები მინიმუმამდე იყოს შემცირებული, რაც საბოლოოდ გაზრდის პორტფელის საერთო ეფექტურობასა და უკუგებას. შემოთავაზებული რებალანსირების რეკომენდაციები გადის საფუძვლიან განხილვას და მტკიცდება მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ, რაც უზრუნველყოფს საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტთან და მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობას. მიუხედავად ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პროცედურისა, მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უფლებამოსილია, დამოუკიდებლად, საინვესტიციო სამსახურის ჩარევის გარეშე შეიმუშაოს და მიიღოს რებალანსირების გადაწყვეტილება და ასეთ შემთხვევაში მთავარმა საინვესტიციო ოფიცერმა უნდა დაიცვას ამ მუხლით განსაზღვრული მოთხოვნები.

3. პორტფელის რებალანსირება ყოველთვიურად, კალენდარული რებალანსირების მიდგომით ხორციელდება, რათა უზრუნველყოს საინვესტიციო პორტფელის რეგულარულ რეჟიმში დაახლოება მიზნობრივ წონებთან მიმართებაში. დაგეგმილი გადახედვის გარდა, რებალანსირების სიხშირე შეიძლება გაიზარდოს ბაზარზე დაფიქსირებული მნიშვნელოვანი ცვლილებების შემთხვევაში ან სამიზნე წონებიდან არსებითი გადახრების გამო. აღნიშნული ქმედებების დროული განხორციელება უზრუნველყოფს ფაქტობრივი პორტფელის სასურველი რისკით შესწორებული შემოსავლიანობის დონის შენარჩუნებას, რაც ზრდის პორტფელის მდგრადობასა და ბაზარზე არსებული საინვესტიციო შესაძლებლობების გამოყენების შესაძლებლობას.

4. აქტივების კლასებში განთავსება უნდა განხორციელდეს აქტივების განთავსების სტრატეგიის ჩარჩოში გათვალისწინებული ბენჩმარკის გადახრისა და პორტფელის რისკის მართვის ჩარჩოს მე-7 მუხლში განსაზღვრული სადეპოზიტო სერტიფიკატებისა და ვადიანი ანაბრების კონცენტრაციის ლიმიტებთან შესაბამისობის დაცვით (კერძოდ, კომერციული ბანკის მთლიანი საკუთარი კაპიტალის მაქსიმუმ 40%). საბაზრო პირობებიდან გამომდინარე, საინვესტიციო პორტფელი შეიძლება დროებით  გაცდეს ზემოთაღნიშნულ რისკის ლიმიტებს, თუმცა ეს შეუსაბამობა არ უნდა იყოს გამოწვეული ახალი საინვესტიციო გადაწყვეტილებით. იმ შემთხვევაში, როცა საინვესტიციო პორტფელი სცდება ზემოთაღნიშნულ ლიმიტებს, მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უზრუნველყოფს აქტივების განაწილების რისკის ლიმიტებში დროულად დაბრუნებას. ზუსტი დრო დამოკიდებულია ტრანზაქციის ხარჯებსა და ლიკვიდობაზე, თუმცა ამ გადახრების შესაბამისობაში მოყვანისთვის საინვესტიციო სამსახურს ეძლევა 3 თვე.  ამასთან, საინვესტიციო საბჭოს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს ასეთი გადახრებისა და დაგეგმილი მაკორექტირებელი ღონისძიებების შესახებ. გარდა ამისა, თუ ტრანზაქციის ხარჯების ან/და ლიკვიდურობის გამო რისკის ლიმიტებში დაბრუნებას დასჭირდება 3 (სამ) თვეზე მეტი დრო, ასეთი მაკორექტირებელი ღონისძიებები საჭიროებს დამტკიცებას საინვესტიციო საბჭოს მიერ. მსგავსი ტიპის გადახრა დაშვებულია ჯამურად 12 თვის განმავლობაში.

მუხლი 4. პორტფელის რეალოკაციის პოლიტიკა

1. სამი განსხვავებული საინვესტიციო პორტფელის (კონსერვატიული, დაბალანსებული და დინამიკური) მართვისა და არსებული ინვესტიციების გადანაწილების მოქნილობის აუცილებლობის გათვალისწინებით, საჭიროა თითოეულ პორტფელში საკმარისი ლიკვიდურობის შენარჩუნება, რათა დაკმაყოფილდეს პორტფელებს შორის პოტენციური რეალოკაციების მოთხოვნები.

2. სიტუაციებში, როდესაც:

ა) ბოლო ხუთი სამუშაო დღის განმავლობაში მიღებული რეალოკაციების მოთხოვნები აღემატება საინვესტიციო პორტფელის აქტივების 2%-ს (ორ პროცენტს); ან

ბ) საინვესტიციო აქტივების რისკის ლიმიტებთან გადახრები გამოწვეულია ექსტრემალური საბაზრო პირობებითა ან კანონითა და რეგულაციებით განსაზღვრული რისკის ლიმიტების ცვლილებებით და აღნიშნულ პორტფელში არსებული აქტივების არალიკვიდურობა აფერხებს ბაზარზე ყიდვა/გაყიდვის ტრანზაქციების განხორციელებას ზედმეტი ხარჯების გაწევის გარეშე, მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უფლებამოსილია დაიწყოს აქტივების რეალოკაცია პორტფელებს შორის.

3. აქტივების რეალოკაციის შესახებ ნებისმიერი გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი უზრუნველყოფს, რომ საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცერი ინფორმირებული იყოს აღნიშნული რეალოკაციის შესახებ. საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცერი ამზადებს რეკომენდაციას საინვესტიციო საბჭოსთვის შემოთავაზებული აქტივების გადანაწილებასთან დაკავშირებით. შემოთავაზებული რეალოკაციის აღსრულება საჭიროებს საინვესტიციო საბჭოს წინასწარ თანხმობას.

4. აქტივების რეალოკაციის პოლიტიკის თანმიმდევრული და გამჭვირვალე მიდგომის უზრუნველსაყოფად, პორტფელებს შორის აქტივების გადატანა უნდა მოხდეს სამართლიანი ღირებულებით, როგორც ეს განსაზღვრულია ქვემოთ. გადატანის თარიღი განისაზღვრება, როგორც გადატანის დამტკიცებიდან მესამე სამუშაო დღე. რეალოკაციის დროს აქტივების სამართლიანი ღირებულები გამოითვლება შემდეგნაირად:

ა) სადეპოზიტო სერტიფიკატები – ვინაიდან სადეპოზიტო სერტიფიკატებისათვის არ არსებობს აქტიურ ბაზარზე კვოტირებული ფასები, მათი ღირებულების დასადგენად გამოიყენება სამართლიანი ღირებულების შეფასების მიდგომა. სამართლიანი ღირებულება განისაზღვრება გადატანის თარიღზე, მინიმუმ 3 კომერციული ბანკისგან მიღებული ფასების საფუძველზე.

ბ) საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდები – აქტივის ღირებულება განისაზღვრება გადატანის თარიღისთვის მისი საბაზრო ღირებულების საფუძველზე, რომელიც მონაწილეობს აქტივების წმინდა  ღირებულების გაანგარიშებაში.

გ) ფულადი სახსრები უცხოურ ვალუტაში – უცხოურ ვალუტაში არსებული ნაღდი ფულის გადატანა პორტფელებს შორის მოხდება აქტივების გადატანის თარიღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური გაცვლითი კურსის დახურვის ფასით.

დ) საბაზრო ფასიანი ქაღალდები (გლობალური აქციები, აშშ-ის სახაზინო ფასიანი ქაღალდები) – აღნიშნულ აქტივებზე კვოტირებული საბაზრო ფასების არსებობის გათვალისწინებით, აქტივების შეფასების მეთოდოლოგია დაფუძნებული იქნება გადატანის თარიღისთვის ბაზარზე არსებული დახურვის ფასით.

5. იმ შემთხვევებში, როცა ბოლო ხუთი სამუშაო დღის განმავლობაში მიღებული რეალოკაციების მოთხოვნები აღემატება საინვესტიციო პორტფელის აქტივების 2%-ს (ორ პროცენტს), რეალოკაცია უნდა განხორციელდეს მაქსიმუმ 1 თვის ვადაში.

 

დანართი №3. პორტფელის რისკის მართვის ჩარჩო

მუხლი 1. შესავალი

1. პორტფელის რისკის მართვა მოიცავს პროცესებსა და კოორდინირებული ქმედებების ერთობლიობას, რომლის მეშვეობითაც ხდება საინვესტიციო რისკის აპეტიტის და შესაბამისი რისკის ლიმიტების დადგენა, გაზომვა, მართვა და ანგარიშგება.

2. პორტფელის რისკის მართვის ჩარჩო განსაზღვრავს საინვესტიციო საბჭოს რისკის აპეტიტს და შესაბამის რისკის ლიმიტებს. ის წარმოადგენს საინვესტიციო პოლიტიკის დოკუმენტის განუყოფელ ნაწილს და მისი განხილვა უნდა მოხდეს აღნიშნულ დოკუმენტთან ერთად.

მუხლი 2. საინვესტიციო რისკის მართვის ორგანიზაციული სტრუქტურა

1. სააგენტოს საინვესტიციო რისკის აღების შესაძლებლობა განისაზღვრება კანონით და შესაბამისი რეგულაციებით  და წარმოადგენს რისკის მაქსიმალურ დონეს, რომელიც სააგენტოს შეუძლია აიღოს თავისი ფინანსური და საოპერაციო რესურსების გათვალისწინებით.

2. საინვესტიციო რისკის აღების შესაძლებლობაზე დაყრდნობით, საინვესტიციო საბჭო განსაზღვრავს საინვესტიციო რისკის აპეტიტს, რაც წარმოადგენს რისკის იმ  დონეს, რომლის აღების სურვილიც აქვს საინვესტიციო საბჭოს თავისი სტრატეგიული და საინვესტიციო მიზნების მისაღწევად. საინვესტიციო საბჭოს რისკის აპეტიტი ასახულია აქტივების განთავსების სტრატეგიით განსაზღვრულ ბენჩმარკ პორტფელში და ბენჩმარკიდან გადახრის დასაშვებ ლიმიტებში.

3. საინვესტიციო საბჭო რისკის აპეტიტის შესაბამისად განსაზღვრავს საინვესტიციო რისკის ლიმიტებს და მოელის, რომ ეს ლიმიტები არ დაირღვევა მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ.

4. მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი პასუხისმგებელია საინვესტიციო აქტივობებისგან წარმოშობილი რისკების მართვასა და ანგარიშგებაზე და ვალდებულია მოახდინოს რისკის ლიმიტების ნებისმიერი დარღვევის ესკალირება საინვესტიციო საბჭოსთან, საინვესტიციო რისკების მთავარ ოფიცერთან და საქართველოს ეროვნულ ბანკთან.

5. რისკების მართვის ფუნქციის საინვესტიციო გადაწყვეტილებების მიღებისგან დამოუკიდებლობის უზრუნველსაყოფად, მთავარი საინვესტიციო ოფიცერი შეიმუშავებს და საინვესტიციო საბჭოს დასამტკიცებლად წარუდგენს საინვესტიციო სამსახურის ორგანიზაციულ სტრუქტურას, სადაც უზრუნველყოფილია საქმიანობების შესაბამისი ფუნქციური და იერარქიული გამიჯვნა.

6. საინვესტიციო საბჭო საინვესტიციო რისკების შესაბამისობაზე დამოუკიდებელ ხედვას საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცრის რისკის ანგარიშების მეშვეობით იღებს.

მუხლი 3. საინვესტიციო რისკის კლასიფიკაცია

1. რისკის აღება საინვესტიციო საქმიანობის განუყოფელი ნაწილია. საინვესტიციო საბჭო გამოხატავს მზაობას აიღოს გარკვეული რისკები, რომლის გაწევაც ემსახურება სტრატეგიული და საინვესტიციო მიზნების მიღწევას და ამავდროულად მოახდინოს ისეთი რისკების მინიმიზაცია, რომლებიც არ უზრუნველყოფენ ამონაგების ზრდას.

2. საინვესტიციო საბჭო მზადაა აიღოს გარკვეული საინვესტიციო რისკები რისკის აპეტიტის ფარგლებში, კერძოდ:

ა) საბაზრო რისკი – პოტენციური დანაკარგები, რომლებიც შესაძლოა გამოწვეული იყოს აქტივების საბაზრო ღირებულების ცვლილებით, მათ შორის, წილობრივი ფასიანი ქაღალდების ფასის, ობლიგაციების შემოსავლიანობის და გაცვლითი კურსის ცვალებადობით გამოწვეული დანაკარგები.

ბ) საკრედიტო რისკი – რისკი, რომელიც გამოწვეულია კონტრაჰენტის მიერ ფინანსური ვალდებულებების შეუსრულებლობით.

გ) ლიკვიდურობის რისკი – მოულოდნელი, დამატებითი ფულადი ნაკადის საჭიროების შემთხვევაში აქტივების მნიშვნელოვანი დანაკარგით  გაყიდვის რისკი.

მუხლი 4. საინვესტიციო რისკის გაზომვის მეთოდოლოგია

1. ეს მუხლი განსაზღვრავს საინვესტიციო პორტფელთან დაკავშირებული სხვადასხვა ტიპის რისკების გასაზომად და მონიტორინგისათვის გამოყენებულ მიდგომებსა და მათ ანგარიშგების წესებს.

2. საინვესტიციო საბჭო ახდენს რისკების შეფასებას შემდეგნაირად:

ა) საბაზრო რისკი: ფასდება როგორც საინვესტიციო პორტფელის ამონაგებსა და ბენჩმარკ პორტფელის ამონაგებს შორის სხვაობების სტანდარტული გადახრა.

ბ) საკრედიტო რისკი: მოიცავს პორტფელის ხარისხის მონიტორინგს, კერძოდ აქტივების საკრედიტო რეიტინგის, კონტრაგენტის რისკის მართვას და მონიტორინგს დადგენილი ლიმიტების ჭრილში და პოტენციური რისკების თავიდან აცილების მიზნით მათი გადახდისუნარიანობის რეგულარულ შეფასებას.

გ) ლიკვიდურობის რისკი: მიუხედავად იმისა, რომ მონაწილეთა მიმდინარე სტრუქტურიდან გამომდინარე, მოკლევადიან და საშუალოვადიან პერიოდში ლიკვიდურობის რისკი არ წარმოადგენს საპენსიო სააგენტოს მნიშვნელოვან გამოწვევას, სააგენტო ახდენს ლიკვიდობის კოეფიციენტების და ნაღდი ფულის ბალანსის მუდმივ მონიტორინგს ლიკვიდობის რისკის მინიმიზაციის მიზნით.

3. ყველა რისკის ანგარიში, რომელიც მომზადებულია საინვესტიციო საბჭოს მიერ დამტკიცებული მეთოდოლოგიის შესაბამისად, ფარავს ზემოთ ხსენებულ მიგნებებს და საინვესტიციო საბჭოს წარედგინება ყოველთვიურად.

მუხლი 5. სტრესტესტი და სცენარული ანალიზი

1. საინვესტიციო პორტფელს პერიოდულად, მინიმუმ წელიწადში ერთხელ ჩაუტარდება სტრეს ტესტები, რათა გაიზომოს სტრესული სცენარების შესაძლო ეფექტი პორტფელის რისკისა და მომგებიანობის პარამეტრებზე.

2. სტრესული სცენარებისა და სტრეს ტესტების მეთოდოლოგიები შემუშავდება საინვესტიციო სამსახურისა და მთავარი საინვესტიციო ოფიცრის მიერ და შეთანხმდება საინვესტიციო საბჭოსთან.

3. სტრესული სცენარების მიზანს წარმოადგენს საინვესტიციო პორტფელის მდგრადობის გაზომვა საბაზრო  (მაგალითად, ვალუტის კურსის, საპროცენტო განაკვეთების და აქციების ფასების მკვეთრი ცვლილება), მაკროეკონომიკური (ეკონომიკური ზრდა, ინფლაცია და სხვა) და სხვა რელევანტური ცვლადების მკვეთრი გაუარესების (შოკები) პირობებში.

მუხლი 6. ანგარიშგება

1. ყოველთვიური რისკის ანგარიში მზადდება და საინვესტიციო საბჭოს წარედგინება საინვესტიციო რისკების მთავარი ოფიცრის მიერ, რომელიც მოიცავს პორტფელის ალოკაციის, აქტიური რისკის და რისკის შესაბამისობის დეტალურ ანგარიშს.

2. საინვესტიციო რისკის მართვისა და ანალიზის განყოფილება ახდენს შესაბამისობის დარღვევის ყველა შემთხვევის და მათი გამოსწორების გზების შესახებ ინფორმაციის ესკალირებას საინვესტიციო რისკების მთავარ ოფიცერთან, საინვესტიციო საბჭოსთან და საქართველოს ეროვნულ ბანკთან.